Συνέχεια από: Παρασκευή 30 Ιανουαρίου 2026
ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ ΓΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ π. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ
Ἁμαρτία καί ψυχοπαθολογικές καταστάσεις B6
Β΄ έκδοση
ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
Τί πρέπει να κάνουμε;
Τώρα ἄς δοῦμε τί χρειάζεται να γίνει, ὅταν διαπιστώσουμε ὅτι ἕνας ἄνθρωπος δέν πάει καλά, δέν αἰσθάνεται καλά, καί πρέπει νὰ ἔχει μᾶλλον αἰσθήματα κατωτερότητος, συμπλέγματα κατωτερότητος.
Τι πρέπει να κάνουμε;
Αὐτογνωσία
Ποῖος εἶναι ὁ ἀποτελεσματικός τρόπος θεραπείας τῆς ἀσθενείας αὐτῆς; Τί εἴδους συμβουλάς δυνάμεθα να δώσωμεν εἰς τοὺς πάσχοντας ἐξ αὐτῆς;
Το πρῶτον καὶ οὐσιῶδες εἰς κάθε περίπτωσιν εἶναι ἡ αὐτογνωσία.
Οἱ γονεῖς μέσα στο σπίτι, οἱ δάσκαλοι στο σχολεῖο, οἱ ἱερεῖς γιά ὅσους καταφεύγουν σ' αὐτοὺς καὶ ζητοῦν πνευματική καθοδήγηση, ἀλλά καί κάθε ἄνθρωπος, καθώς ἔχει δοῦναι λαβεῖν μέ ἄλλους ἀνθρώπους, τὸ πρῶτο πού ἔχει νὰ κάνει σε τέτοιες περιπτώσεις εἶναι νὰ βοηθήσει τον πάσχοντα, να βοηθήσει ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι καλά, νὰ ἔρθει σε αὐτογνωσία. Δηλαδή, να καταλάβει πῶς εἶναι ἡ ὅλη πραγματικότητά του, τί ἔχει πάθει γιατί, ἄς ποῦμε, νευριάζει, γιατί θυμώνει, γιατί ζεῖ σε μια κατάσταση δειλίας, ἤ γιατί ἔχει πιάσει το ἄλλο ἄκρο, τῆς θρασύτητος, καί μὲ ὅλους τα βάζει καί μαλώνει καί νομίζει πώς μπορεῖ νὰ καταφέρνει τα πάντα αὐτός.
Δὲν ὑπάρχει διαφυγή ἀπὸ τὸ σύμπλεγμα αὐτό, ὅπως καὶ ἀπό κάθε ἄλλον ἀπωθημένον εἰς τὸ ἀσυνείδητον παράγοντα, μέχρις ὅτου ἀχθῇ μὲ ὅλας τάς συναρτήσεις του εἰς τὴν συνείδησιν.
Ἔχουμε πεῖ ἤδη τόσα πολλά πάνω σ' αὐτό. Εἴπαμε ὅτι, ὅταν ἕνα βίωμα ἔχει ἀπωθηθεῖ, ἔχει δηλαδή σπρωχθεῖ στὸ ὑπόγειο τῆς ὑπάρξεώς μας, στο ἀσυνείδητο, ὅπως το λέει ἡ ψυχολογία, ὅταν ἕνα βίωμα λοιπόν βρίσκεται ἐκεῖ στὸ ἀσυνείδητο, πρέπει να κάνουμε τὸ πᾶν, γιὰ νὰ φέρουμε αὐτὸ τὸ βίωμα στο συνειδητό· δηλαδή να το ξαναζήσουμε. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια, αὐτό σημαίνει νὰ τὸ ξαναφέρουμε στο συνειδητό: να το ξαναζήσουμε, ὅπως τὸ εἴχαμε ζήσει την πρώτη φορά, που, ὅ,τι δὲν μπορούσαμε νὰ τὸ κρατήσουμε, το διώξαμε στο βάθος τῆς ψυχῆς μας.
Ἄλλος τρόπος τέτοια ἀπωθημένα βιώματα να διορθωθοῦν δὲν ὑπάρχει. Ἐκτός βέβαια ἂν κάνει ὁ Θεός θαῦμα. Ἀλλά ἀπό ἀνθρωπίνης πλευρᾶς, δέν ὑπάρχει τρόπος νὰ θεραπευθεῖ ἕνα ὁποιοδήποτε γενικῶς ψυχικό τραῦμα καὶ ἰδιαίτερα, ὅπως στην προκειμένη περίπτωση, ἕνα αἴσθημα κατωτερότητος, ἐὰν δὲν τὸ φέρουμε στο συνειδητό.
Ἑπομένως, πρέπει να βοηθήσουμε τὸν ἄνθρω πο αὐτὸν ὁ ὁποῖος πάσχει, ἐάν καταλάβουμε ότι ὄντως πάσχει -ἢ τὸν ἑαυτό μας, ἂν καταλάβουμε ὅτι κάτι δεν πάει σ' ἐμᾶς καλά- να φέρει στο συν ειδητό, ὅσο εἶναι δυνατόν, τὰ ἀπωθημένα αὐτά βιώματα, τὰ ἀπωθημένα αὐτά τραύματα.
Εννόησα καλύτερα, λέει ὁ συγγραφέας, την ἀρχὴν αὐτὴν ὅτι δηλαδή πρέπει να φέρει κανείς ἀπὸ τὸ ἀσυνείδητο στο συνειδητό τὰ ἀπωθημένα βιώματα- ὅταν κάποιος κύριος, κάτοχος σημαινούσης κοινωνικής θέσεως, καθώς συνιστοῦσεν ἑαυτόν εἰς ἐμέ, ἔβγαλεν ἀπὸ τὴν τσέπην του ἕνα δελτίον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ήσαν καταχωρημένοι οἱ τίτλοι τῶν ἔργων ποὺ εἶχε δημοσιεύσει. Κάθε ἕνα ἀπὸ τὰ βιβλία αὐτά ήτο καὶ μία ἐπιτυχία. Ἐπιπροσθέτως, ὁ ἄνθρωπος αὐτός εἶχε κατορθώσει εἰς ἄλλα πεδία πε ρισσότερα ἀπ' ὅσα ἡμποροῦν νὰ κατορθώσουν τρεῖς ἄνθρωποι μέσης ἱκανότητος.
Παρά ταῦτα δὲν ἦτο ἱκανοποιημένος καὶ εἶχε συνείδησιν ἑνὸς ἀνωμάλου πόθου πρός δημοσιότητα δι' ἑνὸς ἀκόμη μεγαλυτέρου ἐπιτεύγματος. Διεπίστωσα δὲ ὅτι οὐδέποτε διῆλθεν ἔστω καί μίαν ἡμέραν ἄνευ ἐργασίας, με την σύζυγόν του καὶ τὴν οἰκογένειάν του, οὔτε ἐγνώριζε τί σημαίνει ἀνάπαυσις διά τὸ πνεῦμα καὶ τὸ σῶμα.
Ἐνῶ εἶχε τόσες ἐπιτυχίες αὐτός ὁ ἄνθρωπος, δὲν μποροῦσε νὰ ἱκανοποιηθεί, δὲν μποροῦσε νὰ ἀναπαυθεῖ, ἀλλὰ εἶχε ἕναν ἀκατάσχετο πόθο κάτι ἀκόμη να κάνει καὶ ἔτσι δούλευε, ἐργαζόταν, για νὰ ἀνέβει νὰ ἀνέβει κι ἄλλο.
Ήτο θύμα συμπλέγματος κατωτερότητος...
Είχε δηλαδή στο βάθος τῆς ψυχῆς του ἀπωθη μένο, ποιός ξέρει ἀπό πότε, κάποιο σύμπλεγμα και τωτερότητος, καί αὐτό ἀπὸ ἐκεῖ συνεχῶς τὸν σκουν τοῦσε· δὲν τὸν ἄφηνε ἥσυχο. Εφόσον αὐτὸ ὑπάρ χει μέσα ἐκεῖ στὴν ψυχή καὶ δὲν ἔχει γιατρευτεί, δὲν ἀφήνει ἤσυχο τὸν ἄνθρωπο.
Ήτο θύμα συμπλέγματος κατωτερότητος, διά το ὁποῖον εἶχεν ἀποζημιωθῆ ἐπανειλημμένως, χωρίς ὅμως νὰ ἐπέλθῃ καί ἡ θεραπεία
Είχε σύμπλεγμα κατωτερότητος. Δηλαδή, τί θα πεῖ σύμπλεγμα κατωτερότητος, Αἰσθάνεται κανείς -χωρίς νὰ ἔχει συνείδηση αὐτοῦ τοῦ αἰσθήματος, διότι εἶναι ἀπωθημένο- ὅτι δὲν εἶναι σαν τοὺς ἄλλους. Ἔτσι, ἐνῶ ὁ ἄνθρωπος αὐτός τόσες φορές εἶχε κάνει περισσότερα ἀπὸ τοὺς ἄλλους, πάλι δὲν εἶχε ἱκανοποιηθεί. Γιατί; Διότι, καθώς το συναίσθη μα τῆς κατωτερότητος εἶχε πια ἀπωθηθεί, ἔμενε ἀγιάτρευτο. Καὶ δὲν μποροῦσε νὰ θεραπευθῇ, διότι δὲν ἦτο ἐνήμερος τοῦ νοήματος τῆς ἐντάσεως ἐκείνης εἰς την ζωήν του.
Δέν ἤξερε δηλαδή τί τοῦ συμβαίνει.
Ἡ ἀποκάλυψις τοῦ συμπλέγματος καὶ τῆς σχέσεως αὐτοῦ πρὸς τὸ ἀνικανοποίητον που ᾐσθάνετο τοῦ ἔφερεν ἕνα αἴσθημα ἐλευθερίας, ἐλευθερίας εἶδικῶς ἐκ τοῦ φόβου τῆς ἀποτυχίας καὶ ἐκ τῆς κακοδαι μονίας μιᾶς ζωῆς, κάθε στιγμή τῆς ὁποίας εἶχε και ταναλωθῆ ἐπὶ ἔτη ἐντατικῶς, χωρίς ὁ ἴδιος νὰ γνω ρίζῃ διατί, εἰς τὴν ἀναζήτησιν ἀδυνάτων ἰδανικῶν Ὁ κληρικός αὐτός κατ' ἀρχὴν τον βοήθησε να συνειδητοποιήσει τὸ αἴσθημα κατωτερότητος που εἶχε. Καὶ μόλις ἀποκαλύφθηκε αὐτό το σύμπλεγμα κατωτερότητος, ἤλθε ἀμέσως μέσα του ἕνα αἴσθημα ἐλευθερίας.
Τὸ πρῶτο ἐπομένως πού ἔχουμε να κάνουμε εἴτε στὸν ἑαυτό μας, ἄν πρόκειται γιὰ τὸν ἑαυτό μας, εἴτε στοὺς ἄλλους –γιὰ ὁποιονδήποτε πρόκει-ται- εἶναι νὰ τὸν βοηθήσουμε νὰ ἔλθει σε αὐτο γνωσία. Ἄν πρόκειται γιὰ τὸν ἑαυτό μας, να κά νουμε μόνοι μας τὴν ἐργασία αὐτή, ἄν βέβαια μποροῦμε, διαβάζοντας ἤ ἀκούοντας, εἰδεμή νὰ πᾶμε κάπου να βοηθηθούμε.
Ὅταν κάνουμε λόγο για αὐτογνωσία, δέν ἐννοοῦμε ἁπλῶς αὐτό πού λέμε γενικά «να γνωρίσουμε τὸν ἑαυτό μας», ἀλλά να γνωρίσει κανείς τί εἶναι αὐτὸ ποὺ ὑπάρχει βαθύτερα στο ἀσυνείδητό του, καὶ τοῦ δημιουργεῖ τὴν ἀρρωστημένη κατάσταση.
Πρῶτο λοιπόν εἶναι ἡ αὐτογνωσία. Καί αὐτός ὁ κληρικός σὲ τοῦτον ἐδῶ τὸν κύριο αὐτό πρῶτα συνετέλεσε να γίνει. Ἡ πρώτη δουλειά δηλαδή που ἔκανε ἦταν νὰ τὸν βοηθήσει να καταλάβει ὅτι στο βάθος εἶχε ἕνα αἴσθημα κατωτερότητος, τὸ ὁποῖο συνεχῶς τοῦ δημιουργοῦσε ἕναν φόβο μήπως ἀποτύχει στη ζωή, μήπως δὲν ἐξελιχθεῖ, μήπως δὲν ἔχει τοῦτο, μήπως δὲν ἔχει τὸ ἄλλο, Ἔτσι, συνεχώς βρι σκόταν σε μιὰ ἀκατάπαυστη ἐνέργεια καὶ κίνηση, για να πετύχει. Ἡ συνέπεια ήταν ὅτι πήγαινε να καταστραφεί.
Να θυμηθεί τὰ ὀδυνηρά βιώματα τῆς παιδικῆς ἡλικίας
Ὅταν διαγνωσθῇ το σύμπλεγμα κατωτερότητος ἑνός προσώπου, εἶναι σκόπιμον νὰ τοῦ ζητηθῇ να γράψῃ τα σπουδαιότερα γεγονότα τῆς παιδικής του ζωῆς.
Αὐτὸ εἶναι ἀπαραίτητο. Ας πάρουμε ἕνα πα-ράδειγμα. Πάει κανείς στον πνευματικό, καὶ ὁ πνευματικός ἀπὸ ὅσα ἀκούει, ἀπό ὅσα βλέπει, δια-πιστώνει ἕνα αἴσθημα κατωτερότητος, ἕνα σύμπλεγμα κατωτερότητος. Ἀπὸ κεῖ καὶ πέρα ἔπειτα πρέπει να γίνει ἔρευνα. Ὁ συγγραφέας ἐδῶ λέει να γραφοῦν νὰ γράψει δηλαδή ὁ ἐξομολογούμενος-τα σπουδαιότερα γεγονότα τῆς παιδικής του ήλι-κίας. Δὲν ὑπάρχει, νομίζω, λόγος νὰ γραφοῦν, ἀλλά νὰ ἀναφερθούν. Χρειάζεται νὰ ἀναφερθούν μερικά γεγονότα, τα πολύ-πολύ βασικά γεγονότα ἀπὸ τὴν παιδική ἡλικία. Ἐκεῖνα κυρίως τὰ ὁποῖα ἐμπόδι-σαν πολύ τὸν ἄνθρωπο, ὅταν ήταν παιδί, νὰ ἀνα-πτυχθεί φυσιολογικά, ἢ τὸν τυράννησαν ἢ τὸν τραυμάτισαν καὶ τὸν φόρτωσαν με πικρία. Να ἀναφερθεί δηλαδή κάτι που τοῦ εἶχε στοιχίσει πάρα πολύ, ἄσχετα ἂν αὐτὸ καθ' ἑαυτό δὲν εἶναι ἁμαρτία· πλήγωσε ὅμως τὴν ψυχή.
Πρέπει να καθοδηγηθῇ εἰς τὴν ἀνεύρεσιν καὶ ἀντιμετώπισιν τῶν τραυματικών στοιχείων τῆς ἐμπειρίας του, τῶν ἐμποδίων ἢ τῶν στερήσεών του.
Ναί, νὰ βρεῖ τί ἐμπειρίες τραυματικές, τί ἐμπόδια, τί στερήσεις είχε στη ζωή του, ποὺ τοῦ στοίχισαν.
Πρέπει νὰ τοῦ ὑπομνησθῇ ὅτι αὐτοί πού πράγματι ἐπέτυχον εἰς τὴν ζωὴν εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ ἤρχι σαν μὲ ἐμπόδια πολύ μεγαλύτερα ἀπό τά ἰδικά του, καὶ ὅτι ἀγωνιζόμενοι κατά τῶν ἐλλείψεων καὶ τῶν μειονεκτημάτων μας καί ὑπερνικῶντες αὐτὰ ἀποδει κνύομεν ὅτι ἡ ζωή ἀξίζει.
Καλό εἶναι νὰ θυμηθεῖ κανείς αὐτὰ τὰ παιδι-κά βιώματα. Ἀλλὰ πῶς θὰ τὰ θυμηθεί; Διότι, για νὰ τὰ σπρώξει στὸ ἀσυνείδητο, σημαίνει ὅτι δέν ἤθελε νὰ τὰ θυμᾶται. Καί τώρα, για να τα θυμηθεῖ, θέλει κουράγιο, θέλει πολλή τόλμη. Καί δέν τολμάει κανείς, διότι, ὅταν τα φέρει στο συνειδη το του, θα βρεθεῖ πάλι κάτω ἀπὸ τὴν πίεση αὐτῶν τῶν βιωμάτων· καὶ αὐτό εἶναι κάτι που δέν τὸ ἀντέχει. Χρειάζεται ἑπομένως στη φάση αὐτή νὰ στηριχθεῖ κανείς, να βοηθηθεί, για να μπορέσει νὰ θυμηθεῖ ὅλα αὐτά τά ὀδυνηρά βιώματα καὶ νὰ τα φέρει στο συνειδητό.
Καὶ γιὰ νὰ μπορέσει νὰ ἀντέξει τὴν ἐργασία αὐτή, πρέπει ἐδῶ νὰ τοῦ τονιστεῖ αὐτό πού διάβα-σα προηγουμένως. Αὐτή εἶναι ἡ ἔννοια τῶν ὅσων διάβασα μόλις τώρα: πρέπει δηλαδή να ξέρουμε ὁ καθένας μας ὅτι δὲν εἴμαστε μόνο ἐμεῖς ποὺ ὑπο-φέρουμε στη ζωή μας. Ὅλοι ὑποφέρουν. Κάθε ἄνθρωπος ἔχει τα μαρτύριά του, ἄν θέλετε νὰ πῶ ἔτσι, ἔχει τὰ βάσανά του, τις δυσκολίες του, ἔχει τις πίκρες του. Με μόνη τη διαφορά ὅτι ἐκεῖνοι πού ἔχουν προδιάθεση για να πάθουν, τελικά, ἂν δὲν τὰ ἀντιμετωπίσουν σωστά, παθαίνουν· οἱ ἄλλοι τὰ και ταφέρνουν καὶ ξεφεύγουν.
Πρέπει λοιπόν αὐτὸ τὸ στοιχεῖο νὰ ἐπισημανθεί στὸν ἄνθρωπο πού ζητάει τη βοήθεια τοῦ πνευματικοῦ: «Παιδί μου, ἄν ἐσὺ ἔπαθες ἔτσι, δὲν ἔπαθες ἁπλῶς ἐπειδή σοῦ ἔκαναν αὐτὰ ποὺ σοῦ ἔκαναν. Βέβαια, ἂν δὲν σοῦ τὰ εἶχαν κάνει αὐτά, δὲν θὰ πάθαινες· ἀλλά, ἐν πάσῃ περιπτώσει, δὲν ἔπαθες μόνο ἐπειδή σοῦ ἔκαναν αὐτὰ οἱ γονεῖς σου ἤ ἐπειδή ὑπέφερες αὐτά πού ὑπέφερες, ἀλλά ἐπειδή εἶχες κι ἐσύ μια προδιάθεση, ἐπειδή δέν πῆρες καλή στάση. Τώρα, ἔλα να σε βοηθήσω, ὥστε μαζί μου να μπορέσεις αὐτά να τα ζήσεις, σαν νὰ μὴν εἶχες προδιάθεση, σαν νὰ ἤσουν κάπως δυνατός»
Ἔτσι, μπορεῖ νὰ ξαναζήσει κανείς αὐτά τά βιώματα και να τα ξεπεράσει, με τη βοήθεια πάν τοτε τοῦ Θεοῦ. Ἐκτός Θεοῦ, ἐκτός Χριστοῦ δὲν γί-νεται θεραπεία. Δέν ξεπερνιούνται αὐτά. Ταλαιπω ροῦνται καὶ οἱ ψυχολόγοι καὶ οἱ ἄρρωστοι μαζί, καί τελικά τίποτε δέν γίνεται. Μόνο με τον Χριστό καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ αὐτὰ γιατρεύονται.
Οἱ ἐξωτερικῶς καθ' ὅλα προικισμένοι ἄνθρωποι, τῶν ὁποίων αἱ γραμμαὶ τοῦ βίου διέρχονται δι ἀνθηρῶν λειμώνων, δὲν ἡμποροῦν νὰ ἀποδείξουν τοῦτο -ὅτι δηλαδή ἡ ζωὴ ἀξίζει τόσον καλῶς ὅσον ἐκεῖνοι ποὺ ἀντεμετώπισαν μὲ ἀνδρείαν τὰς δυσκολίας των καὶ τὰς ὑπερενίκησαν.
Συνεχίζεται
Αὐτοεκτίμηση καί αὐτοαποδοχή
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου