Συνέχεια από: Παρασκευή 2 Ιανουαρίου 2026
Προλεγόμενα σε μία φιλοσοφική Χριστολογία.
Του Xavier Tilliette.
3. Σέλλινγκ.
H Idea Christi είναι έμφυτος σε κάθε άνθρωπο σαν ιδανικό ηθικής τελειότητος και με έναν εξοχώτατο τρόπο στον Ιησού. Αυτός δέν είναι μία προβολή τής συνειδήσεώς του όπως στον Φίχτε, αλλά το παραδειγματικό του πρόσωπο, αντιπροσωπεύει ή σχηματοποιεί την ιδέα. Η φιλοσοφική Χριστολογία η οποία θα έπρεπε να αναπτυχθεί πάνω σ'αυτή την κατάχρηση τού συμβολιζόμενου δέν οδηγεί πουθενά. Θα έλθει η στιγμή κατά την οποία θα εφαρμοστεί σ'έναν υποδοχέα μικρής σημασίας, σχεδόν αδιάφορου. Αυτό συνέβη με τον νεαρό Σέλλινγκ στα "Μαθήματα στην μέθοδο των ακαδημαϊκών σπουδών του 1803", για τον οποίο στ'αλήθεια η Θεία μεταφορά πηγαίνει απο το γεγονός στο ιδανικό. Αντιπαραθέτει τον Χριστό σαν "συμβολικό πρόσωπο" στο εμπειρικό πρόσωπο, στο ιστορικό άτομο, το οποίο δηλώνει ότι είναι τελείως κατανοητό, όπως ένας Εβραίος του καιρού του ή ένας Εσσαίος κήρυκας. Αντιστρόφως ο Υιός τον οποίο επικαλείται ο Bruno είναι το αιώνιο πεπερασμένο που έγινε ένας πονεμένος Θεός υποκείμενος στα όργανα του χρόνου. Βρισκόμαστε φανερά βεβαίως στα μέρη της γνώσεως...Στην τελευταία του εμφάνιση, στην ακραία μεταμόρφωση : στον Ιησού, ο Χριστός είναι ο τελευταίος των Θεών, η αποκορύφωση και το τέλος της αρχαίας μυθολογίας και της ειδωλολατρείας. Συμβολίζει λοιπόν ταυτοχρόνως τον κόσμο-ο Υιός του Τίμαιου-, τον δεύτερο Θεό ή το άπειρο κάτω απο τον εκπρόσωπο του πεπερασμένου (το άπειρο πέρας των πυθαγορείων), την Φύση της οποίας το πρόσωπο διαπερασμένο απο τον πόνο "φανερώνει παντού έναν χαμένο Θεό", και τόν Άνθρωπο, τον οποίο η πρόοδος επαναφέρει στην καταγωγή.
Όλες αυτές οι υπερβατικότητες απορρέουν απο την ιδέα, απο το urbild (αρχέτυπο) του πεπερασμένου, του καθαυτού ίσου με το Άπειρο. Με μία ανάπτυξη πιό παθητική, με μία Κένωση πιό τονισμένη, αυτή η σύντομη ιδανική Χριστολογία, όπως και εκείνη του Κάντ, κατάγεται απο την νόηση και συμβολίζεται με υπερβολή στο φαινόμενο ή εάν προτιμούμε, στην κατηγορικότητα. Μπορούμε να μιλήσουμε για ενσάρκωση; ή μόνον για το ένδυμα της ιδέας, για ένδειξη; Το εμπειρικό πρόσωπο, νοητό και διαφανές, είναι απολύτως διαπερατό στο σύμβολο, διαγράφεται στην ιδέα, όπως "μία χορεύτρια δέν είναι μία γυναίκα που χορεύει, αλλά είναι μία μεταφορά".
Ηδη όμως στα επόμενα μαθήματα, ο Σέλλινγκ μετανοημένος και γεμάτος τύψεις, διορθώθηκε και αποκατέστησε τον ιστορικό Χριστό: ποιός φανέρωσε καλύτερα απο αυτόν το άπειρο, λέει;
Είναι πολύ λίγο και παρ'όλα αυτά είναι πολύ καλύτερο απο αυτό του Loisy, ο οποίος έναν αιώνα αργότερα αφήνει κενό το διάλειμμα ανάμεσα στο κήρυγμα τής Βασιλείας και στον Χριστό της Εκκλησίας. Ο Σέλλινγκ πολύ πιθανόν σκέφτεται την Θεία μελαγχολία που αναπέμπεται απο τον Χριστό που εξοστράκισε ο Σλαιερμάχερ και ακόμη περισσότερο τα σωτηριολογικά γεγονότα τα οποία καταλήγουν στην εξαφάνιση του Ιησού και την διάλυση του στο άπειρο. Ούτε και στην τελευταία του φιλοσοφία θα παραμείνει κάτι, η οποία όμως υπογραμμίζει με σιγουριά την ιστορικότητα και το μοναδικό και ανεπανάληπτο πάθος του Χριστού.
Η "βιογραφία" του Ιησού είναι πολύ στυλιζαρισμένη, γεμάτη δογματικά γεγονότα και θαύματα. Η ανθρώπινη χορδή απουσιάζει, ακόμη περισσότερο και απο τον Κάντ. Δέν είναι μόνον το αποτέλεσμα μίας κατιούσας ενσαρκώσεως σενεκτεινόμενης σε όλη την ιστορία. Είναι η σφοδρότης τής ιδέας η οποία εκκμηδενίζει το φαινόμενο μέχρι δοκητισμού, μέχρι να το καταστήσει μία διάφανη σκιά.
Ο Johannes Climacus, ο αμετανόητος διαλεκτικός, είναι ένας οξυδερκής ακροατής τού Σέλλινγκ ακόμη περισσότερο απο τού Χέγκελ, όταν, όπως έχουμε ήδη σημειώσει, συνδέει την πίστη στο καθαρό παράδοξο τού Θεού που έγινε άνθρωπος, στην λεπτή άκρη ενός ελαχιστοποιημένου γεγονότος: η απολυτότης τής πίστεως επιβάλλεται καλύτερα. Αλλά ο Κίρκεγκαρντ δέν είναι ο Climaco και το τρίποδο υποστήριγμα του στυλίστα δέν είναι η τελευταία λέξη της Χριστιανικής υπάρξεως. Ο ίδιος ο Climaco διακρίνει το Θείο παράδοξο, απο το απόλυτο παράδοξο του αγνώστου, το οποίο προϋποθέτει έναν σκληρό πράκτορα για Θεό και απο το επικίνδυνο παράδοξο της ηθικής το οποίο κρύβει μέχρι υπερβολής τον Σωτήρα!
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου