ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ Γ
ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ π. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ
Ἁμαρτία καί ψυχοπαθολογικές καταστάσεις A4
Β΄ έκδοση
ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
Α’ Θέματα ιδιοσυγκρασίας
Κατανόηση κάθε ψυχῆς ξεχωριστά καί συμπαθής μεταχείριση
Ὁ καθένας να ψάξει νὰ βρεῖ σε ποιόν τύπο ἀνήκει
Εἶναι ὅμως ἀνάγκη να ξέρει κανείς, ἐκτὸς ἀπὸ τὰ παιδιά, καὶ τὸν ἑαυτό του ὁ καθένας δηλαδή νὰ ψάξει νὰ βρεῖ σε ποιόν τύπο ἀνήκει. Αὐτό εἶναι χρειαζούμενο πρῶτα γιὰ τὸν ἴδιο τὸν ἑαυτό του, προκειμένου να μπορέσει νὰ ἐξηγήσει μερικά πράγματα: γιατί, π.χ., σκέπτεται ἔτσι ἤ ἀλλιῶς, διαφορετικά δηλαδή ἀπό τούς ἄλλους· γιατί, τέλος πάντων, δέν συμφωνεῖ μὲ τοὺς ἄλλους κτλ. Ὀφείλει ὅμως κανείς να ξέρει τὸν ἑαυτό του καί γιά τούς ἄλλους. Ὁ πατέρας, π.χ., σε ἕνα σπίτι πρέπει να ξέρει ἄν εἶναι χολερικός τύπος, που σημαίνει ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ τὸν ἀγγίξει καθόλου ἡ ταπεινοφροσύνη. Διότι, ἂν δὲν το ξέρει, θα νομίζει ὅτι, ἔτσι ὅπως τὰ θέλει τα πράγματα καί ἔτσι ὅπως τὰ σκέπτεται, δὲν ὑπάρχει καλύτερη σκέψη και καλύτερος τρόπος ἐνεργείας ἀπό τόν δικό του. Ἡ συνέπεια; Μέσα στο σπίτι θὰ εἶναι σὰν ἕνας κέρβερος, και ὅλοι μέσα στην οἰκογένεια θὰ εἶναι τρομαγμένοι. Ὅταν ὅμως ὁ πατέρας ξέρει τον τύπο του, θὰ εἶναι συγκρατημένος, ἐπιφυλακτικός. Δὲν θὰ πεῖ βέβαια: «Εγώ εἶμαι τέτοιος. Κάνετε με ὅλοι σας ὅ,τι κατα-λαβαίνετε», ἀλλά θα κάνει το καθήκον του. Πάντως, πρέπει να ξέρει καὶ τὰ ἀδύνατα σημεῖα τῆς προσωπικότητός του.
Ἕνα σοβαρό θέμα συχνά ὑπάρχει μεταξύ τῶν συζύγων. Μπορεῖ, π.χ., ὁ σύζυγος νὰ εἶναι ψυχρός καὶ πολύ ἐπιφυλακτικός, καὶ ἀπό τὸ ἄλλο μέρος ἡ σύζυγος νὰ αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκη τῆς στοργῆς, Ὁπότε, δὲν ὑπάρχει καμιά συνεννόηση. Διαρκῶς ὁ ἕνας θα κατηγορεῖ τὸν ἄλλο, εἴτε μεταξύ τους εἴτε σε ἄλλους. Ἐνῶ, θὰ ὑπάρχει ὄντως κάποια συνεν νόηση, ἂν καθίσει κάτω ὁ καθένας, καὶ πεῖ, π.χ., ό σύζυγος: «Τί εἶμαι ἐγώ, Εἶμαι ἔτσι ἀπὸ τὴν ἰδιοσυγκρασία μου. Ἐάν συμπεριφέρομαι όπως συμπερι φέρομαι, δὲν εἶναι γιατί αὐτό εἶναι τὸ σωστό, ἀλλά γιατί ἔτσι εἶναι ὁ τύπος μου». Καὶ ἡ σύζυγος ἀπό τὸ ἄλλο μέρος: «Έχω αὐτές τις ἀπαιτήσεις πού ἔχω. Δεν πρέπει να τις ἔχω, ἀλλά εἶναι ὁ τύπος μου ποὺ μὲ κάνει ἔτσι». Να μη σταθοῦν ὅμως ἔως ἐδῶ. Ὁ σύζυγος, ἀφοῦ κάνει αὐτές τις διαπιστώσεις για τὸν ἑαυτό του, νὰ πεῖ ὅτι, ἂν ἡ σύζυγος ἔχει αὐτές τίς ἀπαιτήσεις, εἶναι γιατί ἔτσι εἶναι ὁ τύπος της. Πρέπει τὸ ἴδιο να κάνει καί ἡ σύζυγος. Με τον τρόπο αὐτό, ὁ ἕνας ἔρχεται στη θέση τοῦ ἄλλου, ἀμέσως ἐπέρχεται μια συνεννόηση, καὶ κοιτοῦν ἔπειτα πῶς μπορεῖ ὁ ἕνας ἀπό ἐδῶ καὶ ὁ ἄλλος ἀπό ἐκεῖ πού βρίσκονται στὰ ἄκρα- να ρίξουν βήματα πρός το κέντρο, μήπως κάπου συναντηθοῦν. Καὶ θὰ συναντηθούν. Αὐτὸ μόνο να προσέξουν: Ἡ σύζυγος δὲν θὰ πρέπει να περιμένει να τη φθάσει ὁ σύζυγος ἐκεῖ ποὺ εἶναι αὐτὴ τὸ ἴδιο καί ὁ σύζυγος. Χρειάζεται να περπατήσουν καὶ οἱ δύο, για να συναντηθούν.
Κάτι ἀνάλογο συμβαίνει και στη σφαίρα τῆς πραγματικής θρησκευτικότητος τῶν συζύγων. Ποτέ δὲν θὰ γίνει ἡ συνάντηση στον ἕναν ἢ στὸν ἄλλο ἡ συνάντησή τους θα γίνει στον Χριστό. Γιὰ μᾶς τούς χριστιανούς, ἐφόσον ὑπάρχει ὁ Χριστός, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ τέλειος ἄνθρωπος καί ὁ τέλειος Θεός, δὲν πρέπει νὰ εἶναι δύσκολα αὐτά τά θέματα. Γιὰ τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἔξω ἀπὸ τὸν Χριστό, εἶναι πολύ δύσκολα. Σ' ἐμᾶς δὲν εἶναι δύσκολα, διότι, ὅταν συναντιόμαστε ἐν Χριστῷ καὶ διὰ τοῦ Χριστοῦ, τότε δὲν ὑπάρχει, τρόπον τινά, οὔτε ὁ ἕνας τύπος οὔτε ὁ ἄλλος. Δέν ἐξαφανίζεται βέβαια ὁ ἄνθρωπος κατά ἕναν θαυματουργικό τρόπο καί γίνεται Χριστός· ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι, π.χ., ὁ ἕνας φλεγματικός τύπος καί ὁ ἄλλος μελαγχολικός. Ενώνονται ὅμως στο πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ καὶ ἀποτελοῦν τὸν ἕναν ἄνθρωπο.
***
Ὅπως φαίνεται, ὁ τύπος τοῦ ἀνθρώπου δέν ἀλλάζει ποτέ. Είναι κάτι πού ὑπάρχει στη ρίζα τῆς ὑπάρξεώς του καί δέν ἀλλάζει. Ἐπηρεάζεται, βελτιώνεται, τροποποιείται κάπως, ἀλλά δέν ἀλλάζει ἀπό τή ρίζα. Ἴσως ὅμως καί δέν πρέπει νὰ ἀλλάξει. Δὲν μποροῦμε νὰ εἴμαστε ὅλοι ἕνα καλούπι. Οἱ ψυχολογικοί τύποι, κατά τον Γαληνό, εἶναι τέσσερις βέβαια, ἀλλά οὐσιαστικά οἱ τύποι εἶναι, θα λέγαμε, ὅσοι καί οἱ ἄνθρωποι. Κάθε ἄνθρωπος εἶναι καί ἕνας τύπος ξεχωριστός καί ἀνεπανάληπτος.
Ἕνας μελαγχολικός τύπος λοιπόν θὰ εἶναι πάντοτε μελαγχολικός τύπος. Ὅταν ὅμως ἀναγεννηθεῖ ἐν Χριστῷ, θὰ εἶναι βέβαια τοῦ τύπου αὐτοῦ, ἀλλά θὰ εἶναι ἄγιος. Καί μπορεῖ ἕνας ἅγιος ποὺ ἀνήκει στον μελαγχολικό τύπο νὰ ἀποτραβηχτεί, π.χ., σε ἕνα μοναστήρι καὶ ἐκεῖ νὰ προσφέρει τις ὑπηρεσίες του στην Εκκλησία καὶ στὴν ἀνθρωπότητα, ἅγιος ὧν. Ὁ τύπος του ὅμως δὲν θὰ ἀλλάξει ριζικά. Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, ὁ ὁποῖος εἶχε τα χαρακτηριστικά του μελαγχολικού τύπου, ὅταν πῆγε στην Κωνσταντινούπολη καὶ ἔγινε πατριάρχης, προσέφερε ἔργο, τὸ ὁποῖο στη θέση του ἄλλος ἴσως δὲν θὰ μποροῦσε νὰ τὸ κάνει.
Ἀναφορά στον μελαγχολικό καί στον χολερικό τύπο
Πρέπει οἱ γονεῖς, οἱ δάσκαλοι, γενικῶς οἱ παιδαγωγοί, νὰ ἀπαγκιστρώνουμε τα παιδιά ἀπό τά μελαγχολικά κυρίως συναισθήματα. Ἔχουμε ἕναν τύπο μελαγχολικό, ὁ ὁποῖος πνίγεται μέσα στην κατάθλιψη. Δὲν θὰ ἦταν ἄσχημα νὰ τοῦ ποῦμε: «Ξέρεις, αἰσθάνεσαι ἔτσι, γιατί συμβαίνει να φορᾶς μαύρα γυαλιά στα μάτια σου, καί τα γυαλιά αὐτά σοῦ τὰ δείχνουν μαύρα τα πράγματα». Θα πρέπει νὰ τοῦ ποῦμε ὅτι δὲν εἶναι στην πραγματικότητα μαῦρα, καὶ νὰ προσπαθήσουμε να δημιουργήσουμε μέσα του ἄλλα βιώματα. Ἔτσι, τον βοηθοῦμε νὰ μπορέσει να σταθεῖ ἀνοιχτός ἐνώπιον τοῦ Χριστοῦ καὶ νὰ δεχθεῖ τή χάρη του. Διότι ἕνας μελαγχολικός τύπος, ὅσο κι ἂν τοῦ πεῖς: «Πίστεψε στον Χριστό», δὲν μπορεῖ νὰ τὸ κάνει. Χρειάζεται πρώτα νὰ ἀπαγκιστρωθεῖ ἀπό αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὁ ἴδιος νιώθει καί ζεῖ, νὰ πάψει να πιστεύει σ' αὐτά, για να πιστέψει στον Χριστό. Καὶ νὰ ἔλθει μετά ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ, νὰ τὸν ἀγγίξει καὶ νὰ τὸν κάνει ἅγιο ἄνθρωπο.
Ὁ χολερικός τύπος εἶναι αὐτός πού ἔχει πολλή αὐτοπεποίθηση. Ἐνῶ ὁ μελαγχολικός δέν ἔχει καμια ἐμπιστοσύνη στον ἑαυτό του οὔτε καί στούς ἄλλους. Ζεῖ δὲ διαρκῶς μὲ τὸ αἴσθημα τῆς κατωτερότητος, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει πώς εἶναι καὶ ταπεινός. Ὁ χολερικός εἶναι ὁρμητικός, δέν διστάζει μπροστά σε τίποτε, καὶ ἡ ταπείνωση δύσκολα περνάει μέσα στην ψυχή του. Ένας χολερικός, συνεπώς, ποὺ ὁ τύπος του εἶναι τέτοιος, νὰ εἶναι δηλαδή κυριευμένος ἀπό μιά αὐτοπεποίθηση, δέν μπορεῖ ἀφ' ἑαυτοῦ του νὰ ταπεινωθεί. Καί φυσικά, καθώς γνωρίζουμε ὅτι «ο Θεός ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν», ὁ ἄνθρωπος αὐτός εἶναι λίγο πολύ ἀποξενωμένος ἀπό τή χάρη τοῦ Θεοῦ.
Στον χολερικό τύπο εἶναι ἐντελῶς ἄγνωστον ὅ,τι συνήθως ἀποτελεῖ χαρακτηριστικόν τῆς μελαγ χολικῆς καὶ ἐνδοστρεφούς ἰδιοσυγκρασίας, δηλαδή ἡ συντριβή καί ὁ αὐτοέλεγχος. Γι' αὐτό θα τον εὕρωμεν ὑστεροῦντα ὡς πρὸς τὴν χάριν τῆς ταπει νοφροσύνης, καί δι' αὐτήν ἀκριβῶς πρέπει να τον βοηθήσωμεν ν' ἀγωνισθῇ.
Οἱ γονεῖς, οἱ δάσκαλοι, οἱ ἱερεῖς ποὺ θὰ διαπι-στώσουμε ὅτι ἕνα παιδί εἶναι χολερικό -αὐτά πού θὰ πῶ, ἰσχύουν, καὶ ὅταν κάνουμε αὐτή τή διαπί-στωση στον ἴδιο τὸν ἑαυτό μας- θα πρέπει να σκε φθοῦμε ὅτι, ἂν αὐτός ὁ ἄνθρωπος φαίνεται έγωι στής, δὲν εἶναι ὁπωσδήποτε ἐγωιστής ἢ πιο πολύ ἐγωιστής ἀπό ἕναν ἄλλο, ἀλλά εἶναι ὁ τύπος του που τον παρουσιάζει τέτοιο. Γι' αὐτό, δέν πρέπει νὰ τὸν καταδικάσουμε αμέσως και να ποῦμε ὅτι δέν γίνεται τίποτε μὲ αὐτόν.
Τον χολερικό τύπο θα πρέπει σιγά-σιγά νὰ τὸν ἀπαγκιστρώνουμε ἀπό τίς ὑπερβολικές εκδηλώσεις του, καὶ λίγο-λίγο να βάζουμε μέσα του την ταπείνω ση. Καί ὅσο περισσότερο ταπεινώνεται, τόσο περισσότερο ἔρχεται ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ καὶ τὸν ἀγιάζει.
Ὁπότε, ὅλη αὐτή ἡ ὁρμητικότητά του, ὅλη αὐτή ἡ διάθεσή του θα πάει γιὰ τὴν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ.
Οἱ αἰσιόδοξοι
Οἱ αἰσιόδοξοι τύποι, ὅπως εἶδομεν, στερούνται βάθους χαρακτήρος,
Αὐτοὶ εἶναι κούφιοι. Ενθουσιάζονται πολύ εύκολα, χαίρονται, σε πιστεύουν πολύ εύκολα, συμ φωνούν μαζί σου, ἀλλὰ μὲ τὴν ἴδια εὐκολία διαφωνούν μαζί σου, «πέφτουν», σε προδίδουν, σε ἐγκαταλείπουν. Είναι δηλαδή πολύ ἀσταθεῖς. Εἶναι σὰν τὰ ξερά χόρτα που, μόλις τα βάλεις φωτιά καὶ βγάλουν φλόγα, ἀμέσως καίγονται, χωρίς να κρα τήσουν λίγο. Καὶ ἐδῶ χρειάζεται να παίξουμε τον ρόλο μας σωστά.
Προσφέροντες πρὸς αὐτοὺς τὰς ὑπηρεσίας μας πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ἐν τῇ ψυχῇ των δημιουργίαν κάποιων πεποιθήσεων, που θα σταθεροποιήσουν καὶ θὰ πλουτίσουν την προσωπι κότητά των
Μπορεί, π.χ. καμιά φορά το παιδί νὰ ἔρχεται καὶ νὰ σᾶς διηγείται τα κατορθώματά του ή να φαντάζεται καὶ νὰ λέει «θά κάνω τοῦτο, θα κάνω ἐκεῖνο», καὶ νὰ δείχνει πολύ τολμηρό, ἐνῶ, μόλις σκοτεινιάσει, δέν τολμᾶ νὰ ὄγεῖ ἔξω ἀπὸ τὸ σπίτι. Δεν πρέπει νὰ τὸ ἀποπάρουμε. Πρέπει πολύ να προσέξουμε.
Ἐκεῖνο ποὺ χρειάζεται σε τέτοιες περιπτώσεις εἶναι νὰ ἀκοῦμε αὐτά που λέει ὁ ἄλλος, νὰ τὰ προσέχουμε νὰ τοῦ δείξουμε δηλαδή ὅτι τὸν προσέ-χουμε πραγματικά- ἀλλὰ νὰ μὴν παρασυρθούμε ἐμεῖς ἀπὸ τὸν ἐνθουσιασμό του. Να μείνει μέ τήν ἐντύπωση ὅτι τὰ ἀκούσαμε αὐτά πού εἶπε, τὰ κα ταλάβαμε, σαν να συμφωνήσαμε, ἀλλά δέν ἐνθουσιαστήκαμε πολύ. Ὅταν μείνει αὐτό το κενό –ὅτι δηλαδή ὁ ἄλλος δέν ἐνθουσιάστηκε πολύ- σε μιά δεύτερη φορά αὐτό τον βοηθάει νὰ εἶναι πιὸ προσγειωμένος καί νά μήν παίρνει τόσο εύκολα φόρα να βγάζει δηλαδή φτερά καί νά ἀνεβαίνει ψηλά, χωρίς νὰ ὑπάρχει στέρεο ἔδαφος.
Ὅπως ἐπίσης ἀπό τήν ἄλλη πλευρά, ὅταν τὸν βλέπουμε να χάνει το θάρρος του, να χάνει τόν ἐνθουσιασμό του, ὅταν, ἐνῶ μᾶς εἶχε ὑποσχεθεῖ ὅτι θα κάνει κάτι, δεν το κάνει, νὰ μὴν ἀπορούμε, ἀλλὰ ἐκ τῶν προτέρων να ξέρουμε περί τίνος πρό κειται καὶ νὰ εἴμαστε, τρόπον τινά, ἕτοιμοι ἀνάλογα νὰ τοῦ φερθοῦμε. Διότι αὐτός ὁ τύπος, ὅταν τὴν ἄλλη ἡμέρα θὰ εἶναι ἀλλιώτικος, θα φοβάται πῶς θὰ τὸν πάρουμε, πῶς θὰ τὸν ἀντιμετωπίσουμε.
Ὅταν ὅμως δεῖ ὅτι οὔτε την πρώτη φορά ἐνθου-σιαστήκαμε πολύ οὔτε τη δεύτερη φορά λυπηθήκαμε πολύ γι' αὐτὸ ποὺ ἔκανε, ἀλλά φανεῖ πώς ξέραμε, κατά κάποιον τρόπο, τί θα γίνει καὶ τὴν πρώτη φορά καί τή δεύτερη, προσγειώνεται καὶ ἀρχίζει νὰ γλιτώνει λίγο ἀπό τὸ ἕνα ἄκρο, λίγο ἀπό τὸ ἄλλο ἄκρο. Καὶ σιγά-σιγά κατεβαίνει, φθάνει στα θεμέ-λια, βρίσκει τον Θεό του καί αὐτός. Γιατί ἀλλιῶς, ὅταν εἶναι μετέωρος ὁ ἄνθρωπος, δηλαδή μια πάει ἀπὸ δῶ καὶ μιὰ ἀπὸ ἐκεῖ, δὲν μπορεῖ νὰ βρεῖ τὸν Θεό. Βρίσκει λοιπόν ἔτσι τὸν Θεό, ὁπότε ἔρχεται ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ καὶ τὸν ἀναγεννᾶ καὶ αὐτόν. Ἀλλά ὅλο το μυστικό εἶναι πῶς θὰ παίξει τον ρόλο του ὁ ὑπεύθυνος: ὁ πατέρας, ὁ δάσκαλος ἢ ὁ ἱερέας.
Οἱ φλεγματικοί
Ὅσο για τοὺς φλεγματικούς, φαίνεται ὅτι δὲν ὑπάρχει, τρόπον τινά, γιατρικό γι' αὐτούς. Οἱ φλεγ-ματικοί εἶναι ἄνθρωποι ἀνεύθυνοι καὶ ἀπαθεῖς. Ἀναποδογυρίζει, ὅπως εἶπαμε, ἡ κατσαρόλα, καὶ ὁ φλεγματικός γελάει ἀδιάφορα. Γενικά, αὐτοί οὔτε ἐνθουσιάζονται οὔτε συγκινούνται οὔτε συναρπάζονται. Συνήθως αὐτοί εἶναι λίγοι ἐδῶ στὴν Ἑλλάδα εἶναι ἐλάχιστοι. Κάπως περισσότεροι εἶναι στην Εὐρώπη καί μάλιστα στην Αγγλία.
Εἶναι οἱ ἄνθρωποι που σε κουράζουν πολύ. Συγχρόνως ὅμως, ὅταν τούς καταλάβεις καὶ βρεῖς τὰ σημεῖα ἐπαφῆς, τὸν τρόπο που μπορεῖς νὰ συνεννοηθεῖς μαζί τους, εἶναι ἄνθρωποι ποὺ μπορεῖς νὰ τοὺς ἔχεις κάποια ἐμπιστοσύνη, καὶ μπορεῖς νὰ ὑπολογίζεις στο ἔργο που θα καταλάβεις ὅτι εύχαρίστως τὸ ἀναλαμβάνουν. Δὲν εἶναι ἐπικίνδυνοι ὅπως οἱ αἰσιόδοξοι, που μια παίρνουν φωτιά και μια γίνονται στάχτη, ἢ οἱ χολερικοί, ποὺ δὲν ξέρεις ποῦ θὰ φτάσει αὐτή ἡ ὁρμητικότητά τους, ἢ οἱ μελαγχολικοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι μιὰ ἔτσι, μιὰ ἀλλιῶς. Αὐτοὶ εἶναι πιὸ σταθεροί, ἀλλά, ὅπως εἴπαμε, δέν παίρνουν φωτιά καί μπορεῖ νὰ σε βγάλουν ἀπὸ τὰ ρούχα σου.
Εἶναι βέβαια ἐκ φύσεως ταπεινοί, ἐκ φύσεως ἀπαθεῖς, ἄνθρωποι πού δέν προβάλλονται κτλ., και νομίζουμε πώς αὐτό εἶναι ἀρετή. Ὄχι. Αὐτό εἶναι κάτι που τὸ ἔχουν ἐκ φύσεως. Ἀρετή εἶναι ἐκεῖνο που δίνει ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ. Ἔχουν καὶ αὐτοί τὴν ἀνάγκη τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία τοὺς ἁγιάζει, τούς μεταβάλλει καὶ αὐτούς –ὅσο μποροῦν νὰ μεταβληθούν- ὅπως καί τούς ἄλλους.
Ἔτσι, ἐνῶ κατά βάθος ὁ καθένας παραμένει στον τύπο του, συγχρόνως ὅμως μπορεῖ νὰ γίνει καὶ ἕνας ἅγιος ἄνθρωπος.
***
Πρέπει βέβαια νὰ ποῦμε ἐδῶ ὅτι στην πραγματικότητα ὁ μελαγχολικός ἔχει καὶ λίγη χολερικότητα και λίγο ένθουσιασμό και λίγη φλεγματικότητα. Κάτι ἀνάλογο συμβαίνει καί μὲ τοὺς ἄλλους τύπους. Ἔτσι, οἱ ἄνθρωποι ζοῦμε ὡς μέλη τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ κατά ἕναν τέτοιο τρόπο, που ὁ καθένας εἶναι ἀπαραίτητος γιὰ τὸν ἄλλο, εἶναι χρήσιμος γιὰ τὸν ἄλλο.
Τὸ Πνεῦμα τὸ
Αγιο ποτέ δὲν θὰ ἔρθει νὰ μᾶς κάνει ρομπότ, καλούπια που βγαίνουν ἀπὸ ἕνα ἐργοστάσιο. Ὁ καθένας εἶναι μοναδική προσωπικότητα καί ἀνεπανάληπτη -δέν πρόκειται ποτέ να ξανάρθει στον κόσμο ἄλλη προσωπικότητα ὅμοια-καὶ ἔτσι θα μένει και αἱωνίως. Συγχρόνως ὅμως, ὁ ἕνας ἀπὸ τὴ δική του πλευρά, με τη δική του προ-σωπικότητα τὴν ἁγιασμένη, ὁ ἄλλος ἀπό τή δική του πλευρά, με τη δική του προσωπικότητα την ἁγιασμένη, ὅλοι μαζί ἀποτελοῦμε τὸν ἕναν ἄνθρωπο, τὸν ἄνθρωπο Χριστό, τὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας. Γιατί πρέπει να ξέρουμε ὅτι, ὅσοι σωθούμε, παρ' ὅλο ποὺ θὰ εἴμαστε πολλά πρόσωπα, έκατομμύρια πρόσωπα αἰωνίως, ὅμως ὡς ἕνας ἄνθρωπος θά ζήσουμε μέσα στον Χριστό, στα δεξιά τοῦ Θεοῦ Πατέρα.
Το συμπέρασμα τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ εἶναι ὅτι οἱ ἄνθρωποι διαφέρουν μεταξύ των εἰς πάρα πολλά σημεῖα, ὥστε αἱ ὑπηρεσίαι μας εἰς ἑκάστην χωριστα ψυχήν πρέπει νὰ ἀποβλέπουν πρὸς μίαν άτομι-κήν κατανόησιν καὶ συμπαθή μεταχείρισιν κατά τον τρόπον ποὺ αὐτή χρειάζεται.
16-3-1969
Κατανόηση κάθε ψυχῆς ξεχωριστά καί συμπαθής μεταχείριση
Ὁ καθένας να ψάξει νὰ βρεῖ σε ποιόν τύπο ἀνήκει
Εἶναι ὅμως ἀνάγκη να ξέρει κανείς, ἐκτὸς ἀπὸ τὰ παιδιά, καὶ τὸν ἑαυτό του ὁ καθένας δηλαδή νὰ ψάξει νὰ βρεῖ σε ποιόν τύπο ἀνήκει. Αὐτό εἶναι χρειαζούμενο πρῶτα γιὰ τὸν ἴδιο τὸν ἑαυτό του, προκειμένου να μπορέσει νὰ ἐξηγήσει μερικά πράγματα: γιατί, π.χ., σκέπτεται ἔτσι ἤ ἀλλιῶς, διαφορετικά δηλαδή ἀπό τούς ἄλλους· γιατί, τέλος πάντων, δέν συμφωνεῖ μὲ τοὺς ἄλλους κτλ. Ὀφείλει ὅμως κανείς να ξέρει τὸν ἑαυτό του καί γιά τούς ἄλλους. Ὁ πατέρας, π.χ., σε ἕνα σπίτι πρέπει να ξέρει ἄν εἶναι χολερικός τύπος, που σημαίνει ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ τὸν ἀγγίξει καθόλου ἡ ταπεινοφροσύνη. Διότι, ἂν δὲν το ξέρει, θα νομίζει ὅτι, ἔτσι ὅπως τὰ θέλει τα πράγματα καί ἔτσι ὅπως τὰ σκέπτεται, δὲν ὑπάρχει καλύτερη σκέψη και καλύτερος τρόπος ἐνεργείας ἀπό τόν δικό του. Ἡ συνέπεια; Μέσα στο σπίτι θὰ εἶναι σὰν ἕνας κέρβερος, και ὅλοι μέσα στην οἰκογένεια θὰ εἶναι τρομαγμένοι. Ὅταν ὅμως ὁ πατέρας ξέρει τον τύπο του, θὰ εἶναι συγκρατημένος, ἐπιφυλακτικός. Δὲν θὰ πεῖ βέβαια: «Εγώ εἶμαι τέτοιος. Κάνετε με ὅλοι σας ὅ,τι κατα-λαβαίνετε», ἀλλά θα κάνει το καθήκον του. Πάντως, πρέπει να ξέρει καὶ τὰ ἀδύνατα σημεῖα τῆς προσωπικότητός του.
Ἕνα σοβαρό θέμα συχνά ὑπάρχει μεταξύ τῶν συζύγων. Μπορεῖ, π.χ., ὁ σύζυγος νὰ εἶναι ψυχρός καὶ πολύ ἐπιφυλακτικός, καὶ ἀπό τὸ ἄλλο μέρος ἡ σύζυγος νὰ αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκη τῆς στοργῆς, Ὁπότε, δὲν ὑπάρχει καμιά συνεννόηση. Διαρκῶς ὁ ἕνας θα κατηγορεῖ τὸν ἄλλο, εἴτε μεταξύ τους εἴτε σε ἄλλους. Ἐνῶ, θὰ ὑπάρχει ὄντως κάποια συνεν νόηση, ἂν καθίσει κάτω ὁ καθένας, καὶ πεῖ, π.χ., ό σύζυγος: «Τί εἶμαι ἐγώ, Εἶμαι ἔτσι ἀπὸ τὴν ἰδιοσυγκρασία μου. Ἐάν συμπεριφέρομαι όπως συμπερι φέρομαι, δὲν εἶναι γιατί αὐτό εἶναι τὸ σωστό, ἀλλά γιατί ἔτσι εἶναι ὁ τύπος μου». Καὶ ἡ σύζυγος ἀπό τὸ ἄλλο μέρος: «Έχω αὐτές τις ἀπαιτήσεις πού ἔχω. Δεν πρέπει να τις ἔχω, ἀλλά εἶναι ὁ τύπος μου ποὺ μὲ κάνει ἔτσι». Να μη σταθοῦν ὅμως ἔως ἐδῶ. Ὁ σύζυγος, ἀφοῦ κάνει αὐτές τις διαπιστώσεις για τὸν ἑαυτό του, νὰ πεῖ ὅτι, ἂν ἡ σύζυγος ἔχει αὐτές τίς ἀπαιτήσεις, εἶναι γιατί ἔτσι εἶναι ὁ τύπος της. Πρέπει τὸ ἴδιο να κάνει καί ἡ σύζυγος. Με τον τρόπο αὐτό, ὁ ἕνας ἔρχεται στη θέση τοῦ ἄλλου, ἀμέσως ἐπέρχεται μια συνεννόηση, καὶ κοιτοῦν ἔπειτα πῶς μπορεῖ ὁ ἕνας ἀπό ἐδῶ καὶ ὁ ἄλλος ἀπό ἐκεῖ πού βρίσκονται στὰ ἄκρα- να ρίξουν βήματα πρός το κέντρο, μήπως κάπου συναντηθοῦν. Καὶ θὰ συναντηθούν. Αὐτὸ μόνο να προσέξουν: Ἡ σύζυγος δὲν θὰ πρέπει να περιμένει να τη φθάσει ὁ σύζυγος ἐκεῖ ποὺ εἶναι αὐτὴ τὸ ἴδιο καί ὁ σύζυγος. Χρειάζεται να περπατήσουν καὶ οἱ δύο, για να συναντηθούν.
Κάτι ἀνάλογο συμβαίνει και στη σφαίρα τῆς πραγματικής θρησκευτικότητος τῶν συζύγων. Ποτέ δὲν θὰ γίνει ἡ συνάντηση στον ἕναν ἢ στὸν ἄλλο ἡ συνάντησή τους θα γίνει στον Χριστό. Γιὰ μᾶς τούς χριστιανούς, ἐφόσον ὑπάρχει ὁ Χριστός, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ τέλειος ἄνθρωπος καί ὁ τέλειος Θεός, δὲν πρέπει νὰ εἶναι δύσκολα αὐτά τά θέματα. Γιὰ τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἔξω ἀπὸ τὸν Χριστό, εἶναι πολύ δύσκολα. Σ' ἐμᾶς δὲν εἶναι δύσκολα, διότι, ὅταν συναντιόμαστε ἐν Χριστῷ καὶ διὰ τοῦ Χριστοῦ, τότε δὲν ὑπάρχει, τρόπον τινά, οὔτε ὁ ἕνας τύπος οὔτε ὁ ἄλλος. Δέν ἐξαφανίζεται βέβαια ὁ ἄνθρωπος κατά ἕναν θαυματουργικό τρόπο καί γίνεται Χριστός· ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι, π.χ., ὁ ἕνας φλεγματικός τύπος καί ὁ ἄλλος μελαγχολικός. Ενώνονται ὅμως στο πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ καὶ ἀποτελοῦν τὸν ἕναν ἄνθρωπο.
***
Ὅπως φαίνεται, ὁ τύπος τοῦ ἀνθρώπου δέν ἀλλάζει ποτέ. Είναι κάτι πού ὑπάρχει στη ρίζα τῆς ὑπάρξεώς του καί δέν ἀλλάζει. Ἐπηρεάζεται, βελτιώνεται, τροποποιείται κάπως, ἀλλά δέν ἀλλάζει ἀπό τή ρίζα. Ἴσως ὅμως καί δέν πρέπει νὰ ἀλλάξει. Δὲν μποροῦμε νὰ εἴμαστε ὅλοι ἕνα καλούπι. Οἱ ψυχολογικοί τύποι, κατά τον Γαληνό, εἶναι τέσσερις βέβαια, ἀλλά οὐσιαστικά οἱ τύποι εἶναι, θα λέγαμε, ὅσοι καί οἱ ἄνθρωποι. Κάθε ἄνθρωπος εἶναι καί ἕνας τύπος ξεχωριστός καί ἀνεπανάληπτος.
Ἕνας μελαγχολικός τύπος λοιπόν θὰ εἶναι πάντοτε μελαγχολικός τύπος. Ὅταν ὅμως ἀναγεννηθεῖ ἐν Χριστῷ, θὰ εἶναι βέβαια τοῦ τύπου αὐτοῦ, ἀλλά θὰ εἶναι ἄγιος. Καί μπορεῖ ἕνας ἅγιος ποὺ ἀνήκει στον μελαγχολικό τύπο νὰ ἀποτραβηχτεί, π.χ., σε ἕνα μοναστήρι καὶ ἐκεῖ νὰ προσφέρει τις ὑπηρεσίες του στην Εκκλησία καὶ στὴν ἀνθρωπότητα, ἅγιος ὧν. Ὁ τύπος του ὅμως δὲν θὰ ἀλλάξει ριζικά. Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, ὁ ὁποῖος εἶχε τα χαρακτηριστικά του μελαγχολικού τύπου, ὅταν πῆγε στην Κωνσταντινούπολη καὶ ἔγινε πατριάρχης, προσέφερε ἔργο, τὸ ὁποῖο στη θέση του ἄλλος ἴσως δὲν θὰ μποροῦσε νὰ τὸ κάνει.
Ἀναφορά στον μελαγχολικό καί στον χολερικό τύπο
Πρέπει οἱ γονεῖς, οἱ δάσκαλοι, γενικῶς οἱ παιδαγωγοί, νὰ ἀπαγκιστρώνουμε τα παιδιά ἀπό τά μελαγχολικά κυρίως συναισθήματα. Ἔχουμε ἕναν τύπο μελαγχολικό, ὁ ὁποῖος πνίγεται μέσα στην κατάθλιψη. Δὲν θὰ ἦταν ἄσχημα νὰ τοῦ ποῦμε: «Ξέρεις, αἰσθάνεσαι ἔτσι, γιατί συμβαίνει να φορᾶς μαύρα γυαλιά στα μάτια σου, καί τα γυαλιά αὐτά σοῦ τὰ δείχνουν μαύρα τα πράγματα». Θα πρέπει νὰ τοῦ ποῦμε ὅτι δὲν εἶναι στην πραγματικότητα μαῦρα, καὶ νὰ προσπαθήσουμε να δημιουργήσουμε μέσα του ἄλλα βιώματα. Ἔτσι, τον βοηθοῦμε νὰ μπορέσει να σταθεῖ ἀνοιχτός ἐνώπιον τοῦ Χριστοῦ καὶ νὰ δεχθεῖ τή χάρη του. Διότι ἕνας μελαγχολικός τύπος, ὅσο κι ἂν τοῦ πεῖς: «Πίστεψε στον Χριστό», δὲν μπορεῖ νὰ τὸ κάνει. Χρειάζεται πρώτα νὰ ἀπαγκιστρωθεῖ ἀπό αὐτὰ τὰ ὁποῖα ὁ ἴδιος νιώθει καί ζεῖ, νὰ πάψει να πιστεύει σ' αὐτά, για να πιστέψει στον Χριστό. Καὶ νὰ ἔλθει μετά ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ, νὰ τὸν ἀγγίξει καὶ νὰ τὸν κάνει ἅγιο ἄνθρωπο.
Ὁ χολερικός τύπος εἶναι αὐτός πού ἔχει πολλή αὐτοπεποίθηση. Ἐνῶ ὁ μελαγχολικός δέν ἔχει καμια ἐμπιστοσύνη στον ἑαυτό του οὔτε καί στούς ἄλλους. Ζεῖ δὲ διαρκῶς μὲ τὸ αἴσθημα τῆς κατωτερότητος, ἀλλὰ αὐτὸ δὲν σημαίνει πώς εἶναι καὶ ταπεινός. Ὁ χολερικός εἶναι ὁρμητικός, δέν διστάζει μπροστά σε τίποτε, καὶ ἡ ταπείνωση δύσκολα περνάει μέσα στην ψυχή του. Ένας χολερικός, συνεπώς, ποὺ ὁ τύπος του εἶναι τέτοιος, νὰ εἶναι δηλαδή κυριευμένος ἀπό μιά αὐτοπεποίθηση, δέν μπορεῖ ἀφ' ἑαυτοῦ του νὰ ταπεινωθεί. Καί φυσικά, καθώς γνωρίζουμε ὅτι «ο Θεός ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν», ὁ ἄνθρωπος αὐτός εἶναι λίγο πολύ ἀποξενωμένος ἀπό τή χάρη τοῦ Θεοῦ.
Στον χολερικό τύπο εἶναι ἐντελῶς ἄγνωστον ὅ,τι συνήθως ἀποτελεῖ χαρακτηριστικόν τῆς μελαγ χολικῆς καὶ ἐνδοστρεφούς ἰδιοσυγκρασίας, δηλαδή ἡ συντριβή καί ὁ αὐτοέλεγχος. Γι' αὐτό θα τον εὕρωμεν ὑστεροῦντα ὡς πρὸς τὴν χάριν τῆς ταπει νοφροσύνης, καί δι' αὐτήν ἀκριβῶς πρέπει να τον βοηθήσωμεν ν' ἀγωνισθῇ.
Οἱ γονεῖς, οἱ δάσκαλοι, οἱ ἱερεῖς ποὺ θὰ διαπι-στώσουμε ὅτι ἕνα παιδί εἶναι χολερικό -αὐτά πού θὰ πῶ, ἰσχύουν, καὶ ὅταν κάνουμε αὐτή τή διαπί-στωση στον ἴδιο τὸν ἑαυτό μας- θα πρέπει να σκε φθοῦμε ὅτι, ἂν αὐτός ὁ ἄνθρωπος φαίνεται έγωι στής, δὲν εἶναι ὁπωσδήποτε ἐγωιστής ἢ πιο πολύ ἐγωιστής ἀπό ἕναν ἄλλο, ἀλλά εἶναι ὁ τύπος του που τον παρουσιάζει τέτοιο. Γι' αὐτό, δέν πρέπει νὰ τὸν καταδικάσουμε αμέσως και να ποῦμε ὅτι δέν γίνεται τίποτε μὲ αὐτόν.
Τον χολερικό τύπο θα πρέπει σιγά-σιγά νὰ τὸν ἀπαγκιστρώνουμε ἀπό τίς ὑπερβολικές εκδηλώσεις του, καὶ λίγο-λίγο να βάζουμε μέσα του την ταπείνω ση. Καί ὅσο περισσότερο ταπεινώνεται, τόσο περισσότερο ἔρχεται ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ καὶ τὸν ἀγιάζει.
Ὁπότε, ὅλη αὐτή ἡ ὁρμητικότητά του, ὅλη αὐτή ἡ διάθεσή του θα πάει γιὰ τὴν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ.
Οἱ αἰσιόδοξοι
Οἱ αἰσιόδοξοι τύποι, ὅπως εἶδομεν, στερούνται βάθους χαρακτήρος,
Αὐτοὶ εἶναι κούφιοι. Ενθουσιάζονται πολύ εύκολα, χαίρονται, σε πιστεύουν πολύ εύκολα, συμ φωνούν μαζί σου, ἀλλὰ μὲ τὴν ἴδια εὐκολία διαφωνούν μαζί σου, «πέφτουν», σε προδίδουν, σε ἐγκαταλείπουν. Είναι δηλαδή πολύ ἀσταθεῖς. Εἶναι σὰν τὰ ξερά χόρτα που, μόλις τα βάλεις φωτιά καὶ βγάλουν φλόγα, ἀμέσως καίγονται, χωρίς να κρα τήσουν λίγο. Καὶ ἐδῶ χρειάζεται να παίξουμε τον ρόλο μας σωστά.
Προσφέροντες πρὸς αὐτοὺς τὰς ὑπηρεσίας μας πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ἐν τῇ ψυχῇ των δημιουργίαν κάποιων πεποιθήσεων, που θα σταθεροποιήσουν καὶ θὰ πλουτίσουν την προσωπι κότητά των
Μπορεί, π.χ. καμιά φορά το παιδί νὰ ἔρχεται καὶ νὰ σᾶς διηγείται τα κατορθώματά του ή να φαντάζεται καὶ νὰ λέει «θά κάνω τοῦτο, θα κάνω ἐκεῖνο», καὶ νὰ δείχνει πολύ τολμηρό, ἐνῶ, μόλις σκοτεινιάσει, δέν τολμᾶ νὰ ὄγεῖ ἔξω ἀπὸ τὸ σπίτι. Δεν πρέπει νὰ τὸ ἀποπάρουμε. Πρέπει πολύ να προσέξουμε.
Ἐκεῖνο ποὺ χρειάζεται σε τέτοιες περιπτώσεις εἶναι νὰ ἀκοῦμε αὐτά που λέει ὁ ἄλλος, νὰ τὰ προσέχουμε νὰ τοῦ δείξουμε δηλαδή ὅτι τὸν προσέ-χουμε πραγματικά- ἀλλὰ νὰ μὴν παρασυρθούμε ἐμεῖς ἀπὸ τὸν ἐνθουσιασμό του. Να μείνει μέ τήν ἐντύπωση ὅτι τὰ ἀκούσαμε αὐτά πού εἶπε, τὰ κα ταλάβαμε, σαν να συμφωνήσαμε, ἀλλά δέν ἐνθουσιαστήκαμε πολύ. Ὅταν μείνει αὐτό το κενό –ὅτι δηλαδή ὁ ἄλλος δέν ἐνθουσιάστηκε πολύ- σε μιά δεύτερη φορά αὐτό τον βοηθάει νὰ εἶναι πιὸ προσγειωμένος καί νά μήν παίρνει τόσο εύκολα φόρα να βγάζει δηλαδή φτερά καί νά ἀνεβαίνει ψηλά, χωρίς νὰ ὑπάρχει στέρεο ἔδαφος.
Ὅπως ἐπίσης ἀπό τήν ἄλλη πλευρά, ὅταν τὸν βλέπουμε να χάνει το θάρρος του, να χάνει τόν ἐνθουσιασμό του, ὅταν, ἐνῶ μᾶς εἶχε ὑποσχεθεῖ ὅτι θα κάνει κάτι, δεν το κάνει, νὰ μὴν ἀπορούμε, ἀλλὰ ἐκ τῶν προτέρων να ξέρουμε περί τίνος πρό κειται καὶ νὰ εἴμαστε, τρόπον τινά, ἕτοιμοι ἀνάλογα νὰ τοῦ φερθοῦμε. Διότι αὐτός ὁ τύπος, ὅταν τὴν ἄλλη ἡμέρα θὰ εἶναι ἀλλιώτικος, θα φοβάται πῶς θὰ τὸν πάρουμε, πῶς θὰ τὸν ἀντιμετωπίσουμε.
Ὅταν ὅμως δεῖ ὅτι οὔτε την πρώτη φορά ἐνθου-σιαστήκαμε πολύ οὔτε τη δεύτερη φορά λυπηθήκαμε πολύ γι' αὐτὸ ποὺ ἔκανε, ἀλλά φανεῖ πώς ξέραμε, κατά κάποιον τρόπο, τί θα γίνει καὶ τὴν πρώτη φορά καί τή δεύτερη, προσγειώνεται καὶ ἀρχίζει νὰ γλιτώνει λίγο ἀπό τὸ ἕνα ἄκρο, λίγο ἀπό τὸ ἄλλο ἄκρο. Καὶ σιγά-σιγά κατεβαίνει, φθάνει στα θεμέ-λια, βρίσκει τον Θεό του καί αὐτός. Γιατί ἀλλιῶς, ὅταν εἶναι μετέωρος ὁ ἄνθρωπος, δηλαδή μια πάει ἀπὸ δῶ καὶ μιὰ ἀπὸ ἐκεῖ, δὲν μπορεῖ νὰ βρεῖ τὸν Θεό. Βρίσκει λοιπόν ἔτσι τὸν Θεό, ὁπότε ἔρχεται ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ καὶ τὸν ἀναγεννᾶ καὶ αὐτόν. Ἀλλά ὅλο το μυστικό εἶναι πῶς θὰ παίξει τον ρόλο του ὁ ὑπεύθυνος: ὁ πατέρας, ὁ δάσκαλος ἢ ὁ ἱερέας.
Οἱ φλεγματικοί
Ὅσο για τοὺς φλεγματικούς, φαίνεται ὅτι δὲν ὑπάρχει, τρόπον τινά, γιατρικό γι' αὐτούς. Οἱ φλεγ-ματικοί εἶναι ἄνθρωποι ἀνεύθυνοι καὶ ἀπαθεῖς. Ἀναποδογυρίζει, ὅπως εἶπαμε, ἡ κατσαρόλα, καὶ ὁ φλεγματικός γελάει ἀδιάφορα. Γενικά, αὐτοί οὔτε ἐνθουσιάζονται οὔτε συγκινούνται οὔτε συναρπάζονται. Συνήθως αὐτοί εἶναι λίγοι ἐδῶ στὴν Ἑλλάδα εἶναι ἐλάχιστοι. Κάπως περισσότεροι εἶναι στην Εὐρώπη καί μάλιστα στην Αγγλία.
Εἶναι οἱ ἄνθρωποι που σε κουράζουν πολύ. Συγχρόνως ὅμως, ὅταν τούς καταλάβεις καὶ βρεῖς τὰ σημεῖα ἐπαφῆς, τὸν τρόπο που μπορεῖς νὰ συνεννοηθεῖς μαζί τους, εἶναι ἄνθρωποι ποὺ μπορεῖς νὰ τοὺς ἔχεις κάποια ἐμπιστοσύνη, καὶ μπορεῖς νὰ ὑπολογίζεις στο ἔργο που θα καταλάβεις ὅτι εύχαρίστως τὸ ἀναλαμβάνουν. Δὲν εἶναι ἐπικίνδυνοι ὅπως οἱ αἰσιόδοξοι, που μια παίρνουν φωτιά και μια γίνονται στάχτη, ἢ οἱ χολερικοί, ποὺ δὲν ξέρεις ποῦ θὰ φτάσει αὐτή ἡ ὁρμητικότητά τους, ἢ οἱ μελαγχολικοί, οἱ ὁποῖοι εἶναι μιὰ ἔτσι, μιὰ ἀλλιῶς. Αὐτοὶ εἶναι πιὸ σταθεροί, ἀλλά, ὅπως εἴπαμε, δέν παίρνουν φωτιά καί μπορεῖ νὰ σε βγάλουν ἀπὸ τὰ ρούχα σου.
Εἶναι βέβαια ἐκ φύσεως ταπεινοί, ἐκ φύσεως ἀπαθεῖς, ἄνθρωποι πού δέν προβάλλονται κτλ., και νομίζουμε πώς αὐτό εἶναι ἀρετή. Ὄχι. Αὐτό εἶναι κάτι που τὸ ἔχουν ἐκ φύσεως. Ἀρετή εἶναι ἐκεῖνο που δίνει ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ. Ἔχουν καὶ αὐτοί τὴν ἀνάγκη τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία τοὺς ἁγιάζει, τούς μεταβάλλει καὶ αὐτούς –ὅσο μποροῦν νὰ μεταβληθούν- ὅπως καί τούς ἄλλους.
Ἔτσι, ἐνῶ κατά βάθος ὁ καθένας παραμένει στον τύπο του, συγχρόνως ὅμως μπορεῖ νὰ γίνει καὶ ἕνας ἅγιος ἄνθρωπος.
***
Πρέπει βέβαια νὰ ποῦμε ἐδῶ ὅτι στην πραγματικότητα ὁ μελαγχολικός ἔχει καὶ λίγη χολερικότητα και λίγο ένθουσιασμό και λίγη φλεγματικότητα. Κάτι ἀνάλογο συμβαίνει καί μὲ τοὺς ἄλλους τύπους. Ἔτσι, οἱ ἄνθρωποι ζοῦμε ὡς μέλη τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ κατά ἕναν τέτοιο τρόπο, που ὁ καθένας εἶναι ἀπαραίτητος γιὰ τὸν ἄλλο, εἶναι χρήσιμος γιὰ τὸν ἄλλο.
Τὸ Πνεῦμα τὸ
Αγιο ποτέ δὲν θὰ ἔρθει νὰ μᾶς κάνει ρομπότ, καλούπια που βγαίνουν ἀπὸ ἕνα ἐργοστάσιο. Ὁ καθένας εἶναι μοναδική προσωπικότητα καί ἀνεπανάληπτη -δέν πρόκειται ποτέ να ξανάρθει στον κόσμο ἄλλη προσωπικότητα ὅμοια-καὶ ἔτσι θα μένει και αἱωνίως. Συγχρόνως ὅμως, ὁ ἕνας ἀπὸ τὴ δική του πλευρά, με τη δική του προ-σωπικότητα τὴν ἁγιασμένη, ὁ ἄλλος ἀπό τή δική του πλευρά, με τη δική του προσωπικότητα την ἁγιασμένη, ὅλοι μαζί ἀποτελοῦμε τὸν ἕναν ἄνθρωπο, τὸν ἄνθρωπο Χριστό, τὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας. Γιατί πρέπει να ξέρουμε ὅτι, ὅσοι σωθούμε, παρ' ὅλο ποὺ θὰ εἴμαστε πολλά πρόσωπα, έκατομμύρια πρόσωπα αἰωνίως, ὅμως ὡς ἕνας ἄνθρωπος θά ζήσουμε μέσα στον Χριστό, στα δεξιά τοῦ Θεοῦ Πατέρα.
Το συμπέρασμα τοῦ κεφαλαίου αὐτοῦ εἶναι ὅτι οἱ ἄνθρωποι διαφέρουν μεταξύ των εἰς πάρα πολλά σημεῖα, ὥστε αἱ ὑπηρεσίαι μας εἰς ἑκάστην χωριστα ψυχήν πρέπει νὰ ἀποβλέπουν πρὸς μίαν άτομι-κήν κατανόησιν καὶ συμπαθή μεταχείρισιν κατά τον τρόπον ποὺ αὐτή χρειάζεται.
16-3-1969
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου