ΤΟ “ΒΑΠΤΙΣΜΑ” ΤΩΝ ΑΙΡΕΤΙΚΩΝ KAI TOY … ΑΡΕΙΟΥ
ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΣΕ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ π. Γ. ΦΛΩΡΟΦΣΚΙ (Α΄)
Δημοσιεύθηκε σ’ αυτό το φιλόξενο ιστολόγιο ανάρτηση του συναναγνώστου «Υακίνθου» με τίτλο «Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΕΝΑΝΤΙ ΤΩΝ ΑΙΡΕΤΙΚΩΝ – ΣΧΙΣΜΑΤΙΚΩΝ»που περιλαμβάνει απόσπασμα του π. Γ. Φλωρόφσκι από τη μελέτη του «Τα όρια της Εκκλησίας» (http://anastasiosk.blogspot.com/2010/05/blog-post_6276.html ) και αναφέρεται στην αναγνώριση του «βαπτίσματος» των αιρετικών από την Εκκλησία.
Ας μου επιτραπεί στα πλαίσια της πρόσκλησης του «Υακίνθου» για «προβληματισμό επί του θέματος» να καταθέσω και το δικό μου προβληματισμό. Ο π. Φλωρόφσκι σχολιάζει την πρακτική της Εκκλησίας να αποδεχθεί ως μέλη της πρώην αιρετικούς που είχαν «βαπτισθεί» όταν ήσαν στην αίρεση. Ορισμένους λοιπόν από αυτούς τους αιρετικούς η Εκκλησία τους έκανε δεκτούς χωρίς βάπτισμα, αλλά μόνο με το μυστήριο του Χρίσματος. Η εκκλησιαστική αυτή πρακτική εδράζεται σε δύο σχεδόν ταυτοσήμους κανόνες Οικουμενικών Συνόδων (τον Β-7 και ΠΕΝΘΕΚΤΗΣ-95). Ο π. Φλωρόφσκι, με αφορμή αυτή την περιορισμένη για ένα μικρό αριθμό αιρέσεων εκκλησιαστική πρακτική γενικεύει τον προβληματισμό του και συμπεραίνει ότι η Εκκλησία αποδέχεται ως έγκυρα τα μυστήρια των αιρετικών, διότι αναγνωρίζει και σε αυτούς τη δυνατότητα να χορηγούν το Πνεύμα το Άγιο διά των εγκύρων μυστηρίων που τελούν. Συνεπώς, κατά τον π. Φλωρόφσκι, το μυστικό Σώμα της Εκκλησίας εκτείνεται και εκτός της Εκκλησίας, στην αίρεση.
Ανάμεσα λοιπόν στους αιρετικούς που αναφέρει ο π. Φλωρόφσκι ότι γίνονται αποδεκτοί χωρίς βάπτισμα είναι και οι Αρειανοί και πιθανόν ορισμένους από αυτούς θα τους είχε βαπτίσει και μετά την καταδίκη και την καθαίρεσή του ο «πρεσβύτερος» Άρειος __ καταδικασμένος και καθαιρεμένος από την Α΄ και ακολούθως από όλες τις Οικουμενικές Συνόδους. Να θυμίσουμε ότι τους Αρειανιστές η Δ΄ Οικουμ. Σύνοδος τους χαρακτηρίζει ως «ειδωλολάτρες» και ο Αγ. Νικόδημος «παγχάλεπους αιρετικούς», οι δε χαρακτηρισμοί για τον Άρειο από το σύνολο των Πατέρων είναι εξαιρετικά έντονοι και θα λέγαμε με τα σημερινά κριτήρια πολύ σκληροί.
Το κείμενο που μας προσέφερε ο «Υάκινθος» από τον π. Φλωρόφσκι (http://anastasiosk.blogspot.com/2010/05/blog-post_6276.html) ομιλεί γενικά περί «αιρετικών», «αιρέσεως» κοκ. Επειδή στα πνευματικά θέματα οι γενικότητες συχνά προκαλούν σύγχυση και επειδή προτιμώ να είμαι συγκεκριμένος θα παραθέσω το ίδιο το απόσπασμα του «Υακίνθου» όχι με τις γενικές κατηγορίες «αιρετικός» και «αίρεση», αλλά προσαρμοσμένο σε ένα συγκεκριμένο αιρετικό και μία συγκεκριμένη αίρεση που πληροί τους όρους του π. Φλωρόφσκι. Αντί λοιπόν για τη λέξη «αιρετικός» ή «αίρεση» ή τη φράση «εκτός της Εκκλησίας» θα τοποθετήσω με κόκκινα γράμματα τον καταδικασθέντα και καθαιρεθέντα από την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο Άρειο και την ομάδα του, διότι και τους Αρειανούς όταν προσήρχοντο στην Εκκλησία η Εκκλησία δεν τους βάπτιζε [Επίσης εντός αγκυλών με κόκκινα γράμματα τίθενται σύντομα σχόλια]. Θέλω να πιστεύω ότι δεν αλλοιώνω το νόημα του αποσπάσματος προσαρμόζοντας τις απόψεις του π. Γεωργίου στο συγκεκριμένο σημείο. (Θα ήμουν υπόχρεος να μου υποδειχθεί τυχόν λάθος) :
Θα έγραφε λοιπόν ο π. Φλωρόφσκι αν μιλούσε συγκεκριμένα για τον Άρειο και την αιρετική ομάδα του (;!) :
«Θα ήτο ανωφελές να εισέλθωμεν εις τας λεπτομερείας της ιστορίας, ενίοτε ασαφούς και συγκεχυμένης, της στάσεως την οποίαν υιοθέτησεν η Εκκλησία έναντι των Αρειανών. Αρκεί να διαπιστώσωμεν ότι εις ωρισμένας περιπτώσεις η Εκκλησία δίδει να αντιληφθώμεν δια μόνον των πράξεών της ότι τα μυστήρια είναι έγκυρα ωσαύτως και τα τελούμενα από τον καθαιρεθέντα από την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο Άρειο, ότι τα μυστήρια δύνανται επίσης να τελεσθούν και από τον Άρειο. Εκείνους οι οποίοι έρχονται εκ της ομάδος του Αρείου δεν τους δέχεται δια του μυστηρίου του βαπτίσματος, υπονοούσα ή υποθέτουσα εμφανώς ότι έχουν ήδη βαπτισθή από τον καθηρημένο Άρειο. Εις πολλάς περιπτώσεις η Εκκλησία δέχεται ομοίως άνευ χρίσματος, οσάκις δε πρόκειται περί κληρικών συχνάκις δέχεται αυτούς με την ιερατικήν των ιδιότητα, όπερ δύναται πολύ περισσότερον να κατανοηθή και σχολιασθή ως αναγνώρισις του κύρους ή της πραγματικότητος των αντιστοίχων μυστηρίων τελεσθέντων υπό του Αρείου (αν ο Άρειος ήταν επίσκοπος). Αλλά τα μυστήρια που τελούσε ο καθηρημένος Άρειος τελειούνται μόνον δια του Αγίου Πνεύματος....Ούτως αι κανονικαί διατάξεις διαπιστώνουν ή αποκαλύπτουν μυστικόν τι παράδοξον: δια των ενεργειών της η Εκκλησία φαίνεται να μαρτυρή ότι το μυστικόν της έδαφος εκτείνεται και στην ομάδα του Αρείου και ότι "ο εξωτερικός κόσμος" δεν αρχίζει ευθύς ως διαβή κανείς το κατώφλιον τούτο...
Ο άγιος Κυπριανός είχε δίκαιον: τα μυστήρια δεν τελούνται εγκύρως ει μη μόνον εντός της Εκκλησίας.Αλλ' εδώ το "εντός" το προσδιόρισε εσπευσμένως και κατά τρόπον πολύ στενόν [που κακώς αποκλείει τον καταδικασθέντα Άρειο!]. Δεν θα έπρεπε να συμπεράνωμεν μάλλον προς την αντίθετον κατεύθυνσιν; Εκεί όπου τελούνται τα μυστήρια εκεί είναι η Εκκλησία... [συνεπώς αφού ο αφορισμένος από Οικουμενική Σύνοδο Άρειος τελεί έγκυρα μυστήρια ανήκει και αυτός στην Εκκλησία που τον αφόρισε !] Ο άγιος Κυπριανός εις τον συλλογισμόν του εξεκίνει εκ της μη εκπεφρασμένης προυποθέσεως ότι τα κανονικά όρια της Εκκλησίας είναι πάντοτε και τα χαρισματικά της όρια. [με άλλα λόγια : η κανονική καταδίκη του Αρείου τον οδήγησε μόνο εκτός των κανονικών ορίων, αλλά ο Άρειος παραμένει εντός των χαρισματικών ορίων της Εκκλησίας, αφού μπορεί και τελεί έγκυρα μυστήρια !] Η ταύτισις δε αύτη, την οποίαν άλλωστε ουδέποτε απέδειξε, δεν επεβεβαιώθη υπό της καθολικής συνειδήσεως της Εκκλησίας. Ως μυστικός οργανισμός, μυστηριακόν σώμα του Χριστού, η Εκκλησία δεν είναι δυνατόν να περιγραφή καταλλήλως δια μόνον των κανονικών όρων και κατηγοριών. Και δεν δυνάμεθα να καθορίσωμεν ούτε να αναγνωρίσωμεν τα πραγματικά όρια της Εκκλησίας μόνον συμφώνως προς τας κανονικάς ενδείξεις ή ορόσημα. Πολλάκις τα κανονικά όρια δεικνύουν ωσαύτως και τα χαρισματικά όρια και παν ό,τι είναι δεδεμένον επι της γης είναι αλύτως δεδεμένον και εν τω ουρανώ. Πολλάκις, αλλ' όχι πάντοτε, πολλάκις ωσαύτως, αλλ' όχι αμέσως. Εις το μυστηριακόν είναι της η Εκκλησία υπερβαίνει γενικώς τα κανονικά μέτρα. Δια τούτο μια κανονική ρήξις του Αρείου με τις καταδίκες όλων των Οικουμενικών Συνόδων δεν σημαίνει πλήρες άμεσον μυστικόν κενόν. [με άλλα λόγια η κανονική καταδίκη του Αρείου από όλες τις Οικουμενικές Συνόδους δεν αρκεί για να τον οδηγήσει και στο μυστικό κενό, εκτός του μυστικού χώρου της Εκκλησίας!] Παν ό,τι έλεγεν ο άγιος Κυπριανός περί της ενότητος της Εκκλησίας και των μυστηρίων είναι δυνατόν και πρέπει να γίνη δεκτόν. Αλλά δεν πρέπει, μετ' αυτού, να χαράξωμεν το οριστικόν περίγραμμα του εκκλησιαστικού σώματος μόνον συμφώνως προς τα κανονικά κριτήρια ...»
Ζητώ συγγνώμη για τον σκανδαλισμό τινών, αλλά πριν με «λιθοβολήσετε» σκεφτείτε ότι εγώ προσάρμοσα απλώς το κείμενο ειδικά στον Άρειο και την ομάδα του. Δεν φταίω εγώ για το φρικτό αποτέλεσμα που βγήκε !!!
Βέβαια στην παρούσα ανάρτηση δεν υπεισέρχομαι στην προβληματική που θέτει ο π. Φλωρόφσκι αναφορικά με την εγκυρότητα του «βαπτίσματος» των αιρετικών και πώς, πόσο και γιατί το αποδέχεται (;) η Εκκλησία. Επίσης, ενδιαφέρουσα είναι και η συνέχεια του κειμένου του π. Φλωρόφσκι … Συνεπώς έχουμε και συνέχεια, εκτός και αν μας βαρεθεί ο αγαπητός Αναστάσιος – και με το δίκιο του …
π. Αναστάσιος Γκοτσόπουλος
Ο ΦΛΩΡΟΦΣΚΥ ΥΠΗΡΞΕ ΕΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΠΙΟ ΥΠΟΥΛΟΥΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΤΕΣ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου