ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ Β
ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ π. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ
Γνωρίζεις τον εαυτό σου;
Πανόραμα Θεσσαλονίκης, Γ΄ έκδοση
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ' 6
Ἡ κίνηση μακριά ἀπό τούς ἀνθρώπους
Ὁ τύπος ποὺ κινείται μέσα στήν ἄρνηση
Αὐτός πού νεκρώνει καὶ τὰ συναισθήματά του
Αὐτὸν τὸν καιρὸ ἀσχολούμαστε με τον τύπο ποὺ ἐπιδιώκει τη μόνωση, που θέλει νὰ ἀποσπάται ἀπὸ τοὺς ἄλλους, νὰ φεύγει, νὰ ἀπομακρύνεται ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Εἶναι ἕνας τύπος που κινείται μέσα στην άρνηση. Οἱ ἄλλοι δύο τύποι θὰ ἔλεγε κανείς ότι κινοῦνται καὶ στη θέση. Αὐτὸς ὅμως κι νείται μόνο στὴν ἄρνηση. Δὲν θέλει νὰ τὸν ἐγγίζουν, δέν θέλει νὰ τὸν ἐπηρεάζουν, δὲν θέλει να τὸν ὑποχρεώνουν να κάνει κάτι.
Ὁ τύπος αὐτός, μεταξὺ τῶν ἄλλων, ἔχει καὶ την τάση να νεκρώνει τα συναισθήματά του, νὰ τὰ ἀναστέλλει, νὰ μὴν τὰ ἀφήνει νὰ ἐνεργοῦν, νὰ λειτουργούν. Και το κάνει αὐτό, διότι, κατά κανόνα, το κάθε συναίσθημά μας, τέτοιο ή τέτοιο, μᾶς κάνει νὰ ἀνοιχθοῦμε, νὰ ἐκδηλωθοῦμε, μᾶς κάνει νὰ φανερωθοῦμε. Όμως ὁ τύπος αὐτὸς, ἀκριβῶς ἐπειδὴ εἶναι κλειστός -κλειστός ἀκόμη καὶ ἀπέναντι στὸν ἴδιο τὸν ἑαυτό του, θὰ ἔλεγε κανείς- μὲ τὸ νὰ πιάσει σχέσεις μὲ ἄλλους ἀνθρώπους, μὲ τὸ νὰ ἔλθει σε κοινωνία μαζί τους, μὲ τὸ νὰ ἀφήσει λίγο νὰ ἐκδηλωθοῦν τὰ αἰσθήματά του πρὸς τοὺς ἄλλους καὶ νὰ δεχθεῖ τὰ αἰσθήματα τῶν ἄλλων, φοβάται μην προδοθεί. Φοβάται μήπως κάτι πεταχτεῖ ἀπό τή βαθύτερη ὕπαρξή του καὶ σπάσει αὐτό το φράγμα, αὐτὸ τὸ τεῖχος ποὺ ὑπάρχει ἀνάμεσα σ' αὐτὸν καὶ τοὺς ἄλλους. Φοβάται μήπως κάποιο παραθυράκι ἀνοιχτεῖ, καὶ ἔτσι προδοθεῖ ἡ ὕπαρξή του. Κάτι πού δέν θέλει ἐπ᾿ οὐδενί λόγῳ να συμβεί.
Ὁ τύπος αὐτός, ἀκριβῶς λόγῳ τοῦ ὅτι εἶναι κλειστός, ἀκριβῶς λόγῳ αὐτῆς τῆς περιχαρακώσεώς του, καί ὅταν ἀκόμη καταλάβει ὅτι κάτι δὲν πάει καλά στόν ἑαυτό του καί ζητήσει βοήθεια ἀπό κάποιο πρόσωπο πού νομίζει ὅτι μπορεῖ νὰ τὸν βοηθήσει, μπορεῖ νά κάθεται με τίς ώρες να κουβεντιά ζει με το πρόσωπο ἀπό τό ὁποῖο ζητάει βοήθεια, ἀλλά βαθύτερα ὅμως να μένει ταμπουρωμένος, κλειστός. Ὁτιδήποτε εἶναι ἔξω ἀπό αὐτό το τεῖχος πού ἔχει φτιάξει γύρω ἀπό τόν ἑαυτό του, με τις ὧρες το συζητάει, το λέει, το ξαναλέει. Ὅμως λαμβάνει ὅλα τά μέτρα νὰ μὴν ἀλλάξει κατά βάθος -παρ' ὅλο πού γίνεται αὐτή ἡ εἰδική ἐργασία- ἀλλά να μείνει ἡ προσωπικότητά του αὐτὴ ποὺ εἶναι.
Εἶναι σαν να ξεδιπλώνεται, σάν νὰ ἀνοίγεται ἕνα χάος μπροστά του, ἐάν, ἔστω καί λίγο, σκεφθεῖ ὅτι μπορεῖ νὰ παύσει ἡ προσωπικότητά του να εἶναι αὐτὴ ποὺ ἦταν ὥς τώρα καὶ ἀλλάξει καί γίνει κάτι ἄλλο. Νομίζει ὅτι ἀνοίγεται ἕνα χάος μπροστά του ἁπλῶς καί μέ τή σκέψη αὐτή. Γι' αὐτό τελικά μένει πάλι κλειστός. Στο βάθος, στά μύχια τῆς ὑπάρξεώς του μένει και πάλι χωρίς ἀλλαγή, χωρίς μεταβολή, μολονότι μπορεῖ νά κουράζεται καὶ να κουράζει καί ἄλλους ζητώντας βοήθεια καὶ κουβεντιάζοντας το πρόβλημά του.
Θέλει να διατηρήσει τὴν ἐλευθερία του
Βέβαια, αὐτό δὲν εἶναι τυχαῖο, δηλαδή το να κλείνεται κανείς στον ἑαυτό του καὶ νὰ μὴν ἐπιτρέπει σε κανένα νὰ μπεῖ μέσα του. Δέν εἶναι τυ χαῖο αὐτό. Και νὰ τὸ ἐξηγήσουμε. Ἐνθυμεῖσθε, λέγαμε καὶ πέρυσι καὶ προπέρυσι ὅτι, κάθε ἄνθρωπος ποὺ ἔρχεται στον κόσμο αὐτόν, ἔχει συνείδηση τῆς ὑπάρξεώς του, τοῦ εἶναι του, τοῦ ἐγώ του. Είναι πρόσωπο κάθε ἄνθρωπος πού ἔρχεται στον κόσμο αὐτόν. Καὶ εἶναι δοσμένο ἀπό τόν Θεό να κάνει τὸ πᾶν κανείς, γιὰ νὰ διατηρήσει την προσωπικότητά του, τὸ ἐγώ του με την καλή ἔννοια-τὴν ἐλευθερία του. Τι συμβαίνει τώρα;
Καθώς μεγαλώνει ὁ ἄνθρωπος, ἀπό μικρό παιδί ποὺ εἶναι ἀκόμη, ἀντιμετωπίζει διάφορες δυσκολίες, δέχεται διάφορες ἐπιθέσεις μέσα στη ζωή. Και ὅταν δὲν ξέρει τὸν κατάλληλο τρόπο γιὰ νὰ τὰ ἀντιμετωπίσει ὅλα αὐτά, και προκειμένου να προστατεύσει τὸν ἑαυτό του και να διατηρήσει ἔτσι την προσωπικότητά του, ὁδηγεῖται ἀκριβῶς σ' αὐτή τή νοσηρή κατάσταση που λέμε: κλείνεται πλέον στόν ἑαυτό του. Ἐνῶ ἡ πρώτη ἀρχή εἶναι ὅτι πρέπει να περισώσει τὸν ἑαυτό του, τον καλό ἑαυτό του, τον πραγματικό ἑαυτό του, τελικά δημιουργείται μια νοσηρότης, μια άρρωστημένη κατάσταση, τὸ ὅτι κλεί νεται δηλαδή στον ἑαυτό του. Καὶ τὸ κλείσιμο αὐτὸ εἶναι πλέον μια καταναγκαστική ενέργεια, μὲ τὴν ἔννοια ὅτι δὲν μπορεῖ να κάνει διαφορετικά κανείς,
Πάντως, θὰ ἤθελα τελειώνοντας νὰ πῶ τοῦτο Βλέπετε, ὁ Θεός ἔπλασε τὸν ἄνθρωπο ἐλεύθερο καὶ τὸν ἔβαλε μέσα στον παράδεισο. Τι θὰ πεῖ τὸν ἔπλασε ἐλεύθερο; Τὸν ἔκανε δηλαδή ἀγνό, καθαρό, με φυσική καὶ αὐθόρμητη τὴν ἔσωτερική τάση πρὸς τὸ ἀγαθό, πρὸς τὸν Θεό. Ἀλλὰ εἶχε καὶ τὴ δυνατότητα ὁ ἄνθρωπος νὰ πεῖ ὄχι στὸν Θεὸ καὶ νὰ πάρει τὸν ἄλλο δρόμο, ὅπως καὶ τὸν πῆρε.
Αυτό το πράγμα, τὴν ἐλευθερία, τη σέβεται ὁ Θεός. Ὄχι μόνο ὅταν ἔπλασε τὸν ἄνθρωπο ἐλεύθε ρο, τη σεβάσθηκε, ἀλλά ἀκόμη καί σήμερα ποὺ ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἁμαρτωλός, πεσμένος, ὁ Θεός σε-βεται τὴν ἐλευθερία του. Καὶ προκειμένου να σω-θεῖ ὁ ἄνθρωπος, τὸν θέλει ἐλεύθερο ὁ Θεός. Δηλα δή, θέλει ἐλεύθερα ὁ ἄνθρωπος να θελήσει να σωθεῖ, ἐλεύθερα να θελήσει να πάει στον Θεό, ἐλεύθε ρα νὰ ὑποταχθεῖ στὸν Θεό, καὶ νὰ μείνει ἐλεύθερος καὶ νὰ ζήσει ὡς ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ ἐλεύθερος.
Αὐτό εἶναι κάτι βασικό. Καὶ αὐτή, θα λέγαμε, εἶναι ἡ πρώτη και κύρια ἀρχὴ καὶ σ' αὐτὸν τὸν τύπο ποὺ ἀποσπᾶται, ποὺ ἀπομονώνεται καὶ καταντᾶ σὲ μιὰ νοσηρή κατάσταση. Ἀπό δῶ ξεκινάει καὶ αὐτός: ἀπὸ τὸ ὅτι θέλει να διατηρήσει τὴν ἐλευθερία του. Κατά βάσιν βέβαια το πράγμα εἶναι καλό, ἀλλά, για πολλούς καὶ διαφόρους λόγους, ὁδηγεῖται τελικά στη νοσηρή αὐτή κατάσταση. Θά ἐπανέλθουμε ὅμως στο θέμα αὐτό.
28-11-1971
Δυσάρεστες συνέπειες ἀνοίγματος πρός τοὺς ἄλλους
Ὡς πρόσωπο ἀνέπαφος καὶ συγχρόνως σε κοινωνία μὲ τοὺς ἄλλους
Είπαμε τὴν περασμένη Κυριακή ὅτι ὁ τύπος αὐτὸς ποὺ προτιμά τη μόνωση, τη μοναξιά, πού ἀπομακρύνεται ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, που κινεῖται, τρόπον τινά, μακριά ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, ἐνεργεῖ κατ' αὐτὸν τὸν τρόπο καὶ ἐπειδή, σὺν τοῖς ἄλλοις, θέλει να περισώσει την προσωπικότητά του, θέλει νὰ περισώσει το βαθύτερο εἶναι του.
Καί ὅλο τὸ λάθος εἶναι ἀκριβῶς στὸ ἑξῆς: ἐνῶ ὁ ἄνθρωπος ἐπλάσθη ἀπὸ τὸν Θεό καί ἀνεπλάσθη ἀπὸ τὸν Χριστό κατά τέτοιον τρόπο, ὥστε νὰ διατηρεῖ ἀκέραιο το πρόσωπό του καί συγχρόνως να εἶναι πέρα για πέρα σε κοινωνία -ἐν τῷ Θεῷ βέβαια- μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους, ὁ τύπος πού κινείται μακριά ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους δὲν τὰ καταφέρνει σ' αὐτό. Νομίζει –ἢ εἶναι ἐνδεχόμενο να γίνεται καὶ ἔτσι– ὅτι τὴν ὥρα ἀκριβῶς ποὺ ἔρχεται σε κοινωνία μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους, χάνει το πρόσωπό του, τὴν προσωπικότητά του. Καί ἔχω ὑπ' ὄψιν μου μερικές τέτοιες περιπτώσεις.
Ἡ κίνηση μακριά ἀπό τούς ἀνθρώπους
Ὁ τύπος ποὺ κινείται μέσα στήν ἄρνηση
Αὐτός πού νεκρώνει καὶ τὰ συναισθήματά του
Αὐτὸν τὸν καιρὸ ἀσχολούμαστε με τον τύπο ποὺ ἐπιδιώκει τη μόνωση, που θέλει νὰ ἀποσπάται ἀπὸ τοὺς ἄλλους, νὰ φεύγει, νὰ ἀπομακρύνεται ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Εἶναι ἕνας τύπος που κινείται μέσα στην άρνηση. Οἱ ἄλλοι δύο τύποι θὰ ἔλεγε κανείς ότι κινοῦνται καὶ στη θέση. Αὐτὸς ὅμως κι νείται μόνο στὴν ἄρνηση. Δὲν θέλει νὰ τὸν ἐγγίζουν, δέν θέλει νὰ τὸν ἐπηρεάζουν, δὲν θέλει να τὸν ὑποχρεώνουν να κάνει κάτι.
Ὁ τύπος αὐτός, μεταξὺ τῶν ἄλλων, ἔχει καὶ την τάση να νεκρώνει τα συναισθήματά του, νὰ τὰ ἀναστέλλει, νὰ μὴν τὰ ἀφήνει νὰ ἐνεργοῦν, νὰ λειτουργούν. Και το κάνει αὐτό, διότι, κατά κανόνα, το κάθε συναίσθημά μας, τέτοιο ή τέτοιο, μᾶς κάνει νὰ ἀνοιχθοῦμε, νὰ ἐκδηλωθοῦμε, μᾶς κάνει νὰ φανερωθοῦμε. Όμως ὁ τύπος αὐτὸς, ἀκριβῶς ἐπειδὴ εἶναι κλειστός -κλειστός ἀκόμη καὶ ἀπέναντι στὸν ἴδιο τὸν ἑαυτό του, θὰ ἔλεγε κανείς- μὲ τὸ νὰ πιάσει σχέσεις μὲ ἄλλους ἀνθρώπους, μὲ τὸ νὰ ἔλθει σε κοινωνία μαζί τους, μὲ τὸ νὰ ἀφήσει λίγο νὰ ἐκδηλωθοῦν τὰ αἰσθήματά του πρὸς τοὺς ἄλλους καὶ νὰ δεχθεῖ τὰ αἰσθήματα τῶν ἄλλων, φοβάται μην προδοθεί. Φοβάται μήπως κάτι πεταχτεῖ ἀπό τή βαθύτερη ὕπαρξή του καὶ σπάσει αὐτό το φράγμα, αὐτὸ τὸ τεῖχος ποὺ ὑπάρχει ἀνάμεσα σ' αὐτὸν καὶ τοὺς ἄλλους. Φοβάται μήπως κάποιο παραθυράκι ἀνοιχτεῖ, καὶ ἔτσι προδοθεῖ ἡ ὕπαρξή του. Κάτι πού δέν θέλει ἐπ᾿ οὐδενί λόγῳ να συμβεί.
Ὁ τύπος αὐτός, ἀκριβῶς λόγῳ τοῦ ὅτι εἶναι κλειστός, ἀκριβῶς λόγῳ αὐτῆς τῆς περιχαρακώσεώς του, καί ὅταν ἀκόμη καταλάβει ὅτι κάτι δὲν πάει καλά στόν ἑαυτό του καί ζητήσει βοήθεια ἀπό κάποιο πρόσωπο πού νομίζει ὅτι μπορεῖ νὰ τὸν βοηθήσει, μπορεῖ νά κάθεται με τίς ώρες να κουβεντιά ζει με το πρόσωπο ἀπό τό ὁποῖο ζητάει βοήθεια, ἀλλά βαθύτερα ὅμως να μένει ταμπουρωμένος, κλειστός. Ὁτιδήποτε εἶναι ἔξω ἀπό αὐτό το τεῖχος πού ἔχει φτιάξει γύρω ἀπό τόν ἑαυτό του, με τις ὧρες το συζητάει, το λέει, το ξαναλέει. Ὅμως λαμβάνει ὅλα τά μέτρα νὰ μὴν ἀλλάξει κατά βάθος -παρ' ὅλο πού γίνεται αὐτή ἡ εἰδική ἐργασία- ἀλλά να μείνει ἡ προσωπικότητά του αὐτὴ ποὺ εἶναι.
Εἶναι σαν να ξεδιπλώνεται, σάν νὰ ἀνοίγεται ἕνα χάος μπροστά του, ἐάν, ἔστω καί λίγο, σκεφθεῖ ὅτι μπορεῖ νὰ παύσει ἡ προσωπικότητά του να εἶναι αὐτὴ ποὺ ἦταν ὥς τώρα καὶ ἀλλάξει καί γίνει κάτι ἄλλο. Νομίζει ὅτι ἀνοίγεται ἕνα χάος μπροστά του ἁπλῶς καί μέ τή σκέψη αὐτή. Γι' αὐτό τελικά μένει πάλι κλειστός. Στο βάθος, στά μύχια τῆς ὑπάρξεώς του μένει και πάλι χωρίς ἀλλαγή, χωρίς μεταβολή, μολονότι μπορεῖ νά κουράζεται καὶ να κουράζει καί ἄλλους ζητώντας βοήθεια καὶ κουβεντιάζοντας το πρόβλημά του.
Θέλει να διατηρήσει τὴν ἐλευθερία του
Βέβαια, αὐτό δὲν εἶναι τυχαῖο, δηλαδή το να κλείνεται κανείς στον ἑαυτό του καὶ νὰ μὴν ἐπιτρέπει σε κανένα νὰ μπεῖ μέσα του. Δέν εἶναι τυ χαῖο αὐτό. Και νὰ τὸ ἐξηγήσουμε. Ἐνθυμεῖσθε, λέγαμε καὶ πέρυσι καὶ προπέρυσι ὅτι, κάθε ἄνθρωπος ποὺ ἔρχεται στον κόσμο αὐτόν, ἔχει συνείδηση τῆς ὑπάρξεώς του, τοῦ εἶναι του, τοῦ ἐγώ του. Είναι πρόσωπο κάθε ἄνθρωπος πού ἔρχεται στον κόσμο αὐτόν. Καὶ εἶναι δοσμένο ἀπό τόν Θεό να κάνει τὸ πᾶν κανείς, γιὰ νὰ διατηρήσει την προσωπικότητά του, τὸ ἐγώ του με την καλή ἔννοια-τὴν ἐλευθερία του. Τι συμβαίνει τώρα;
Καθώς μεγαλώνει ὁ ἄνθρωπος, ἀπό μικρό παιδί ποὺ εἶναι ἀκόμη, ἀντιμετωπίζει διάφορες δυσκολίες, δέχεται διάφορες ἐπιθέσεις μέσα στη ζωή. Και ὅταν δὲν ξέρει τὸν κατάλληλο τρόπο γιὰ νὰ τὰ ἀντιμετωπίσει ὅλα αὐτά, και προκειμένου να προστατεύσει τὸν ἑαυτό του και να διατηρήσει ἔτσι την προσωπικότητά του, ὁδηγεῖται ἀκριβῶς σ' αὐτή τή νοσηρή κατάσταση που λέμε: κλείνεται πλέον στόν ἑαυτό του. Ἐνῶ ἡ πρώτη ἀρχή εἶναι ὅτι πρέπει να περισώσει τὸν ἑαυτό του, τον καλό ἑαυτό του, τον πραγματικό ἑαυτό του, τελικά δημιουργείται μια νοσηρότης, μια άρρωστημένη κατάσταση, τὸ ὅτι κλεί νεται δηλαδή στον ἑαυτό του. Καὶ τὸ κλείσιμο αὐτὸ εἶναι πλέον μια καταναγκαστική ενέργεια, μὲ τὴν ἔννοια ὅτι δὲν μπορεῖ να κάνει διαφορετικά κανείς,
Πάντως, θὰ ἤθελα τελειώνοντας νὰ πῶ τοῦτο Βλέπετε, ὁ Θεός ἔπλασε τὸν ἄνθρωπο ἐλεύθερο καὶ τὸν ἔβαλε μέσα στον παράδεισο. Τι θὰ πεῖ τὸν ἔπλασε ἐλεύθερο; Τὸν ἔκανε δηλαδή ἀγνό, καθαρό, με φυσική καὶ αὐθόρμητη τὴν ἔσωτερική τάση πρὸς τὸ ἀγαθό, πρὸς τὸν Θεό. Ἀλλὰ εἶχε καὶ τὴ δυνατότητα ὁ ἄνθρωπος νὰ πεῖ ὄχι στὸν Θεὸ καὶ νὰ πάρει τὸν ἄλλο δρόμο, ὅπως καὶ τὸν πῆρε.
Αυτό το πράγμα, τὴν ἐλευθερία, τη σέβεται ὁ Θεός. Ὄχι μόνο ὅταν ἔπλασε τὸν ἄνθρωπο ἐλεύθε ρο, τη σεβάσθηκε, ἀλλά ἀκόμη καί σήμερα ποὺ ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἁμαρτωλός, πεσμένος, ὁ Θεός σε-βεται τὴν ἐλευθερία του. Καὶ προκειμένου να σω-θεῖ ὁ ἄνθρωπος, τὸν θέλει ἐλεύθερο ὁ Θεός. Δηλα δή, θέλει ἐλεύθερα ὁ ἄνθρωπος να θελήσει να σωθεῖ, ἐλεύθερα να θελήσει να πάει στον Θεό, ἐλεύθε ρα νὰ ὑποταχθεῖ στὸν Θεό, καὶ νὰ μείνει ἐλεύθερος καὶ νὰ ζήσει ὡς ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ ἐλεύθερος.
Αὐτό εἶναι κάτι βασικό. Καὶ αὐτή, θα λέγαμε, εἶναι ἡ πρώτη και κύρια ἀρχὴ καὶ σ' αὐτὸν τὸν τύπο ποὺ ἀποσπᾶται, ποὺ ἀπομονώνεται καὶ καταντᾶ σὲ μιὰ νοσηρή κατάσταση. Ἀπό δῶ ξεκινάει καὶ αὐτός: ἀπὸ τὸ ὅτι θέλει να διατηρήσει τὴν ἐλευθερία του. Κατά βάσιν βέβαια το πράγμα εἶναι καλό, ἀλλά, για πολλούς καὶ διαφόρους λόγους, ὁδηγεῖται τελικά στη νοσηρή αὐτή κατάσταση. Θά ἐπανέλθουμε ὅμως στο θέμα αὐτό.
28-11-1971
Δυσάρεστες συνέπειες ἀνοίγματος πρός τοὺς ἄλλους
Ὡς πρόσωπο ἀνέπαφος καὶ συγχρόνως σε κοινωνία μὲ τοὺς ἄλλους
Είπαμε τὴν περασμένη Κυριακή ὅτι ὁ τύπος αὐτὸς ποὺ προτιμά τη μόνωση, τη μοναξιά, πού ἀπομακρύνεται ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, που κινεῖται, τρόπον τινά, μακριά ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, ἐνεργεῖ κατ' αὐτὸν τὸν τρόπο καὶ ἐπειδή, σὺν τοῖς ἄλλοις, θέλει να περισώσει την προσωπικότητά του, θέλει νὰ περισώσει το βαθύτερο εἶναι του.
Καί ὅλο τὸ λάθος εἶναι ἀκριβῶς στὸ ἑξῆς: ἐνῶ ὁ ἄνθρωπος ἐπλάσθη ἀπὸ τὸν Θεό καί ἀνεπλάσθη ἀπὸ τὸν Χριστό κατά τέτοιον τρόπο, ὥστε νὰ διατηρεῖ ἀκέραιο το πρόσωπό του καί συγχρόνως να εἶναι πέρα για πέρα σε κοινωνία -ἐν τῷ Θεῷ βέβαια- μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους, ὁ τύπος πού κινείται μακριά ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους δὲν τὰ καταφέρνει σ' αὐτό. Νομίζει –ἢ εἶναι ἐνδεχόμενο να γίνεται καὶ ἔτσι– ὅτι τὴν ὥρα ἀκριβῶς ποὺ ἔρχεται σε κοινωνία μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους, χάνει το πρόσωπό του, τὴν προσωπικότητά του. Καί ἔχω ὑπ' ὄψιν μου μερικές τέτοιες περιπτώσεις.
Ἄνθρωποι κλειστοί, ἀπομονωμένοι ἐσωτερικά, παραπονεμένοι, ἀδικημένοι -ἄνθρωποι δηλαδή που θεωροῦσαν τὸν ἑαυτό τους ἀδικημένο ἀπό τοὺς ἄλλους- ἄνθρωποι πού δέν εἶχαν βρεῖ στοργή, ἀγάπη οὔτε καὶ στὴν οἰκογένειά τους ἀκόμη -ἀπό τὸν πατέρα τους, ἀπό τή μάνα τους- μεγαλώνοντας καλλιέργησαν μια τέτοια τακτική, δηλαδή ὅσο μποροῦσαν ἀπομονώθηκαν καί ἀποτραβήχθηκαν μέσα στον ἑαυτό τους. Καί ὅταν βρέθηκε κάποιος ἄνθρωπος στη ζωή τους –ἄν πρόκειται για μια νέα, ὅταν βρέθηκε κάποιος νέος· ἄν πρόκειται για ἕνα νέο, ὅταν βρέθηκε κάποια νέα– που μὲ τὸν τρόπο του, με το φέρσιμό του, με τα λόγια του, ἄσχετα ἂν αὐτὰ ἦταν πλαστά, ὑποκριτικά, κατόρθωσε να ξεκλειδώσει την ψυχή τους, νὰ ἀνοίξει πόρτα στο τείχος μέσα στὸ ὁποῖο ἦταν κλεισμένη ἡ ψυχή τους, καὶ ἐν συνεχείᾳ ὁ ἄνθρωπος αὐτός ἀποδείχθηκε ὅτι ἦταν ἕνας ψεύτης, τότε ἔγινε καταστροφή.
Μιά φορά στη ζωή της ἡ ψυχή αὐτή ἀποφάσισε νὰ ἀνοιχτεῖ, νὰ ἔλθει σε κοινωνία μὲ ἕνα ἄλλο πρόσωπο, καί κάηκε με το παραπάνω. Αὐτό συνέδη, καὶ ἐπειδή ξεγελάστηκε, ἀπατήθηκε, ἀλλά καί διότι δὲν ἤξερε πῶς μπορεῖ κανείς νὰ μένει ὡς πρόσωπο ἀνέπαφος καί συγχρόνως νὰ ἔρχεται σὲ κοινωνία μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. Ἐδῶ εἶναι τὸ λεπτό σημεῖο, καί εἶναι πάρα πολύ δύσκολο να τα συνδυάσει κανείς αὐτὰ τὰ δύο.
Νευρικός κλονισμός
Ἐπανέρχομαι ἐκεῖ ἀπό ὅπου ἄρχισα. Ἐκεῖνος που κινείται μακριά ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, μέχρις ἑνὸς ὁρισμένου σημείου ἔχει δίκιο να ταμπουρώνεται, νὰ ἀποτραβιέται. Ἔχει δίκιο μέχρις ἑνός όρισμένου σημείου να φυλάει τα ρούχα του, ὅπως λένε, γιὰ νὰ ἔχει τα μισά. Ὅμως αὐτή ἡ ἀπομόνωση, αὐτό τό ἀποτράβηγμα, αὐτή ἡ μοναξιά ξεπερνάει στη δική του περίπτωση κάποια ὅρια και εἶναι πλέον μια νοσηρή κατάσταση. Δὲν εἶναι μια υγιής κατάσταση, ὅπως στην περίπτωση τοῦ μοναχοῦ, ὁ ὁποῖος ἀφήνει τον κόσμο καὶ τὰ πάντα καὶ μπορεί να μείνει και πενήντα χρόνια ὁλομόναχος. Ὁ μοναχός δὲν τὸ κάνει αὐτό κινούμενος ἀπό μιά νοσηρή διάθεση. Γι' αὐτὸ καὶ ἐκεῖ ποὺ εἶναι ὁλομόναχος, ή ψυχή του εἶναι ἀνοικτή πρὸς κάθε ἄνθρωπο. Δεν δυσκολεύεται σ' αὐτὸ τὸ σημεῖο, ἔτσι που νὰ μὴν μπορεῖ νὰ ἔλθει σε κοινωνία με τους ἄλλους. Οὔτε νιώθει σαν να καταστρέφεται ή προσωπικότητά του, ὅταν ἔρχεται σε κοινωνία με τοὺς ἄλλους, καὶ γι' αὐτὸ ἑπομένως ἀποτραβιέται. Όχι. Δὲν ἀποτραβιέται γι' αὐτὸν τὸν λόγο. Ἐνῶ ὁ τύπος γιὰ τὸν ὁποῖο μιλοῦμε ἀποτραβιέται ἀκριβῶς γι' αὐτόν τον λόγο.
Καί ὅταν αὐτός ὁ τύπος ἀναγκασθεῖ ἀπὸ τὰ πράγματα να μείνει λίγο μαζί μὲ ἄλλους ἀνθρώπους, να συγχρωτιστεί λίγο μαζί τους, νὰ ἔλθει σε κάποια επικοινωνία μὲ αὐτούς, να βγεί δηλαδή ἀπὸ τὸ καβούκι του, τότε παθαίνει αὐτὸ που λέμε νευρικό κλονισμό, καθώς χάνει τα νερά του, χάνει την ασφάλειά του. Το ἀποτέλεσμα εἶναι ὅτι ἄλλος μπορεί να ριχτεί στο πιοτό και να καταντήσει ἀλκοολικός, ἄλλος μπορεῖ νὰ φθάσει μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἀποπειραθεῖ νὰ αὐτοκτονήσει, ἄλλος μπορεῖ νὰ ἔχει ἐκδηλώσεις ἀρρωστημένες, νευρωτικές. Καὶ φθάνει κανείς σ' αὐτό το σημείο, ὅταν, κατά κάποιον τρόπο, προκληθεῖ καὶ ἀναγκασθεῖ νὰ βγεῖ ἀπὸ τὸ καβούκι του. Καί καθώς δέν το ἀντέχει αὐτό, παθαίνει νευρικό κλονισμό.
Βέβαια, αὐτός ὁ νευρικός κλονισμός, πού παρουσιάζεται σε μερικές ψυχές, μπορεῖ νὰ φαίνεται στὰ μάτια αὐτῶν τῶν ψυχῶν ὅτι ὀφείλεται σε συγκεκριμένες αἰτίες. Ἐπιτρέψτε μου νὰ ἀναφέρω μερικά παραδείγματα. Μόλις μια γυναίκα διαπιστώσει ὅτι τῆς λέει ψέματα ὁ ἄνδρας της σε ὁρισμένα θέματα, παθαίνει νευρικό κλονισμό. Ὅταν περιμένει κανείς κάτι ἀπό τὸν προϊστάμενό του, καί δέν γίνει δεκτό τὸ αἴτημά του, φθάνει μέχρι τοῦ σημείου να πάθει νευρικό κλονισμό.
Κάτι τέτοια μικρογεγονότα μπορεῖ νὰ ὁδηγήσουν αὐτὸν τὸν ἄνθρωπο πού ζητᾶ τὴν ἀπομόνωση στον νευρικό κλονισμό. Καὶ ἐνῶ μπορεῖ νὰ εἶναι βαθύτερη ἡ αἰτία που προκαλεῖ τὸν νευρικό κλονισμό, νὰ εἶναι δηλαδή ἀκριβῶς αὐτή ἡ κίνηση μακριά ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, ἐν τούτοις, καὶ ὁ ἴδιος που παθαίνει, καί οἱ ἄλλοι τριγύρω πού τόν βλέπουν, ἀποδίδουν σε ἐξωτερικά γεγονότα τον νευρικό κλονισμό. Καμιά φορά καὶ οἱ ψυχίατροι πέφτουν ἔξω· νομίζουν δηλαδή ὅτι ἀπό αὐτὸ τὸ μικρό γεγονός, ἀπό αὐτὸ τὸ ἀσήμαντο περιστατικό προέρχεται ὁ νευρικός κλονισμός.
Μπορεί, ἄς ποῦμε, νὰ ἔχει κανείς μπροστά του ἕναν ἄνθρωπο, ὁ ὁποῖος λέει ὅτι δὲν εἶναι καλά. «Γιατί δὲν εἶσαι καλά;» τον ρωτούν. «Επειδή πρό ἡμερῶν, ἀπαντᾶ, μοῦ συνέβη αὐτό κι ἐκεῖνο». Καί ἀναφέρει κάτι πού, καθώς κανείς το μελετάει, βλέπει ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν ἀπό αὐτό το μικρό περιστατικό νὰ ἔχουμε αὐτὸ τὸ ἀποτέλεσμα: δηλαδή να πάθει ὁ ἄνθρωπος νευρικό κλονισμό, να χάσει τα νερά του, να βγεῖ ἀπὸ τὸν ἑαυτό του, να παρουσιάσει νεύρωση ἢ καὶ ψύχωση ἀκόμη. Δέν δικαιολογεῖται αὐτό.
Σ' αὐτές τις περιπτώσεις πρέπει να ψάξει κανείς βαθύτερα νὰ δεῖ τί γίνεται. Ὁπότε, θὰ ἀνακαλύψει ἀκριβῶς τη ρίζα τῆς ἀσθένειας, καί ἡ ρίζα εἶναι αὐτὴ ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος εἶναι ἀποσυρμένος στον ἑαυτό του, ὁ τύπος αὐτὸς ποὺ εἶναι ἀπομονωμένος, κλειστός, ἐκεῖ μέσα ἔχει τὴν ἀσφάλειά του μέσα στον πύργο του αὐτόν, μέσα στο φρούριο αὐτὸ αἰσθάνεται ἀσφαλής. Καί ὅταν ἀναγκασθεῖ ἀπὸ τὰ πράγματα να βγεῖ ἔξω, τότε χάνει τὸν ἑαυτό του. Το πράγμα δηλαδή ἔχει διαστάσεις.
Ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος εἶναι κλειστός, ὅταν ὑποχρεωθεῖ ἀπὸ τὰ πράγματα, τρόπον τινά, να βγεῖ ἀπὸ τὸν ἑαυτό του, ἢ ὅταν ὑποχρεωθεῖ νὰ ἀφήσει τα πράγματα νὰ μποῦν μέσα στὸ ἐσώτερο εἶναι του, τρομοκρατείται, καταλαμβάνεται ἀπό πανικό, αἰσθάνεται να καταστρέφεται αὐτὸ τὸ φρούριο μέσα στὸ ὁποῖο ἦταν ἀσφαλῆς. Καὶ τὸ χειρότερο, κυριεύεται ἀπὸ φόβους νομίζει ὅτι κα ταστρέφεται τελείως ή προσωπικότητά του, νομίζει ὅτι θὰ χαθεί μέσα στο χάος τῶν ἄλλων ἀνθρώπων καὶ θὰ χάσει τη μοναδικότητά του γιατί ὅλοι οἱ ἄνθρωποι λίγο πολύ ἔχουμε αὐτὴ τὴν ἐντύπωση, ὅτι εἴμαστε κάτι το μοναδικό, καί αὐτό εἶναι ἀλή θεια μέχρις ἑνὸς ὁρισμένου σημείου. Αυτός φθάνει μέχρι τοῦ σημείου να φοβᾶται ἀκόμη καὶ ὅτι θά τρελαθεῖ. Ὄχι μήπως χάσει τα μυαλά του, άλλά μήπως ἀποδιοργανωθεί τελείως, μήπως διασπασθεί, μήπως διαλυθεῖ ἡ προσωπικότητά του. Είναι δηλαδή κάτι πολύ φοβερό.
***
Καί ὅλα αὐτά συμβαίνουν, ἀκριβῶς διότι ὁ ἄνθρωπος αὐτός βαθύτερα -ποιός ξέρει βέβαια πότε ἔγινε ἡ ἀρχή- δὲν ἔμαθε νὰ ἔρχεται σε φυσιο λογική, σε ἀληθινή κοινωνία μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους καὶ νὰ ἀντιμετωπίζει σωστά τα γεγο νότα τῆς ζωῆς. Ἔμαθε μόνο ἕνα πράγμα να φεύγει. Να φεύγει ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, νὰ φεύγει ἀπὸ τὰ γεγονότα· ἀπὸ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα τὰ ἔνιωσε σὰν ἐχθρούς, πού πᾶνε να καταστρέψουν την προσωπικότητά του.
Καί ὅλο τὸ μυστικό εἶναι ἐδῶ: Ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος ἀναγεννᾶται ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ -ἀναγεννᾶται πραγματικά, ἀναγεννᾶται ἀπὸ τὴ ρίζα του, ἀπὸ τὸ βάθος τῆς ὑπάρξεώς του, ἀναγεννάται αὐτὸ τοῦτο τὸ πρόσωπό του, καὶ ὄχι ἀπλῶς κάνει μερικά θρησκευτικά καθήκοντα ἡ ἔχει μερικές χριστιανικές συνήθειες- ὁ ἄνθρωπος αὐτός καὶ διατηρεῖ ἀκέραιη τὴν προσωπικότητά του, ἀλλὰ καὶ άνετα, καθώς λειτουργεί ἢ ἀληθινὴ ἀγάπη, ἔρχεται σε ἐπικοινωνία μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους, καὶ άνετα αντιμετωπίζει ὅλα ἐκεῖνα τὰ ὁποία θὰ συναν τήσει στη ζωή ἀγωνίζεται, πονάει, κουράζεται, ἀλλά τελικά όμως νικάει.
5-12-1977
Είναι πολύ σημαντικό νὰ δεῖ ὁ ἄνθρωπος - ὕστερα ἀπό ἕνα περιστατικό, ἕνα συγκλονιστικό γεγονός ὅτι δὲν εἶναι ἐκεῖνος ποὺ νόμιζε ὅτι εἶναι, καὶ νὰ βλέπει τὸν ἑαυτό του τέτοιον ποὺ δὲν ἀντέχει πιὰ νὰ ζεῖ να νιώσει ὅτι πέφτει, ὅτι χάνεται, ὅτι συντρίβεται. Το να βρεθεί κανείς σε μια τέτοια κατάσταση είναι καλό, διότι είναι μια ευκαιρία νὰ ἀποφασίσει να προσγειωθεί καὶ νὰ ἀρχίσει τη ζωή του ἀπὸ τὴν ἀρχή
Συνεχίζεται με:
Κεφάλαιο Ε'
Η ιδεατή εικόνα
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου