Πέμπτη 29 Ιανουαρίου 2026

Απελευθέρωση στον πληθυντικό

Vincenzo Costa - 29 Ιανουαρίου 2026

Πηγή: Βιντσέντσο Κόστα

Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους η διάκριση Αριστεράς/Δεξιάς δεν λειτουργεί και, πάνω απ' όλα, μας εμποδίζει να αντιμετωπίσουμε τις τρέχουσες προκλήσεις. Το έχουμε συζητήσει πολύ τα τελευταία χρόνια, χωρίς να πείσουμε τους ανθρώπους που θα ήθελα, ειδικά τους αγαπητούς και σεβαστούς φίλους της αριστεράς, με μερικούς από τους οποίους μοιραζόμαστε κοινή ιστορία. Ούτε έχουμε πείσει τους αγαπητούς δεξιούς φίλους που περιστασιακά αναφέρουν την κομμουνιστική απειλή που θέτει ο Ντράγκι.
Αλλά μεταξύ αυτών των λόγων, ίσως ο πιο σημαντικός αφορά την έννοια της χειραφέτησης, η οποία ενοποιεί ολόκληρη την αριστερά, από τους μαρξιστές έως τους φιλελεύθερους, από τους υποστηρικτές του Ρέντσι έως τους υποστηρικτές του Δημοκρατικού Κόμματος (PD), έως μερικούς έξυπνους και καλλιεργημένους φίλους:
Υποθέτει ότι υπάρχει μόνο ΜΙΑ χειραφέτηση, ότι ορισμένοι λαοί είναι πίσω από αυτή την άποψη και ότι το πολύ-πολύ είναι θέμα σεβασμού της διαφοράς χρόνου.

Μερικοί έξυπνοι και καλλιεργημένοι συνάδελφοι μιλούν για «πολλαπλές χρονικότητες», αλλά στην πραγματικότητα εννοούν ότι κάποιοι είναι πίσω στην ενιαία χειραφετητική κατεύθυνση και πρέπει να σεβαστούμε τον χρόνο τους.
Πιστεύω ότι είναι ένα νοητικό μπλοκάρισμα, η καθολικοποίηση μιας πολύ συγκεκριμένης αντίληψης, αυτής που κυριαρχεί στις κοινωνίες μας σήμερα.
Ορίζουμε τους εαυτούς μας ως αυτό που πρέπει να γίνει ολόκληρος ο κόσμος. Ορίζουμε τους εαυτούς μας ως την επιθυμητή μορφή ζωής. Όποιος δεν το επιθυμεί έχει καταπιέσει την ίδια του την επιθυμία.

Μερικές γυναίκες παρουσιάζονται ως το μοντέλο της γυναικείας χειραφέτησης, σαν όλες οι γυναίκες στον κόσμο να μην μπορούν να επιθυμούν τίποτα άλλο.
Είναι μια οπισθοδρομική αντίληψη, εννοιολογικά ένας μύθος χωρίς βάση στη φιλοσοφική και ανθρωπολογική έρευνα, στη μελέτη των πολιτισμών ή στις ιστορικές εποχές.
Είναι αυτή η αντίληψη που δημιουργεί τον χειραφετητικό λόγο σε αλληλεγγύη με όλες τις μορφές ιμπεριαλισμού, αλλαγής καθεστώτος και αποικιοκρατίας. Η CIA αγαπά αυτούς τους λόγους.

Αυτά τα εννοιολογικά μέσα έχουν μετατρέψει τον χειραφετητικό λόγο σε λόγο εξουσίας.
Έχουμε φυλακίσει τους εαυτούς μας στην ιδέα ότι η ΧΕΙΡΑΦΕΤΗΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΠΙΒΛΗΘΕΙ. Υπάρχουν οι καλοί άλλοι, αυτοί που μας επαινούν και θέλουν να δυτικοποιηθούν, και οι κακοί, που θέλουν να παραμείνουν εντός της δικής τους κουλτούρας.

Μιλάμε για την ετερότητα, αλλά στη συνέχεια προβάλλουμε τη δική μας ταυτότητα στον άλλον. Ο άλλος είναι κάποιος που δεν τα έχει καταφέρει ή που δεν έχει ακόμη πετύχει τον εαυτό του, δηλαδή, δεν έχει γίνει σαν εμάς. Αυτό το αυτοκρατορικό παραλήρημα έχει διαποτίσει ολόκληρο τον απελευθερωτικό λόγο.
Νομίζω ότι είναι μια από τις έννοιες που πρέπει να αφήσουμε πίσω μας.
Άλλοι δεν θέλουν να γίνουν σαν εμάς.
Θέλουν να χειραφετηθούν οι ίδιοι, αλλά δεν θέλουν τη δική μας χειραφέτηση· δεν θέλουν να είναι σαν εμάς.

Κάθε πολιτισμός μεταλλάσσεται, αλλάζει, αλλά κάθε πολιτισμός αλλάζει διατηρώντας τη δική του αρχή πολιτιστικής ανάπτυξης. Αποσύρεται στον εαυτό του, και πρέπει να το κάνει, όταν υπάρχει μια εξωτερική απειλή που επιδιώκει να διαλύσει τη δική του ταυτότητα και τη δική του αρχή πολιτιστικής ανάπτυξης.
Είμαστε εμείς που, επιδιώκοντας να επιβάλουμε τη χειραφέτησή μας, μπλοκάρουμε τη φυσική ανάπτυξη άλλων πολιτισμών, επειδή η ιδέα μας για χειραφέτηση έχει τις ρίζες της σε ένα βαθύ μίσος για την ετερότητα, και αυτό το μίσος πηγάζει από την ανασφάλεια, από την αδυναμία μας να σταθούμε στη διαφορετικότητα.

Πρέπει να μάθουμε να αποστασιοποιούμαστε από την αλήθεια. Αν υπάρχει κάτι παγκόσμιο που πρέπει να μάθουμε, είναι πώς να αποστασιοποιούμαστε, πώς να το ανεχόμαστε.
Ο Ιακώβ πάλεψε με τον άγγελο, ίσως ενάντια στην επιθυμία του να κατέχει την αλήθεια. Ίσως παλεύοντας με αγγέλους, σύμφωνα με μια άλλη ερμηνεία, έγινε ο Ισραήλ, ίσως κάποιος που περπατάει στραβά.
Ίσως πρέπει να μάθουμε να περπατάμε στραβά, να βιώνουμε την ιστορία όχι ως κατεύθυνση αλλά ως ένα σύνολο προκλήσεων, μονοπατιών που διακόπτονται, ως μια σειρά από συναντήσεις, ευκαιρίες.

Το πρόβλημα σήμερα είναι να καταλάβουμε ποιο είναι το ραντεβού, να φτάσουμε στην ώρα μας, επειδή ίσως όντως έχουμε τελειώσει ο χρόνος, έχουμε μείνει πίσω στη ζωή.

Δεν υπάρχουν σχόλια: