ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ Γ
ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ π. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ
Ἁμαρτία καί ψυχοπαθολογικές καταστάσεις A3
Β΄ έκδοση
ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
Α’ Θέματα ιδιοσυγκρασίας
Κατανόηση κάθε ψυχῆς ξεχωριστά καί συμπαθής μεταχείριση
Ενδοστρεφεῖς καὶ ἐξωστρεφεῖς
Σχιζοειδεῖς καὶ κυκλοειδεῖς
Κατά τους τελευταίους χρόνους ἐγένοντο πλείσται ὅσαι προσπάθειαι δημιουργίας μιᾶς πλέον ἱκανοποιητικῆς τυπολογίας, δὲν δύναται ὅμως νά λεχθῇ ὅτι αὗται μᾶς ἔφεραν πολύ πέραν τοῦ κλασ-σικοῦ σχήματος. Είμεθα πλέον ἐξοικειωμένοι με την ταξινόμησιν τῶν ἀτόμων ὑπό τοῦ C. G. Jung εἰς ἐνδοστρεφεῖς καὶ ἐξωστρεφεῖς.
Ὁ Jung (Γιούνγκ), ἕνας μεγάλος ψυχολόγος, χώρισε, τρόπον τινά, ὅλους τούς ἀνθρώπους –πάλι στηριζόμενος στον Γαληνό- σε δύο μεγάλες κατηγορίες: στούς ένδοστρεφεῖς καί στοὺς ἐξωστρεφεῖς.
Ενδοστρεφείς, κατά κάποιον τρόπο, εἶναι οἱ μελαγχολικοί ἐξωστρεφεῖς οἱ αἰσιόδοξοι. Στίς δύο αὐτές κατηγορίες θα μπορούσαμε νὰ ποῦμε ὅτι ὑπάγονται καὶ οἱ χολερικοί καί οἱ φλεγματικοί.
Εἰς τοὺς ἐνδοστρεφεῖς ἀνήκουν οἱ ἄνθρωποι τῆς σκέψεως καὶ τῆς περισυλλογῆς. Οἱ ἐνδοστρεφεῖς κατευθύνουν τὰ ἐνδιαφέροντά των πρὸς τὰ ἔνδον.
Αὐτοί στρέφονται πρὸς τὸ ἐσωτερικό τοῦ ἑαυτοῦ τους καὶ ἀπὸ ἐκεῖ περιμένουν ό,τι περιμένουν. Εἶναι ὑποκειμενικοί. Ένας τέτοιος τύπος συνεπώς μπορεῖ νὰ ἔχει μια γνώμη πού να φαίνεται σωστή, ἀλλὰ εἶναι ὑποκειμενική. Επίσης, ἀρέσκονται στη μοναξιά. Θα λέγαμε ὅτι τέτοιοι τύποι ἴσως κατα φεύγουν στη μόνωση, στα μοναστήρια.
Από τοὺς ἐνδοστρεφείς προέρχονται ὅλοι ἐκεῖνοι ποὺ εἶναι ἀνακατεμένοι με τις προλήψεις, που νομίζουν πώς ἀκοῦν ἢ βλέπουν κάτι τὸ ὑπερφυσικό, ποὺ εἶναι μπλεγμένοι σε χίλιες δυό πλάνες.
Γιὰ τοὺς ἐξωστρεφείς ὁ Γιούνγκ λέει ό,τι περίπου εἴπαμε για τους αἰσιόδοξους, κατευθύνουν την συναισθηματικήν των ζωὴν πρὸς τὰ ἔξω· εἶναι δραστήριοι καὶ ὀργανωτικοί, ἐκ φύσεως κοινωνικοί καὶ εἰς τὰς κρίσεις των ἀντικειμενικοί. Εἶναι ἐνεργητικοί καὶ πρακτικοί, ἀρέσκονται να πείθουν τοὺς ἄλλους εἰς τὰς ἀπόψεις των καὶ νὰ τοὺς κάμνουν νὰ τοὺς μιμοῦνται. Ὁ Γιούνγκ λέγει ὅτι αὐτὸ τὸ εἶδος τοῦ αἰσθήματος εἶναι ὑπεύθυνον διὰ τὸν συνωστισμόν τόσον πολλῶν ἀνθρώπων εἰς τὰ θέατρα, εἰς τὰ κοντσέρτα καὶ εἰς τὰς ἐκκλησίας.
Ένας ἄλλος ἐπιστήμονας, ὁ Γερμανός Kretsch-mer (Κρέτσμερ), χωρίζει τοὺς ἀνθρώπους σε σχιζο ειδεῖς καὶ κυκλοειδεῖς. Πάλι δηλαδή οὐσιαστικά εἶναι οἱ τύποι τοῦ Γαληνού.
Οἱ σχιζοειδείς εἶναι οἱ ἐνδοστρεφεῖς, καὶ οἱ κυκλοειδεῖς εἶναι οἱ ἐξωστρεφεῖς κατά τον Γιούνγκ ἢ οἱ αἰσιόδοξοι κατά τον Γαληνό.
Οἱ σχιζοειδεῖς τύποι θεωροῦνται ὡς ἀκοινώ νητοι, ἤρεμοι, ἐπιφυλακτικοί, δειλοί, ἄτολμοι, εὐαί. σθητοι, νευρικοί, ευερέθιστοι, εὔκαμπτοι, ἀδιάφοροι και τίμιοι.
Δὲν τὰ καταφέρνει ὁ τύπος αὐτός να κάνει ἀτιμίες.
Οἱ κυκλοειδεῖς ἐξ ἄλλου εἶναι κοινωνικοί, και λοκάγαθοι, εὐπροσήγοροι, εὔθυμοι, χιουμορισταί, βιαστικοί, εὐκόλως καταθλιβόμενοι, ἐπιπόλαιοι.
Βέβαια, ὅλοι οἱ τύποι εἶναι τοῦ Θεοῦ. Δέν σημαίνει ὅτι κάποιοι τύποι εἶναι κακοί και κάποιοι ἄλλοι καλοί. Μᾶλλον αὐτά τά πράγματα –οἱ ἰδιοσυγκρασίες καί οἱ τύποι τῶν ἀνθρώπων- ὑπάρχουν μετά την πτώση πρὸ τῆς πτώσεως δέν πρέπει να ὑπῆρχαν. Ἄν δηλαδή δέν εἶχε πέσει ὁ ἄνθρωπος, δὲν θὰ ἦταν ἔτσι.
Καί πάλιν πρέπει να τονίσωμεν ὅτι τὰ χαρακτηριστικά αὐτά τῆς ἰδιοσυγκρασίας δὲν ἀποκλείονται ἀμοιβαίως. Αἱ ἰδιότητες περισσοτέρων τῆς μιᾶς ἰδιοσυγκρασιῶν ἠμποροῦν νὰ συνυπάρχουν εἰς ἕνα καὶ τὸ αὐτό πρόσωπον.
***
Πρέπει λοιπόν καί ὁ ἱερέας, πού ἔχει δοῦναι λαβεῖν μέ τούς χριστιανούς, να τα ξέρει αὐτά, και νὰ μὴν τούς κρίνει ὅλους μὲ τὸ ἴδιο μέτρο. Χρειάζεται να ξέρει με τί ἄνθρωπο ἔχει νὰ κάνει και να μὴν τὸν παρεξηγεί. Διότι, ὅταν, για παράδειγμα, ἕνας ἱερέας ἔχει δυό τρεῖς συνεργάτες πού εἶναι αἰσιόδοξοι, καὶ τύχει να παρουσιασθεῖ στὸ ἔργο του καὶ ἕνας μελαγχολικός, ἐὰν δὲν το καταλάβει αὐτὸ καὶ δὲν κάνει τον κατάλληλο διαχωρισμό, ὅτι δηλαδή έχει μπροστά του έναν μελαγχολικό, ὁ ὁποῖος ἔχει καί αὐτός τα δικά του προσόντα, τίς δικές τους ἱκανότητες, τότε θα νομίσει ὅτι οἱ ἄλλοι εἶναι καλοί συνεργάτες, καὶ ὅτι αὐτὸς δὲν τὸν και ταλαβαίνει, δεν ξέρει, δεν μπορεί κτλ. Συνεπώς, δέν θα μπορέσει ὁ ἱερέας να κάνει τὸ ἔργο του ἔτσι που πρέπει να το κάνει. Ἀλλά καί ὅταν ἔρχεται σε ἐπικοινωνία με τους χριστιανούς, π.χ., στήν ἐξομολόγηση ἢ σε μια ἄλλη συνεργασία, καί συμβεί να ἔχει νὰ κάνει μὲ ἕναν ἄνθρωπο λίγο στρυφνό, με λαγχολικό, ἂν δὲν καταλάβει ὅτι αὐτὸ ὀφείλεται στον τύπο του, θα τον παρεξηγήσει και θα νομίσει ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτός εἶναι κακός. Δέν εἶναι και κός· εἶναι ὁ τύπος του τέτοιος. Σκοπός εἶναι νὰ διακρίνει ὁ ἱερέας σε ποιόν τύπο ἀνήκει ὁ καθένας καί γιατί ἐκδηλώνεται ἔτσι ὅπως ἐκδηλώνεται.
Το ἴδιο πρέπει να κάνουν οἱ γονεῖς, οἱ καθηγητές, οἱ δάσκαλοι και καθένας γενικά, καθώς ἔρχεται σὲ ἐπαφή με τούς ἄλλους ἀνθρώπους. Πρέ-πει δηλαδή να μπορεῖ νὰ βρίσκει κάθε φορά ποῦ ὀφείλεται ἡ ὅποια ἐκδήλωση τοῦ κάθε ἀνθρώπου, ὥστε νὰ μπορεῖ νὰ δίνει μιὰ ἐξήγηση.
Να συμπεριφερόμαστε στο παιδί ἀνάλογα με την ιδιοσυγκρασία του
Κατά τήν ὁμόφωνον τῶν ψυχολόγων γνώμην ὁ μελαγχολικός τύπος, ὁ ἐνδοστρεφής καί ὁ σχιζοει δής εὑρίσκουν πολύ μεγαλυτέρας δυσκολίας προσαρμογῆς εἰς τὴν πραγματικότητα από τοὺς ἄλλους τύπους τῶν ταξινομήσεων πού ἀνεφέραμεν. Αὐτοί εἶναι που κατά το πλείστον ἀποτυγχάνουν πρὸ τῶν δυσχερειῶν τῆς ζωῆς.
Ἂν δηλαδή ἕνα παιδί γεννηθεῖ μέ ἰδιοσυγκρασία τοῦ μελαγχολικοῦ τύπου, θα συναντήσει πολλές δυσκολίες προσαρμογῆς μέσα στο σπίτι, στο σχολείο και ἀργότερα μέσα στον κόσμο. Γενικά οἱ μελαγχο λικοί τύποι εἶναι αὐτοί πού, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, άπο-τυγχάνουν πρὸ τῶν δυσχερειῶν τῆς ζωῆς. Σήμερα δὲν εἶναι ὅπως παλαιότερα· ή ζωή ἔχει δημιουργή-σει πολλές δυσκολίες. Ἕνα παιδί πού γεννήθηκε μελαγχολικό, θα συναντήσει πολύ περισσότερες δυ-σκολίες ἀπό ἕνα αἰσιόδοξο. Καί ἐπειδή καί οἱ γονεῖς δὲν γνωρίζουν τα παιδιά τους, ὥστε νά τά βοηθήσουν ἀνάλογα, ἀλλά συγχρόνως καί τὸ ἴδιο τὸ παιδί δέν βιώνει τὴν ἀναγέννηση πού πῆρε ἀπό τό βάπτισμα, γι' αὐτό δυσκολεύεται να προσαρμοσθεῖ. Ὅταν ὅμως ὁ ἄνθρωπος ἀναγεννηθεῖ καί ζεῖ ἐν Χρι στῷ, εἶναι ὅλα ἀλλιῶς. Βέβαια, καί πάλι ὁ τύπος του ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ὁ ἴδιος, διότι δέν ἀλλάζει ή φύση τοῦ ἀνθρώπου· εἶναι ὅμως ἀναγεννημένος κανείς. Ἀλλὰ ποῦ εἶναι αὐτή ἡ ἀναγέννηση; Δύσκολο νὰ βρεῖ κανείς ἀναγεννημένο χριστιανό ἀκόμη καί μεταξύ τῶν παιδιών. Ἔτσι, καθώς μεγαλώνει ἕνα τέτοιο παιδί, συνεχώς κλείνεται στον ἑαυτό του, δημιουργούνται κάθε τόσο τραύματα στην ψυχή του, μὲ ἀποτέλεσμα να αρρωσταίνει ψυχολογικά.
«Υπάρχουν νευρωτικοί, λέει ὁ Γιούνγκ, οἱ ὁποῖοι ἀπό αὐτά τά πρώτα ἔτη τῆς ζωῆς τὴν αὐξά νούσαν ευαισθησίαν των καὶ τὴν ἀντίστασίν των εἰς κάθε προσαρμογήν ἔδειξαν εἰς τὴν δυσκολίαν τῆς ὑποδοχῆς τοῦ μητρικού μαστοῦ καὶ εἰς ὑπερβολικάς νευρικάς ἀντιδράσεις... Δύνασθε νὰ ἀποκαλέσετε την προδιάθεσιν αὐτὴν ἐκ γενετής ευαισθησίαν ἢ ὁπωσδήποτε ἄλλως, αὕτη ὅμως ἀποτελεῖ τὴν αἰτίαν τῆς πρώτης ἀντιστάσεως πρός προσαρμογήν».
Μπορεί δηλαδή το παιδί ἀπό τις πρώτες μέρες τῆς ζωῆς του, τὴν ὥρα πού τοῦ προσφέρεται το γάλα ἀπὸ τὴ μητέρα, νὰ ἀντιδράσει κατά τέτοιον τρόπο, πού να δείχνει ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ προσαρμοσθεί, λόγῳ τῆς ὑπερευαισθησίας πού ἔχει. Καί ἐξαρτᾶται σε μια τέτοια περίπτωση ἀπό τή μητέρα. Πῶς τοῦ προσφέρει το γάλα; Μπορεί δηλαδή μια νευρωτική μητέρα, ἐπειδή το παιδί δὲν ἔχει τὴν ἱκανότητα να προσαρμόζεται, να το κάνει και αὐτό νευρωτικό.
Ὅταν ἕνας γονέας είναι νευρωτικός, φοβάται ὅτι θὰ κληρονομήσουν τα παιδιά του αὐτή τήν ἀσθένεια. Δὲν κληρονομούνται μᾶλλον αὐτὲς οἱ ἀσθένειες, μολονότι, κατά κανόνα, παιδιά πού προέρχονται ἀπὸ νευρωτικούς γονεῖς, καὶ αὐτά γίνον-ται νευρωτικά. Γίνονται, ὄχι τόσο γιατί κληρονο-μοῦν τὴν ἀσθένεια, ἀλλά διότι ζοῦν μέσα σὲ ἕνα περιβάλλον τέτοιο πού ἐπιδρᾶ ἐπάνω τους κατά ἕναν νευρωτικό τρόπο. Καὶ ἔτσι γίνονται καί αὐτά νευρωτικά. Δέν κληρονομείται τέτοιου εἴδους ἀσθένεια, ἀλλά πάντως κάτι κληρονομείται. Κληρονο-μεῖται μια προδιάθεση, όπως συμβαίνει καί με κά ποιες σωματικές ἀρρώστιες.
Ἕνας δηλαδή πού κληρονομεί μια προδιάθεση για κάποια ἀρρώστια, αὐτός, εὐκολότερα ἀπό ὅ,τι κάποιος ἄλλος, μπορεῖ νὰ προσβληθεῖ ἀπό αὐτή τὴν ἀρρώστια. Ἀλλά τί σημαίνει ὅμως ὅτι κληρονομεῖ προδιάθεση γιά μια νεύρωση; Σημαίνει ὅτι το παιδί αὐτό δέν ἔχει, ὅπως τὰ ἄλλα παιδιά, τα ἐφόδια ποὺ τοῦ χρειάζονται, γιὰ νὰ ἀντισταθεί στις διάφορες ἀντιξοότητες που θα συναντήσει μέσα στη ζωή. Καί ἐπειδή δέν μπορεῖ νὰ ἀντιμε-τωπίσει τις διάφορες δυσκολίες, καθώς πλήττεται ἀπό αὐτές, τραυματίζεται καί τελικά ἀρρωσταίνει. Το παιδί λοιπόν πού ἔχει νευρωτικούς γονεῖς -πράγμα πού σημαίνει ὅτι ἔχει προδιάθεση για νεύρωση- ἀπό τήν πρώτη στιγμή πού θά ἔλθει σε ἐπαφή με το περιβάλλον του, συγκρούεται μέ αὐτό. Καί μὴ ἔχοντας τὰ ἐφόδια νὰ ἀντιδράσει προσωπι-κά το ἴδιο, σιγά-σιγά ἀρρωσταίνει.
Ἕνα παιδί τό ὁποῖο παρουσιάζει ὑπερευαι-σθησία, φόβους, ὑπερβολική δειλία, ἰδιοτροπίες, μιά τάση πρός ἀπομόνωση, μια ἀπάθεια, δέν εἶναι βέβαια ἄρρωστο, ἀλλά ἔχει μια ψυχασθενική ἰδιο-συγκρασία, σε ὅποιον τύπο κι ἄν ἀνήκει ἀπό πλευρᾶς ἰδιοσυγκρασίας. Αὐτό το παιδί διαθέτει, ἐν συγκρίσει μὲ ἄλλα παιδιά πού ἦλθαν στον κό σμο αὐτό χωρίς μια τέτοια προδιάθεση, πολύ λίγα μέσα, γιὰ νὰ ἀντισταθεί στα προβλήματα τῆς ζωῆς, πού εἶναι ἀναπόφευκτα.
Επομένως, πρέπει, κατά πρῶτο λόγο οἱ γονεῖς καί μετά οἱ δάσκαλοι, νὰ ἔχουν ὑπ' ὄψιν τους αὐτή τὴν πραγματικότητα και να βοηθήσουν αὐτὰ τὰ παι διά. Αν τα βοηθήσουν, θα ἀναπτυχθούν, καθώς θα μεγαλώνουν, κατά ἕναν φυσιολογικό τρόπο. Γι' αὐτό, πρέπει να προσέχουν οἱ γονεῖς νά μή συμπεριφέρον-ται σε ὅλα τὰ παιδιά τους κατά τὸν ἴδιο τρόπο.
Ἕνα παιδί, π.χ., πού ἀνήκει στον χολερικό τύπο, ἔχει ἀνάγκη ἀπό αὐστηρότητα και πειθαρ-χία. Θα κάνουν πάρα πολύ ἄσχημα οἱ γονεῖς ἄν ποῦν: «Αφήνουμε ἐλεύθερα τα παιδιά γενικῶς». Ὑπάρχουν παιδιά πού πρέπει κανείς να κρατάει καλά τα χαλινάρια, διότι ἂν τὰ ἀφήσει ἐλεύθερα, θα ξεφαντώσουν καί θά τσακιστοῦν. Ὑπάρχουν ὅμως καί παιδιά τά ὁποῖα δέν σηκώνουν πειθαρχία αὐστηρή. Θέλουν ἄλλου εἴδους μεταχείριση.
Καί ἐδῶ ἀκριβῶς εἶναι τὸ βαρύ ἔργο τῶν γονέων.
Δὲν ἀρκοῦν μόνο τα φαγητά καὶ τὰ δῶρα τῶν παιδιῶν, τὰ ὁποῖα βέβαια χρειάζονται, γιὰ νὰ μὴν αἰσθάνονται κατώτερα ἀπό τά ἄλλα παιδιά. Πρέπει συγχρόνως οἱ γονεῖς νὰ προσέχουν τί εἶναι τὸ κάθε παιδί, ποῦ ἀνήκει ἀπό πλευρᾶς ἰδιοσυγκρασίας, καὶ ἀνάλογα να συμπεριφέρονται. Π.χ., στο ἕνα παιδί ἴσως δώσουμε κανένα χαστουκάκι τὸ ἄλλο ἴσως ποτέ δεν πρέπει νὰ τὸ ἀγγίξουμε, διότι, ἄν τό χτυπήσουμε πάνω στα νεύρα μας, μπορεῖ νὰ πάθει ψυχολογικά, καί ποιός ξέρει πότε θα γιατρευτεί!
Ὁ καθένας να ψάξει νὰ βρεῖ σε ποιόν τύπο ἀνήκει
Κατανόηση κάθε ψυχῆς ξεχωριστά καί συμπαθής μεταχείριση
Ενδοστρεφεῖς καὶ ἐξωστρεφεῖς
Σχιζοειδεῖς καὶ κυκλοειδεῖς
Κατά τους τελευταίους χρόνους ἐγένοντο πλείσται ὅσαι προσπάθειαι δημιουργίας μιᾶς πλέον ἱκανοποιητικῆς τυπολογίας, δὲν δύναται ὅμως νά λεχθῇ ὅτι αὗται μᾶς ἔφεραν πολύ πέραν τοῦ κλασ-σικοῦ σχήματος. Είμεθα πλέον ἐξοικειωμένοι με την ταξινόμησιν τῶν ἀτόμων ὑπό τοῦ C. G. Jung εἰς ἐνδοστρεφεῖς καὶ ἐξωστρεφεῖς.
Ὁ Jung (Γιούνγκ), ἕνας μεγάλος ψυχολόγος, χώρισε, τρόπον τινά, ὅλους τούς ἀνθρώπους –πάλι στηριζόμενος στον Γαληνό- σε δύο μεγάλες κατηγορίες: στούς ένδοστρεφεῖς καί στοὺς ἐξωστρεφεῖς.
Ενδοστρεφείς, κατά κάποιον τρόπο, εἶναι οἱ μελαγχολικοί ἐξωστρεφεῖς οἱ αἰσιόδοξοι. Στίς δύο αὐτές κατηγορίες θα μπορούσαμε νὰ ποῦμε ὅτι ὑπάγονται καὶ οἱ χολερικοί καί οἱ φλεγματικοί.
Εἰς τοὺς ἐνδοστρεφεῖς ἀνήκουν οἱ ἄνθρωποι τῆς σκέψεως καὶ τῆς περισυλλογῆς. Οἱ ἐνδοστρεφεῖς κατευθύνουν τὰ ἐνδιαφέροντά των πρὸς τὰ ἔνδον.
Αὐτοί στρέφονται πρὸς τὸ ἐσωτερικό τοῦ ἑαυτοῦ τους καὶ ἀπὸ ἐκεῖ περιμένουν ό,τι περιμένουν. Εἶναι ὑποκειμενικοί. Ένας τέτοιος τύπος συνεπώς μπορεῖ νὰ ἔχει μια γνώμη πού να φαίνεται σωστή, ἀλλὰ εἶναι ὑποκειμενική. Επίσης, ἀρέσκονται στη μοναξιά. Θα λέγαμε ὅτι τέτοιοι τύποι ἴσως κατα φεύγουν στη μόνωση, στα μοναστήρια.
Από τοὺς ἐνδοστρεφείς προέρχονται ὅλοι ἐκεῖνοι ποὺ εἶναι ἀνακατεμένοι με τις προλήψεις, που νομίζουν πώς ἀκοῦν ἢ βλέπουν κάτι τὸ ὑπερφυσικό, ποὺ εἶναι μπλεγμένοι σε χίλιες δυό πλάνες.
Γιὰ τοὺς ἐξωστρεφείς ὁ Γιούνγκ λέει ό,τι περίπου εἴπαμε για τους αἰσιόδοξους, κατευθύνουν την συναισθηματικήν των ζωὴν πρὸς τὰ ἔξω· εἶναι δραστήριοι καὶ ὀργανωτικοί, ἐκ φύσεως κοινωνικοί καὶ εἰς τὰς κρίσεις των ἀντικειμενικοί. Εἶναι ἐνεργητικοί καὶ πρακτικοί, ἀρέσκονται να πείθουν τοὺς ἄλλους εἰς τὰς ἀπόψεις των καὶ νὰ τοὺς κάμνουν νὰ τοὺς μιμοῦνται. Ὁ Γιούνγκ λέγει ὅτι αὐτὸ τὸ εἶδος τοῦ αἰσθήματος εἶναι ὑπεύθυνον διὰ τὸν συνωστισμόν τόσον πολλῶν ἀνθρώπων εἰς τὰ θέατρα, εἰς τὰ κοντσέρτα καὶ εἰς τὰς ἐκκλησίας.
Ένας ἄλλος ἐπιστήμονας, ὁ Γερμανός Kretsch-mer (Κρέτσμερ), χωρίζει τοὺς ἀνθρώπους σε σχιζο ειδεῖς καὶ κυκλοειδεῖς. Πάλι δηλαδή οὐσιαστικά εἶναι οἱ τύποι τοῦ Γαληνού.
Οἱ σχιζοειδείς εἶναι οἱ ἐνδοστρεφεῖς, καὶ οἱ κυκλοειδεῖς εἶναι οἱ ἐξωστρεφεῖς κατά τον Γιούνγκ ἢ οἱ αἰσιόδοξοι κατά τον Γαληνό.
Οἱ σχιζοειδεῖς τύποι θεωροῦνται ὡς ἀκοινώ νητοι, ἤρεμοι, ἐπιφυλακτικοί, δειλοί, ἄτολμοι, εὐαί. σθητοι, νευρικοί, ευερέθιστοι, εὔκαμπτοι, ἀδιάφοροι και τίμιοι.
Δὲν τὰ καταφέρνει ὁ τύπος αὐτός να κάνει ἀτιμίες.
Οἱ κυκλοειδεῖς ἐξ ἄλλου εἶναι κοινωνικοί, και λοκάγαθοι, εὐπροσήγοροι, εὔθυμοι, χιουμορισταί, βιαστικοί, εὐκόλως καταθλιβόμενοι, ἐπιπόλαιοι.
Βέβαια, ὅλοι οἱ τύποι εἶναι τοῦ Θεοῦ. Δέν σημαίνει ὅτι κάποιοι τύποι εἶναι κακοί και κάποιοι ἄλλοι καλοί. Μᾶλλον αὐτά τά πράγματα –οἱ ἰδιοσυγκρασίες καί οἱ τύποι τῶν ἀνθρώπων- ὑπάρχουν μετά την πτώση πρὸ τῆς πτώσεως δέν πρέπει να ὑπῆρχαν. Ἄν δηλαδή δέν εἶχε πέσει ὁ ἄνθρωπος, δὲν θὰ ἦταν ἔτσι.
Καί πάλιν πρέπει να τονίσωμεν ὅτι τὰ χαρακτηριστικά αὐτά τῆς ἰδιοσυγκρασίας δὲν ἀποκλείονται ἀμοιβαίως. Αἱ ἰδιότητες περισσοτέρων τῆς μιᾶς ἰδιοσυγκρασιῶν ἠμποροῦν νὰ συνυπάρχουν εἰς ἕνα καὶ τὸ αὐτό πρόσωπον.
***
Πρέπει λοιπόν καί ὁ ἱερέας, πού ἔχει δοῦναι λαβεῖν μέ τούς χριστιανούς, να τα ξέρει αὐτά, και νὰ μὴν τούς κρίνει ὅλους μὲ τὸ ἴδιο μέτρο. Χρειάζεται να ξέρει με τί ἄνθρωπο ἔχει νὰ κάνει και να μὴν τὸν παρεξηγεί. Διότι, ὅταν, για παράδειγμα, ἕνας ἱερέας ἔχει δυό τρεῖς συνεργάτες πού εἶναι αἰσιόδοξοι, καὶ τύχει να παρουσιασθεῖ στὸ ἔργο του καὶ ἕνας μελαγχολικός, ἐὰν δὲν το καταλάβει αὐτὸ καὶ δὲν κάνει τον κατάλληλο διαχωρισμό, ὅτι δηλαδή έχει μπροστά του έναν μελαγχολικό, ὁ ὁποῖος ἔχει καί αὐτός τα δικά του προσόντα, τίς δικές τους ἱκανότητες, τότε θα νομίσει ὅτι οἱ ἄλλοι εἶναι καλοί συνεργάτες, καὶ ὅτι αὐτὸς δὲν τὸν και ταλαβαίνει, δεν ξέρει, δεν μπορεί κτλ. Συνεπώς, δέν θα μπορέσει ὁ ἱερέας να κάνει τὸ ἔργο του ἔτσι που πρέπει να το κάνει. Ἀλλά καί ὅταν ἔρχεται σε ἐπικοινωνία με τους χριστιανούς, π.χ., στήν ἐξομολόγηση ἢ σε μια ἄλλη συνεργασία, καί συμβεί να ἔχει νὰ κάνει μὲ ἕναν ἄνθρωπο λίγο στρυφνό, με λαγχολικό, ἂν δὲν καταλάβει ὅτι αὐτὸ ὀφείλεται στον τύπο του, θα τον παρεξηγήσει και θα νομίσει ὅτι ὁ ἄνθρωπος αὐτός εἶναι κακός. Δέν εἶναι και κός· εἶναι ὁ τύπος του τέτοιος. Σκοπός εἶναι νὰ διακρίνει ὁ ἱερέας σε ποιόν τύπο ἀνήκει ὁ καθένας καί γιατί ἐκδηλώνεται ἔτσι ὅπως ἐκδηλώνεται.
Το ἴδιο πρέπει να κάνουν οἱ γονεῖς, οἱ καθηγητές, οἱ δάσκαλοι και καθένας γενικά, καθώς ἔρχεται σὲ ἐπαφή με τούς ἄλλους ἀνθρώπους. Πρέ-πει δηλαδή να μπορεῖ νὰ βρίσκει κάθε φορά ποῦ ὀφείλεται ἡ ὅποια ἐκδήλωση τοῦ κάθε ἀνθρώπου, ὥστε νὰ μπορεῖ νὰ δίνει μιὰ ἐξήγηση.
Να συμπεριφερόμαστε στο παιδί ἀνάλογα με την ιδιοσυγκρασία του
Κατά τήν ὁμόφωνον τῶν ψυχολόγων γνώμην ὁ μελαγχολικός τύπος, ὁ ἐνδοστρεφής καί ὁ σχιζοει δής εὑρίσκουν πολύ μεγαλυτέρας δυσκολίας προσαρμογῆς εἰς τὴν πραγματικότητα από τοὺς ἄλλους τύπους τῶν ταξινομήσεων πού ἀνεφέραμεν. Αὐτοί εἶναι που κατά το πλείστον ἀποτυγχάνουν πρὸ τῶν δυσχερειῶν τῆς ζωῆς.
Ἂν δηλαδή ἕνα παιδί γεννηθεῖ μέ ἰδιοσυγκρασία τοῦ μελαγχολικοῦ τύπου, θα συναντήσει πολλές δυσκολίες προσαρμογῆς μέσα στο σπίτι, στο σχολείο και ἀργότερα μέσα στον κόσμο. Γενικά οἱ μελαγχο λικοί τύποι εἶναι αὐτοί πού, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον, άπο-τυγχάνουν πρὸ τῶν δυσχερειῶν τῆς ζωῆς. Σήμερα δὲν εἶναι ὅπως παλαιότερα· ή ζωή ἔχει δημιουργή-σει πολλές δυσκολίες. Ἕνα παιδί πού γεννήθηκε μελαγχολικό, θα συναντήσει πολύ περισσότερες δυ-σκολίες ἀπό ἕνα αἰσιόδοξο. Καί ἐπειδή καί οἱ γονεῖς δὲν γνωρίζουν τα παιδιά τους, ὥστε νά τά βοηθήσουν ἀνάλογα, ἀλλά συγχρόνως καί τὸ ἴδιο τὸ παιδί δέν βιώνει τὴν ἀναγέννηση πού πῆρε ἀπό τό βάπτισμα, γι' αὐτό δυσκολεύεται να προσαρμοσθεῖ. Ὅταν ὅμως ὁ ἄνθρωπος ἀναγεννηθεῖ καί ζεῖ ἐν Χρι στῷ, εἶναι ὅλα ἀλλιῶς. Βέβαια, καί πάλι ὁ τύπος του ἐξακολουθεῖ νὰ εἶναι ὁ ἴδιος, διότι δέν ἀλλάζει ή φύση τοῦ ἀνθρώπου· εἶναι ὅμως ἀναγεννημένος κανείς. Ἀλλὰ ποῦ εἶναι αὐτή ἡ ἀναγέννηση; Δύσκολο νὰ βρεῖ κανείς ἀναγεννημένο χριστιανό ἀκόμη καί μεταξύ τῶν παιδιών. Ἔτσι, καθώς μεγαλώνει ἕνα τέτοιο παιδί, συνεχώς κλείνεται στον ἑαυτό του, δημιουργούνται κάθε τόσο τραύματα στην ψυχή του, μὲ ἀποτέλεσμα να αρρωσταίνει ψυχολογικά.
«Υπάρχουν νευρωτικοί, λέει ὁ Γιούνγκ, οἱ ὁποῖοι ἀπό αὐτά τά πρώτα ἔτη τῆς ζωῆς τὴν αὐξά νούσαν ευαισθησίαν των καὶ τὴν ἀντίστασίν των εἰς κάθε προσαρμογήν ἔδειξαν εἰς τὴν δυσκολίαν τῆς ὑποδοχῆς τοῦ μητρικού μαστοῦ καὶ εἰς ὑπερβολικάς νευρικάς ἀντιδράσεις... Δύνασθε νὰ ἀποκαλέσετε την προδιάθεσιν αὐτὴν ἐκ γενετής ευαισθησίαν ἢ ὁπωσδήποτε ἄλλως, αὕτη ὅμως ἀποτελεῖ τὴν αἰτίαν τῆς πρώτης ἀντιστάσεως πρός προσαρμογήν».
Μπορεί δηλαδή το παιδί ἀπό τις πρώτες μέρες τῆς ζωῆς του, τὴν ὥρα πού τοῦ προσφέρεται το γάλα ἀπὸ τὴ μητέρα, νὰ ἀντιδράσει κατά τέτοιον τρόπο, πού να δείχνει ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ προσαρμοσθεί, λόγῳ τῆς ὑπερευαισθησίας πού ἔχει. Καί ἐξαρτᾶται σε μια τέτοια περίπτωση ἀπό τή μητέρα. Πῶς τοῦ προσφέρει το γάλα; Μπορεί δηλαδή μια νευρωτική μητέρα, ἐπειδή το παιδί δὲν ἔχει τὴν ἱκανότητα να προσαρμόζεται, να το κάνει και αὐτό νευρωτικό.
Ὅταν ἕνας γονέας είναι νευρωτικός, φοβάται ὅτι θὰ κληρονομήσουν τα παιδιά του αὐτή τήν ἀσθένεια. Δὲν κληρονομούνται μᾶλλον αὐτὲς οἱ ἀσθένειες, μολονότι, κατά κανόνα, παιδιά πού προέρχονται ἀπὸ νευρωτικούς γονεῖς, καὶ αὐτά γίνον-ται νευρωτικά. Γίνονται, ὄχι τόσο γιατί κληρονο-μοῦν τὴν ἀσθένεια, ἀλλά διότι ζοῦν μέσα σὲ ἕνα περιβάλλον τέτοιο πού ἐπιδρᾶ ἐπάνω τους κατά ἕναν νευρωτικό τρόπο. Καὶ ἔτσι γίνονται καί αὐτά νευρωτικά. Δέν κληρονομείται τέτοιου εἴδους ἀσθένεια, ἀλλά πάντως κάτι κληρονομείται. Κληρονο-μεῖται μια προδιάθεση, όπως συμβαίνει καί με κά ποιες σωματικές ἀρρώστιες.
Ἕνας δηλαδή πού κληρονομεί μια προδιάθεση για κάποια ἀρρώστια, αὐτός, εὐκολότερα ἀπό ὅ,τι κάποιος ἄλλος, μπορεῖ νὰ προσβληθεῖ ἀπό αὐτή τὴν ἀρρώστια. Ἀλλά τί σημαίνει ὅμως ὅτι κληρονομεῖ προδιάθεση γιά μια νεύρωση; Σημαίνει ὅτι το παιδί αὐτό δέν ἔχει, ὅπως τὰ ἄλλα παιδιά, τα ἐφόδια ποὺ τοῦ χρειάζονται, γιὰ νὰ ἀντισταθεί στις διάφορες ἀντιξοότητες που θα συναντήσει μέσα στη ζωή. Καί ἐπειδή δέν μπορεῖ νὰ ἀντιμε-τωπίσει τις διάφορες δυσκολίες, καθώς πλήττεται ἀπό αὐτές, τραυματίζεται καί τελικά ἀρρωσταίνει. Το παιδί λοιπόν πού ἔχει νευρωτικούς γονεῖς -πράγμα πού σημαίνει ὅτι ἔχει προδιάθεση για νεύρωση- ἀπό τήν πρώτη στιγμή πού θά ἔλθει σε ἐπαφή με το περιβάλλον του, συγκρούεται μέ αὐτό. Καί μὴ ἔχοντας τὰ ἐφόδια νὰ ἀντιδράσει προσωπι-κά το ἴδιο, σιγά-σιγά ἀρρωσταίνει.
Ἕνα παιδί τό ὁποῖο παρουσιάζει ὑπερευαι-σθησία, φόβους, ὑπερβολική δειλία, ἰδιοτροπίες, μιά τάση πρός ἀπομόνωση, μια ἀπάθεια, δέν εἶναι βέβαια ἄρρωστο, ἀλλά ἔχει μια ψυχασθενική ἰδιο-συγκρασία, σε ὅποιον τύπο κι ἄν ἀνήκει ἀπό πλευρᾶς ἰδιοσυγκρασίας. Αὐτό το παιδί διαθέτει, ἐν συγκρίσει μὲ ἄλλα παιδιά πού ἦλθαν στον κό σμο αὐτό χωρίς μια τέτοια προδιάθεση, πολύ λίγα μέσα, γιὰ νὰ ἀντισταθεί στα προβλήματα τῆς ζωῆς, πού εἶναι ἀναπόφευκτα.
Επομένως, πρέπει, κατά πρῶτο λόγο οἱ γονεῖς καί μετά οἱ δάσκαλοι, νὰ ἔχουν ὑπ' ὄψιν τους αὐτή τὴν πραγματικότητα και να βοηθήσουν αὐτὰ τὰ παι διά. Αν τα βοηθήσουν, θα ἀναπτυχθούν, καθώς θα μεγαλώνουν, κατά ἕναν φυσιολογικό τρόπο. Γι' αὐτό, πρέπει να προσέχουν οἱ γονεῖς νά μή συμπεριφέρον-ται σε ὅλα τὰ παιδιά τους κατά τὸν ἴδιο τρόπο.
Ἕνα παιδί, π.χ., πού ἀνήκει στον χολερικό τύπο, ἔχει ἀνάγκη ἀπό αὐστηρότητα και πειθαρ-χία. Θα κάνουν πάρα πολύ ἄσχημα οἱ γονεῖς ἄν ποῦν: «Αφήνουμε ἐλεύθερα τα παιδιά γενικῶς». Ὑπάρχουν παιδιά πού πρέπει κανείς να κρατάει καλά τα χαλινάρια, διότι ἂν τὰ ἀφήσει ἐλεύθερα, θα ξεφαντώσουν καί θά τσακιστοῦν. Ὑπάρχουν ὅμως καί παιδιά τά ὁποῖα δέν σηκώνουν πειθαρχία αὐστηρή. Θέλουν ἄλλου εἴδους μεταχείριση.
Καί ἐδῶ ἀκριβῶς εἶναι τὸ βαρύ ἔργο τῶν γονέων.
Δὲν ἀρκοῦν μόνο τα φαγητά καὶ τὰ δῶρα τῶν παιδιῶν, τὰ ὁποῖα βέβαια χρειάζονται, γιὰ νὰ μὴν αἰσθάνονται κατώτερα ἀπό τά ἄλλα παιδιά. Πρέπει συγχρόνως οἱ γονεῖς νὰ προσέχουν τί εἶναι τὸ κάθε παιδί, ποῦ ἀνήκει ἀπό πλευρᾶς ἰδιοσυγκρασίας, καὶ ἀνάλογα να συμπεριφέρονται. Π.χ., στο ἕνα παιδί ἴσως δώσουμε κανένα χαστουκάκι τὸ ἄλλο ἴσως ποτέ δεν πρέπει νὰ τὸ ἀγγίξουμε, διότι, ἄν τό χτυπήσουμε πάνω στα νεύρα μας, μπορεῖ νὰ πάθει ψυχολογικά, καί ποιός ξέρει πότε θα γιατρευτεί!
Ὁ καθένας να ψάξει νὰ βρεῖ σε ποιόν τύπο ἀνήκει
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου