ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ A
ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ π. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ
...πάντα συνεργεῖ εἰς ἀγαθόν
Τὸ αἴσθημα κατωτερότητος καὶ ἄλλες ἀρρωστημένες καταστάσεις
μέσα στο μυστήριο τῆς σωτηρίας
Πανόραμα Θεσσαλονίκης, Ε΄ έκδοση
Α΄ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7
Νὰ μὴν παγιδευόμαστε ἀπὸ τὴ δική μας λογική
Εἶναι ἀνάγκη λοιπόν ἀπό τή δική μας πλευρά νὰ γίνει αὐτὸ τὸ ἔργο. Καὶ γιὰ νὰ γίνει, χρειάζεται καὶ νὰ ἔχει ὑπ᾿ ὄψιν του κανείς κάποιες γνώσεις θε-ωρητικά και να βρεθεῖ σὲ ὑπακοή καὶ νὰ κάνει ἀγώνα. Όμως, πρέπει να πάει κανείς ἀρκετά κόντρα στη δική του λογική. Όχι στη λογική, ἀλλά στη δική του λογική. Βλέπουμε ψυχασθενή, ἰδίως στὴν ὀξεία φάση τῆς ἀρρώστιας του, νὰ ἔχει γιὰ ἕνα θέμα μια γνώμη ἡ ὁποία πέρα για πέρα εἶναι παράλογη καί ὅμως, ποῦ νὰ τοῦ βγάλεις τη γνώμη αὐτή; Αὐτός πιστεύει ἀκράδαντα ὅτι ἔτσι εἶναι. Ὅλοι οἱ κάπως λογικά σκεπτόμενοι ἄνθρωποι βλέπουν ὅτι παραλογίζεται, αὐτὸς ὅμως δεν το καταλαβαίνει, δὲν τὸ δέχεται. Κατά παρόμοιο τρόπο ὁ κάθε πεπτωκώς ἄνθρωπος εἶναι κολλημένος στη δική του λογική και δεν λέει να ξεκολλήσει.
Επομένως, ὁ καθένας πού θέλει να κάνει αὐτή τὴν ἐργασία -διότι δὲν εἶναι τυχαῖα κανείς στρώ-ματα-στρώματα· ὁ ἄνθρωπος λίγο πολύ τὰ ἔφτιαξε μόνος του- το καλύτερο πού ἔχει νὰ κάνει εἶναι νὰ πάει κόντρα στη δική του λογική. Επαναλαμβάνω, ὄχι στη λογική, ἀλλά στη δική του λογική. Ἐγώ θά ἔλεγα χωρίς ἐπιφυλάξεις, ἀνενδοιάστως, ὅτι ἐμεῖς που βρισκόμαστε αὐτὴ τὴν ὥρα ἐδῶ, ἐὰν κάπως και ταλάβαμε τὴν ἀλήθεια που λέμε, καὶ κάποιος ἢ κά-ποιοι κάπως ἐπηρεασθοῦν, ἀπό αὐτή τη στιγμή κιό λας νὰ τὸ κρατήσουν καλά αὐτό: Σύμφωνα μὲ αὐτά ποὺ ἀκούσαμε, ὅλο τὸ μυστικό εἶναι νά μήν παγι-δευόμαστε ἀπό τή δική μας λογική, νὰ μὴν παρα-συρόμαστε ἀπὸ τὴ δική μας λογική, να μή συμβουλευόμαστε τη δική μας λογική. Νὰ τὸ κάνει κανείς αὐτό καί να πιαστεῖ ἀπὸ κάτι ἄλλο. Ἐκεῖνος ποὺ εἶναι στὴν ὑπακοή, θὰ πιαστεῖ ἀπὸ τὴν ὑπακοή καὶ δὲν ἔχει κανένα φόβο· ἀλλά να ξεγλιτώσει ἀπὸ τὴ δική του λογική. Ὅποιος λοιπόν το κάνει αὐτό, σήμερα κιόλας, πρίν τελειώσει ἡ μέρα, πολύ περισσό-τερο αύριο, μεθαύριο, θὰ ἀρχίσει να γίνεται ἄλλος ἄνθρωπος.
Τι νομίζετε εἶναι αὐτό πού κυριολεκτικά κάνει τοὺς ἀνθρώπους σήμερα νὰ εἶναι σάν δαιμονισμένοι; Ἀκόμη καὶ κάτι μαθητριούλες, κάτι μαθητές, κάτι μικρά κόλλησαν σ' αὐτό: «Θέλω να κάνω αὐτό που θέλω ἐγώ, αὐτό πού ἀρέσει σ' ἐμένα». Καί νομίζουν ποιός ξέρει τί λένε. Δὲν ἀντιλαμβάνονται ὅτι τελικά εἶναι δαιμονική, θὰ ἔλεγε κανείς, ἐνέργεια, αὐτό πού τοὺς ἐπηρεάζει.
Δηλαδή, ἔτσι πού σκεπτόμαστε καὶ ἔτσι που ἐνεργοῦμε, βοηθάμε πάρα πολύ τον διάβολο, γιά νά γίνει το δικό του. Ὁ διάβολος πανηγυρίζει, καθώς μέσα ἀπὸ κάτι τέτοια μᾶς βάζει στο χέρι του καὶ μᾶς κάνει ὅ,τι θέλει. Ἐνῶ τὸ σωστό εἶναι νὰ πεῖς. «Δέν βάζω κατά μέρος τή λογική;» Γιατί, ὅσο παγιδευμένος κι ἂν εἶναι κανείς, ὅσο σκοτισμένος κι ἂν εἶναι, δὲν εἶναι πολύ δύσκολο, νομίζω, να κατα-λάβει ὅτι κάπως ἔτσι εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ὅταν ἀναφερόμαστε σε τρίτον, το καταλαβαίνουμε ἀμέσως. Διότι σὲ ἕναν ἄλλο το βλέπουμε ὅτι παραλογίζεται.
Ὅταν πρόκειται γιὰ τὸν ἑαυτό μας, δέν καταλαβαί νουμε ὅτι παραλογίζεται. Ὅμως, ὡς λογικός ἄνθρω-πος νὰ πεῖ κανείς: «Για στάσου. Κάτι συμβαίνει ἐδῶ». Καὶ νὰ ἀφήσει κατά μέρος αὐτή τή λογική παγίδα. Τη δική του λογική παγίδα. Θὰ ἀρχίσει ἀμέσως ή προκοπή, θὰ ἀρχίσει ἀμέσως ἡ ἀλλαγή. Θα γίνει αὐτό πού εἴπαμε, δηλαδή θα νορμαλοποι-ηθεῖ ὁ ἑαυτός μας.
Να κάνουμε λοιπόν ὅ,τι χρειάζεται, για να γίνει σωστός, νορμάλ ὁ ἑαυτός μας. Νὰ εἶναι χαρτί καί καλαμάρι ἀνοιχτός ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ παραδοθεῖ ὅλος ὁ ἑαυτός μας στον Χριστό. Μετά, εἶναι θέμα τοῦ Χριστοῦ τί θα γίνει. Αὐτό ὅμως πρέπει ἐμεῖς νὰ τὸ κάνουμε. Ὁ Χριστός ἁπλῶς θὰ μᾶς βοηθήσει να το κάνουμε. Ἐμεῖς πρέπει νὰ ἐφαρμόσουμε, ἄς ποῦμε ἔτσι, αὐτή τή διαδικασία, ὥστε τελικά να παραδώσουμε τον ὅλο ἑαυτό μας στον Χριστό. Καί ἀπό κεῖ καὶ πέρα θα χαριτωθοῦμε, θὰ λυτρωθοῦμε, θα θεραπευθοῦμε, θὰ γίνουμε τοῦ Χριστοῦ, θὰ εἴμα-στε τοῦ Χριστοῦ.
11-10-1992
Μιά κακοδοξία τῶν δυτικῶν χριστιανῶν*
Χωρίς τή χάρη διασαλεύεται ὁ ὅλος ἄνθρωπος
Ὅπως ξέρετε, ὑπάρχουν διαφορές δογματικές μεταξύ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας καὶ τῶν καθο-λικῶν καί προτεσταντῶν. Οἱ καθολικοί καὶ οἱ προτεστάντες ἔχουν ὡς δόγμα τους το Filioque, ὅτι δηλαδή τό Αγιο Πνεῦμα ἐκπορεύεται καὶ ἐκ τοῦ Υἱοῦ ὄχι μόνο ἐκ τοῦ Πατρός. Οἱ καθολικοί ἔχουν ἐπίσης τὸ πρωτεῖο τοῦ πάπα, τὸ ἀλάθητο τοῦ πάπα. Ἐμεῖς οἱ ὀρθόδοξοι δέν δεχόμαστε αὐτά τά δόγματά τους. Ὑπάρχουν μεταξύ μας καί ἄλλες διαφορές σε θέματα πίστεως, καί μια διαφορά ὑπάρχει καὶ σ' αὐτά πού δέχονται γιά τή δημιουργία τοῦ ἀνθρώπου.
Ὁ ἄνθρωπος, κατ' αὐτούς, ἐπλάσθη τέλειος με τὸ σῶμα καὶ τὴν ψυχή, καί τοῦ ἔδωσε ὁ Θεός καί τη χάρη, ἀλλά σαν κάτι ἐπιπλέον. Κάπως έτσι φρο νοῦν καὶ οἱ προτεστάντες. Για τους πατέρες ὅμως τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας –ή διδασκαλία τῶν ὁποίων εἶναι καθολική, δηλαδή ἔχει καθολικό χαρα κτήρα, που σημαίνει ὅτι εἶναι γιὰ ὅλο τον κόσμο- ή χάρη ποὺ ἔδωσε ὁ Θεός στούς πρωτοπλάστους, στον Ἀδάμ καί στην Εὔα, δὲν εἶναι κάτι ἐπιπλέον ὥστε καὶ χωρίς αὐτὴν ὁ ἄνθρωπος νὰ εἶναι, τρόπον τινά, τέλειος. Ἡ χάρη, κατά τήν ὀρθόδοξη διδασκαλία, εἶναι μέσα στὴν ὅλη ὕπαρξη τοῦ ἀνθρώπου, καὶ ὁ ἄνθρωπος εἶναι σε νορμάλ κατάσταση καί σε νορμάλ σχέση με τον Θεό καί σε νορμάλ πορεία πρός τον σκοπό του, ἐφόσον ἔχει μέσα του τη χάρη τοῦ Θεοῦ. Ἐὰν δὲν ἔχει τή χάρη, διασαλεύεται ὁ ὅλος ἄνθρωπος.
Ἡ ἁμαρτία εἶναι ἡ αἰτία ποὺ ὁ ἄνθρωπος χάνει τη χάρη. Ἐφόσον ὁ ἄνθρωπος δέν μένει στην ὑπα-κοή καὶ στὴν ἀγάπη πρός τόν Θεό, ὁ ἴδιος ξεχωρί ζει, ὁ ἴδιος ἀπομακρύνει τὸν ἑαυτό του ἀπό τόν Θεό, καί ἔτσι δέν μπορεῖ νὰ ἔχει κοινωνία με τον Θεό. Ἡ κοινωνία με τον Θεό ὑπάρχει, ἐφόσον ὁ ἄν-θρωπος ἔχει μέσα του χάρη Θεοῦ. Με την πτώση, μὲ τὴν ἁμαρτία χάνει τη χάρη, καί γι' αὐτό ἀμαυ-ρώνεται ἡ ὅλη ψυχή τοῦ ἀνθρώπου, σκοτίζεται ὁ νοῦς του, ἀμβλύνεται ή συνείδησή του, βυθίζεται στο σκοτάδι ὁ ἄνθρωπος, καί γίνεται τόσο ἄχαρη ή ζωή του. Κατά τήν ὀρθόδοξη διδασκαλία, ἐπαναλαμβάνω, μὲ τὴν πτώση χάνει τη χάρη ὁ ἄνθρωπος καὶ διασαλεύεται ὅλη ἡ ὕπαρξή του.
Οἱ καθολικοί, ἀκόμη πιο πολύ οἱ προτεστάντες, πιο συγκεκριμένα, δέχονται ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἐπλάσθη ἀπὸ τὸν Θεό εὐθὺς ἐξαρχῆς νὰ εἶναι στρώματα-στρώματα, δηλαδή νὰ ἔχει το συνειδητό πάνω-πάνω καὶ κάτω ἀπὸ κεῖ τὸ ὑποσυνείδητο καὶ τὸ ἀσυνεί δητο. Εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ εἶναι ἔτσι. Ἡ Ὁρ θόδοξος Ἐκκλησία δὲν τὸ δέχεται αὐτό.
Κάτι πού δέν μποροῦμε νὰ διανοηθούμε στούς ἁγίους
Ὅπως ὁ Θεός εἶναι ἁπλοῦς, ἔτσι ἔκανε καὶ τὸν ἄνθρωπο. Ἁπλοῦν τὸν ἔκανε τὸν ἄνθρωπο ὁ Θεός Πρίν πέσει δηλαδή ὁ ἄνθρωπος, δὲν εἶχε βαθιά μέσα του σκοτεινά ὑπόγεια και τέτοια πράγματα. Όλη ή ὕπαρξή του ήταν, μπροστά στον Θεό καί μπροστά στη συνείδησή του, γυμνή καί τετραχηλισμένη. Όλα καθαρά καί ξάστερα. Δὲν ὑπῆρχε τίποτε σε κατάσταση ὑποσυνείδητη καί ἀσυνείδητη. Αυτή την κατάσταση, δηλαδή το νὰ ἔχει ὅλα αὐτά τα στρώματα ὁ ἄνθρωπος καὶ νὰ μπερδεύεται καὶ νὰ μὴ βρίσκει ἄκρη, τή δημιούργησε ἡ ἁμαρτία.
Καί βλέπουμε τοὺς ἁγίους, οἱ ὁποῖοι μπαίνουν σ' αὐτόν τόν ἀγώνα, πιστεύοντας πάντοτε στη βοή θεια τοῦ Θεοῦ, ἔχοντας πάντοτε τη χάρη τοῦ Θεοῦ, καί χωρίς να κάνουν ποτέ πίσω –ἀκριβῶς ἐπειδή πιστεύουν ὅτι: «Τελείωσε· ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ ἁγιασθεῖ»- τους βλέπουμε νὰ ἐργάζονται και να ἀγωνίζονται καὶ νὰ προσπαθοῦν ἀκούραστα, και δύο καί πέντε και δέκα και τριάντα καὶ πενήντα χρόνια καμιά φορά. (άμα διαβάσει κανείς νηπτι-κούς πατέρες, βρίσκει στὰ ἔργα τους πολλά ἀπό αὐτά πού λέγονται σήμερα ἀπό τούς ψυχολόγους.) Καὶ ἔρχεται ἡ εὐλογημένη ὥρα ποὺ ὁ ἅγιος -αὐτὸς ἐκεῖ ὁ ἀσκητής, ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ, αὐτὸς ποὺ τὰ πῆρε ἐντελῶς ἀλλιῶς τὰ πράγματα, καὶ ὄχι ὅπως τὰ παίρνουμε ἐμεῖς οἱ ἔξυπνοι ἔρχεται ή ώρα που ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ εἶναι ὅλος συνειδητό, δηλαδή όλη ἡ ψυχή του εἶναι συνειδητό. Δὲν ἔχει ὑποσυνείδητο, ἀσυνείδητα, σκοτεινά ὑπόγεια, απωθημένα βιώματα, ἀνεξέλεγκτες καταστάσεις και αὐτονόμηση τοῦ ὑπο συνειδήτου καὶ τοῦ ἀσυνειδήτου. Δὲν μποροῦμε σε καμιά περίπτωση νὰ ποῦμε ὅτι ὁ ἅγιος καλὰ μᾶς λέει τοῦτα, μᾶς λέει ἐκείνα, ἀλλὰ βαθύτερα ἔχει ἄλλες καταστάσεις ποὺ δὲν τις ἐλέγχει. Δὲν ἔχει τέτοια. Μᾶς εἶναι ἀδιανόητο να δεχθοῦμε ὅτι ἕνας ἄγιος δὲν ἐλέγχει τὸν ἑαυτό του, καὶ κάποια στιγμή κάτι θὰ ξεπεταχτεῖ ἀπό μέσα του, ἀπὸ τὸ ὑποσυνείδητο ἢ τὸ ἀσυνείδητο, να τον προδώσει. Ἂς ποῦμε, ἐνῶ αὐτὸς θέλει νὰ ἐνεργήσει σωστά, κάποια στιγμή μπο ρεῖ νὰ ξεπεταχτεῖ ἀπό μέσα του κάτι, νὰ βγεί μια κακία, μιὰ ἐμπάθεια, ποὺ εἶναι μέσα του ἀνεξέλεγ κτη. Δὲν εἶναι ἔτσι. Ὅλος ὁ ἅγιος ἀνήκει στον Θεό. Καὶ γι' αὐτὸ ὁ ἅγιος ὅ,τι κι ἂν πεῖ εἶναι ἄγιο, ὅ,τι κι ἂν κάνει εἶναι ἅγιο, ὅπως κι ἄν φερθεί, εἶναι ἀγία ἡ ἐνέργειά του, καί ἡ ὅλη ζωή του. Στὸν ἄγιο ἄν θρωπο ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ φθάνει κατάβαθα, προχωράει καὶ στὸ συνειδητό καὶ στὸ ὑποσυνείδητο και στο ασυνείδητο. Αὐτό σημαίνει ότι πρὸ τῆς πτώσεως ὁ ἄνθρωπος εἶχε μόνο συνειδητό. Δὲν εἶχε οὔτε ὑπο συνείδητο οὔτε ἀσυνείδητο, όπως φρονοῦν οἱ ρωμαιοκαθολικοί. Γιὰ τοὺς ὀρθοδόξους λοιπὸν ἡ χάρη πρὸ τῆς πτώσεως δὲν ἦταν κάτι ἐπιπλέον καὶ κατά τα άλλα ὁ ἄνθρωπος ήταν ὅπως εἶναι τώρα. Όχι συγκροτοῦσε ἡ χάρη τὸν ὅλο ἄνθρωπο, γιὰ νὰ εἶναι αλη θινός ἄνθρωπος, ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ, γιὰ νὰ ἔχει μέσα του Θεανθρώπινη ζωή καὶ ὄχι ἁπλῶς ἀνθρώ πινη ζωή, γιὰ νὰ ἔχει ἀληθινή κοινωνία μὲ τὸν Θεό, ἀληθινὴ ἀναφορά στον Θεό.
22-10-1995
Όποια στιγμή θυμηθείς τη σχέση σου μὲ τὸν Θεό, τὴν ὅλη ἀναφορά που πρέπει νὰ ἔχεις στὸν Θεὸ, θυμηθεῖς τὰ τῆς ψυχῆς σου καὶ σκεφθεῖς πῶς εἶσαι, μπορεῖς ἀμέσως να βάλεις αρχή.
Δὲν ὑπάρχει τίποτε ποὺ νὰ σὲ ἐμποδίζει καὶ μπορεῖς κάθε στιγμή νὰ τὸ κάνεις αὐτό.
Μην βλέπουμε δαιμονική παρουσία εκεί που δεν υπάρχει…
Νὰ μὴν παγιδευόμαστε ἀπὸ τὴ δική μας λογική
Εἶναι ἀνάγκη λοιπόν ἀπό τή δική μας πλευρά νὰ γίνει αὐτὸ τὸ ἔργο. Καὶ γιὰ νὰ γίνει, χρειάζεται καὶ νὰ ἔχει ὑπ᾿ ὄψιν του κανείς κάποιες γνώσεις θε-ωρητικά και να βρεθεῖ σὲ ὑπακοή καὶ νὰ κάνει ἀγώνα. Όμως, πρέπει να πάει κανείς ἀρκετά κόντρα στη δική του λογική. Όχι στη λογική, ἀλλά στη δική του λογική. Βλέπουμε ψυχασθενή, ἰδίως στὴν ὀξεία φάση τῆς ἀρρώστιας του, νὰ ἔχει γιὰ ἕνα θέμα μια γνώμη ἡ ὁποία πέρα για πέρα εἶναι παράλογη καί ὅμως, ποῦ νὰ τοῦ βγάλεις τη γνώμη αὐτή; Αὐτός πιστεύει ἀκράδαντα ὅτι ἔτσι εἶναι. Ὅλοι οἱ κάπως λογικά σκεπτόμενοι ἄνθρωποι βλέπουν ὅτι παραλογίζεται, αὐτὸς ὅμως δεν το καταλαβαίνει, δὲν τὸ δέχεται. Κατά παρόμοιο τρόπο ὁ κάθε πεπτωκώς ἄνθρωπος εἶναι κολλημένος στη δική του λογική και δεν λέει να ξεκολλήσει.
Επομένως, ὁ καθένας πού θέλει να κάνει αὐτή τὴν ἐργασία -διότι δὲν εἶναι τυχαῖα κανείς στρώ-ματα-στρώματα· ὁ ἄνθρωπος λίγο πολύ τὰ ἔφτιαξε μόνος του- το καλύτερο πού ἔχει νὰ κάνει εἶναι νὰ πάει κόντρα στη δική του λογική. Επαναλαμβάνω, ὄχι στη λογική, ἀλλά στη δική του λογική. Ἐγώ θά ἔλεγα χωρίς ἐπιφυλάξεις, ἀνενδοιάστως, ὅτι ἐμεῖς που βρισκόμαστε αὐτὴ τὴν ὥρα ἐδῶ, ἐὰν κάπως και ταλάβαμε τὴν ἀλήθεια που λέμε, καὶ κάποιος ἢ κά-ποιοι κάπως ἐπηρεασθοῦν, ἀπό αὐτή τη στιγμή κιό λας νὰ τὸ κρατήσουν καλά αὐτό: Σύμφωνα μὲ αὐτά ποὺ ἀκούσαμε, ὅλο τὸ μυστικό εἶναι νά μήν παγι-δευόμαστε ἀπό τή δική μας λογική, νὰ μὴν παρα-συρόμαστε ἀπὸ τὴ δική μας λογική, να μή συμβουλευόμαστε τη δική μας λογική. Νὰ τὸ κάνει κανείς αὐτό καί να πιαστεῖ ἀπὸ κάτι ἄλλο. Ἐκεῖνος ποὺ εἶναι στὴν ὑπακοή, θὰ πιαστεῖ ἀπὸ τὴν ὑπακοή καὶ δὲν ἔχει κανένα φόβο· ἀλλά να ξεγλιτώσει ἀπὸ τὴ δική του λογική. Ὅποιος λοιπόν το κάνει αὐτό, σήμερα κιόλας, πρίν τελειώσει ἡ μέρα, πολύ περισσό-τερο αύριο, μεθαύριο, θὰ ἀρχίσει να γίνεται ἄλλος ἄνθρωπος.
Τι νομίζετε εἶναι αὐτό πού κυριολεκτικά κάνει τοὺς ἀνθρώπους σήμερα νὰ εἶναι σάν δαιμονισμένοι; Ἀκόμη καὶ κάτι μαθητριούλες, κάτι μαθητές, κάτι μικρά κόλλησαν σ' αὐτό: «Θέλω να κάνω αὐτό που θέλω ἐγώ, αὐτό πού ἀρέσει σ' ἐμένα». Καί νομίζουν ποιός ξέρει τί λένε. Δὲν ἀντιλαμβάνονται ὅτι τελικά εἶναι δαιμονική, θὰ ἔλεγε κανείς, ἐνέργεια, αὐτό πού τοὺς ἐπηρεάζει.
Δηλαδή, ἔτσι πού σκεπτόμαστε καὶ ἔτσι που ἐνεργοῦμε, βοηθάμε πάρα πολύ τον διάβολο, γιά νά γίνει το δικό του. Ὁ διάβολος πανηγυρίζει, καθώς μέσα ἀπὸ κάτι τέτοια μᾶς βάζει στο χέρι του καὶ μᾶς κάνει ὅ,τι θέλει. Ἐνῶ τὸ σωστό εἶναι νὰ πεῖς. «Δέν βάζω κατά μέρος τή λογική;» Γιατί, ὅσο παγιδευμένος κι ἂν εἶναι κανείς, ὅσο σκοτισμένος κι ἂν εἶναι, δὲν εἶναι πολύ δύσκολο, νομίζω, να κατα-λάβει ὅτι κάπως ἔτσι εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ὅταν ἀναφερόμαστε σε τρίτον, το καταλαβαίνουμε ἀμέσως. Διότι σὲ ἕναν ἄλλο το βλέπουμε ὅτι παραλογίζεται.
Ὅταν πρόκειται γιὰ τὸν ἑαυτό μας, δέν καταλαβαί νουμε ὅτι παραλογίζεται. Ὅμως, ὡς λογικός ἄνθρω-πος νὰ πεῖ κανείς: «Για στάσου. Κάτι συμβαίνει ἐδῶ». Καὶ νὰ ἀφήσει κατά μέρος αὐτή τή λογική παγίδα. Τη δική του λογική παγίδα. Θὰ ἀρχίσει ἀμέσως ή προκοπή, θὰ ἀρχίσει ἀμέσως ἡ ἀλλαγή. Θα γίνει αὐτό πού εἴπαμε, δηλαδή θα νορμαλοποι-ηθεῖ ὁ ἑαυτός μας.
Να κάνουμε λοιπόν ὅ,τι χρειάζεται, για να γίνει σωστός, νορμάλ ὁ ἑαυτός μας. Νὰ εἶναι χαρτί καί καλαμάρι ἀνοιχτός ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ παραδοθεῖ ὅλος ὁ ἑαυτός μας στον Χριστό. Μετά, εἶναι θέμα τοῦ Χριστοῦ τί θα γίνει. Αὐτό ὅμως πρέπει ἐμεῖς νὰ τὸ κάνουμε. Ὁ Χριστός ἁπλῶς θὰ μᾶς βοηθήσει να το κάνουμε. Ἐμεῖς πρέπει νὰ ἐφαρμόσουμε, ἄς ποῦμε ἔτσι, αὐτή τή διαδικασία, ὥστε τελικά να παραδώσουμε τον ὅλο ἑαυτό μας στον Χριστό. Καί ἀπό κεῖ καὶ πέρα θα χαριτωθοῦμε, θὰ λυτρωθοῦμε, θα θεραπευθοῦμε, θὰ γίνουμε τοῦ Χριστοῦ, θὰ εἴμα-στε τοῦ Χριστοῦ.
11-10-1992
Μιά κακοδοξία τῶν δυτικῶν χριστιανῶν*
Χωρίς τή χάρη διασαλεύεται ὁ ὅλος ἄνθρωπος
Ὅπως ξέρετε, ὑπάρχουν διαφορές δογματικές μεταξύ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας καὶ τῶν καθο-λικῶν καί προτεσταντῶν. Οἱ καθολικοί καὶ οἱ προτεστάντες ἔχουν ὡς δόγμα τους το Filioque, ὅτι δηλαδή τό Αγιο Πνεῦμα ἐκπορεύεται καὶ ἐκ τοῦ Υἱοῦ ὄχι μόνο ἐκ τοῦ Πατρός. Οἱ καθολικοί ἔχουν ἐπίσης τὸ πρωτεῖο τοῦ πάπα, τὸ ἀλάθητο τοῦ πάπα. Ἐμεῖς οἱ ὀρθόδοξοι δέν δεχόμαστε αὐτά τά δόγματά τους. Ὑπάρχουν μεταξύ μας καί ἄλλες διαφορές σε θέματα πίστεως, καί μια διαφορά ὑπάρχει καὶ σ' αὐτά πού δέχονται γιά τή δημιουργία τοῦ ἀνθρώπου.
Ὁ ἄνθρωπος, κατ' αὐτούς, ἐπλάσθη τέλειος με τὸ σῶμα καὶ τὴν ψυχή, καί τοῦ ἔδωσε ὁ Θεός καί τη χάρη, ἀλλά σαν κάτι ἐπιπλέον. Κάπως έτσι φρο νοῦν καὶ οἱ προτεστάντες. Για τους πατέρες ὅμως τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας –ή διδασκαλία τῶν ὁποίων εἶναι καθολική, δηλαδή ἔχει καθολικό χαρα κτήρα, που σημαίνει ὅτι εἶναι γιὰ ὅλο τον κόσμο- ή χάρη ποὺ ἔδωσε ὁ Θεός στούς πρωτοπλάστους, στον Ἀδάμ καί στην Εὔα, δὲν εἶναι κάτι ἐπιπλέον ὥστε καὶ χωρίς αὐτὴν ὁ ἄνθρωπος νὰ εἶναι, τρόπον τινά, τέλειος. Ἡ χάρη, κατά τήν ὀρθόδοξη διδασκαλία, εἶναι μέσα στὴν ὅλη ὕπαρξη τοῦ ἀνθρώπου, καὶ ὁ ἄνθρωπος εἶναι σε νορμάλ κατάσταση καί σε νορμάλ σχέση με τον Θεό καί σε νορμάλ πορεία πρός τον σκοπό του, ἐφόσον ἔχει μέσα του τη χάρη τοῦ Θεοῦ. Ἐὰν δὲν ἔχει τή χάρη, διασαλεύεται ὁ ὅλος ἄνθρωπος.
Ἡ ἁμαρτία εἶναι ἡ αἰτία ποὺ ὁ ἄνθρωπος χάνει τη χάρη. Ἐφόσον ὁ ἄνθρωπος δέν μένει στην ὑπα-κοή καὶ στὴν ἀγάπη πρός τόν Θεό, ὁ ἴδιος ξεχωρί ζει, ὁ ἴδιος ἀπομακρύνει τὸν ἑαυτό του ἀπό τόν Θεό, καί ἔτσι δέν μπορεῖ νὰ ἔχει κοινωνία με τον Θεό. Ἡ κοινωνία με τον Θεό ὑπάρχει, ἐφόσον ὁ ἄν-θρωπος ἔχει μέσα του χάρη Θεοῦ. Με την πτώση, μὲ τὴν ἁμαρτία χάνει τη χάρη, καί γι' αὐτό ἀμαυ-ρώνεται ἡ ὅλη ψυχή τοῦ ἀνθρώπου, σκοτίζεται ὁ νοῦς του, ἀμβλύνεται ή συνείδησή του, βυθίζεται στο σκοτάδι ὁ ἄνθρωπος, καί γίνεται τόσο ἄχαρη ή ζωή του. Κατά τήν ὀρθόδοξη διδασκαλία, ἐπαναλαμβάνω, μὲ τὴν πτώση χάνει τη χάρη ὁ ἄνθρωπος καὶ διασαλεύεται ὅλη ἡ ὕπαρξή του.
Οἱ καθολικοί, ἀκόμη πιο πολύ οἱ προτεστάντες, πιο συγκεκριμένα, δέχονται ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἐπλάσθη ἀπὸ τὸν Θεό εὐθὺς ἐξαρχῆς νὰ εἶναι στρώματα-στρώματα, δηλαδή νὰ ἔχει το συνειδητό πάνω-πάνω καὶ κάτω ἀπὸ κεῖ τὸ ὑποσυνείδητο καὶ τὸ ἀσυνεί δητο. Εἶναι ἐντελῶς ἀδύνατον νὰ εἶναι ἔτσι. Ἡ Ὁρ θόδοξος Ἐκκλησία δὲν τὸ δέχεται αὐτό.
Κάτι πού δέν μποροῦμε νὰ διανοηθούμε στούς ἁγίους
Ὅπως ὁ Θεός εἶναι ἁπλοῦς, ἔτσι ἔκανε καὶ τὸν ἄνθρωπο. Ἁπλοῦν τὸν ἔκανε τὸν ἄνθρωπο ὁ Θεός Πρίν πέσει δηλαδή ὁ ἄνθρωπος, δὲν εἶχε βαθιά μέσα του σκοτεινά ὑπόγεια και τέτοια πράγματα. Όλη ή ὕπαρξή του ήταν, μπροστά στον Θεό καί μπροστά στη συνείδησή του, γυμνή καί τετραχηλισμένη. Όλα καθαρά καί ξάστερα. Δὲν ὑπῆρχε τίποτε σε κατάσταση ὑποσυνείδητη καί ἀσυνείδητη. Αυτή την κατάσταση, δηλαδή το νὰ ἔχει ὅλα αὐτά τα στρώματα ὁ ἄνθρωπος καὶ νὰ μπερδεύεται καὶ νὰ μὴ βρίσκει ἄκρη, τή δημιούργησε ἡ ἁμαρτία.
Καί βλέπουμε τοὺς ἁγίους, οἱ ὁποῖοι μπαίνουν σ' αὐτόν τόν ἀγώνα, πιστεύοντας πάντοτε στη βοή θεια τοῦ Θεοῦ, ἔχοντας πάντοτε τη χάρη τοῦ Θεοῦ, καί χωρίς να κάνουν ποτέ πίσω –ἀκριβῶς ἐπειδή πιστεύουν ὅτι: «Τελείωσε· ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ ἁγιασθεῖ»- τους βλέπουμε νὰ ἐργάζονται και να ἀγωνίζονται καὶ νὰ προσπαθοῦν ἀκούραστα, και δύο καί πέντε και δέκα και τριάντα καὶ πενήντα χρόνια καμιά φορά. (άμα διαβάσει κανείς νηπτι-κούς πατέρες, βρίσκει στὰ ἔργα τους πολλά ἀπό αὐτά πού λέγονται σήμερα ἀπό τούς ψυχολόγους.) Καὶ ἔρχεται ἡ εὐλογημένη ὥρα ποὺ ὁ ἅγιος -αὐτὸς ἐκεῖ ὁ ἀσκητής, ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ, αὐτὸς ποὺ τὰ πῆρε ἐντελῶς ἀλλιῶς τὰ πράγματα, καὶ ὄχι ὅπως τὰ παίρνουμε ἐμεῖς οἱ ἔξυπνοι ἔρχεται ή ώρα που ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ εἶναι ὅλος συνειδητό, δηλαδή όλη ἡ ψυχή του εἶναι συνειδητό. Δὲν ἔχει ὑποσυνείδητο, ἀσυνείδητα, σκοτεινά ὑπόγεια, απωθημένα βιώματα, ἀνεξέλεγκτες καταστάσεις και αὐτονόμηση τοῦ ὑπο συνειδήτου καὶ τοῦ ἀσυνειδήτου. Δὲν μποροῦμε σε καμιά περίπτωση νὰ ποῦμε ὅτι ὁ ἅγιος καλὰ μᾶς λέει τοῦτα, μᾶς λέει ἐκείνα, ἀλλὰ βαθύτερα ἔχει ἄλλες καταστάσεις ποὺ δὲν τις ἐλέγχει. Δὲν ἔχει τέτοια. Μᾶς εἶναι ἀδιανόητο να δεχθοῦμε ὅτι ἕνας ἄγιος δὲν ἐλέγχει τὸν ἑαυτό του, καὶ κάποια στιγμή κάτι θὰ ξεπεταχτεῖ ἀπό μέσα του, ἀπὸ τὸ ὑποσυνείδητο ἢ τὸ ἀσυνείδητο, να τον προδώσει. Ἂς ποῦμε, ἐνῶ αὐτὸς θέλει νὰ ἐνεργήσει σωστά, κάποια στιγμή μπο ρεῖ νὰ ξεπεταχτεῖ ἀπό μέσα του κάτι, νὰ βγεί μια κακία, μιὰ ἐμπάθεια, ποὺ εἶναι μέσα του ἀνεξέλεγ κτη. Δὲν εἶναι ἔτσι. Ὅλος ὁ ἅγιος ἀνήκει στον Θεό. Καὶ γι' αὐτὸ ὁ ἅγιος ὅ,τι κι ἂν πεῖ εἶναι ἄγιο, ὅ,τι κι ἂν κάνει εἶναι ἅγιο, ὅπως κι ἄν φερθεί, εἶναι ἀγία ἡ ἐνέργειά του, καί ἡ ὅλη ζωή του. Στὸν ἄγιο ἄν θρωπο ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ φθάνει κατάβαθα, προχωράει καὶ στὸ συνειδητό καὶ στὸ ὑποσυνείδητο και στο ασυνείδητο. Αὐτό σημαίνει ότι πρὸ τῆς πτώσεως ὁ ἄνθρωπος εἶχε μόνο συνειδητό. Δὲν εἶχε οὔτε ὑπο συνείδητο οὔτε ἀσυνείδητο, όπως φρονοῦν οἱ ρωμαιοκαθολικοί. Γιὰ τοὺς ὀρθοδόξους λοιπὸν ἡ χάρη πρὸ τῆς πτώσεως δὲν ἦταν κάτι ἐπιπλέον καὶ κατά τα άλλα ὁ ἄνθρωπος ήταν ὅπως εἶναι τώρα. Όχι συγκροτοῦσε ἡ χάρη τὸν ὅλο ἄνθρωπο, γιὰ νὰ εἶναι αλη θινός ἄνθρωπος, ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ, γιὰ νὰ ἔχει μέσα του Θεανθρώπινη ζωή καὶ ὄχι ἁπλῶς ἀνθρώ πινη ζωή, γιὰ νὰ ἔχει ἀληθινή κοινωνία μὲ τὸν Θεό, ἀληθινὴ ἀναφορά στον Θεό.
22-10-1995
Όποια στιγμή θυμηθείς τη σχέση σου μὲ τὸν Θεό, τὴν ὅλη ἀναφορά που πρέπει νὰ ἔχεις στὸν Θεὸ, θυμηθεῖς τὰ τῆς ψυχῆς σου καὶ σκεφθεῖς πῶς εἶσαι, μπορεῖς ἀμέσως να βάλεις αρχή.
Δὲν ὑπάρχει τίποτε ποὺ νὰ σὲ ἐμποδίζει καὶ μπορεῖς κάθε στιγμή νὰ τὸ κάνεις αὐτό.
Μην βλέπουμε δαιμονική παρουσία εκεί που δεν υπάρχει…
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου