«Η Ορθόδοξη Εκκλησία και το ζήτημα του Εθνικισμού»

Ομιλία του Διευθυντή της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου
Δρ. Παντελή Καλαϊτζίδη με θέμα:

«Η Ορθόδοξη Εκκλησία και το ζήτημα του Εθνικισμού»

στο Πανεπιστήμιο του Münster, Γερμανία

Με ιδιαίτερη επιτυχία πραγματοποιήθηκε η ομιλία του  Διευθυντή της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου, Δρ. Παντελή Καλαϊτζίδη με θέμα «Η Ορθόδοξη Εκκλησία και το ζήτημα του Εθνικισμού», που έλαβε χώρα στo πλαίσιο του διδακτορικού σεμιναρίου της Ρωμαιοκαθολικής Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Münster, στις 30 Νοεμβρίου 2015. Την ευθύνη για τη διοργάνωση της ομιλίας είχαν ο Διευθυντής του Οικουμενικού Ινστιτούτου του Πανεπιστημίου του Münster Καθηγητής Thomas Bremer και o Καθηγητής της Έδρας Ορθόδοξης Θεολογίας Δρ. Assaad Elias Kattan, ενώ σε αυτήν παραβρέθηκε και ο Καθηγητής Λειτουργικής της Ρωμαιοκαθολικής Θεολογικής Σχολής Clemens Leonhard.
Στην αρχή της ομιλίας του ο Δρ. Καλαϊτζίδης αναφέρθηκε με συντομία στην περίφημη καταδίκη του εθνοφυλετισμού ως αίρεσης από την Σύνοδο της Κωνσταντινούπολης το 1872, με αφορμή τη δημιουργία, στη βάση εθνικών κριτηρίων, βουλγαρικής εξαρχίας στο κανονικό έδαφος του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Η καταδίκη αυτή, ωστόσο, όπως παρατήρησε ο ομιλητής, δεν ανέκοψε την πορεία εθνικοποίησης των Ορθοδόξων Εκκλησιών, καθώς λίγα χρόνια αργότερα εμφανίζονται ή εδραιώνονται η μία μετά την άλλη οι εθνικές εκκλησίες στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων (Ελλάδα, Σερβία, Ρουμανία, Αλβανία, κ.λπ.), ενώ στην ορθόδοξη διασπορά στη δυτική Ευρώπη και την Αμερική καθιερώνονται οι πολλαπλές (εθνικές κατά βάση) διακαιοδοσίες και η αρχή της συνεδαφικότητας, επιβεβαιώνοντας έτσι τον εθνο-φυλετικό κατακερματισμό της Ορθοδοξίας και θέτοντας υπό αίρεση τόσο τις βασικές εκκλησιολογικές της αρχές όσο και την ίδια την ενότητά της.
Στην ομιλία του ο Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών, παίρνοντας αφορμή από τη δυσάρεστη αυτή πραγματικότητα, προσπάθησε να αναζητήσει τα θαθύτερα αίτια της βαλκανοποίησης της Ορθοδοξίας, όπως λ.χ. ο στενός σύνδεσμος (μέχρι σημείου ταύτισης πολλές φορές) μεταξύ της εθνικής ταυτότητας και της θρησκευτικότητας που χαρακτηρίζει μεγάλο μέρος του ορθόδοξου κόσμου, επισημαίνοντας ταυτοχρόνως τη διαλεκτική σχέση και ένταση ανάμεσα στη βαπτισματική και την εθνο-πολιτισμική κοινότητα, και εν τέλει ανάμεσα στην εκκλησιακή και την εθνο-πολιτισμική ταυτότητα. Παράλληλα ο Δρ. Καλαϊτζίδης προσπάθησε να διερευνήσει τις σημαντικές συνέπειες που απορρέουν στο κοινωνικό επίπεδο καθώς και στα ζητήματα που σχετίζονται με τις κάθε μορφής διαιρέσεις και διακρίσεις (φύλου, κοινωνικές, εθνικές, φυλετικές, πολιτισμικές, κλ.π.) από την πνευματική αναγέννηση του πιστού ως αποτέλεσμα της συμμετοχής του στην βαπτισματική και ευχαριστιακή/εκκλησιακή κοινότητα. Στο τέλος ο ομιλητής, κάνοντας ειδική αναφορά στην ελληνική πραγματικότητα, στάθηκε στο ρόλο που διαδραμάτισαν (παρόλες τις μεταξύ τους διαφορές) η λεγόμενη βυζαντινή «συμφωνία» καταρχήν και η εθνική Ορθοδοξία στη συνέχεια, στην επικρατούσα στις μέρες μας σύγχυση μεταξύ των δύο κοινοτήτων και ταυτοτήτων.
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με ενδιαφέρουσα συζήτηση μεταξύ του ομιλητή, των Καθηγητών του Πανεπιστημίου του Münster και των φοιτητών.

ΣΧΟΛΙΟ: Ο  κύριος διευθυντής ξέχασε νά ερευνήσει τήν μοντέρνα εμφάνιση τού θέματος τής ταυτότητος! Από πότε καί από ποιούς επιβλήθηκε στήν ιστορία η ταυτότης στήν θέση τής διάκρισης; Τό πρόβλημα τής ταυτότητος είναι η έλλειψη διακρίσεως, όπως επισημαίνεται εξάλλου. Ο Διεθνισμός τού Οικουμενισμού σώζει τήν απωλεσθείσα διάκριση ή μήπως τήν καταβαραθρώνει ακόμη βαθύτερα;
"Στο μεγάλο του έργο περί της διαδικασίας εκπολιτισμού, ο Norbert Elias συνδέει την ανάδυση τής έννοιας «πολιτισμός» (civilization) με την άνοδο της εθνικής συνείδησης στην Ευρώπη."
Τί έχει νά πεί ο κύριος διευθυντής;

Αμέθυστος