https://www.youtube.com/watch?v=NmXRJmvKOfE&t=2480s
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΜΕΛΗ
Jul 12, 2025 #αντίφωνο
Οι εκδόσεις ΕΝ ΠΛΩ παρουσίασαν τα δύο νέα βιβλία του π. Γεωργίου Λέκκα: • 33 ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΝΗ • Ο ΑΝΟΙΚΤΟΣ ΘΕΟΣ ΚΙ Η ΑΝΟΙΞΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ
Συμμετείχανν: π. Βασίλειος Θερμός Θεολόγος - Ψυχίατρος - πρώην καθηγητής Ανώτατης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Αθηνών
Σταύρος Γιαγκάζογλου Θεολόγος - Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών
Αγγελική Σβορώνου Εικαστικός - Φωτογράφος
Κωνσταντίνος Κορναράκης Θεολόγος - Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών
Άγγελος Καλογερόπουλος Φιλόλογος - Ποιητής και ο συγγραφέας
Σταύρος Γιαγκάζογλου:
Εγώ δεν είμαι ποιητής. Μου ανέθεσαν να πω δυο λόγια για το βιβλίο «Ανοιχτός Θεός και Άνοιξη του Ανθρώπου», το οποίο όμως είναι ένα βαθιά ποιητικό βιβλίο. Στην ουσία είναι μια συλλογή δουλεμένων κηρυγμάτων που έκανε ο πατήρ Γεώργιος στη Γαλλόφωνη ενορία, στο Βέλγιο, στην οποία υπηρετεί.
Κείμενα τα οποία απευθύνονται εντός της Θείας Ευχαριστίας, δηλαδή σε αυτό που λέμε κήρυγμα, η ιερουργία του ρόλου, που είναι ο ένας πυλώνας της Θείας Ευχαριστίας και ο άλλος πυλώνας είναι η θυσία, η λειτουργία. Αυτά τα δύο συμπλέκονται, το ένα εισχωρεί βαθιά μέσα στο άλλο, διότι και η Θεία Λειτουργία είναι ένας ποιητικός λόγος, ένας βαθύτατα ποιητικός λόγος. Εμείς σήμερα τον αντιλαμβανόμαστε σαν μια, ας πούμε, τελετουργία, την οποία δεν μπορούμε και εύκολα να την ξεκλειδώσουμε υπαρξιακά και γι' αυτόν τον λόγο υπάρχει και το κήρυγμα.
Αλλά αυτό το κήρυγμα, αυτό το βιβλίο τολμάει και έρχεται στην πλατεία, έρχεται στο δημόσιο χώρο, δεν λειτουργεί απλώς μόνο μέσα στο ναό, διότι δέχτηκε μια επεξεργασία και δείχνει ο πατήρ Γεώργιος πόσο υπεύθυνα ασκεί αυτή την ιερουργία λόγου στην ευχαριστιακή του σύναξη, διότι είναι γεγονός ότι το κήρυγμα πολλές φορές ξεφεύγει από τις βιβλικές και ευχαριστιακές του ρίζες, και γίνεται η ώρα που κάποιος ποιμένας ή κάποιος ιεροκήρυκας βρίσκει την ευκαιρία να κάνει ηθικολογικό κήρυγμα, να κάνει εθνικό κήρυγμα, να κάνει ιδεολογικό κήρυγμα κ.ο.κ. Το κήρυγμα στην Εκκλησία πάντοτε ριζώνει στα αναγνώσματα τα βιβλικά, διότι πρέπει να επικαιροποιήσουμε την μαρτυρία της πίστεως στην εποχή μας και να την ερμηνεύσουμε στα συμφραζόμενα και στα συγκείμενα στα οποία ζούμε. Και θα έλεγα ότι δικαίως ο Αλέξανδρος είπε ποιον που θύμισε αυτό το βιβλίο, τον Άγγλο αυτό επίσκοπο, ο οποίος επί δεκαετίες ολόκληρες κήρυττε, και θα ξέρετε όλοι ότι τα κηρύγματά του είτε με κασέτες είτε με τα δακτυλογραφημένα φτάνανε στη Σοβιετική Ένωση από χέρι σε χέρι, από στόμα σε στόμα και ανατρέπανε ένα σωρό καταστάσεις στα σκληρά εκείνα χρόνια. Το κήρυγμα όμως του πατρός Γεωργίου απευθύνεται σε μια γαλλόφωνη ενορία που σημαίνει αυτομάτως ότι είναι ένα εκκλησίασμα που δεν είναι απλώς από Έλληνες, που δεν είναι απλώς από γηγενείς Ορθοδόξους, αλλά από ανθρώπους οι οποίοι έχουν ριζώσει στην δυτική Ευρώπη, έχουν βρει πνευματικές ρίζες στην Ορθοδοξία και είναι αλήθεια ότι η Θεία Ευχαριστία και η Κυριακή για όλους τους Ορθοδόξους στο εξωτερικό είναι μια μέρα χαράς και πανηγυριού, γιατί τότε συναντούν τους αδερφούς, τρέχουν πίσω από τις δουλειές, από έναν αγχωτικό τρόπο ζωής και εκεί ζουν αυτό που εμείς είχαμε και στην καθημερινότητά μας και στην παράδοσή μας και το συναντούμε ακόμα και μια βόλτα να κάνουμε, ακόμα και στην Αθήνα τη σημερινή, θα δούμε ναούς να ξεφυτρώνουν από κάθε στενάκι.
Εκεί όμως δεν είναι αυτονόητα όλα αυτά τα πράγματα. Γι' αυτό το λόγο λοιπόν είναι ένας λόγος, θα έλεγα όχι μόνο ποιητικός, βιωματικός, υπαρξιακός και βαθιά θεραπευτικός, δηλαδή απευθύνεται σε ανθρώπους οι οποίοι θέλουν να ακούσουν κάτι και να στηρίξουν τη ζωή τους όταν θα φύγουν, όταν θα αγωνιστούν γι' αυτό που λένε λειτουργία μετά την λειτουργία. Έτσι λοιπόν έχουμε να κάνουμε ακόμα και με τους τίτλους αυτών των κηρυγμάτων που είναι επεξεργασμένοι να μην είναι βαρύγδουποι, να μην είναι ας πούμε συνήθεις θεολογικούρες.
Είναι μεγάλη τέχνη να απευθύνεται κανείς στα 5-7 λεπτά ενός κηρύγματος και όλα αυτά τα κείμενα κρατούν πολύ λιγότερο. Θα έλεγα ότι κάθε κείμενο διαρκεί γύρω στα 4 λεπτά, κάθε 3,5-4-5. Τα 58 περίπου είναι αυτά που έχουν γίνει στις Κυριακές και ακολουθούν ακριβώς τα ευαγγελικά αναγνώσματα, αλλά υπάρχει και ένα παράρτημα και ένα συμπλήρωμα, το οποίο προέρχεται από κατήχηση ενηλίκων, και αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό γιατί βλέπουμε ότι στις συνθήκες ζωής μιας ενορίας είναι απαραίτητη μια άλλου τύπου κατήχηση, μια μετά-κατήχηση.
Ο ίδιος μερικές φορές λέει αλλιώς μας τα μάθανε στα κατηχητικά και αλλιώς η ίδια η ζωή και η σκληράδα της ζωής μας τα έχει φέρει μπροστά στα μάτια μας. Έτσι λοιπόν αν δείτε και τους τίτλους είναι εξαιρετικοί, βαθιά ποιητικοί και δένουν πάρα πάρα πολύ και με την εικονογράφηση. Εγώ δηλαδή για πρώτη φορά βλέπω κηρύγματα με εικονογράφηση που έχει ένα θέμα για κάθε ένα τέτοιο κείμενο.
Και αυτό είναι εξαιρετικό, προέρχεται από το χρωστήρα της κυρίας Αναστασίας Κοντοπούλου, η οποία έκανε μια εξαιρετική δουλειά, η οποία και με τα χρώματα της που είναι χρώματα όχι επιθετικά, θα έλεγα υπομνηματίζει αυτόν τον υπαρξιακό, βαθύτατα ποιητικό λόγο του πατρός Γεωργίου που εδώ ας πούμε ότι έχει εσωτερικεύσει πάρα πολύ αυτό που έλεγε ένας μεγάλος θεολόγος της εποχής μας, ότι η Εκκλησία δεν σώζει με αυτά που λέει, αλλά με αυτό που είναι. Και αυτό που είναι η Εκκλησία ο πατήρ Γεώργιος πολύ σωστά μας το δίνει ακριβώς στη Θεία Ευχαριστία. Η Θεία Ευχαριστία είναι θα λέγαμε το κέντρο του κηρύγματος του, είτε expressi verbis το λέει, είτε δεν το λέει. Γιατί ξέρετε, πολλά πράγματα δεν λέγονται αλλά σημαίνονται και αυτό είναι σπουδαίο πράγμα στο κήρυγμα, διότι το κήρυγμα πρέπει να είναι ελλειπτικό, να είναι αποφατικό, να μην θέλει να τα πει όλα. Και βεβαίως ο τίτλος είναι εξαιρετικός και αυτός θέλει να μας πει ότι αυτός ο Θεός τον οποίο ζούμε σε κάθε ευχαριστιακή σύναξη, μέχρις αισθήσεως, τον κοινωνούμε, είναι ένας ανοιχτός Θεός, ένας Θεός ο οποίος τσαλακώθηκε και αυτό συνδέει αμέσως και τη μεγάλη επίδραση που έχει από τον Γέροντα Σωφρόνιο και από τον Άγιο Σιλουανό. Δουλεύει πάρα πολύ, και επανέρχεται σε αυτό το θέμα που θα έλεγα ότι είναι το θέμα της εποχής μας όπως και αν το πάρει κανείς, το θέμα της θεοεγκατάλειψης. Αυτό που αισθανόμαστε ότι ο Θεός δεν είναι πουθενά, δεν είναι στη ζωή μας, μας έχει αφήσει ή δεν τον βρίσκουμε ή δεν απαντάει στις προσευχές μας, αυτή η θεοεγκατάλειψη δεν είναι ένα εύρημα της δικής μας μοντέρνας και μεταμοντέρνας εποχής, είναι ακριβώς το βίωμα του Θεανθρώπου πάνω στο σταυρό. Είναι ο τσαλακωμένος Θεός εκείνος ο οποίος ουκ αρπαγμόν ηγήσατο το είναι ίσα Θεόν, αλλ’ εαυτόν εκένωσε. Αλλά να μιλήσεις γι' αυτά όχι με ηθικολογικό τρόπο, όχι με κηρυγματικό τόνο, όχι με έπαρση, όχι κουνώντας το δάχτυλο, όχι διδάσκοντας, αλλά με παραίνεση, αγγίζοντας αυτές τις ευαίσθητες χορδές που έχει ο καθένας μας μέσα του, αυτό νομίζω είναι το μεγάλο χάρισμα αυτού του βιβλίου που διαβάζοντάς το κανείς βρίσκει τον ίδιο τον εαυτό. Συνομιλεί με τον εαυτό του γιατί είναι σμιλεμένα με θα λέγαμε και την αίσθηση ακριβώς την καυτή της υπάρξεως και αυτό το άνοιγμα της υπάρξεως δεν γίνεται επειδή διαβάζει κανείς βιβλία και γίνεται μεγάλος θεολόγος αλλά ακριβώς στο βίωμα της θεοεγκατάλειψης, νοούμενο όμως, όπως το έλεγε ο γέροντας Σωφρόνιος, και μη απελπίζου, κράτα την ψυχή στον Άδη αλλά δεν θα απελπισθείς προς θάνατον. Διότι τότε θα σε επισκεφθεί η χάρη του Θεού και αυτό είναι ένα βίωμα και τολμάει, τολμάει ο πατήρ Γεώργιος να το μεταφέρει με λόγια σημερινά στο σημερινό άνθρωπο και να το βάλει σε ένα βιβλίο και εμείς να συζητάμε για αυτό το βιβλίο γιατί πράγματι έχουμε μία θεολογία η οποία διαλέγεται με τον κόσμο. Μπορεί ο κόσμος να μην ακούει αλλά ο καθένας έχει τις στιγμές του και ίσως ακούει. Έχει λοιπόν εντελώς εμπειρικές θέσεις αυτό το βιβλίο. Δεν έχει παραπομπές, δεν ξοδεύεται στο να επιδεικνύει τις γνώσεις που απέκτησε διαβάζοντας και αυτό και αυτό και τον άλλο πατέρα και τον άλλο πατέρα. Στο τέλος σαν μια πιο ας πούμε διαφορετική εκδοχή αυτών των μικρών κηρυγμάτων, έχει κάποιες εν είδη παραρτήματος ενότητες, όπου εγώ τις χάρηκα ιδιαίτερα διότι εκεί μας δείχνει πόσο βαθιά μελέτησε τον Παύλο, στον οποίο αναφέρθηκε και ο πατήρ Βασίλειος μόλις πριν, διότι ο Παύλος είναι αυτός ο θεολόγος που μέσα στο καμίνι των διωγμών και του κηρύγματος που αλώνιζε τον κόσμο της Μεσογείου. Εμείς καθόμαστε και γράφουμε διατριβές τώρα και υφηγεσίες και διδακτορικά αλλά η πίστη πάντοτε είναι μια μαρτυρία δεν είναι απλώς ένα επάγγελμα και μια ενασχόληση. Και βεβαίως την προς Κορίνθιους και την προς Ρωμαίους που είναι η καρδιά της παύλειας θεολογίας. Έχει όμως και δύο άλλα κείμενα που θα πω δύο λόγια και θα κλείσω. Ένα δύσκολο κείμενο, ένα δύσκολο θέμα μάλλον το οποίο είναι μια σπουδή πάνω στην μαρτυρία τη θεολογική του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά για το Άγιο Πνεύμα, και για το Άγιο Πνεύμα που έρχεται και κατοικεί στη ζωή μας, και που είναι ακριβώς η εν Χριστώ ζωή, μυστηριακή ζωή και όλος ο θεολογικός αγώνας δεν ήτανε για να κάνω μια άσκηση στη φιλοσοφία της οποίας στερρός μελετητής είναι ο πατήρ Γεώργιος, αλλά για να δείξει ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς ότι όλος ο αγώνας του ήτανε, πώς ο άνθρωπος μπορεί να κοινωνήσει των ακτίστων ενεργειών που έχουν πλημμυρίσει την ανθρωπότητα του Χριστού. Ο Θεός δηλαδή έγινε άνθρωπος για να μεταγγίσει σε μας τη ζωή του και όλο αυτό δεν γίνεται με μεγάλα λόγια γίνεται μέσα στη σιωπή του μυστηρίου, που είναι ο Σταυρός, η Ανάσταση και αυτό που ζούμε στη Θεία Ευχαριστία.
Και έτσι, το τελευταίο κείμενο που πάντοτε χαίρομαι να βλέπω ότι το σπουδάζουμε, είναι ίσως ο πιο υπαρξιακός θεολόγος του 14ου αιώνα, ο Άγιος Νικόλαος Καβάσιλας. Και εκείνος ποιητικός όπως και εσείς Πάτερ Γεώργιε, και εκείνος επικεντρωμένος στη Θεία Ευχαριστία με έναν τρόπο πολύ κοντά στη δική μας ψυχοσύνθεση, θα έλεγα πολύ κοντά και στη ψυχολογία του νεωτερικού ανθρώπου, διότι όλα αυτά γίνονται πράξη στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Εκεί είναι ο Παύλος, εκεί είναι οι Πατέρες εκεί είναι όλη αυτή η μεγάλη παράδοση και αυτό ο Πατήρ Γεώργιος κατόρθωσε να μας το δώσει σε ένα βιβλίο κλεισμένο με την αγάπη του η οποία μπορεί να έχει έναν χαρακτήρα θα λέγαμε έμπονο, διότι γράφει βιωματικά αλλά έχει επίσης και την διάκριση να ανοίγεται και όλα αυτά που τον πλημμυρίζουν και που τα ζει και ως ποιμένας, ως ιερέας μιας ενορίας του εξωτερικού να θέλει να τα δείξει, να τα συζητήσει με τους Έλληνες που έρχεται τα καλοκαίρια και παίρνει και αυτός, μεταγγίζεται λίγο από αυτά που έζησε τόσα χρόνια και γεμίζει τις μπαταρίες του για να πάει εκεί στη βροχερή δυτική Ευρώπη και να έχει κουράγιο. Και μας συνδέει βέβαια και εκεί είναι ορθοδοξία και είναι μια απόδειξη ότι η ορθοδοξία δεν αναπτύσσεται μόνο στα νότια και ας πούμε παραδοσιακά κλίματα της Μεσογείου, αλλά μπορεί να ριζώσει και μπορεί να γίνει οικουμενική, και αυτό είναι πάρα πολύ σπουδαίο, και τον ευχαριστούμε, όπως και εσάς που είχατε την υπομονή να ακούσετε.
ΓΙΑΤΙ ΤΣΑΛΑΚΩΘΗΚΕ; ΓΙΑΤΙ Η ΘΕΟΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΣΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ; ΟΧΙ ΒΕΒΑΙΩΣ ΑΚΡΙΒΩΣ Η ΘΕΟΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗ ΠΟΥ ΒΙΩΣΕ Ο ΑΓΙΟΣ ΣΙΛΟΥΑΝΟΣ. ΤΙ ΕΙΧΕ ΤΙ ΕΧΑΣΕ. ΕΧΑΣΕ ΤΗΝ ΥΠΕΡΗΦΑΝΕΙΑ ΤΟΥ ΚΑΙ ΒΡΗΚΕ ΤΟΝ ΚΥΡΙΟ. ΤΗΝ ΧΑΡΑ ΤΟΥ. ΕΤΣΙ ΒΡΗΚΑΜΕ ΚΑΙ ΕΜΕΙΣ ΤΗΝ ΧΑΡΑ ΜΑΣ. ΤΟΝ ΑΝΑΣΤΗΜΕΝΟ ΧΡΙΣΤΟ. ΑΛΛΑ ΕΜΕΙΣ ΤΙ ΧΑΣΑΜΕ ΣΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ; ΤΗΝ ΑΓΝΟΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΔΕΝ ΞΕΡΟΥΜΕ ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ. ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΞΕΡΟΥΜΕ ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ. ΑΠΟ ΔΩ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΞΗΣ ΟΣΤΙΣ ΘΕΛΕΙ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΤΟΝ ΚΥΡΙΟ. ΕΚΤΟΣ ΑΥΤΟΥ ΟΜΩΣ Η ΘΕΩΜΕΝΗ ΨΥΧΗ ΤΟΥ ΘΕΑΝΘΡΩΠΟΥ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΧΩΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΝΔΟΞΟ ΣΩΜΑ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕ ΤΗΝ ΘΕΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΔΗ ΚΑΙ ΠΗΡΕ ΜΑΖΙ ΤΗΣ ΟΣΟΥΣ ΑΓΑΠΗΣΑΝ ΤΟ ΦΩΣ. ΟΙ ΨΕΥΤΕΣ ΕΜΕΙΝΑΝ ΠΙΣΩ.
ΑΛΛΑ ΚΑΙ Η ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ ΟΤΙ ΟΙ ΑΚΤΙΣΤΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΕΧΟΥΝ ΠΛΗΜΜΥΡΙΣΕΙ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΚΑΤΙ ΠΑΡΑΠΑΝΩ; ΟΙ ΑΚΤΙΣΤΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΕΚ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ ΑΛΛΑ Ο ΚΥΡΙΟΣ ΔΕΝ ΕΝΑΝΘΡΩΠΙΣΕ ΓΙΑ ΝΑ ΜΕΘΕΞΟΥΜΕ Σ' ΑΥΤΕΣ. Μ' ΑΥΤΕΣ ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ. ΑΛΛΑ ΣΤΙΣ ΥΠΟΣΤΑΤΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΤΟ ΠΟΘΟΥΜΕΝΟ ΕΝΥΠΟΣΤΑΤΟ ΣΤΟΥΣ ΔΟΥΛΟΥΣ ΤΟΥ.
ΕΤΣΙ ΔΕΝ ΜΕΤΑΓΓΙΖΕΙ ΤΗΝ ΖΩΗ ΤΟΥ, ΣΥΓΧΩΡΕΙ ΤΙΣ ΑΜΑΡΤΙΕΣ ΜΑΣ ΩΣΤΕ ΚΑΙ ΤΟ ΣΩΜΑ ΝΑ ΦΤΑΣΕΙ ΤΗΝ ΛΕΠΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΤΟΥ Η ΟΠΟΙΑ ΕΧΕΙ ΗΔΗ ΠΙΣΤΕΨΕΙ.
Ο ΚΑΒΑΣΙΛΑΣ ΜΑΣ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΕΙ ΤΙΜΙΑ ΟΤΙ ΔΕΝ ΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΟΛΟΙ ΤΟΝ ΑΓΙΑΣΜΟ. ΕΤΣΙ ΔΕΝ ΑΝΤΙΚΑΘΙΣΤΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΝΟΙΑ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΜΟΝΟ ΕΝΑΝ ΔΙΑΛΟΓΟ ΓΝΩΡΙΖΕΙ Η ΠΙΣΤΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥΤΟ. ΤΗΣ ΠΥΡΙΝΗΣ ΡΟΜΦΑΙΑΣ Η ΟΠΟΙΑ ΚΟΒΕΙ ΤΟΝ ΓΟΡΔΙΟ ΔΕΣΜΟ ΣΕ ΟΠΟΙΟΝ ΘΕΛΕΙ ΜΕ ΤΗΝ ΑΜΑΡΤΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου