ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ π. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ
Ἁμαρτία καί ψυχοπαθολογικές καταστάσεις
Β΄ έκδοση
ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
Εἰσαγωγικό σημείωμα ἐπιμελητῶν
Κεφάλαιο Α΄
Θέματα ἰδιοσυγκρασίας
Οἱ τέσσερις κατηγορίες ἀνθρώπων κατά τόν Γαληνό
Κατανόηση κάθε ψυχῆς ξεχωριστά καί συμπαθής μεταχείριση
Κεφάλαιο Β΄
Σύμπλεγμα κατωτερότητος
Οἱ πιό ἀξιοσυμπάθητοι ἄνθρωποι
Ρίζες σε βιώματα τῆς παιδικῆς ἡλικίας
Γένεση τοῦ συμπλέγματος κατωτερότητος
Τί πρέπει να κάνουμε; ......
Ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ εἴμαστε ὅλοι τὸ ἴδιο
Κεφάλαιο Γ΄
Το πρόβλημα τῆς ἀσυνείδητης ἐνοχῆς
Ἐνοχή καί ἀσθένειες.
Ὁ Κύριος σηκώνει τὴν ἐνοχή μας, ὅταν τὴν ἐναποθέτουμε στο ἔλεός του
Κεφάλαιο Δ'
Το πρόβλημα τῆς ἀσυγχώρητης ἁμαρτίας
Μέσα στο πνεῦμα τῆς Ἐκκλησίας να ζητοῦμε τή σωτηρία μας
Ἂν δὲν σὲ ἐλευθερώσει ὁ Θεός, δὲν ἐλευθερώνεσαι.
Κεφάλαιο Ε΄
Θρησκευτική ὑπερακρίβεια
«Τί μεγάλος ἅγιος πού εἶμαι!»
Κεφάλαιο ΣΤ΄
῾Αμαρτία καί ἀσθένεια
αιώνα
Τί εἶναι ἁμαρτία; .
Ἄλλο ἁμαρτία καὶ ἄλλο ἠθική ἀσθένεια
Αντί ἐπιλόγου ...
Εἰσαγωγικό σημείωμα ἐπιμελητῶν
Το τρίτο βιβλίο τῆς σειράς «Ψυχολογικά προβλήματα καί πνευματική ζωή» τῶν ἐκδόσεών μας περιλαμβάνει ὁμιλίες πού ἔγιναν με βάση κάποια κεφάλαια του βιβλίου «Ψυχολογία καὶ τὸ ἔργον τῆς καθοδηγήσεως τῶν ψυχῶν» τοῦ W. L. Northridge (ἐκδ. Βιβλιοπωλείο Ρηγοπούλου, Θεσσαλονίκη 1959, μετάφραση Σάββα ᾿Αγουρίδου) (στο ἑξῆς: Ψυχολογία). Οἱ ὁμιλίες αὐτὲς ἔγιναν τὴν ἄνοιξη τοῦ 1969 στην αἴθουσα τοῦ ἐνοριακοῦ κέντρου τοῦ Ἱ. Ν. ᾿Αναλήψεως Θεσσαλονίκης σε ἀπογευματινές κυριακάτικες συνάξεις. ( Οἱ ὁμιλίες εἶναι λίγες αλλά μεγάλης διαρκείας. Γιὰ τὸν λόγο αὐτό, καὶ γιὰ νὰ διευκολύνουμε τὸν ἀναγνώστη κατά τη μελέτη τους, τις περισσότερες τις χωρίσαμε σε δύο ἢ καὶ τρεῖς ἐπί μέρους ὁμιλίες. Ἔτσι εξηγείται τὸ ὅτι κάποιες ἀρχίζουν ἡ τελειώνουν κάπως ἀπότομα, καὶ τὸ ὅτι δύο ἢ καὶ τρεῖς ἔχουν τὴν ἴδια ἡμερομηνία)
Τὸ ἀνά χεῖρας βιβλίο εἶναι χωρισμένο σε ἔξι μέρη. Το Α΄ μέρος ἀναφέρεται στις ἰδιοσυγκρασίες, δηλαδή στούς ψυχολογικούς τύπους τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἔχουν ταξινομηθεῖ ἀπό τούς εἰδικούς ἐπιστήμονες, καὶ μᾶς βοηθάει να γνωρίσουμε καλύτερα καὶ τὸν ἑαυτό μας καὶ τοὺς ἄλλους.
Το Β΄ μέρος κάνει λόγο γιὰ τὸ σύμπλεγμα κατω-τερότητος, ἀπὸ τὸ ὁποῖο πάσχουν ὄχι λίγοι ἄνθρωποι -περισσότεροι, θα λέγαμε, ἀπό ὅσο μποροῦμε να φανταστούμε μεταξύ αὐτῶν καί χριστιανοί-καὶ ἐξηγεῖ τί ἀκριβῶς εἶναι αὐτό, ἀπό ποῦ προέρχεται, πῶς ἐκδηλώνεται καὶ πῶς μπορεῖ νὰ θεραπευθεί.
Στο Γ΄, Δ΄ καί Ε΄ μέρος ὁ ὁμιλητής μᾶς βοηθάει οὐσιαστικά να κατανοήσουμε το θέμα τῆς ἀσυνεί-δητης ἤ ἀπωθημένης ἐνοχῆς. Ὅπως θὰ δοῦμε μέσα στις σελίδες τοῦ βιβλίου, ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἁμαρτάνει, ἔρχεται σὲ σύγκρουση μέ τήν ἠθική του συνεί δηση, καί δημιουργοῦνται μέσα του βιώματα ἐνοχῆς. Καί καθώς δέν μπορεῖ νὰ τὰ ἀντέξει, προσπαθεῖ νὰ ἐξισορροπήσει την κατάσταση ἀπωθώντας τὰ βιώματα αὐτά στο ὑπόγειο τῆς ψυχῆς του, στο ἀσυνείδητο. Αὐτό ἔχει ὡς συνέπεια τὴν ἐμφάνιση διαφόρων συμπτωμάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι, τρόπον τινά, ὑποκατάστατο τῶν βιωμάτων ποὺ ἔχουν ἀπωθηθεῖ, καὶ τὰ ὁποῖα συμπτώματα ἔχουν ὡς σκοπὸ νὰ ἀπομακρύνουν τὸ αἴσθημα ἐνοχῆς.
Στο ΣΤ΄ μέρος τοῦ βιβλίου ἐφιστᾶται ἡ προσοχή μας στή διάκριση μεταξύ ἁμαρτίας καὶ ἠθικῆς ἀσθένειας.
Διαβάζοντας κανείς τίς ὁμιλίες αὐτές, διαπιστώνει το πόσο πολύ μπερδεύονται καί ἀλληλοκαλύπτονται στην ψυχή τοῦ ἀνθρώπου οἱ ἔννοιες ἀλλά καί ἡ ὅλη πραγματικότητα τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς ἀρρώστιας, πόσο δυσδιάκριτες εἶναι πολλές φορές, καί πόσο ἀπαραίτητη εἶναι ἡ διάκριση τῆς μιᾶς ἀπὸ τὴν ἄλλη για τη σωστότερη ἀντιμετώπιση ἀμφοτέρων.
Στα χρόνια που πέρασαν ἀπό τότε που έγιναν οἱ ὁμιλίες αὐτές, μπορεῖ ἡ ἐπιστήμη νὰ ἔχει προχω ρήσει πολύ στούς διάφορους τομείς, αὐτός καθ' ἑαυτόν ὅμως ὁ ἄνθρωπος κατά βάθος παραμένει ὁ ἴδιος, ἐφόσον εἶναι ἀπόγονος τῶν πρωτοπλάστων. Οπωσδήποτε καί ἡ ἐπιστήμη τῆς ψυχολογίας ἔχει προχωρήσει πολύ. Ωστόσο, στο βιβλίο αυτό λέγον-ται κάποιες ἀλήθειες που πιστεύουμε πώς τις ἔχου με ἀνάγκη οἱ σημερινοί ἄνθρωποι –ἰδιαίτερα ὅσοι ἀπό μᾶς κάνουν φιλότιμο ἀγώνα νὰ βροῦν τὴν ἀληθινή τους βάση καί να ζήσουν ἀληθινά πνευματική ζωή. Διότι μᾶς βοηθούν να συνειδητοποιή-σουμε κατ' ἀρχήν πόσο ὅλοι μας, ἕνεκα τῆς ἁμαρτίας, μέχρις ἑνός σημείου εἴμαστε μπλοκαρισμένοι ἀπό διάφορες ἀρρωστημένες καταστάσεις –ὅπως ὑποδηλώνει καί ὁ τίτλος του βιβλίου- οἱ ὁποῖες ἀνάγονται τελικά στο ἕνα πρόβλημα: αὐτὸ τῆς σχέσεώς μας μὲ τὸν Θεό καί τῆς σωστῆς ἢ μὴ στάσεὡς μας ἀπέναντί του. Ταυτόχρονα μᾶς ἀποκαλύπτουν τον τρόπο τοῦ ξεμπλοκαρίσματος καὶ τῆς θεραπείας τῆς ψυχῆς τόσο ἀπό ψυχολογικῆς ὅσο καί ἀπό πνευματικῆς ἀπόψεως, καθώς ὁ ὁμιλητής προσπαθεῖ νὰ δεῖ καὶ νὰ ἑρμηνεύσει κάτω ἀπό τό φῶς τοῦ Εὐαγγελίου τα θέματα μὲ τὰ ὁποῖα καταπιάνεται.
Στο σημεῖο αὐτό πρέπει να σημειωθεῖ ὅτι, για να θεραπευθεί κανείς, εἶναι ἀνάγκη να συνειδητοποιήσει πρῶτα ὅτι ἔχει μέσα του ἀρρωστημένες ψυχολογικῆς φύσεως καταστάσεις και στη συνέχεια νὰ τίς ἀποδεχθεῖ καὶ νὰ σπεύσει να ζητήσει βοήθεια. Κατά κανόνα, ἀκόμη καί ὅταν διαισθάνεται κανείς ὅτι κάτι δεν πάει καλά μέσα του, δέν θέλει να δεχθεῖ ὅτι ἔχει τέτοιας φύσεως καταστάσεις, γιατί αἰσθάνεται ὅτι αὐτὸ τὸν θίγει. Ἐνῶ ἡ λύτρωση ἀρχίζει εὐθύς μόλις δεῖ κανείς σωστά το ὅλο αὐτὸ θέμα τῆς ὑπάρξεως ἀρρωστημένων βιωμάτων στην ψυχή του δηλαδή –σε τελευταία ἀνάλυση- εὐθύς μόλις ὁ ἄνθρωπος ταπεινωθεί.
Πρέπει να διευκρινισθεῖ σαφῶς ὅτι ὁ ὁμιλητής ἐδῶ δὲν κάνει ψυχιατρική, ἀλλά παίρνει ἀφορμή ἀπό αὐτὰ ποὺ λένε οἱ εἰδικοί ἐπιστήμονες –καί στο συγκεκριμένο βιβλίο ὁ Northridge- και προχωρεῖ πιο πέρα, ἐμβαθύνοντας στην πνευματική πλευρὰ τῶν θεμάτων. Μὲ αὐτή τήν ἔννοια οἱ ὁμιλίες αὐτές, παρά το γεγονός ὅτι ἔγιναν πρίν ἀπό 40 χρόνια, ἔχουν ἀξία καί ἀπὸ τὴν πλευρά αὐτή: ᾿Αλλο εἶναι νὰ προσφέρονται στον ἀναγνώστη ἁπλῶς κάποιες γνώσεις ψυχολογίας, καὶ ἄλλο εἶναι να προσφέρονται αὐτές ὡς βιωμένες ἀλήθειες, ἐμποτισμένες μὲ τὸ πνεῦμα τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ὅπως κάνει ἐδῶ ὁ ὁμιλητής, καθώς, ὅσα λέγονται, φιλτράρονται μέσα ἀπό τήν πείρα του ὡς πνευματικού.
Πιστεύουμε ὅτι ὁ Θεός φώτισε τὸν ὁμιλητή να ἀσχοληθεῖ μὲ τὰ θέματα πού πραγματεύεται το βι βλίο και να τα παρουσιάσει κατά τρόπο λιτό και κατανοητό, ὥστε νὰ μιλοῦν κατευθείαν στην ψυχή τοῦ ἀνθρώπου. Θα παρακαλούσαμε τὸν ἀναγνώ στη, ἐάν θέλει να ὠφεληθεί, αὐτή την πλευρά τῶν ὁμιλιῶν νὰ προσέξει καὶ ὄχι τὴν ὅποια ἀνθρώπινη ἀδυναμία καὶ τίς ὅποιες ἐλλείψεις διαπιστώσει, πού εἶναι πολλές.
Το Πνεῦμα τὸ "Αγιο ποτέ δέν θά ἔρθει νὰ μᾶς κάνει ρομπότ, καλούπια πού βγαίνουν ἀπό ἕνα ἐργοστάσιο. Ο καθένας εἶναι μοναδική προσωπικότητα καί ἀνεπανάληπτη -δέν πρόκειται ποτέ να ξανάρθει στον κόσμο ἄλλη προσωπικότητα ὅμοια-καὶ ἔτσι θα μένει καί αἰωνίως.
Α’ Θέματα ιδιοσυγκρασίας
"Όταν συναντιόμαστε ἐν Χριστῷ καὶ διὰ τοῦ Χριστοῦ, τότε δὲν ὑπάρχει, τρόπον τινά, οὔτε ὁ ἕνας τύπος ἰδιοσυγκρασίας οὔτε ὁ ἄλλος.
Δὲν ἐξαφανίζεται βέβαια ὁ ἄνθρωπος κατά ἕναν θαυματουργικό τρόπο καί γίνεται Χριστός.
Ενώνονται ὅμως οἱ διάφοροι τύποι στο πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ καί ἀποτελοῦν τὸν ἕναν ἄνθρωπο.
Οἱ τέσσερις κατηγορίες ἀνθρώπων κατά τον Γαληνό
Την περασμένη Κυριακή κλείσαμε, τρόπον τινά, το θέμα τῶν νευρώσεων, πού ἐδῶ καί δυό χρό νια περίπου το μελετούσαμε ἀπό ψυχολογικῆς καὶ χριστιανικῆς ἀπόψεως. Ἀπό σήμερα θὰ ἀρχίσουμε νὰ ἀναφερόμαστε σε νέα θέματα, πάλι ψυχολο γικῆς φύσεως, καί βέβαια μέσα στὸ ἴδιο πνεύμα.
Θὰ ἔχουμε ὡς βάση το βιβλίο ἑνὸς ἑτερόδοξου κληρικοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι καί ψυχοθεραπευτής.
Κληρονομικότητα καὶ περιβάλλον στή διαμόρφωση τοῦ χαρακτήρα τοῦ ἀνθρώπου
Σήμερα θὰ μᾶς ἀπασχολήσει το θέμα τῶν ἰδιοσυγκρασιῶν. Στήν ἀρχὴ αὐτοῦ τοῦ κεφαλαίου" γράφει ὁ κληρικός:
Ἐν τῇ προσπαθείᾳ μας να κατανοήσωμεν πῶς ἐμφανίζονται αἱ διάφοροι νευρικαί καί ψυχικαί διαταραχαί εἶναι ἀπαραίτητον να λάβωμεν ὑπ' ὄψιν τοὺς παράγοντας καὶ τῆς κληρονομικότητος καὶ τοῦ περιβάλλοντος.
Κάθε ἄνθρωπος, ἄν τὸν πάρουμε καθ' ἑαυτόν, καθώς ἔρχεται σ' αὐτὸν τὸν κόσμο, εἶναι ὅ,τι εἶναι ἀπό κληρονομικῆς ἀπόψεως, ἀλλὰ ὑφίσταται καί τίς ἐπιδράσεις τοῦ περιβάλλοντος.
Νὰ τὸ ἐξηγήσουμε. Κάθε ἄνθρωπος ἔρχεται στον κόσμο αὐτὸν ἔχοντας κατιτί καὶ ὄντας κατιτί: εἶναι αὐτό πού κληρονομεῖ ἀπὸ τοὺς γονεῖς, ἀπό τους προπάτορές του. Συγχρόνως ὅμως, ζώντας σ' αὐτὸν τὸν κόσμο, ἀπό τήν πρώτη κιόλας στιγμή ποὺ θὰ βγεῖ ἀπό το σκοτάδι στο φῶς τῆς ζωῆς αὐτῆς, δέχεται τίς ἐπιδράσεις τοῦ περιβάλλοντος. Θὰ ἔλεγε κανείς ὅτι καί αὐτά ἀκόμη τα σπάργανα τοῦ βρέφους καί ἡ διαρρύθμιση τοῦ δωματίου, στο ὁποῖο βρίσκεται, παίζουν κάποιο ρόλο στη ζωή του. Παίζουν ρόλο ἐπίσης τὸ πῶς ἡ μητέρα το παίρνει στὴν ἀγκαλιά της, πῶς τοῦ χαμογελάει, πῶς τὸ θηλάζει. Ὅλα παίζουν σημαντικότατο ρόλο στη διαμόρφωση τοῦ χαρακτήρα τοῦ ἀνθρώπου καὶ στὴν ἐν γένει ψυχολογική του ἐξέλιξη.
Ὅσον ἀφορᾶ τίς ψυχικές ἀσθένειες πού παρουσιάζονται, οἱ εἰδικοί λένε ὅτι γιὰ τὴν ἐμφάνισή τους παίζουν σπουδαίο ρόλο τὰ ἑξῆς δύο: καὶ ἡ ἰδιοσυγκρασία, δηλαδή το τί εἶναι κανείς, ὅταν ἔρχεται στη ζωή, καὶ ἡ ἐπίδραση τοῦ περιβάλλον-τος, δηλαδή το τί γίνεται κανείς σιγά-σιγά, καθώς ὑφίσταται τὴν ἐπίδραση τοῦ περιβάλλοντος.
Ἡ μὲν ἰδιοσυγκρασία, αὐτό δηλαδή πού, θέλει δέν θέλει, κληρονομεί κανείς, παίζει πρωτεύοντα ρόλο στις ψυχώσεις, ἐνῶ αὐτὸ ποὺ γίνεται κανείς ὑπὸ τὴν ἐπίδραση του περιβάλλοντος παίζει πρωτεύοντα ρόλο στις νευρωτικές καταστάσεις, στις ψυχονευρώσεις. Καὶ ὑπάρχει μια διαφορά. Οἱ ἀρρώστιες που πιο πολύ ὀφείλονται στην κληρονομικότητα δύσκολα θεραπεύονται. Ἀνθρωπίνως βέβαια. Ὄχι ὅτι κληρονομεί κανείς ἀρρώστιες κλη ρονομεῖ ἰδιοσυγκρασία. Όσοι λοιπόν πάσχουν ἀπὸ ἀρρώστιες που ὀφείλονται στην ἰδιοσυγκρασία, δύσκολα θεραπεύονται μὲ ὁμιλίες, μὲ συζητήσεις, μὲ κηρύγματα. Ἐνῶ οἱ ψυχονευρώσεις, πού ὀφείλον-ται ὄχι τόσο στην ἰδιοσυγκρασία, σ' αὐτό δηλαδή πού κληρονομεί κανείς, ἀλλά σ' αὐτό που γίνεται ὑπὸ τὴν ἐπίδραση τοῦ περιβάλλοντος, θεραπεύον ται εὐκολότερα χωρίς βέβαια να σημαίνει ὅτι ὁπωσδήποτε θεραπεύονται. Μπορεῖ καὶ σ' αὐτές τις περιπτώσεις, ἂν δὲν βρεῖ κανείς κατάλληλο ἄνθρωπο, καὶ ἄν καὶ ὁ ἴδιος δὲν ἔχει διάθεση να θεραπευθεῖ, να μείνει ἀθεράπευτος.
Εφόσον λοιπόν κάθε ἄνθρωπος κληρονομεί, τρόπον τινά, τὴν ἰδιοσυγκρασία του, καὶ συγχρό νως ἐπηρεάζεται ἀνάλογα πάλι μὲ τὴν ἰδιοσυγκρασία ποὺ ἔχει ἀπὸ τὸ περιβάλλον ἀπὸ τὴν πρώτη κιόλας στιγμή ποὺ ἔρχεται στη ζωή, καὶ γιὰ μια περίοδο τῆς ζωῆς του κατά τὴν ὁποία δὲν ξέν ρει τί τοῦ γίνεται- αὐτό σημαίνει ὅτι ἔχει μεγάλη σημασία το τί ἐπιδράσεις δέχεται.
Πότε θα μεγαλώσει το παιδί, να γίνει περίπου δέκα χρόνων, γιὰ νὰ ἀρχίσει λίγο πολύ νὰ μὴν ἀφήνει ὁρισμένα πράγματα νὰ ἐπιδροῦν ἐπάνω του!
Ἕως ὅτου ὅμως νὰ ἔρθει ἡ ἡλικία αὐτή, ἔχει γίνει το κακό. Γι' αὐτό, ὁρισμένοι ψυχολόγοι λένε ὅτι τὰ πέντε ἔξι πρώτα χρόνια τοῦ ἀνθρώπου εἶναι τὰ θεμελιωδέστερα· εἶναι τὰ χρόνια κατά τὰ ὁποῖα μπαίνουν τα θεμέλια στην προσωπικότητα τοῦ ἀνθρώπου. Καὶ μάλιστα λένε οἱ ψυχολόγοι που εἰδικά ἀσχολοῦνται μὲ αὐτὰ ὅτι τόση εἶναι ἡ ἐπίδραση που υφίσταται το παιδί ἀπὸ τὸ περιβάλλον, ὥστε δέν μποροῦμε να καταλάβουμε καλά-καλά, ἀπό αὐτά πού ἐμφανίζει το παιδί, τί ἀκριβῶς κληρονόμησε καί τί ὀφείλεται στὴν ἐπίδραση τοῦ περιβάλλοντος.
Γιά να το καταλάβουμε, νὰ ποῦμε τὸ ἑξῆς παράδειγμα. Μιά νευρωτική μητέρα, κάθε φορά πού πηγαίνει στο παιδί της να το θηλάσει, να το πλύνει, νὰ τὸ ἀλλάξει, να το πάρει στὴν ἀγκαλιά της, νὰ τοῦ χαμογελάσει, να το μαλώσει κτλ., ἐκδηλώνεται νευρωτικά· ὅλες της οἱ ἐκδηλώσεις εἶναι ἐπηρεασμένες ἀπό αὐτή τή νευρωτική κατάσταση. Ὁπότε, καὶ τὸ παιδί με τη σειρά του γίνεται νευρωτικό. Ἀνάλογη ἐπίδραση μπορεῖ νὰ ἔχει στο παιδί ἕνας νευρωτικός πατέρας. Και καθώς μεγαλώνει το παι δί, καὶ ἐκδηλώνεται αὐτή ἡ νευρωτική του κατάσταση, δέν μποροῦμε νὰ ξεχωρίσουμε ποιό ἀπό τά δύο συνέβη; ἐπειδή ήταν νευρωτική ἡ μητέρα, κληρονόμησε το παιδί τή νευρωτική αὐτή κατάσταση, ἤ μήπως μετέδιδε ή μητέρα στο παιδί αὐτή τή νευρωτική κατάσταση, καθώς ἐρχόταν σε ἐπαφή μέαὐτό μετά τη γέννησή του;
Βλέπουμε λοιπόν πόση σημασία έχει γιὰ τὸ μι-κρό παιδί ἡ ἐν γένει ζωή του μέσα στο σπίτι ἡ ζωή του κοντά στη μητέρα του, στον πατέρα, στα ἀδέλφια καὶ στίς γιαγιάδες, οἱ ὁποῖες πολλές φο ρές, χωρίς να το καταλαβαίνουν, μποροῦν νὰ κάν νουν πάρα πολύ μεγάλο κακό, ὅπως ἐπίσης μποροῦν νὰ κάνουν καί μεγάλο καλό. Μιὰ ἀγράμματη γιαγιά, πού δέν ξέρει πολλά πράγματα, ἄν εἶναι ἐλεύθερος ἄνθρωπος, ἂν δηλαδή δὲν εἶναι νευρωτι-κός ἄνθρωπος, ἄν εἶναι μια ψυχή πλημμυρισμένη ἀπό ἀγάπη, καθαρή ἀγάπη -ὄχι ἁπλῶς ἀπὸ προσ πάθεια νὰ ἀγαπήσει- μπορεῖ νὰ προσφέρει πολύ περισσότερα ἀπό ὅ,τι μπορεῖ νὰ προσφέρει ή νευρωτική μητέρα, ἡ ὁποία μπορεῖ νὰ κάνει κακό παρ' ὅλη τήν καλή της διάθεση. Υπάρχουν ὅμως καὶ γιαγιάδες πού, χωρίς νὰ τὸ θέλουν, κάνουν πολύ μεγάλο κακό στα ἐγγόνια τους.
***
Καλό εἶναι λοιπόν να γνωρίζουμε τις ιδιοσυγκρασίες. Μποροῦμε ὅμως ἄραγε να καταλάβουμε σε ποιά ἰδιοσυγκρασία ἀνήκει ὁ ἕνας, σε ποιά ὁ ἄλλος, καὶ τί περίπου εἶναι ἡ μιὰ ἰδιοσυγκρασία, τί ἡ ἄλλη; Εἶναι ἀλήθεια ὅτι δὲν εἶναι πολύ εύκολο νὰ τὰ διακρίνουμε αὐτά. Ὅμως, εἶναι ἀπαραίτητο να ξέρουμε πρῶτα-πρῶτα ἐμεῖς οἱ ἴδιοι τί εἴμαστε· ποῦ ἀνήκουμε, ποιά εἶναι ἡ ψυχοσύνθεσή μας. Και ἐν συνεχείᾳ, ὅσοι εἴμαστε γονεῖς, χρειάζεται να ρω-τήσουμε καὶ νὰ γνωρίσουμε τί εἶναι τὸ ἕνα παιδί μας καὶ τὶ τὸ ἄλλο, τί περίπου κληρονόμησε τὸ ἕνα καὶ τὸ τὸ ἄλλο, ποιᾶς ἰδιοσυγκρασίας εἶναι τὸ καθένα και τί περίπου πῆρε ως τώρα που βρίσκεται, λ.χ., στα πέντε του χρόνια, στα έξι του, στα δέκα του χρόνια. Να γνωρίσουμε λοπόν τι εἶναι τὸ κάθε παιδί, και με βάση αὐτό πού εἶναι να δούμε τι μποροῦμε νὰ κάνουμε.
Εἶναι ἀνάγκη ἐπομένως να γίνει μια τέτοια μελέτη, μια τέτοια ἔρευνα, για να γνωρίζουμε μερικά πράγματα πάνω σ' αὐτό το σπουδαῖο θέμα τῶν ίδιοσυγκρασιών.
Ἕνας Ἕλληνας, σπουδαῖος γιατρός τῆς ἀρχαιό τητος, ὁ Γαληνός, πού ἔζησε πρίν ἀπό 1800 χρόνια, εἶχε χωρίσει καί κατατάξει τους ἀνθρώπους σε τέσσερις ἰδιοσυγκρασίες: στη μελαγχολική, τή χολερική, την αἱματώδη (αἰσιόδοξη) καί τή φλεγματική. Ἀπό τότε ἰσχύει αὐτή ἡ κατάταξη, καί μάλιστα ἀπὸ τὰ τέλη τοῦ 19ου καί τίς ἀρχές τοῦ 20οῦ αἰώ να ὡς σήμερα, νεώτεροι ψυχολόγοι, μεγάλοι ἐπιστήμονες, πού ἀσχολήθηκαν μὲ αὐτά τά θέματα, δέν κατάφεραν να ξεφύγουν ἀπό αὐτή τήν ταξινόμηση πού ἔκανε ὁ Γαληνός. Βέβαια, δέν ἱκανοποιεί πλήρως αὐτή ἡ κατάταξη. Ωστόσο ὅμως, καί οἱ νεώτεροι δέν ἀπομακρύνονται καί πολύ ἀπό αὐτῆν.
Συνεχίζεται με:
Ἡ μελαγχολική ἰδιοσυγκρασία
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου