Δευτέρα 20 Οκτωβρίου 2025

Οι τρεις πειρασμοί της ανθρώπινης ύπαρξης - π. Νικόλαος Λουδοβίκος


Τά πρώτα 12 λεπτά.

Λοιπόν έχω εδώ τη χαρά να έχω έναν από τους καλούς φοιτητές που είχα, τον πατέρα Εφραίμ, ο οποίος θυμάται όλα όσα έχω πει.

Και μου λέει: - "Μην πείτε το σημερινό, το έχετε πει. Λοιπόν, έχετε πει πολλά γι' αυτό".
Τώρα τον ρώτησα: "Γι' αυτό που θα του μιλήσω, έχω πει;"
Μου λέει, "Έχετε πει, αλλά λίγα."

Οπότε απ' την προηγούμενη εβδομάδα, ένα Ευαγγέλιο, λοιπόν, το οποίο είναι το Ευαγγέλιο των τριών πειρασμών του Χριστού. Και αυτοί οι τρεις πειρασμοί του Χριστού, βέβαια, είναι οι τρεις πειρασμοί που έχει η ανθρώπινη ύπαρξη. Δεν είναι οι τρεις πειρασμοί του Χριστού, είναι οι τρεις πειρασμοί που έχει η ανθρώπινη ύπαρξη. Μεγάλοι πειρασμοί, απ' τους οποίους δεν γλιτώνει κανένας. Και αν γλιτώσεις απ' τον ένα, συνήθως πέφτεις στον άλλο. Αλλά πάντως θα πέσεις, δεν γλιτώνεις. Και οι άγιοι δεν είναι αυτοί που δεν πέφτουν, είναι αυτοί που βγαίνουν από μέσα τους πειρασμούς αυτούς. Προσέξτε... Το να πέσεις, ειδικά σήμερα μάλιστα που η αυτοεκτίμησή μας, η αυτοπεποίθησή μας είναι στα ύψη... Δεν μπορούμε να δούμε τον εαυτό μας διαφορετικά. Το σημερινό lifestyle, που εγώ το λέω death style, είναι ακριβώς οικοδομημένο σε αυτούς τους πειρασμούς, οι οποίοι διέπουν τη σημερινή αυτοκατανόηση του ανθρώπου, τον τρόπο με τον οποίο καταλαβαίνει τον εαυτό του.
Έτσι για να τα δούμε λίγο έτσι με προσοχή αυτά τα πράγματα. Είπαμε είναι απ' το κατά Λουκάν 4ο κεφάλαιο: (Ἰησοῦς δὲ πλήρης Πνεύματος Ἁγίου) ὑπέστρεψεν ἀπὸ τοῦ Ἰορδάνου, καὶ ἤγετο ἐν τῷ Πνεύματι εἰς τὴν ἔρημον ἡμέρας τεσσαράκοντα πειραζόμενος ὑπὸ τοῦ διαβόλου. Λοιπόν πήγε στην έρημο και αμέσως εκεί προξένησε την προσοχή του διαβόλου. Όταν πάει κανείς στην έρημο, αμέσως ελκύει την προσοχή του διαβόλου. Ξέρετε πολλοί άνθρωποι δεν έχουν πειρασμούς. Αυτά τα οποία θα ακούσετε για πειρασμούς, τώρα, δεν τα θέτει καν ο διάβολος στους πολλούς ως πειρασμούς, διατί ξέρει ότι θα τα κάνουν μόνοι τους. Ξέρει ότι θα τα κάνουν μόνοι τους. Και όταν ο διάβολος σε βλέπει να αυτοκαταστρέφεσαι, δεν επεμβαίνει. Είναι δόγμα αυτό, του διαβόλου δόγμα... Εάν σε δει να κάνεις με κέφι το κακό στον εαυτό σου και σε άλλους, δεν επεμβαίνει. Γι' αυτό και βλέπετε ότι υπάρχουν άνθρωποι που κάνουν φοβερά πράγματα και έχουν ήσυχη συνείδηση τελείως. Δεν ταράζονται από κάτι. Δεν έχουν μέσα τους κάποια, θα λεγε κανείς, διερώτηση. Δεν έχουνε... Κάνουν απλώς αυτό το οποίο... Οι πιο πολλοί σήμερα άνθρωποι ανήκουν στην κατηγορία αυτή. Δεν ασχολείται ο διάβολος μαζί τους. Σας φαίνεται παράξενο αυτό που λέω; Μέσα στην πτώση τους κάνουν ο ένας στον άλλο κακά που κάνουνε. Δημιουργεί ένας πρόβλημα στον άλλο, επειδή έχουν τα προβλήματα αυτά μέσα τους. Ο διάβολος το πολύ άμα δει κανένα που πάει να κάνει μεγάλη ζημιά, θα τον βοηθήσει να την κάνει, ας πούμε, να την κάνει λίγο μεγαλύτερη. Γενικώς όμως μας αφήνει μέσα στις συμφορές και τα αδιέξοδα που έχουμε συλλέξει εμείς οι ίδιοι. Αυτά τα οποία λέμε βάσανα. Έχουμε ξαναπεί νομίζω τα βάσανα που δεν είναι πειρασμοι. Άλλο πράγμα είναι ο σταυρός άλλο τα βάσανα. Έχουμε πει νομίζω αυτό το λέγαμε. Έτσι, τα βάσανα είναι αυτά που προξενόμενα στον άλλον, επειδή τα προξενούμε στον άλλον και στον εαυτό μας. Σταυρός δεν είναι αυτό το πράγμα. Σταυρός είναι αν ένα βάσανο αποφασίσεις να το σηκώσεις όπως θέλει ο Θεός. Τότε γίνεται σταυρός και έχει χάρη αυτό. Αυτό έχει χάρη. Καταλάβατε; Το να έχεις μια γυναίκα ή έναν άνδρα που σε βασανίζει δεν είναι σταυρός. Είναι βάσανο. Αν θέλεις να να τον αντιμετωπίσεις, να τον βαστάσεις κατά Θεόν γίνεται σταυρός. Και παίρνει απ' τη χάρη του σταυρού του Χριστού αυτό. Γιατί γίνεται για την υπακοή του Χριστού και τότε φέρνει μεγάλη χάρη αυτό το πράγμα. Έτσι, λοιπόν να το ξαναπω αυτό ότι προξενεί ξαφνικά την προσοχή του διαβόλου όποιος πάει στην έρημο. Δεν πάει απλά στην έρημο, κάνει κι άλλα πράγματα. Τι κάνει; Καὶ οὐκ ἔφαγεν οὐδὲν ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις. 40 μέρες δεν τρωγε τίποτα. Γιατί άραγε; Άραγε γιατί; Γιατί είχε κάποιο πρόβλημα με το γεγονός της τροφής; Όχι βέβαια, απλά, γιατί η νηστεία έστω και η λίγη αυτή που κάνουμε εμείς, και θέλει ο διάβολος, και αυτή να μας την πάρει, για κάποιο λόγο, συγκεντρώνει τον άνθρωπο στο ουσιώδες ευκολότερα. Ο άνθρωπος είναι ένα βιολογικό ον. Προσέξτε, Το 'πα κάποτε σε μια διάλεξή μου που έγινε λίγο γνωστή αυτό. Ότι ο άνθρωπος σκέπτεται με το σώμα του. Ε σώματα είμαστε. Σώματα είμαστε. Δεν μπορούμε χωρίς το σώμα να καταλάβουμε τίποτα. Απολύτως τίποτα. Ούτε τα μαθηματικά, ούτε τη θεωρία του ιδεών του Πλάτων, φυσικά ούτε τη θεωρία της σχετικότητας με τίποτα. Όλα αυτά προϋποθέτουν τη σωματικότητα. Χωρίς σωματικότητα δεν έχει νόημα ούτε η αιώνια ζωή. Δεν θα υπάρχει πρόσωπο χωρίς σώμα. Αυτό που μας κάνει διαφορετικούς μεταξύ μας είναι το σώμα. Καταλάβατε... αν δεν υπήρχε ανάσταση νεκρών ή αν δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών, δεν υπάρχει και προσωπική επιβίωση. Μετά το θάνατο Γινόμαστε ένα τεράστιο ποτάμι συνειδητότητας που δεν έχει εγώ και εσύ. Καταλάβατε τι λέω... Το σώμα είναι αυτό. Ακόμα και για να δεις κάτι χρειάζεται το σώμα. Να ακούσεις κάτι χρειάζεται το σώμα. Γι' αυτό και θεωρώ ότι η ανάσταση των νεκρών είναι κάτι μεγαλοφυές. Μόνο έτσι έχει ελπίδα ο άνθρωπος. Η αιωνιότητα χωρίς σώμα ήταν μια ανύπαρκτη αιωνιότητα. Αυτό θα μπορούμε να το συζητήσουμε αν θέλετε. Μια αιωνιότητα δηλαδή η οποία δεν θα είχε κανένα στοιχείο διαφοροποίησης μεταξύ μας. Θα ήταν απλώς ένα ποτάμι συνειδητότητας στο οποίο θα μπορούσε κανείς να μετέχει, αλλά όχι έχοντας την αίσθηση του εγώ ή της προσωπικότητας. Γι αυτό το "προσδοκώ ανάστασιν νεκρών" είναι πάρα πολύ σημαντικό, έτσι, για την για το χριστιανισμό και για την ανθρωπολογία γενικώς. Έτσι, λοιπόν, η νηστεία λοιπόν και άλλα πράγματα που κάναμε σωματικά έχουν μεγάλη σημασία, διότι μας συγκεντρώνουν στο ουσιώδες. Μαθαίνουν στο σώμα να ζει εσχατολογικά. Μαθαίνουν στο σώμα να ζει με ένα τρόπο που ανταποκρίνεται. Θα δείτε τώρα πώς θα πει ο Χριστός ορισμένα πράγματα. σε αυτά που θα πει από κάτω. Αυτά που θα πει από κάτω είναι. στο διάβολο συζητώντας μαζί του στους πειρασμούς, είναι πράγματα τα οποία για να τα πει κανείς πρέπει να έχει μια αντίληψη του εαυτού του τέτοια, -καταλάβατε;-, που ουσιαστικά είναι η ασκητική αντίληψη. Και αυτό που σας λέω δεν το εφηύρε ο χριστιανισμός. Εγώ πολύ προτού το χριστιανισμό, το βρήκα στους αρχαίους φιλοσόφους. Σε βιβλία μου που έχω βγάλει τα 'χω γράψει αυτά. Θα μπορούσα να εγκαταλείψω τώρα τη συζήτηση τη θεολογική και να πιάσουμε να μιλάμε για αρχαία φιλοσοφία. Θέλετε να το κάνουμε; Να δείτε πόσοι αρχαίοι φιλόσοφοι έχουν μια στάση απίστευτης εγκράτειας. Ο Πλάτων, ας αρχίσουμε από αυτόν. Πού να αρχίσει και που να τελειώνει κανείς; Σας είπα, θα πάψουμε να μιλάμε για θεολογία. Μιλάμε για φιλοσοφία. Ο Πλάτων στη 7η επιστολη λέει: εάν κανείς δεν τρώει μια φορά την ημέρα και μόνο και δεν κοιμάται τη νύχτα μόνος δεν μπορεί να κάνει φιλοσοφία. Πλάτων... ο οποίος ἀνθρωπίνου σώματος οὐχ ἥψατο. Δεν ακούμπησε ποτέ ανθρώπινο σώμα λέγει το λεξικό της Σούδας. Σας δίνω και τις παραπομπές. Για τους πιο φιλέρευνους... Ο Επίκτητος: ἀφροδισίων μὴ ἅπτεσθε μέχρι του γάμου. Να δείτε τον Επίκουρο που θεωρείται ότι είναι και πατήρ της θεωρίας των ηδονών. Λέει, προσέξτε, η σεξουαλικότητα, ο ερωτισμός δεν χρησίμευσε τίποτα. Μπορεί να σε βλάψει κιόλας. Τα κάνουμε με τους φοιτητές αυτά τα κείμενα. Είναι λάθος να νομίζει κανείς ότι η άσκηση έχει εφευρεθεί από το χριστιανισμό. Και αυτό το λάθος πέφτουν σήμερα οι 11 στους 10 απ' αυτούς που μιλάνε για τα θέματα αυτά. Γιατί έχουν άγνοια απόλυτη. Και βγαίνουν κάτι τύποι εκεί και μας λένε, ο χριστιανισμός όμως με το μίσος του στο σώμα. Ο χριστιανισμός αποκατέστησε το σώμα σαν έργο Θεού για ανάσταση του σώματος. Είναι το αντίθετο ακριβώς. Καταλάβατε; Ενώ ο η αρχαία φιλοσοφία είναι... έχει μεγάλο πρόβλημα με το σώμα. Μεγάλο πρόβλημα με το σώμα. Και συνεχώς το παραφυλάει και το φοβάται. Είπα για το θέματα του ερωτισμού και της σεξουαλικότητας. Ο αρχαίος έχει πάρα πολύ μεγάλο πρόβλημα με τη ρύθμιση της σεξουαλικότητας;;;;;. Πάρα πολύ τη φοβάται μην τυχόν του θολώσει το νου. Αυτό το πράγμα του σεξουαλικού πειραματισμού που έχουμε εμείς σήμερα είναι τελείως ξένο στην αρχαία φιλοσοφία. Και όποιος θέλει θα τους δώσω πηγές. Τα έχω γράψει εγώ βέβαια σε βιβλίο μου αυτά αλλά οι πηγές είναι συντριπτικές. Συντριπτικές. Ασχέτως τι έκανε ο πολύς λαός. Ο φιλόσοφος δεν είναι λαός. Ο λαός κάνει πάντα ότι θέλει έτσι κι αλλιώς. Τα λέω αυτά για να σας πω ότι η άσκηση έχει μια σημασία. Δεν είναι κάτι που απλώς το επέβαλαν κάποιοι που είχανε ψυχικό ή βιολογικό πρόβλημα. Όταν βλέπεις το Χριστό 40 μέρες να μην τρώει τι σημαίνει αυτό; Ότι ετοιμάζει την ανθρώπινη φύση του για κάτι πολύ σημαντικό. Και δεν ετοιμάζεται η ανθρώπινη φύση απλά με διαλογισμό ή με yoga. Δεν ετοιμάζεται. Η ανθρώπινη φύση θέλει ορισμένα πράγματα. Γι αυτό και βλέπετε στους ασκητές, στους πατέρες το τροπάριο αυτό, «νηστεία, αγρυπνία, προσευχή, ουράνια χαρίσματα λαβών».

ΠΑΡΑΛΗΡΗΜΑ. Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΕΙΝΑΙ ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ, ΟΠΩΣ Ο ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΣ Ή ΨΥΧΙΚΟΣ , ΟΠΩΣ ΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ, ΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ, ΟΙ ΕΡΓΑΤΕΣ ΤΉΣ ΓΛΏΣΣΑΣ ΚΑΊ ΤΉΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΊΑΣ. ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΑΝ ΤΟΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΑΝΘΡΩΠΟ, ΤΟΝ ΦΙΛΟΣΟΦΟ,  ΟΠΩΣ  ΤΟΝ ΦΑΝΕΡΩΣΑΝ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ, ΣΩΚΡΑΤΗΣ, ΠΛΑΤΩΝ, ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ. Ο ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΠΡΕΣΒΕΥΕΙ ΤΗΝ ΕΝΟΤΗΤΑ ΨΥΧΗΣ ΚΑΙ ΣΩΜΑΤΟΣ  ΟΠΩΣ ΑΝΕΠΤΥΧΘΗ ΣΤΟΝ ΔΥΤΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΝΟΗΣΗ ΤΟΥ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΥ. 
Ο ΚΥΡΙΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΔΩΡΕΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ ΣΩΖΕΙ ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΤΥΠΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΕΠΙΒΙΩΝΟΥΝ ΣΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΑ ΜΕ ΤΟΝ ΕΝΑ Ή ΜΕ ΤΟΝ ΑΛΛΟ ΤΡΟΠΟ. 
ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΟΥΣ ΤΡΕΙΣ ΠΕΙΡΑΣΜΟΥΣ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΘΕΜΕΛΙΟ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΥΘΟΥ. Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΒΑΣΙΣΤΗΚΕ ΣΤΟΥΣ ΤΡΕΙΣ ΠΕΙΡΑΣΜΟΥΣ ΤΟΥ ΠΑΡΙ ΜΕ ΤΙΣ ΤΡΕΙΣ ΘΕΕΣ ΠΟΥ ΤΟΝ ΠΡΟΕΤΡΕΨΑΝ ΝΑ ΔΙΑΛΕΞΕΙ ΚΑΙ ΔΙΑΛΕΞΕ ΤΗΝ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΚΑΙ ΤΟ ΔΩΡΟ ΤΗΣ. Η ΑΘΗΝΑ ΕΙΧΕ ΔΙΑΛΕΞΕΙ ΤΗΝ ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ ΚΑΙ Η ΚΡΗΤΗ ΤΟΥ ΜΙΝΩΑ ΤΗΝ ΗΡΑ ΤΟΝ ΠΟΣΕΙΔΩΝΑ . Ο ΗΡΑΚΛΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΜΥΘΟΥ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΕΩΣ ΟΠΩΣ ΑΥΞΑΝΕ Η ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΟΠΟΙΑ ΑΠΟΚΟΡΥΦΩΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΤΡΑΓΩΔΙΑ. 
ΣΤΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΟΠΟΥ ΣΥΝΑΝΤΑΤΑΙ Η ΕΚΦΡΑΣΗ ΠΝΕΥΜΑ ΑΓΙΟ ΕΝΝΟΕΙΤΑΙ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΚΥΡΙΟΥ ΟΧΙ ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΝΕΥΜΑ.
ΣΗΜΕΡΑ ΤΑ ΠΑΘΗ , ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΠΕΙΡΑΣΜΟΙ, ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΜΑΣ ΘΕΛΗΜΑ, ΚΑΛΟΥΝΤΑΙ ΝΑ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΘΟΥΝ ΣΕ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ, ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΤΟΥ ΜΗΔΕΝΙΣΜΟΥ, ΠΟΥ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕ ΤΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΟΥ ΘΕΟΥ.

Δεν υπάρχουν σχόλια: