Θεόδωρος Ζιάκας: Μηδενίζεται ο Μηδενισμός;

✪ Προτεραιότητα στους συνδρομητές στις 15 Φεβρουαρίου 2025 #αντίφωνο

Ο Θεόδωρος Ζιάκας (για αρχάριους) με την Σοφία Σαρογλίδου.

Θεόδωρος Ζιάκας: Μηδενίζεται ο Μηδενισμός;

Η ΛΟΓΙΚΗ ΜΑΣ ΛΕΕΙ ΟΤΙ Ο ΘΕΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΕΚ ΤΟΥ ΜΗΔΕΝΟΣ

ΤΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΤΟ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΜΑΣ ΛΕΕΙ ΚΑΤΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ.

Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος.
Οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεόν.πάντα ΔΙ' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἓν ὃ γέγονεν.ΝΟΜΙΖΟΥΜΕ ΛΟΙΠΟΝ ΟΤΙ ΤΟ ΕΚ ΚΑΙ ΤΟ ΔΙΑ ΔΕΝ ΤΑΥΤΙΖΟΝΤΑΙ.ΟΠΩΣ ΔΕΝ ΤΑΥΤΙΖΟΝΤΑΙ Η ΕΚΠΟΡΕΥΣΗ ΕΚ ΤΟΥ ΥΙΟΥ,ΤΟ ΦΙΛΙΟΚΒΕ, ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΔΙΑ ΤΟΥ ΥΙΟΥ.

ΜΗΔΕΝΑ ΠΡΟ ΤΟΥ ΤΕΛΟΥΣ ΜΑΚΑΡΙΖΕ.  (Ο ΠΙΟ ΚΑΛΟΣ Ο ΜΑΘΗΤΗΣ)

Στο 42:20…αναφέρεται στο «τί τὸ πλάτος καὶ μῆκος καὶ βάθος καὶ ὕψος» και λέει ότι αυτή είναι η κατανόηση του χωροχρόνου.

«Ἵνα κατοικήσῃ ὁ Χριστὸς διὰ τῆς πίστεως ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν, ἐν ἀγάπῃ ἐρριζωμένοι καὶ τεθεμελιωμένοι,
ἵνα ἐξισχύσητε καταλαβέσθαι σὺν πᾶσι τοῖς ἁγίοις
τί τὸ πλάτος καὶ μῆκος καὶ βάθος καὶ ὕψος,
γνῶναί τε τὴν ὑπερβάλλουσαν τῆς γνώσεως ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ,
ἵνα πληρωθῆτε εἰς πᾶν τὸ πλήρωμα τοῦ Θεοῦ.»
(Πρὸς Ἐφεσίους 3:17–19)

Η διδασκαλία περί Ungrund και η λειτουργία της στη Χριστιανική Φιλοσοφία 

του Nicolai A. Berdyaev 

Στο καταληκτικό κεφάλαιο της μελέτης του σχετικά με τη δομή, τη γένεση και το νόημα της ρωσικής θεολογίας και θρησκευτικής κουλτούρας, ο π. George Florovsky αφήνει την ακόλουθη παρατήρηση:
«Ολόκληρη η ιστορία του ρωσικού πολιτισμού χαρακτηρίζεται από ρήξεις και χάσματα, αρνήσεις και εξάρσεις, απογοητεύσεις, αλλαγές και διαιρέσεις.»¹
Αυτό που ο Florovsky είπε για τη ρωσική θρησκευτική κουλτούρα γενικά, ασφαλώς ισχύει και για τις συγκεκριμένες εκδηλώσεις εντός του πεδίου της. Αυτή η διάσταση των «ρήξεων και δελεασμών» [WRT, 500] αντανακλάται με εξαιρετικό τρόπο στη χριστιανική φιλοσοφία του Nicolai Alexandrovich Berdyaev (1874–1948).

Μιλώντας για τη ρωσική ιστορία γενικότερα, ο Berdyaev, κατά κάποιον τρόπο, περιγράφει και τον ίδιο τον χαρακτήρα της σκέψης του. Έτσι, γράφει:
«Η ρωσική ιστορία χαρακτηρίζεται καλύτερα από σχίσματα και καταστροφικές ρήξεις· [...] τέτοιος είναι ο 19ος αιώνας: ένας αιώνας σκέψης και λόγων και, ταυτόχρονα, ένας αιώνας οξύτατης ρήξης [...] ως εσωτερική απελευθέρωση και ισχυρή πνευματική και κοινωνική αναζήτηση.» [RID, 8–9]
Με αυτόν τον τρόπο ο Berdyaev, έστω και έμμεσα, επιβεβαιώνει την αξιολόγηση του Florovsky.

«... μέσα στα ελισσόμενα μονοπάτια της σκέψης του Berdyaev βρίσκεται ένα από τα πιο ολοκληρωμένα και πρωτότυπα μεταφυσικά συστήματα που έχει προσφέρει ένας θρησκευτικός υπαρξιστής. Πράγματι, παρά την οργή του Berdyaev απέναντι στο σύστημα, αναδύεται από την υπαρξιακή διαλεκτική ένα μεταφυσικό σύστημα της ελευθερίας, τόσο πλήρες και βαθύ όσο εκείνο των Γερμανών ιδεαλιστών.»³
ΟΜΩΣ παρά τη σημειωμένη «συγκολλητικότητα», αν όχι συνοχή, των βασικών δογμάτων και ιδεών του Berdyaev, παραμένει γεγονός ότι ορισμένα από αυτά προκαλούν διαρκώς σχίσματα, μεροληπτικές πολεμικές ή, στην καλύτερη περίπτωση, ερμηνευτικές αμφιβολίες που καλούν σε περαιτέρω θεωρητική διερεύνηση. Πάνω απ’ όλα, αυτό μπορεί να ειπωθεί για τις συνέπειες της διδασκαλίας του περί Ungrund.

Ο ίδιος ο π. George Florovsky εισέρχεται στη συζήτηση σχετικά με το Ungrund, χωρίς να κρύβει την οξύτητά του. Στο έργο του Ways of Russian Theology (Πορείες της Ρωσικής Θεολογίας) ακούμε τα κοφτερά του λόγια — τα οποία, ωστόσο, δεν εμπόδισαν τον Berdyaev να απαντήσει με εξίσου αιχμηρό ύφος. Με έναν τρόπο, εκείνο το «περιστατικό» μπορεί να θεωρηθεί ως η συμβολική απαρχή της “διαμάχης περί Ungrund”.
Για παράδειγμα, ο π. George, χωρίς συμβιβασμούς αλλά και με κάποια ακαμψία και έλλειψη διακριτικότητας, δηλώνει ότι ο Berdyaev —στο έργο του The Meaning of the Creative Act (1916)—
«... απομακρύνεται εκ νέου από τον “ιστορικό Χριστιανισμό”, ακόμη και προς τον εσωτερισμό μιας στοχαστικής μυστικοπάθειας, κατευθυνόμενος προς τον J. Boehme και τον Paracelsus, αποχωρώντας μαχητικά από την παράδοση των Αγίων Πατέρων [...] Ο Berdyaev είναι όλος διαποτισμένος από τα οράματα του γερμανικού μυστικισμού, τα οποία θολώνουν (затемняют) την εμπειρία της Μεγάλης Εκκλησίας. Αυτό αποτελεί μία από τις ουσιωδώς χαρακτηριστικές δοκιμασίες (искушения) της ρωσικής θρησκευτικής σκέψης — τη νέα φάση του ουτοπικού πειρασμού...»

«Το ζήτημα είναι πράγματι, γιατί ο Berdyaev εισήγαγε αυτήν την κατηγορία (το Ungrund — σημ. του συγγρ.). Όμως, είναι αμέσως φανερό ότι η φιλοσοφία του δεν μπορεί να νοηθεί χωρίς αυτήν.»⁸

ΕΠΕΙΔΗ ΤΟ ΘΕΜΑ ΑΥΤΟ ΑΦΟΡΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗΝ ΝΕΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΘΑ ΠΡΟΣΠΑΘΗΣΟΥΜΕ ΝΑ ΤΟ ΔΟΥΜΕ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΤΕΡΑ.