ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ Γ
ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ π. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ
Ἁμαρτία καί ψυχοπαθολογικές καταστάσεις B3
Β΄ έκδοση
ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
B Το σύμπλεγμα κατωτερότητος
Γένεση τοῦ συμπλέγματος κατωτερότητος. Παράγοντες καί συνθῆκες
Στην τελευταία σύναξή μας ἀρχίσαμε να μι λοῦμε γιὰ τὸ αἴσθημα ἤ σύμπλεγμα κατωτερότητος ἤ, ἄν θέλετε, τὰ αἰσθήματα κατωτερότητος. Καί εἴχαμε κάνει λόγο για τις αἰτίες κυρίως ἀπὸ τις ὁποῖες προέρχονται αὐτά τά αἰσθήματα.
Ἂν ἐνθυμεῖσθε, τονίσαμε ὅτι τὰ αἰσθήματα κατωτερότητος προέρχονται κυρίως ἀπό βιώματα τῆς παιδικῆς ἡλικίας, καὶ εἴπαμε ὅτι ἕνα γεγονός το ὁποῖο μπορεῖ νὰ εἶναι αἰτία γιὰ αἰσθήματα κατω-τερότητος εἶναι ὁ τραυλισμός τοῦ παιδιοῦ. Ὁ ὁποῖος τραυλισμός μπορεῖ νὰ προέρχεται ἀπό διά-φορες ἀφορμές καί αἰτίες. Θυμάστε, εἴχαμε ἀναφέ-ρει την περίπτωση ἑνός ἀνδρογύνου πού μάλωσε μπροστά στο παιδί, καί αὐτὸ ἔγινε αἰτία ὥστε τὸ παιδί νὰ ἀρχίσει να τραυλίζει. Με τὴν ἐπέμβαση ὅμως αὐτοῦ τοῦ κληρικού-ψυχολόγου, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ ὁ συγγραφέας του βιβλίου ἀπό τὸ ὁποῖο διαβάζουμε, τακτοποιήθηκε το θέμα τῶν γονέων, καὶ ἔτσι καὶ τὸ παιδί ἔπαψε να τραυλίζει.
Το ἀριστερόχειρο παιδί
Πολλοί μεταξύ ἐκείνων που τραυλίζουν ἐγεννήθησαν ἀριστερόχειρες. Αναγνωρίζεται σήμερον ὅτι ἡ τραυλότης ἡμπορεῖ νὰ εἶναι ἀποτέλεσμα προσπαθείας διορθώσεως τοῦ ἄλλου ελαττώματος, δηλαδή τῆς ἀριστεροχειρίας.
Μπορεῖ ἕνα παιδί, ἐκτὸς ἀπὸ το τραύλισμα πού παρουσιάζει, νὰ εἶναι καὶ ἀριστερόχειρο. Ή, μπορεῖ νὰ μὴν παρουσιάζει τραύλισμα, ἀλλά να ἔχει γεννηθεῖ ἀριστερόχειρο. Δηλαδή, γράφει και κάνει τίς δουλειές μὲ τὸ ἀριστερό χέρι
Η κατάστασις περιπλέκεται ἔτι μᾶλλον ἐκ τοῦ ὅτι ὁ ἀριστερόχειρ μαθητής τείνει να διαβάζῃ ἐκ δεξιῶν πρὸς τὰ ἀριστερά καὶ να καταπιάνεται μὲ τὴν τελευταίαν συλλαβήν τῆς λέξεως πρῶτον καὶ ὕστερον μὲ τὴν πρώτην Ἔτσι ἡμπορεῖ νὰ κάμῃ λάθη εἰς τὴν ἀνάγνωσιν δίδων τὴν ἐντύπωσιν ὅτι εἶναι άφῃ ρημένος καὶ ἀνόητος, ἐνῷ ἡμπορεῖ εἰς τὴν πραγμα τικότητα νὰ μὴ εἶναι. Βλέπει κανείς εἰς τὰς περι πτώσεις αὐτάς πόσον εύκολα ἡμπορεῖ ἕνα παιδί να ἀποθαρρυνθῇ.
Ἐνῶ σὲ ὅλους τοὺς ἄλλους ποὺ εἶμαστε δεξιό χειρες, ὅταν διαβάζουμε, το μάτι μας πάει ἀπὸ τὰ ἀριστερά πρὸς τὰ δεξιά, ἀπὸ τὸ ἀριστερό μέρος τῆς σελίδας πρός το δεξιό -ἄλλωστε ἔτσι γράφονται οἱ σειρές στα βιβλία- σ' αὐτὰ τὰ παιδιά, ὅταν διαβά ζουν, το μάτι πηγαίνει ἀπὸ τὰ δεξιὰ πρὸς τὰ άρι-στερά. Οἱ Ἑβραῖοι διαβάζουν ἀπὸ τὰ δεξιὰ πρὸς τὰ ἀριστερά, καθώς καὶ οἱ Ἄραβες, Σ' αὐτὰ τὰ παιδιά, καθώς το μάτι τους δέν πάει τόσο ἀπὸ τὰ ἀριστερά πρός τα δεξιά ἀλλά ἀπὸ τὰ δεξιὰ πρὸς τὰ ἀριστερά, ὅταν θέλουν να διαβάσουν μια λέξη, π.χ., ἄνθρωπος, το μάτι πηγαί. νει ἀπό τὸ ς στο ο, μετά στο π... Ἕνας τέτοιος μα-θητής ἢ μαθήτρια στο σχολεῖο καί στο σπίτι, και θώς ἑτοιμάζεται, ἀλλά ἰδιαίτερα στο σχολείο, κάτω ἀπὸ τὸ βλέμμα τοῦ δασκάλου- μπορεῖ νὰ κάνει λάθη, καθώς διαβάζει, χωρίς το παιδί να θέλει να κάνει λάθη καί χωρίς να σημαίνει ὅτι εἶναι ἀδιά-βαστο ἤ ἀνόητο ἤ ἀφηρημένο. Ἁπλούστατα, ἔχει αὐτὴ τὴν ἰδιαιτερότητα, που το κάνει να διαβάζει την παρακάτω συλλαβή πιό μπροστά ἀπό ἐκείνη που πρέπει να διαβάσει, καὶ ἔτσι κάνει λάθος τή μια λέξη, πιο κάτω τὴν ἄλλη κ.ο.κ.
Πρώτα-πρώτα στο σπίτι ὁ πατέρας, πού παρακολουθεί το παιδί, ἢ ἡ μητέρα, ἂν δὲν προσέξουν καὶ ἂν δὲν ξέρουν γιατί ἀκριβῶς συμβαίνει αὐτό, θα νομίζουν ὅτι τὸ παιδί εἶναι ἀφηρημένο ἢ ὅτι δέν θέλει να δουλέψει, δέν θέλει να μελετήσει. Το ἴδιο καί ὁ δάσκαλος στο σχολεῖο, ἂν δὲν προσέξει, ὥστε νὰ καταλάβει ποιά μπορεῖ νὰ εἶναι ἡ αἰτία που το παιδί δὲν τὰ καταφέρνει να διαβάσει, θα νομίζει ὅτι εἶναι ἀφηρημένο καί ἀπρόσεκτο. Ἔτσι, ἀρχίζουν οἱ αὐστηρότητες, τα μαλώματα, καμιά φορά καὶ τὸ ξύλο. Καί φυσικά αὐτά, ἀντί νά βοηθήσουν, χειροτερεύουν την κατάσταση.
Καί μποροῦμε νὰ φανταστούμε τώρα τί δυστυχία δημιουργείται σ' αὐτὸ τὸ παιδί. Διότι το παιδί -καταλαβαίνει, δεν καταλαβαίνει, μπορεῖ νὰ μᾶς πεῖ, δὲν μπορεῖ νὰ μᾶς πεῖ- βαθιά μέσα του έχει συνείδηση ὅτι δὲν φταίει. Ἐδῶ εἶναι τὸ θέμα ὅτι δηλαδή προσπαθεῖ νὰ κάνει ὅ,τι μπορεῖ καὶ τὸ κά νει, ἀλλά τελικά κάνει λάθη. Ἄρα κάτι ἄλλο φταί ει. Καί ἐπειδή ἐμεῖς αὐτὸ τὸ ἄλλο δὲν τὸ ξέρουμε, δημιουργεῖται στο παιδί ἡ ἐντύπωση ὅτι ὁ πατέρας, ἡ μητέρα ἢ ὁ δάσκαλος, ποὺ εἶναι πάνω από το κεφάλι του, τοῦ φέρονται κατά ἕναν τρόπο ἀπάνθρωπο, κατά ἕναν τρόπο που δὲν δείχνει στοιχειώδη κατανόηση. Καὶ ἔτσι δημιουργούνται στο παιδί ἀνάλογα συναισθήματα
Όταν αὐτό συνεχιστεί για πολύ καιρό, όπωσ δήποτε αὐτό το παιδί θα τραυματιστεί ψυχικά Μπορεῖ βέβαια ἀργότερα να ξεπεράσει τη συγκε κριμένη δυσκολία πού ἔχει στο να διαβάζει, ἀλλὰ τὰ αἰσθήματα ὅμως πού θά ἔχουν δημιουργηθεί στην ψυχή του –καθώς βλέπει ὅτι τὰ ἄλλα παιδιά στο σχολείο τα καταφέρνουν καὶ διαβάζουν, ἐνῶ αὐτό καί κουράζεται καὶ δὲν τὰ καταφέρνει- τα τραύματα αὐτὰ θὰ μείνουν. Ἔτσι, δημιουργείται στην ψυχή του καί γενικότερα τραῦμα, ἀλλὰ καὶ εἰδικότερα αἴσθημα κατωτερότητος. Καὶ αὐτὸ μένει. Μένει.
Μακάρι να βρεθεῖ κάποιος στη ζωή του ἀνθρώπου αὐτοῦ, ὅταν θὰ γίνει ἔφηβος, φοιτητής, ὅταν θα μεγαλώσει γενικῶς, νὰ τὸν βοηθήσει να βρεῖ τί φταίει βαθύτερα, ὥστε νὰ μπορέσει να ἀπαλλαγεῖ ἀπὸ αὐτὰ τὰ τραύματα, γιὰ νὰ δεῖ άσπρη μέρα. Ναί, ἔτσι εἶναι. Ἐκεί καταντά τό πράγμα. Πράγματι δηλαδή, καμιά φορά αὐτοί οἱ ἄνθρωποι ποὺ ὑποφέρουν ἀπό κάτι τέτοια ἤ ἀπὸ παρόμοια, δὲν βλέπουν ἄσπρη μέρα σ' αὐτὸν τὸν κόσμο. Καὶ ὅσο βλέπουν τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους νὰ χαίρονται τὴ ζωή, τόσο αὐτὸ τοὺς πληγώνει περισσότερο· πληγώνει αὐτές τις ψυχές, αὐτούς τους ἀνθρώπους. Βέβαια, ἄν βρεῖ κανείς τὸν Χριστό, πάνε περίπατο ὅλα. Ἀλλὰ πῶς τὸν βρίσκει τον Χριστό, ὅταν ὅλα αὐτά εἶναι παρόντα ἐκεῖ καὶ δὲν ἀφήνουν τὴν ψυχὴ νὰ ἀνοιχτεῖ στη χάρη;
Συχνά εὑρίσκομεν εἰς τὴν ζωὴν τῆς Ἐκκλησίας πρόσωπα ευερέθιστα, δύσκολα, καί γενικῶς ἀνίκα-να να συμβάλουν θετικῶς· τοιαῦτα πρόσωπα εὑρί σκονται πολλάκις ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν κάποιας φυ· σικῆς ἀνεπαρκείας τοῦ εἴδους που περιεγράψαμεν. Ἡ κατανόησις τούτου μᾶς καθιστᾷ ἱκανούς νὰ τοὺς βοηθήσωμεν ἀποτελεσματικώτερον
Ἡ κοινωνική θέση καὶ τὸ αἴσθημα κατωτερότητος
Ὁ κοινωνικός παράγων πρέπει ἐπίσης να ληφθῇ ὑπ' ὄψιν εἰς τὴν συνάφειαν αὐτήν. Κάποτε ἐξή τασα τὰ ὄνειρα μεγάλου ἀριθμοῦ παιδιῶν ἐκ τῶν πτωχῶν τάξεων. Το ἁπλοῦν στοιχεῖον «ἐπιθυμία-ἐκπλήρωσις» ἦτο ἐξαιρετικῶς προέχον εἰς ὅλα τὰ ὄνειρα. Ἐξησφάλιζαν τὰ παιδάκια αὐτὰ εἰς τὰ ὄνει· ρὰ των τὰς ἀνέσεις καὶ τὰ πλεονεκτήματα που ή πραγματική ζωή τους ἡρνεῖτο καὶ ποὺ ἄλλοι εἶχον εἰς τὴν διάθεσίν των.
Ένας ἄλλος παράγοντας που μπορεῖ ἐπίσης να δημιουργήσει στα παιδιά αἰσθήματα κατωτερότητος εἶναι ὁ κοινωνικός παράγοντας.
Συμβαίνει πολύ συχνά, στα σχολεῖα κυρίως, εἴτε στα δημοτικά εἴτε στα γυμνάσια, άλλα παιδιά να διαθέτουν χαρτζιλίκι μεγάλο, καλά ἐνδύματα κτλ., καὶ ἄλλα ὄχι, καθώς προέρχονται από φτωχι κές οἰκογένειες. Τα παιδιά αὐτά, ὅσο να 'ναι, αἰσθά-νονται μειονεκτικά. Καὶ ἂν μὲν ἔχουν δυνατή προσωπικότητα, σιγά-σιγά το ξεπερνοῦν αὐτὸ Ἄν ὅμως τύχει νὰ ἔχουν ἀδύνατη προσωπικότητα και προ διάθεση για τραύματα καί συμπλέγματα κατωτερότητος, δὲν θὰ μπορέσουν νὰ τὰ ἀποφύγουν. Όπωσδήποτε θα δημιουργηθοῦν αὐτὰ τὰ συμπλέγματα
Καί γενικότερα, ὄχι μόνο στα μικρά παιδιά ἀλλά καί σε μεγαλυτέρους, ὁ κοινωνικός παράγον τας ἀσκεῖ σημαντική ἐπίδραση. Ἂν θὰ ἔχετε προσέξει -ὅλοι μᾶλλον τὸ ἔχουμε προσέξει- οἱ ἀλκοολικοί, για παράδειγμα, αὐτοί δηλαδή που πίνουν και τελικά ἀρρωσταίνουν, συνήθως προέρχονται ἀπὸ τις κατώτερες τάξεις. Γιατί; Γιὰ τὸν ἀπλούστατο λόγο ὅτι βλέπουν ἐκείνους που βρίσκονται στις ἀνώτερες τάξεις νὰ καλοπερνοῦν, νὰ τὰ ἔχουν ὅλα κτλ., καί δημιουργείται μέσα τους μια πικρία, μια κατάθλιψη. Καὶ γιὰ νὰ ξεφύγουν ἀπό αὐτὴ τὴν πικρία για να φύγουν δηλαδή ἀπὸ τὴν πραγματι κότητα και να ζήσουν σὲ ἕνα ὄνειρο- τὸ ρίχνουν στο πιοτό. Καί φυσικά, καταντούν τελικά να άρρω σταίνουν.
Πίνουν οἱ ἄνθρωποι τῶν κατωτέρων κοινωνι κῶν στρωμάτων διὰ νὰ ἐκφύγουν ἀπὸ τὴν ταπείνω σιν ἡ ἀπό τό αίσθημα κατωτερότητος που προκαλείται κυρίως ἕνεκα τῆς κοινωνικῆς των θέσεως.
Ἔτσι, δέν φθάνει πού μια οἰκογένεια ἔχει τὴ φτώχεια της, τη μιζέρια της, ἔχει ὅλα τὰ χάλια και τὰ ἄσχημα, γίνεται καὶ ὁ πατέρας ἀλκοολικός, Ὁπότε, καταλαβαίνουμε τι ἐπιπτώσεις ἔχει αὐτὸ καὶ στὸν ἴδιο καὶ στὴν οἰκογένεια, καὶ ἰδιαίτερα στα παιδιά.
Συνεχίζεται
Ἡ διαφορά ἡλικίας τῶν παιδιῶν
Γένεση τοῦ συμπλέγματος κατωτερότητος. Παράγοντες καί συνθῆκες
Στην τελευταία σύναξή μας ἀρχίσαμε να μι λοῦμε γιὰ τὸ αἴσθημα ἤ σύμπλεγμα κατωτερότητος ἤ, ἄν θέλετε, τὰ αἰσθήματα κατωτερότητος. Καί εἴχαμε κάνει λόγο για τις αἰτίες κυρίως ἀπὸ τις ὁποῖες προέρχονται αὐτά τά αἰσθήματα.
Ἂν ἐνθυμεῖσθε, τονίσαμε ὅτι τὰ αἰσθήματα κατωτερότητος προέρχονται κυρίως ἀπό βιώματα τῆς παιδικῆς ἡλικίας, καὶ εἴπαμε ὅτι ἕνα γεγονός το ὁποῖο μπορεῖ νὰ εἶναι αἰτία γιὰ αἰσθήματα κατω-τερότητος εἶναι ὁ τραυλισμός τοῦ παιδιοῦ. Ὁ ὁποῖος τραυλισμός μπορεῖ νὰ προέρχεται ἀπό διά-φορες ἀφορμές καί αἰτίες. Θυμάστε, εἴχαμε ἀναφέ-ρει την περίπτωση ἑνός ἀνδρογύνου πού μάλωσε μπροστά στο παιδί, καί αὐτὸ ἔγινε αἰτία ὥστε τὸ παιδί νὰ ἀρχίσει να τραυλίζει. Με τὴν ἐπέμβαση ὅμως αὐτοῦ τοῦ κληρικού-ψυχολόγου, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ ὁ συγγραφέας του βιβλίου ἀπό τὸ ὁποῖο διαβάζουμε, τακτοποιήθηκε το θέμα τῶν γονέων, καὶ ἔτσι καὶ τὸ παιδί ἔπαψε να τραυλίζει.
Το ἀριστερόχειρο παιδί
Πολλοί μεταξύ ἐκείνων που τραυλίζουν ἐγεννήθησαν ἀριστερόχειρες. Αναγνωρίζεται σήμερον ὅτι ἡ τραυλότης ἡμπορεῖ νὰ εἶναι ἀποτέλεσμα προσπαθείας διορθώσεως τοῦ ἄλλου ελαττώματος, δηλαδή τῆς ἀριστεροχειρίας.
Μπορεῖ ἕνα παιδί, ἐκτὸς ἀπὸ το τραύλισμα πού παρουσιάζει, νὰ εἶναι καὶ ἀριστερόχειρο. Ή, μπορεῖ νὰ μὴν παρουσιάζει τραύλισμα, ἀλλά να ἔχει γεννηθεῖ ἀριστερόχειρο. Δηλαδή, γράφει και κάνει τίς δουλειές μὲ τὸ ἀριστερό χέρι
Η κατάστασις περιπλέκεται ἔτι μᾶλλον ἐκ τοῦ ὅτι ὁ ἀριστερόχειρ μαθητής τείνει να διαβάζῃ ἐκ δεξιῶν πρὸς τὰ ἀριστερά καὶ να καταπιάνεται μὲ τὴν τελευταίαν συλλαβήν τῆς λέξεως πρῶτον καὶ ὕστερον μὲ τὴν πρώτην Ἔτσι ἡμπορεῖ νὰ κάμῃ λάθη εἰς τὴν ἀνάγνωσιν δίδων τὴν ἐντύπωσιν ὅτι εἶναι άφῃ ρημένος καὶ ἀνόητος, ἐνῷ ἡμπορεῖ εἰς τὴν πραγμα τικότητα νὰ μὴ εἶναι. Βλέπει κανείς εἰς τὰς περι πτώσεις αὐτάς πόσον εύκολα ἡμπορεῖ ἕνα παιδί να ἀποθαρρυνθῇ.
Ἐνῶ σὲ ὅλους τοὺς ἄλλους ποὺ εἶμαστε δεξιό χειρες, ὅταν διαβάζουμε, το μάτι μας πάει ἀπὸ τὰ ἀριστερά πρὸς τὰ δεξιά, ἀπὸ τὸ ἀριστερό μέρος τῆς σελίδας πρός το δεξιό -ἄλλωστε ἔτσι γράφονται οἱ σειρές στα βιβλία- σ' αὐτὰ τὰ παιδιά, ὅταν διαβά ζουν, το μάτι πηγαίνει ἀπὸ τὰ δεξιὰ πρὸς τὰ άρι-στερά. Οἱ Ἑβραῖοι διαβάζουν ἀπὸ τὰ δεξιὰ πρὸς τὰ ἀριστερά, καθώς καὶ οἱ Ἄραβες, Σ' αὐτὰ τὰ παιδιά, καθώς το μάτι τους δέν πάει τόσο ἀπὸ τὰ ἀριστερά πρός τα δεξιά ἀλλά ἀπὸ τὰ δεξιὰ πρὸς τὰ ἀριστερά, ὅταν θέλουν να διαβάσουν μια λέξη, π.χ., ἄνθρωπος, το μάτι πηγαί. νει ἀπό τὸ ς στο ο, μετά στο π... Ἕνας τέτοιος μα-θητής ἢ μαθήτρια στο σχολεῖο καί στο σπίτι, και θώς ἑτοιμάζεται, ἀλλά ἰδιαίτερα στο σχολείο, κάτω ἀπὸ τὸ βλέμμα τοῦ δασκάλου- μπορεῖ νὰ κάνει λάθη, καθώς διαβάζει, χωρίς το παιδί να θέλει να κάνει λάθη καί χωρίς να σημαίνει ὅτι εἶναι ἀδιά-βαστο ἤ ἀνόητο ἤ ἀφηρημένο. Ἁπλούστατα, ἔχει αὐτὴ τὴν ἰδιαιτερότητα, που το κάνει να διαβάζει την παρακάτω συλλαβή πιό μπροστά ἀπό ἐκείνη που πρέπει να διαβάσει, καὶ ἔτσι κάνει λάθος τή μια λέξη, πιο κάτω τὴν ἄλλη κ.ο.κ.
Πρώτα-πρώτα στο σπίτι ὁ πατέρας, πού παρακολουθεί το παιδί, ἢ ἡ μητέρα, ἂν δὲν προσέξουν καὶ ἂν δὲν ξέρουν γιατί ἀκριβῶς συμβαίνει αὐτό, θα νομίζουν ὅτι τὸ παιδί εἶναι ἀφηρημένο ἢ ὅτι δέν θέλει να δουλέψει, δέν θέλει να μελετήσει. Το ἴδιο καί ὁ δάσκαλος στο σχολεῖο, ἂν δὲν προσέξει, ὥστε νὰ καταλάβει ποιά μπορεῖ νὰ εἶναι ἡ αἰτία που το παιδί δὲν τὰ καταφέρνει να διαβάσει, θα νομίζει ὅτι εἶναι ἀφηρημένο καί ἀπρόσεκτο. Ἔτσι, ἀρχίζουν οἱ αὐστηρότητες, τα μαλώματα, καμιά φορά καὶ τὸ ξύλο. Καί φυσικά αὐτά, ἀντί νά βοηθήσουν, χειροτερεύουν την κατάσταση.
Καί μποροῦμε νὰ φανταστούμε τώρα τί δυστυχία δημιουργείται σ' αὐτὸ τὸ παιδί. Διότι το παιδί -καταλαβαίνει, δεν καταλαβαίνει, μπορεῖ νὰ μᾶς πεῖ, δὲν μπορεῖ νὰ μᾶς πεῖ- βαθιά μέσα του έχει συνείδηση ὅτι δὲν φταίει. Ἐδῶ εἶναι τὸ θέμα ὅτι δηλαδή προσπαθεῖ νὰ κάνει ὅ,τι μπορεῖ καὶ τὸ κά νει, ἀλλά τελικά κάνει λάθη. Ἄρα κάτι ἄλλο φταί ει. Καί ἐπειδή ἐμεῖς αὐτὸ τὸ ἄλλο δὲν τὸ ξέρουμε, δημιουργεῖται στο παιδί ἡ ἐντύπωση ὅτι ὁ πατέρας, ἡ μητέρα ἢ ὁ δάσκαλος, ποὺ εἶναι πάνω από το κεφάλι του, τοῦ φέρονται κατά ἕναν τρόπο ἀπάνθρωπο, κατά ἕναν τρόπο που δὲν δείχνει στοιχειώδη κατανόηση. Καὶ ἔτσι δημιουργούνται στο παιδί ἀνάλογα συναισθήματα
Όταν αὐτό συνεχιστεί για πολύ καιρό, όπωσ δήποτε αὐτό το παιδί θα τραυματιστεί ψυχικά Μπορεῖ βέβαια ἀργότερα να ξεπεράσει τη συγκε κριμένη δυσκολία πού ἔχει στο να διαβάζει, ἀλλὰ τὰ αἰσθήματα ὅμως πού θά ἔχουν δημιουργηθεί στην ψυχή του –καθώς βλέπει ὅτι τὰ ἄλλα παιδιά στο σχολείο τα καταφέρνουν καὶ διαβάζουν, ἐνῶ αὐτό καί κουράζεται καὶ δὲν τὰ καταφέρνει- τα τραύματα αὐτὰ θὰ μείνουν. Ἔτσι, δημιουργείται στην ψυχή του καί γενικότερα τραῦμα, ἀλλὰ καὶ εἰδικότερα αἴσθημα κατωτερότητος. Καὶ αὐτὸ μένει. Μένει.
Μακάρι να βρεθεῖ κάποιος στη ζωή του ἀνθρώπου αὐτοῦ, ὅταν θὰ γίνει ἔφηβος, φοιτητής, ὅταν θα μεγαλώσει γενικῶς, νὰ τὸν βοηθήσει να βρεῖ τί φταίει βαθύτερα, ὥστε νὰ μπορέσει να ἀπαλλαγεῖ ἀπὸ αὐτὰ τὰ τραύματα, γιὰ νὰ δεῖ άσπρη μέρα. Ναί, ἔτσι εἶναι. Ἐκεί καταντά τό πράγμα. Πράγματι δηλαδή, καμιά φορά αὐτοί οἱ ἄνθρωποι ποὺ ὑποφέρουν ἀπό κάτι τέτοια ἤ ἀπὸ παρόμοια, δὲν βλέπουν ἄσπρη μέρα σ' αὐτὸν τὸν κόσμο. Καὶ ὅσο βλέπουν τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους νὰ χαίρονται τὴ ζωή, τόσο αὐτὸ τοὺς πληγώνει περισσότερο· πληγώνει αὐτές τις ψυχές, αὐτούς τους ἀνθρώπους. Βέβαια, ἄν βρεῖ κανείς τὸν Χριστό, πάνε περίπατο ὅλα. Ἀλλὰ πῶς τὸν βρίσκει τον Χριστό, ὅταν ὅλα αὐτά εἶναι παρόντα ἐκεῖ καὶ δὲν ἀφήνουν τὴν ψυχὴ νὰ ἀνοιχτεῖ στη χάρη;
Συχνά εὑρίσκομεν εἰς τὴν ζωὴν τῆς Ἐκκλησίας πρόσωπα ευερέθιστα, δύσκολα, καί γενικῶς ἀνίκα-να να συμβάλουν θετικῶς· τοιαῦτα πρόσωπα εὑρί σκονται πολλάκις ὑπὸ τὴν ἐπήρειαν κάποιας φυ· σικῆς ἀνεπαρκείας τοῦ εἴδους που περιεγράψαμεν. Ἡ κατανόησις τούτου μᾶς καθιστᾷ ἱκανούς νὰ τοὺς βοηθήσωμεν ἀποτελεσματικώτερον
Ἡ κοινωνική θέση καὶ τὸ αἴσθημα κατωτερότητος
Ὁ κοινωνικός παράγων πρέπει ἐπίσης να ληφθῇ ὑπ' ὄψιν εἰς τὴν συνάφειαν αὐτήν. Κάποτε ἐξή τασα τὰ ὄνειρα μεγάλου ἀριθμοῦ παιδιῶν ἐκ τῶν πτωχῶν τάξεων. Το ἁπλοῦν στοιχεῖον «ἐπιθυμία-ἐκπλήρωσις» ἦτο ἐξαιρετικῶς προέχον εἰς ὅλα τὰ ὄνειρα. Ἐξησφάλιζαν τὰ παιδάκια αὐτὰ εἰς τὰ ὄνει· ρὰ των τὰς ἀνέσεις καὶ τὰ πλεονεκτήματα που ή πραγματική ζωή τους ἡρνεῖτο καὶ ποὺ ἄλλοι εἶχον εἰς τὴν διάθεσίν των.
Ένας ἄλλος παράγοντας που μπορεῖ ἐπίσης να δημιουργήσει στα παιδιά αἰσθήματα κατωτερότητος εἶναι ὁ κοινωνικός παράγοντας.
Συμβαίνει πολύ συχνά, στα σχολεῖα κυρίως, εἴτε στα δημοτικά εἴτε στα γυμνάσια, άλλα παιδιά να διαθέτουν χαρτζιλίκι μεγάλο, καλά ἐνδύματα κτλ., καὶ ἄλλα ὄχι, καθώς προέρχονται από φτωχι κές οἰκογένειες. Τα παιδιά αὐτά, ὅσο να 'ναι, αἰσθά-νονται μειονεκτικά. Καὶ ἂν μὲν ἔχουν δυνατή προσωπικότητα, σιγά-σιγά το ξεπερνοῦν αὐτὸ Ἄν ὅμως τύχει νὰ ἔχουν ἀδύνατη προσωπικότητα και προ διάθεση για τραύματα καί συμπλέγματα κατωτερότητος, δὲν θὰ μπορέσουν νὰ τὰ ἀποφύγουν. Όπωσδήποτε θα δημιουργηθοῦν αὐτὰ τὰ συμπλέγματα
Καί γενικότερα, ὄχι μόνο στα μικρά παιδιά ἀλλά καί σε μεγαλυτέρους, ὁ κοινωνικός παράγον τας ἀσκεῖ σημαντική ἐπίδραση. Ἂν θὰ ἔχετε προσέξει -ὅλοι μᾶλλον τὸ ἔχουμε προσέξει- οἱ ἀλκοολικοί, για παράδειγμα, αὐτοί δηλαδή που πίνουν και τελικά ἀρρωσταίνουν, συνήθως προέρχονται ἀπὸ τις κατώτερες τάξεις. Γιατί; Γιὰ τὸν ἀπλούστατο λόγο ὅτι βλέπουν ἐκείνους που βρίσκονται στις ἀνώτερες τάξεις νὰ καλοπερνοῦν, νὰ τὰ ἔχουν ὅλα κτλ., καί δημιουργείται μέσα τους μια πικρία, μια κατάθλιψη. Καὶ γιὰ νὰ ξεφύγουν ἀπό αὐτὴ τὴν πικρία για να φύγουν δηλαδή ἀπὸ τὴν πραγματι κότητα και να ζήσουν σὲ ἕνα ὄνειρο- τὸ ρίχνουν στο πιοτό. Καί φυσικά, καταντούν τελικά να άρρω σταίνουν.
Πίνουν οἱ ἄνθρωποι τῶν κατωτέρων κοινωνι κῶν στρωμάτων διὰ νὰ ἐκφύγουν ἀπὸ τὴν ταπείνω σιν ἡ ἀπό τό αίσθημα κατωτερότητος που προκαλείται κυρίως ἕνεκα τῆς κοινωνικῆς των θέσεως.
Ἔτσι, δέν φθάνει πού μια οἰκογένεια ἔχει τὴ φτώχεια της, τη μιζέρια της, ἔχει ὅλα τὰ χάλια και τὰ ἄσχημα, γίνεται καὶ ὁ πατέρας ἀλκοολικός, Ὁπότε, καταλαβαίνουμε τι ἐπιπτώσεις ἔχει αὐτὸ καὶ στὸν ἴδιο καὶ στὴν οἰκογένεια, καὶ ἰδιαίτερα στα παιδιά.
Συνεχίζεται
Ἡ διαφορά ἡλικίας τῶν παιδιῶν
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου