Ἁμαρτία καί ψυχοπαθολογικές καταστάσεις(9)

Συνέχεια από: Πέμπτη 29 Ιανουαρίου 2026

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ Γ

ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ π. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ

Ἁμαρτία καί ψυχοπαθολογικές καταστάσεις B5
Β΄ έκδοση
ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

B Το σύμπλεγμα κατωτερότητος

«Η κατακυριάρχησις τῶν γονέων ἐπὶ τῶν τέκνων»

Ἡ κατακυριάρχησις τῶν γονέων ἐπί τῶν τέκνων ἡμπορεῖ ἐπίσης νὰ ἔχῃ πολύ δυσάρεστα ἀποτελέσματα διά τήν ψυχήν των.

Ὑπάρχουν γονεῖς οἱ ὁποῖοι συμπεριφέρονται ἔτσι, που λέτε καὶ εἶναι κτῆμα τους τα παιδιά.

Όχι. Γέννησες παιδιά εἶναι βέβαια τα παιδιά δικά σου, ἀλλὰ ὄχι κτῆμα σου. Τα παιδιά ἀνήκουν στον Θεό καί στον ἑαυτό τους, ὄχι στούς γονεῖς τους. Οἱ γονεῖς ἀντιμετωπίζουν μερικές φορές τα παιδιά τους κατά ἕναν τέτοιον τρόπο, σαν νὰ τὰ ἔχουν κτῆμα τους, καὶ γι' αὐτό ἐπεμβαίνουν στη ζωή τους, κατακυριαρχοῦν ἐπάνω τους καί θέλουν να τὰ βάλουν σὲ ἕνα δικό τους καλούπι.

Σ' αὐτή την περίπτωση νὰ ἔχουμε ὑπ' ὄψιν μας -καὶ οἱ γονεῖς καὶ οἱ ἱερεῖς ποὺ ἐργαζόμαστε πνευματικά, δηλαδή οἱ πνευματικοί- κάτι ποὺ μοῦ φαίνεται ὅτι τὸ ἔχω πεῖ καὶ ἄλλη φορά ἐδῶ. "Ένα δενδρύλλιο ἤ γενικῶς ἕνα φυτό τὸ φυτεύουμε στη γλάστρα ἤ στὸν κῆπο καὶ τὸ ποτίζουμε, του ρί-χνουμε λίπασμα, το στερεώνουμε, το βάζουμε στον ἥλιο, το παίρνουμε ἀπό τόν βοριά κτλ. Ὅλα αὐτά θὰ τὰ κάνουμε. Δὲν το τραβάμε ὅμως να μεγαλώ σει μεγαλώνει μόνο του. Ὅ,τι θά γίνει, ἀπό μέσα του θα γίνει μόνο του. Ἐμεῖς ἁπλῶς τοῦ δίνουμε ἐκεῖνα ποὺ τοῦ χρειάζονται.

Ἔτσι λοιπόν καί ἕνας πνευματικός, καί γε-νικῶς ἡ Ἐκκλησία, σε κάθε χριστιανό, σε κάθε πιστὸ ἁπλῶς θὰ δίνει αὐτό πού τοῦ χρειάζεται ὁ πιστός ὅμως θα μεγαλώσει πνευματικά ὡς ἐλεύθερη προσωπικότητα. Το ἴδιο ἰσχύει μέσα στο σπίτι. Οἱ γονεῖς θα φροντίσουν τα παιδιά τους, θα τους δώσουν τροφή, ἐνδυμασία καὶ ὅ,τι ἄλλο χρειάζεται.
Βεβαίως, θά τά συμβουλεύουν, θά τα καθοδηγοῦν, θα τα προστατεύουν. Ἀλλά ποτέ να μήν κατακυ-ριαρχήσουν ἐπί τῶν παιδιῶν τους.

Εἶναι γνωστόν ὅτι τὰ παιδιά γονέων οἱ ὁποῖοι διακρίνονται ὡς προσωπικότητες ἀποδεικνύονται συχνά ἀδύνατοι χαρακτήρες. Δὲν τοὺς ἐπιτρέπουν οἱ γονεῖς των νὰ μεγαλώσουν καί νά ἐκφράσουν πλήρως τὴν ἀτομικότητά των.
Ὅταν δηλαδή μέσα σε ἕνα σπίτι ὁ πατέρας εἶναι μιὰ ἰσχυρή προσωπικότητα ἢ ὅταν δέν χαρίζεται σε τίποτε -εἶναι, θα λέγαμε, ἕνας κέρβερος-τότε τα παιδιά αὐτοῦ τοῦ πατέρα θα γίνουν όπωσδήποτε ἀδύνατοι χαρακτήρες, διότι δέν θά μπορέσουν νὰ ἀναπτυχθοῦν ἐλεύθερα.
Γονεῖς πού κατακυριαρχοῦν ἐπί τῶν τέκνων των εἶναι συνήθως οἱ ἴδιοι θύματα συμπλέγματος κατωτερότητος.

Το ξέρουν, δέν το ξέρουν –ἄλλο αὐτό- ὑπάρχει καί σ' αὐτούς μια βαθύτερη αἰτία που τους κάνει να φέρονται ἔτσι. Ἔχουν δηλαδή αὐτοί οἱ ἴδιοι ἀπὸ τὰ παιδικά τους χρόνια, ἤ ποιός ξέρει ἀπό πότε, συμπλέγματα κατωτερότητος.
Προβάλλουν τὰς ἐσωτερικάς των συγκρούσεις καί τα τραύματά των ἐπί τῶν τέκνων των

Ἔχουμε πεῖ καί ἄλλη φορά ὅτι ἕνας πατέρας -ἤ μια μητέρα- πού ἤθελε να σπουδάσει καί δέν τα κατάφερε -δέν τα κατάφερε ὄχι μόνο ἀπὸ τὴν πλευρά τὴν οἰκονομική, ἀλλά καί ἀπὸ τὴν πλευρά ὅτι δὲν ἔπαιρνε τα γράμματα ἀπό τὸ ἄλλο μέρος ὅμως ἤθελε, σώνει καί καλά, να μάθει γράμματα- τώρα πού ἔχει παιδί, θέλει ὁπωσδήποτε το παιδί του να γίνει ὅ,τι είχε φανταστεῖ αὐτός ὁ ἴδιος να γίνει. Εἶχε φανταστεί να γίνει καθηγητής Πανεπιστημίου; Ε, θέλει το παιδί του να γίνει καθηγητής Πανεπιστημίου. Μπορεῖ ὅμως το παιδί νὰ μὴν ἔχει τέτοιες δυνατότητες, παρά μόνο να πάει μέχρι τα μισά τοῦ γυμνασίου ἤ το πολύ-πολύ να βγάλει το γυμνάσιο. Το τί τραβοῦν αὐτά τά παιδιά ἀπό τέτοιους γονεῖς, μόνο ὁ Θεός γνωρίζει καί αὐτά, τα καημένα. Ἡ ψυχούλα τους το γνωρίζει. Το τί τραβοῦν, καθώς οἱ γονεῖς θέλουν, σώνει καί καλά, νά φτάσουν τα παιδιά ἐκεῖ πού σκέπτονται οἱ ἴδιοι.

Αὐτοί οἱ γονεῖς ἐπικρίνουν κάθε πρᾶξιν των -τῶν παιδιῶν τους δηλαδή- καί τά ἀποθαρρύνουν θέτοντες ἐνώπιόν των ἀπραγματοποίητα ἰδανικά.
Λένε δηλαδή στα παιδιά: «Θά κάνεις αὐτό, θά πετύχεις τὸ ἄλλο, θά φτάσεις σ' ἐκεῖνο τὸν στόχο» κτλ.
Δάσκαλοι μέ σατραπική συμπεριφορά
Ὅ,τι λέγομεν ἐδῶ περί τῶν γονέων ἰσχύει ἐπίσης καὶ περί τῆς ὠμῆς ὑβριστικῆς καί σατραπικῆς ἔναντι τῶν μαθητῶν διαθέσεως μεγάλου ἀριθμοῦ διδασκάλων.

Το ἴδιο γίνεται καί στο σχολείο. Αντί δηλαδή ὁ δάσκαλος νὰ δεῖ τί δυνατότητες ἔχει τὸ κάθε παιδί καὶ τί μπορεῖ νὰ μάθει, ὅλα αὐτά πού ἔχει ὁ ἴδιος μέσα του τα ξεφορτώνει στούς μαθητές. Διότι τίς οἶδε τί συμπλέγματα καὶ τί τραύματα ἔχει καί αὐτός στην ψυχή του, πού δέν τά ἔχει τακτοποιήσει.
Εἰς τὸ σχολεῖον πολλάκις γεννᾶται τό σύμπλεγ μα κατωτερότητος. Κάποιος νέος εἰς τὴν αὐγὴν τῆς ἐφηβείας εἶχε τόσον τρομοκρατηθῆ ἀπό τήν καθηγήτριαν τῶν μαθηματικῶν, ὥστε κατηνάλωνε ὅλον τὸν χρόνον τοῦ παιγνιδιοῦ προσπαθῶν νὰ λύσῃ δύσκολα μαθηματικά προβλήματα.
Το καημένο το παιδί, τοῦ εἶχε γίνει ἄγχος αὐτό το πράγμα, νά προσπαθεῖ δηλαδή να λύνει ἀσκήσεις μαθηματικῶν, καὶ εἶχε αὐτό τό πρόβλημα, τί θα γίνει μέ τήν καθηγήτρια. Ἔτσι, οὔτε ἔπαιζε οὔτε τίποτε.
Οἱ γονεῖς του διεπίστωσαν ἐπανειλημμένως την ἀγωνίαν του ἐπί τῇ σκέψει τῆς ἀναχωρήσεως διά τό σχολεῖον.
Κάθε φορά πού ἦταν ἡ ὥρα να πάει στο σχολεῖο, το παιδί ἵδρωνε καί ξεΐδρωνε.
Ἐν τέλει ὁ νέος εὖρε τήν λύσιν τοῦ προβλήματός του ἀναπτύξας συμπτώματα σχιζοφρενείας.
Για τον νέο αὐτόν δὲν ὑπῆρχε ἄλλος τρόπος. Με βάση τα ψυχολογικά δεδομένα πού εἶχε, αὐτό ἦταν μια διέξοδος. Ἡ ψυχολογία το λέει πάντως, ὅτι δηλαδή δέν εἶναι λίγοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀρρω-σταίνουν ψυχολογικά, ἀκριβῶς για να ξεφύγουν ἀπὸ τὴν πραγματικότητα, τήν ὁποία δέν μποροῦν νὰ ἀντέξουν.
Ἔτσι ἐπέρασεν εἰς ἕνα κόσμον, ὅπου ἦτο ἐλεύθερος διά παντός καί ἀπό τήν στενοχωρίαν τῶν μαθηματικῶν καί ἀπό τήν τρομοκρατίαν τῆς καθηγητρίας. Δὲν τὸν ἔνοιαζε τίποτε πλέον.

Τὰ ἀνωτέρω δὲν ἐξαντλοῦν το θέμα περί τῶν παραγόντων πού ἐπιδροῦν εἰς τὴν γένεσιν τοῦ συμ-πλέγματος κατωτερότητος· παρουσιάζουν ἁπλῶς τὸ εἶδος τῶν συνθηκῶν ὑπὸ τὰς ὁποίας συνήθως γεννᾶται ἡ κατωτερότης.
Οἱ λίγες αἰτίες πού ἀναφέραμε εἶναι μερικές ἀπό τίς πολλές πού ὑπάρχουν καί δημιουργοῦν τά συμπλέγματα κατωτερότητος.
Πάντως, ὅλαι αἱ περιπτώσεις πρέπει νὰ ἐξετάζωνται κεχωρισμένως δι' ἕκαστον ἄτομον

30-3-1969

Στή σχέση μεταξύ πνευματικοῦ καί ὑποτακτικοῦ πρέπει νὰ ἀπαλλαγεῖ ὁ ἄνθρωπος ἀπό τήν ἀρρωστημένη κατάσταση προσκόλλησης, ὥστε ὡς ἐλεύθερη προσωπικότητα, ὡς ἐλεύθερος ἄνθρωπος νὰ βρεῖ τή χάρη τοῦ Θεοῦ καί νὰ ἐπικοινωνήσει μετά τῆς Ἐκκλησίας καί μετά τοῦ Θεοῦ καί ὄχι κατά ἕναν ἀρρωστημένο τρόπο.