Ζούμε σε δύσκολους καιρούς, αλλά πάνω απ' όλα, σε καιρούς που προκαλούν σύγχυση, όπου το νήμα της Αριάδνης -για να ξεφύγει από τον Μινώταυρο που βρυχάται με το σώμα του Έπσταϊν και το κεφάλι της Γουόλ Στριτ- έχει χαθεί από κάθε ανοιχτή τηλεόραση, από κάθε τυπογραφείο, από κάθε πράξη κυβερνήσεων που υπόκεινται σε οικονομικό και μερικές φορές ακόμη και προσωπικό εκβιασμό. Τα παραδείγματα είναι καθημερινά, κι όμως ο λαβύρινθος των ψευδών εννοιών, των διαστρεβλωμένων ιδεολογιών και των αναληθών λέξεων χρησιμεύει ακριβώς για να μας μπερδεύει και να μας εμποδίζει να δούμε το τέρας στον πάτο της σπηλιάς των καιρών που προσποιούνται ότι είναι σύγχρονοι, αλλά μας βυθίζουν όλο και πιο βαθιά στη βαρβαρότητα μιας τεχνοκρατίας ως αυτοσκοπό. Και μερικές φορές είναι ακριβώς τα φροϋδικά ολισθήματα της κοινωνίας που αποκαλύπτουν τον παραλογισμό πιο καθαρά από τα μεγάλα γεγονότα. Τι, για παράδειγμα, είναι απλούστερο από ένα παγκάκι; Υπάρχουν εδώ και χιλιάδες χρόνια, αποτελούσαν πάντα μέρος αστικών τοπίων σε διάφορες μορφές και λειτουργίες, ζωγραφισμένα από τους Μανέ, Βαν Γκογκ και Ρενουάρ, και υπήρξαν το φιλόξενο καταφύγιο των ερωτευμένων ζευγαριών του του Πεϊνέ και και το απαραίτητο σκηνικό αντικείμενο όσων περίμεναν τον Γκοντό. Ωστόσο, σε κάποιο σημείο, μπήκαν στην κρεατομηχανή ενός αυτοσχέδιου, μάταιου και συχνά παιδαριώδους σύγχρονου κόσμου που δεν προσπαθεί καν να αντιμετωπίσει τα προβλήματα, αλλά αντίθετα τα παρακάμπτει με τεχνάσματα.
Ένα από αυτά είναι τα «εχθρικά παγκάκια», σχεδιασμένα για να είναι ακριβώς το αντίθετο από τον αρχικό τους σκοπό: ο σκοπός τους (η mission τους), για να χρησιμοποιήσουμε τη διχαλωτή αγγλική γλώσσα, είναι να είναι άβολα, να χωρίζουν τους ανθρώπους, να τους εμποδίζουν να ξαπλώνουν ή να κάθονται για μεγάλα χρονικά διαστήματα, και μερικές φορές, όπως φαίνεται στη φωτογραφία στην αρχή του άρθρου, τα καθίσματα είναι εξοπλισμένα με καρφιά, παρόμοια με αυτά που χρησιμοποιούνται για να εμποδίζουν τα περιστέρια να κάθονται στα περβάζια. Υπήρχε ακόμη και ένα βραβείο στη Μεγάλη Βρετανία για το άτομο που θα μπορούσε να τα σχεδιάσει όσο το δυνατόν πιο άβολα και αφιλόξενα. Ο στόχος ήταν να αποτραπεί η παραμονή των αστέγων ή των μεταναστών σε αυτά, αλλά φυσικά αυτό επηρέαζε τους πάντες: τους ηλικιωμένους, τις έγκυες γυναίκες, τα παιδιά, τα άτομα με αναπηρία - εν ολίγοις, όλους εκείνους για τους οποίους το παγκάκι αποτελούσε ένα χρήσιμο στήριγμα κατά τη μετακίνησή τους. Προφανώς, μια αξιοπρεπής κοινωνία θα έπρεπε να είχε βρει μια λύση στο πρόβλημα των αστέγων και των μεταναστών, αλλά στην πραγματικότητα, κανείς δεν διανοήθηκε να φτάσει στη ρίζα και την ουσία των πραγμάτων: έχει αναληφθεί δράση αποκλειστικά για το τελευταίο κρίκο, όπως συμβαίνει τώρα σε όλους τους τομείς. Μπορείτε να βρείτε εχθρικά παγκάκια παντού, ακόμη και στην Ιταλία, μια χώρα που δεν ξεφεύγει ποτέ από καμία τάση, στη Ρώμη, το Μιλάνο, το Τορίνο, τη Μπολόνια, τη Νάπολη, τη Φλωρεντία, το Τρεβίζο. Αλλά τα τελευταία χρόνια, η μελωδία, το τροπάρι, έχει αλλάξει: το σύνθημα πάνω στο οποίο γεννήθηκε η εχθρική αρχιτεκτονική (η οποία περιλαμβάνει και άλλες κατασκευές) έχει ανατραπεί επειδή δεν είναι «συμπεριληπτική», μια μαγική λέξη με αόριστη σημασία, το αμπρακατάμπρα της πολιτικής και διοικητικής ηλιθιότητας. Ίσως να έχετε συναντήσει, στις λίγες ελεύθερες παραλίες που έχουν γλιτώσεια πό το ασφυκτικό εμπόριο της ακτογραμμής, την πινακίδα «ελεύθερη και περιεκτική παραλία». Αλλά αν κάτι είναι ελεύθερο, πρέπει απαραίτητα να είναι περιεκτικό, και όμως δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από το παράλογο φαύλο κύκλο της πολιτικής ορθότητας, ή ίσως δεν καταλαβαίνουμε πλέον την έννοια της ελευθερίας.
Ένα από αυτά είναι τα «εχθρικά παγκάκια», σχεδιασμένα για να είναι ακριβώς το αντίθετο από τον αρχικό τους σκοπό: ο σκοπός τους (η mission τους), για να χρησιμοποιήσουμε τη διχαλωτή αγγλική γλώσσα, είναι να είναι άβολα, να χωρίζουν τους ανθρώπους, να τους εμποδίζουν να ξαπλώνουν ή να κάθονται για μεγάλα χρονικά διαστήματα, και μερικές φορές, όπως φαίνεται στη φωτογραφία στην αρχή του άρθρου, τα καθίσματα είναι εξοπλισμένα με καρφιά, παρόμοια με αυτά που χρησιμοποιούνται για να εμποδίζουν τα περιστέρια να κάθονται στα περβάζια. Υπήρχε ακόμη και ένα βραβείο στη Μεγάλη Βρετανία για το άτομο που θα μπορούσε να τα σχεδιάσει όσο το δυνατόν πιο άβολα και αφιλόξενα. Ο στόχος ήταν να αποτραπεί η παραμονή των αστέγων ή των μεταναστών σε αυτά, αλλά φυσικά αυτό επηρέαζε τους πάντες: τους ηλικιωμένους, τις έγκυες γυναίκες, τα παιδιά, τα άτομα με αναπηρία - εν ολίγοις, όλους εκείνους για τους οποίους το παγκάκι αποτελούσε ένα χρήσιμο στήριγμα κατά τη μετακίνησή τους. Προφανώς, μια αξιοπρεπής κοινωνία θα έπρεπε να είχε βρει μια λύση στο πρόβλημα των αστέγων και των μεταναστών, αλλά στην πραγματικότητα, κανείς δεν διανοήθηκε να φτάσει στη ρίζα και την ουσία των πραγμάτων: έχει αναληφθεί δράση αποκλειστικά για το τελευταίο κρίκο, όπως συμβαίνει τώρα σε όλους τους τομείς. Μπορείτε να βρείτε εχθρικά παγκάκια παντού, ακόμη και στην Ιταλία, μια χώρα που δεν ξεφεύγει ποτέ από καμία τάση, στη Ρώμη, το Μιλάνο, το Τορίνο, τη Μπολόνια, τη Νάπολη, τη Φλωρεντία, το Τρεβίζο. Αλλά τα τελευταία χρόνια, η μελωδία, το τροπάρι, έχει αλλάξει: το σύνθημα πάνω στο οποίο γεννήθηκε η εχθρική αρχιτεκτονική (η οποία περιλαμβάνει και άλλες κατασκευές) έχει ανατραπεί επειδή δεν είναι «συμπεριληπτική», μια μαγική λέξη με αόριστη σημασία, το αμπρακατάμπρα της πολιτικής και διοικητικής ηλιθιότητας. Ίσως να έχετε συναντήσει, στις λίγες ελεύθερες παραλίες που έχουν γλιτώσεια πό το ασφυκτικό εμπόριο της ακτογραμμής, την πινακίδα «ελεύθερη και περιεκτική παραλία». Αλλά αν κάτι είναι ελεύθερο, πρέπει απαραίτητα να είναι περιεκτικό, και όμως δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από το παράλογο φαύλο κύκλο της πολιτικής ορθότητας, ή ίσως δεν καταλαβαίνουμε πλέον την έννοια της ελευθερίας.
Το ουσιώδες γεγονός είναι ότι τα παγκάκια -είτε εχθρικά είτε συμπεριληπτικά- μοιράζονται την ίδια ουσία, δηλαδή, την σχεδόν πνευματική απουσία ιδεών για το πώς να λύσουμε κοινωνικά προβλήματα, όπως η φτώχεια ή η ανεξέλεγκτη μετανάστευση. Πράγματι, αυτές οι μάστιγες χρησιμοποιούνται ακριβώς για να διαλύσουν την κοινωνία και να την εξατομικεύσουν οριστικά: στην πραγματικότητα, δεν είναι πλέον προβλήματα· έχουν γίνει στρατηγικές κυριαρχίας. Έτσι, ολόκληρος ο λόγος αποκτά αυτή την εξαφάνιση που είναι χαρακτηριστική του παγκοσμιισμού, του οποίου οι τελετουργίες και οι τύποι μπορούν μόνο να εξαπατήσουν τους λωτοφάγους, αυτούς που υπνωτίζονται από τη μηχανή της συναίνεσης και της συμμόρφωσης. Με λίγα λόγια, έχουμε τοποθετήσει το μέλλον, μάλιστα την ίδια την ιδέα του μέλλοντος, στο παγκάκι, ενώ το εκθαμβωτικό καρουζέλ της τεχνολογίας δημιουργεί την εντύπωση κίνησης, παρόμοια με τις πρώτες συσκευές που εφευρέθηκαν για να δώσουν την ψευδαίσθηση της κίνησης: μια σειρά από σχέδια με κάποιες μικρές διαφορές που διαδέχονταν το ένα το άλλο γρήγορα. Το άλογο καλπάζει, αλλά παρέμεινε ακίνητο. Αυτό που πραγματικά κινείται είναι πίσω από την πλάτη μας, πίσω από την πλάτη του παγκακιού όπου έχουμε σταματήσει για να περιμένουμε έναν Γκοντό που δεν θα έρθει ποτέ από μόνος του. Θα πρέπει να σηκωθούμε και να πάμε να τον πάρουμε.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου