Simone Santini - 10 Ιανουαρίου 2026
Μια πτυχή που παραβλέπεται σε μεγάλο βαθμό στο τρέχον κίνημα διαμαρτυρίας στο Ιράν, ακόμη και από ανεξάρτητους αναλυτές, είναι ότι προέκυψε ως εταιρικό (στα δικά μας γεωγραφικά πλάτη, θα λέγαμε «δεξιό») αίτημα της τάξης των εμπόρων εναντίον μιας κυβέρνησης που σήμερα έχει φιλελεύθερο-μεταρρυθμιστικό προσανατολισμό (και πάλι, «αριστερό» θα λέγαμε στα δικά μας γεωγραφικά πλάτη). Το κίνημα διαμαρτυρίας γεννιέται αντικυβερνητικό, όχι αντισυστημικό. Δεν είναι τυχαίο ότι ο ίδιος ο ηγέτης Χαμενεΐ το έχει υποστηρίξει έμμεσα (και ούτε καν τόσο έμμεσα), και ο στόχος των διαμαρτυριών, η κυβέρνηση με επικεφαλής τον Πρόεδρο Πεζεσκιάν, έχει παραδεχτεί τους περιορισμούς και τις ευθύνες της.
Αυτό το σε μεγάλο βαθμό ειρηνικό ξεκίνημα, ευρέως ανεκτό αν όχι καν υποστηριζόμενο από το «σύστημα», όπως ονομαζόταν, έχει μπολιαστεί με αντισυστημικά αιτήματα μόνο αργότερα, και σε μικρότερο βαθμό, μέχρι στιγμής, όσον αφορά τη λαϊκή συμμετοχή, σε σύγκριση με προηγούμενα κινήματα διαμαρτυρίας όπως το Donna Vita e Libertà το 2022 ή το Green Wave το 2009 (αυτό ήταν το τελευταίο πραγματικά μαζικό λαϊκό κίνημα διαμαρτυρίας στο Ιράν - αν και θα πρέπει να προστεθεί, για λόγους πνευματικής ειλικρίνειας, ότι το αντικίνημα απολάμβανε επίσης συντριπτική λαϊκή υποστήριξη).
Οι σημερινές διαδηλώσεις χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερα βίαιες αλλά με περιορισμένη λαϊκή συμμετοχή. Είναι κυρίως πορείες εκατοντάδων ή το πολύ μερικών χιλιάδων διαδηλωτών, που χρησιμεύουν ως «κάλυψη» για τον αντάρτικο πόλεων, συμπεριλαμβανομένων των ένοπλων. Οι διαδηλώσεις των τελευταίων νυχτών, που δεν καλούνται πλέον από εμπόρους αλλά σε απάντηση στην έκκληση του εξόριστου πρίγκιπα Ρεζά Παχλεβί, γιου του Σάχη που εκθρονίστηκε το 1979 από την επανάσταση του Χομεϊνί, ήταν υποδειγματικές από αυτή την άποψη. Ο πρωταρχικός τους στόχος ήταν να σπείρουν χάος, ταραχές, καταστροφές, πυρκαγιές και πυροβολισμούς, με ένοπλες ομάδες να μετακινούνται από το ένα μέρος της πόλης στο άλλο, όπως στην Τεχεράνη. Το αποτέλεσμα ήταν δεκάδες θάνατοι μεταξύ των «διαδηλωτών» και των δυνάμεων ασφαλείας.
Θα έχει αυτό το κίνημα κάποια πιθανότητα να επιτύχει τους στόχους του, δηλαδή την αλλαγή καθεστώτος; Η γνώμη μου είναι όχι, για δύο πολύ απλούς λόγους. Είναι ένα κίνημα χωρίς κεφάλι, χωρίς πολιτικό ηγέτη ή πλατφόρμα, που στοχεύει, όπως έχει ειπωθεί, αποκλειστικά στην πρόκληση χάους και όχι πολιτικής αλλαγής. Απευθύνεται περισσότερο εξωτερικά παρά εσωτερικά στο έθνος. Επιπλέον, του λείπει μια ιδιαίτερα ευρεία βάση και λαϊκή υποστήριξη, τουλάχιστον μέχρι στιγμής.
Ο Εμανουέλε Φιλιμπέρτο Ντι Σαβοΐα έχει περισσότερες πιθανότητες να επαναφέρει τη μοναρχία στην Ιταλία από ό,τι ο Ρεζά Τσίρο στο Ιράν, παρά τα όσα μπορεί να λένε ορισμένα οξυδερκή σχόλια στην Il Foglio ή την L'Inkiesta.Ο Ρενάτο Κούρτσιο έχει μεγαλύτερες πιθανότητες να αναβιώσει τις Ερυθρές Ταξιαρχίες στην Ιταλία και να τις οδηγήσει στην κατάκτηση της εξουσίας από ό,τι η εξόριστη ιρανική μαρξιστική ομάδα, η MEK, να εγκαθιδρύσει τη δικτατορία του προλεταριάτου στην Τεχεράνη.
Η αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν μπορεί να συμβεί μόνο εάν υπάρχει κενό εξουσίας, που προωθείται από ένα στοιχείο εντός του ίδιου του συστήματος.
Υπάρχουν φήμες ότι ο Χαμενεΐ έχει ήδη αποκλειστεί από τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, αντικατασταθείς από ένα είδος πολιτικοστρατιωτικής χούντας. Προς το παρόν, αυτές είναι απλώς υποθέσεις. Όσο ο Χαμενεΐ είναι ζωντανός, η απλή φυσική του παρουσία εμποδίζει κάθε είδους εξέλιξη. Χωρίς τον Χαμενεΐ, μπορούν να προκύψουν πολλές προκλήσεις, σε πολλαπλά μέτωπα. Αλλά δεν αποκλείεται απολύτως η Ισλαμική Δημοκρατία να αναγεννηθεί και να αντέξει μια ακόμη κρίση, όπως έχει συμβεί τα τελευταία σχεδόν πενήντα χρόνια.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου