ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ Β
ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ π. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ
Γνωρίζεις τον εαυτό σου;
Πανόραμα Θεσσαλονίκης, Γ΄ έκδοση
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ 1
Ἡ κίνηση ἐναντίον τῶν ἀνθρώπων
(Βλ. Οἱ συγκρούσεις, σσ. 87-99.)
Ἂν λίγο-λίγο ὁ ἄνθρωπος ἀρχίσει να καταλαβαίνει τί τοῦ συμβαίνει, καὶ πάρει τὴν ἀπόφαση νὰ ἀρχίσει να ταπεινώνεται ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ προσπαθεῖ νὰ κάνει λίγο κουράγιο νὰ ἀφεθεῖ μὲ ἐμπιστοσύνη στα χέρια τοῦ Θεοῦ, ὁ Θεὸς θὰ βρεῖ τρόπο νὰ μπεῖ καὶ στο δικό του σκοτεινό ὑπόγειο, στη δική του σκοτεινή καί σκληρή ψυχή, καὶ να μεταμορφώσει τὴν ὕπαρξή του καὶ νὰ τὸν κάνει ἀληθινό ἄνθρωπο, ἀληθινό χριστιανό.
Όλο το θέμα εἶναι νὰ ἀνοιχθεῖ ὁ ἄνθρωπος στη χάρη τοῦ Θεοῦ, στὸ φῶς τοῦ Θεοῦ. Αλλά αὐτό σημαίνει ὅτι ὁ ἄνθρωπος παραδίνεται πλέον στόν Θεό, αὐτό σημαίνει ὅτι δέχεται ἐπισκέπτη μέσα του παύει νὰ εἶναι περιθριγκωμένος καί κλειστός.
Ὁ ἀρρωστημένος ὅμως τύπος δὲν μπορεῖ νὰ τὸ κάνει αὐτό. Διότι αὐτὸς ἀναζητεῖ τὴ μοναξιά, καταφεύγει στή μοναξιά κατά ἕναν καταναγκαστικό τρόπο.
Αὐτοί πού θεωροῦν τοὺς ἄλλους ἐχθρούς τους
Πῶς βρίσκει κανείς τὸ ἀληθινό θεμέλιο του
Εἴπαμε ὅτι ὁ ἄνθρωπος, ἐφόσον ἐπλάσθη κατ' εἰκόνα Θεοῦ, δέν εἶναι μόνος του, δὲν εἶναι ἄτομο. Ὅπως ὁ Θεός Πατέρας δέν εἶναι μόνος του. Ὅπου ὁ Πατήρ, ἐκεῖ καί ὁ Υἱός, ἐκεῖ καὶ τὸ Αγιο Πνεῦμα. Ἡ Θεότης εἶναι μία, ἀλλά ὡς πρός τα πρόσωπα ὁ Θεός δέν εἶναι μονάδα, ἀλλά τρία πρόσωπα, καὶ ἔτσι ὑπάρχει κοινωνία ἀγάπης.
Ἐκτός τῶν ἄλλων, ὅπως εἶπαμε σε προηγούμενες συναντήσεις μας, τὸ κατ' εἰκόνα σημαίνει καί αὐτό, ὅτι ὁ ἄνθρωπος δὲν ἐπλάσθη ἕνα πρόσωπο. Ἕνας ἄνθρωπος εἶναι, μία ἀνθρωπότης εἶναι, ἀλλά πολλά πρόσωπα. Καί βρίσκει κανείς τὸν ἀληθινό σκοπό στη ζωή του, τὸ ἀληθινό θεμέλιο του, και ἀπό κεῖ κάνει καὶ ἀληθινό ξεκίνημα, ὅταν ἀκριβῶς δεῖ τὸν ἑαυτό του μαζί μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους.
Ἐπειδή λοιπόν ὁ ἄνθρωπος εἶναι κατ' εἰκόνα Θεοῦ, δὲν εἶναι μόνος του, ἀλλὰ εἶναι μαζί μὲ τοὺς ἄλλους. Γι' αὐτό, ὅλα τὰ προβλήματα που δημιουργοῦνται, προέρχονται ἀπό αὐτὴ τὴ ρίζα. Εάν δηλαδή δέν πάρει κανείς τή σωστή στάση απέναντι τῶν ἄλλων ἀνθρώπων, ὁπωσδήποτε δὲν θὰ ἔχει καλή, ὁμαλή ἐξέλιξη· καὶ κάποια μέρα θα μπλοκα ριστεῖ μέσα του και θὰ ἔλθει σε σύγκρουση με τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. Χρειάζεται ἑπομένως να πάρει κανείς τη σωστή στάση ἀπέναντι τῶν ἄλλων.
Καὶ ἐξηγήσαμε ὅτι, ἐὰν ὁ ἄνθρωπος δέν πάρει τη σωστή στάση ἀπέναντι τῶν ἄλλων ἀνθρώπων, μπορεῖ νὰ κινηθεῖ πρός αὐτούς κατά τρεῖς τρόπους. Ἔχουμε δηλαδή τρεῖς κινήσεις τοῦ ἀνθρώπου σε σχέση μὲ τοὺς συνανθρώπους του. Σε ἄλλους παρουσιάζεται ή μία κίνηση, σε ἄλλους ή ἄλλη καὶ σὲ ἄλλους ἡ τρίτη. Μία ἀπό αὐτές εἶναι τὸ ὅτι ὁ ἄνθρωπος, ἕνεκα ἐλλείψεως ἀληθινῆς ἀγάπης πρὸς τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους, κινεῖται πρός αὐτοὺς μὲ τρόπο δουλικό. Αναφερθήκαμε σ' αὐτή τὴν κίνηση την προηγούμενη φορά, καί τώρα, πρίν προχωρήσουμε, να συμπληρώσουμε.
Σήμερα μᾶς τρώει ὁ ἀτομισμός. Εἶναι κάτι που ἦλθε ἀπὸ τὴ Δύση, ὅπως ἔχουμε πεῖ, καὶ εἶναι κάτι φοβερό. Καί μέρα μὲ τὴν ἡμέρα, ὅλο και περισσό-τερο μπαίνει μέσα στη χώρα μας αὐτό τό ἀτομικιστικό πνεῦμα. Καὶ ἐνῶ ζοῦμε σε μεγάλες πόλεις, σε μεγάλες κοινωνίες, αἰσθανόμαστε τελικά ολομόναχοι. Είναι τέτοιο τὸ πνεῦμα σήμερα, πού ἀκόμη καί μέσα στὴν οἰκογένεια κανείς αἰσθάνεται ὁλομόναχος. Δὲν αἰσθάνεται ὅτι ἀπὸ τὴ ρίζα του, ἀπό αὐτό το βάθος τῆς ὑπάρξεώς του εἶναι μαζί μὲ ἄλλους, Δὲν τὸ αἰσθάνεται αὐτό.
Γαντζωμένοι στοὺς ἄλλους
Λέγαμε τὴν ἄλλη φορά ὅτι ἡ κίνηση πρός τους ἀνθρώπους φανερώνει ὅτι ὁ ἄνθρωπος αἰσθάνεται κατά βάθος ὅτι δὲν μπορεῖ να σταθεί μόνος του, δὲν μπορεῖ νὰ ζήσει μόνος του. Δηλαδή, δὲν ἔχει τὸ αἴσθημα τῆς αὐταρκείας, ὥστε νὰ μπορέσει ὡς ἐλεύθερος ἄνθρωπος να αγαπήσει τον συνάνθρωπό του, νὰ ἔχει κοινωνία μαζί του και να νιώσει τον ἑαυτό του καὶ ἐκεῖνον ὡς ἕναν ἄνθρωπο. Δύο πρόσωπα ἀλλά ἕνας ἄνθρωπος. Δὲν ἔχει αὐτό το αἴσθημα τῆς αὐταρκείας καὶ γι' αὐτὸ κατὰ ἕνα δουλικό τρόπο γαντζώνεται στούς ἄλλους, καὶ ἡ ὅλη στάση του εἶναι τέτοια, πού δὲν τὸν ἀφήνει να ἐξελιχθεῖ ὁμαλά.
Μιά μητέρα ἤ ἕνας πατέρας εἶναι πιθανόν να μεγαλώσουν τα παιδιά τους μὲ ἕνα πνεῦμα τέτοιο, που τα παιδιά νὰ μὴν μποροῦν νὰ ζήσουν καὶ νὰ μὴν μποροῦν νὰ σταθοῦν χωρίς το γάντζωμά τους ἀπὸ τοὺς γονεῖς. Ἡ μπορεῖ νὰ συμβεί καὶ τὸ ἀντίθετο: οἱ γονεῖς νὰ μὴν μποροῦν νὰ ζήσουν και να σταθοῦν μέσα στη ζωή, χωρίς, κατά κάποιον τρόπο, τη δουλικότητα αὐτή που δείχνουν στα παιδιά τους.
Ὑπάρχουν γονεῖς οἱ ὁποῖοι, ἂν τυχόν δοῦν μια μέρα, γιὰ τὸν ἄλφα ἢ βῆτα λόγο νὰ ἀπαγκιστρώ-νονται ἀπό αὐτούς τα παιδιά τους, χάνουν τον ἑαυτό τους, άρρωσταίνουν και κυριολεκτικά καταλαμβάνονται ἀπό ψυχοπάθεια. Ὅπως ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά ὑπάρχουν παιδιά γιὰ τὰ ὁποῖα ἤλθε ἡ ὥρα να παντρευτοῦν, νὰ φτιάξουν οἰκογένεια,
καὶ δὲν τὸ τολμοῦν διστάζουν. Δὲν ἔχουν ἐμπιστο σύνη στον ἑαυτό τους οὔτε στον συνάνθρωπό τους. Καὶ τὸ σπουδαιότερο εἶναι ὅτι δὲν τολμούν να ἀπομακρυνθοῦν ἀπὸ τὴ μητέρα ἢ τὸν πατέρα ἤ γε-νικά ἀπὸ τὸ οἰκογενειακό περιβάλλον.
Τὸ νὰ παίρνει ὁ ἄνθρωπος ἀπό τα μικρά του χρόνια ἕως ὅτου να μεγαλώσει, ἀλλὰ καὶ ἔπειτα ποὺ θὰ εἶναι πλέον μεγάλος- ἀπέναντι τῶν ἄλλων ἀνθρώπων μια στάση ὑποταγῆς, «αἰχμαλωσίας», θα λέγαμε, μια στάση που δείχνει ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ ζήσει χωρίς αὐτούς, εἶναι κάτι τὸ ἀρρωστημένο. Καί ὁπωσδήποτε ή στάση αυτή δημιουργεί βιώμα-τα οδυνηρά, ψυχικά τραύματα καὶ ἐσωτερική ἀνω-μαλία –το μπλοκάρισμα, το μπέρδεμα αὐτό για το ὁποῖο μιλήσαμε. Καὶ εἶναι ἀδύνατον, κατά την τα πεινή μου γνώμη, αὐτός ὁ ἄνθρωπος νὰ ἔχει ὁμαλή ἐξέλιξη, ομαλή ζωή καὶ ὁμαλές σχέσεις ἀκόμη καὶ μὲ αὐτούς στούς ὁποίους εἶναι γαντζωμένος και ὑποταγμένος κατά δουλικό τρόπο.
Αὐτά, συμπληρωματικά, γιὰ τὴν κίνηση πρός τοὺς ἀνθρώπους.
Μὲ τὴν ἀγάπη τοποθετούμαστε σωστά ἀπέναντι τῶν ἄλλων
Είπαμε ὅτι ὅλα τὰ προβλήματα προέρχονται ἀπὸ τις τρεῖς αὐτὲς κινήσεις πού κάνει ὁ ἄνθρωπος σὲ σχέση μὲ τοὺς συνανθρώπους του. Αὐτά τά ἀνα-φέρει ἡ Κάρεν Χόρνεϋ, καὶ νομίζω ότι θεολογικά και πνευματικά μπορεῖ νὰ θεμελιωθεῖ αὐτή ἡ θέση της, Λέει λοιπόν ὅτι ἡ κινεῖται κανείς πρὸς τοὺς ἀνθρώπους ἢ κινεῖται ἐναντίον τῶν ἀνθρώπων ἤ κινεῖται μακριά ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους. Όποια στάση ἀπὸ τις τρεῖς κι ἄν ἔχει κανείς ἀπέναντι τῶν ἄλλων, βρίσκεται σε μια παθολογική κατάσταση καὶ δὲν ἔχει ὁμαλή ἐξέλιξη. Καμιά φορά κανείς μπορεῖ νὰ ἔχει λίγο ἀπό ὅλες, καὶ αὐτό εἶναι ἀκόμη χειρότερο, γιατί τότε συγκρούονται μέσα του ή κίνηση πρός τοὺς ἀνθρώπους καὶ ἡ κίνηση μακριά ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, καὶ εἶναι σὰν νὰ ἔχουμε κάποιον, πού ἄλλοι τον τραβοῦν ἀπὸ δῶ, ἄλλοι τον τραβούν ἀπὸ κεῖ, σε σημείο πού κοντεύουν να τον σχίσουν.
Λέγαμε την περασμένη φορά ὅτι ἐκεῖνο πού προφυλάσσει τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὸ νὰ πάρει μιά ἀπὸ αὐτές τις τρεῖς στάσεις ἀπέναντι τῶν ἀνθρώ-πων εἶναι ἡ ἀγάπη. Ἐκεῖνος ποὺ ἔμαθε νὰ ἀγαπᾶ ἀληθινά, ὁπωσδήποτε θα ξεφύγει ἀπὸ αὐτές τις τρεῖς παγίδες. Καί ἔχει σημασία τὸ ὅτι ὁ Κύριος, ὅταν ἐπρόκειτο νά ἀφήσει τους μαθητάς του, τούς εἶπε: «Ἐν τούτῳ γνώσονται πάντες ὅτι ἐμοὶ μαθηταὶ ἐστε, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε ἐν ἀλλήλοις». Το χαρακτηριστικό γνώρισμα αὐτῆς τῆς οἰκογένειας τοῦ Χριστοῦ ἦταν ἡ ἀγάπη, ἡ ἀληθινή ἀγάπη. Προσέξ τε το αὐτό.
Γιὰ τὴν ἀγάπη μιλοῦν πολλοί ἄνθρωποι. Σήμερα προπαντός, καθώς καταλαβαίνουμε ὅτι φεύγει τὸ ἔδαφος κάτω ἀπό τά πόδια μας καὶ πᾶμε για το χάος, τι γίνεται. Καὶ οἱ μεγάλοι καὶ οἱ μικροί μι λοῦν γιὰ τὴν ἀγάπη, μιλοῦν γι' αὐτὴ τὴν ἑνότητα. Ἀλλὰ αὐτό εἶναι μια κραυγή, ἡ ὁποία δείχνει ἀκριβῶς τὴν κατάντια τῆς ἀνθρωπότητος, το κα τάντημα στὸ ὁποῖο ἔφθασαν οἱ ἄνθρωποι, καθώς ἄφησαν τὴν ἀληθινὴ ἀγάπη. Ἁπλῶς μὲ κραυγές καὶ μὲ λόγια δεν γίνεται τίποτε. Χρειάζεται να βρεῖ ὁ ἄνθρωπος τὴν ἀληθινή ἀγάπη.
Ἀλλὰ τὴν ἀληθινή ἀγάπη τη δίνει μόνο ὁ Θεός, ὁ ὁποῖος ἦλθε ἀπὸ ἀγάπη στον κόσμο και πέρασε, ὅπως εἶπαμε, ὅλα τὰ στάδια τῆς ζωῆς με ὑπομονή καί τελικά σταυρώθηκε ἀπό ἀγάπη για τοὺς ἀνθρώπους καὶ ἀναστήθηκε. Καί ἔφτιαξε μια ὁμάδα ἀνθρώπων, στὴν ὁποία ἔδωσε πάλι τὴν ἀγάπη, καὶ κοντά σ' αὐτὴ τὴν ὁμάδα μᾶς καλεῖ ὅλους νὰ πᾶμε, ὥστε νὰ γίνουμε οἱ πάντες μιὰ οἰκογένεια. Ὅταν ὑπάρχει λοιπόν ἡ ἀληθινή ἀγάπη, τότε ὑπάρχουν ἀληθινές σχέσεις μεταξύ τῶν ἀνθρώπων, και ξεφεύγει κανείς ἀπό τις τρεῖς αὐτὲς παγίδες.
Αναφερθήκαμε στην κατά δουλικό τρόπο κίνη-ση πρὸς τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. Καί ἐπιτρέψτε μου νὰ σᾶς θυμίσω αὐτό πού ἔχω πεῖ, ὅτι ὄχι μόνο στούς ἄλλους ἀνθρώπους δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχει προσκόλληση δουλική, παθολογική, ἀρρωστημένη, ἀλλὰ οὔτε καὶ στὸν Θεό. Καί ὁ Θεός δὲν μᾶς θέλει ἔτσι. Ὁ Θεός μᾶς θέλει ἐλεύθερους ἀνθρώπους, καί θέλει ὡς ἐλεύθερα ὄντα να δινόμαστε ἀπολύτως σ' αὐτὸν ἀγαπώντας τον, ὅπως ἐκεῖνος, ἐλεύθερος ὤν, δόθηκε σ' ἐμᾶς ἀπὸ ἀγάπη.
Συνεχίζεται
Ἡ κίνηση ἐναντίον τῶν ἀνθρώπων
(Βλ. Οἱ συγκρούσεις, σσ. 87-99.)
Ἂν λίγο-λίγο ὁ ἄνθρωπος ἀρχίσει να καταλαβαίνει τί τοῦ συμβαίνει, καὶ πάρει τὴν ἀπόφαση νὰ ἀρχίσει να ταπεινώνεται ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ προσπαθεῖ νὰ κάνει λίγο κουράγιο νὰ ἀφεθεῖ μὲ ἐμπιστοσύνη στα χέρια τοῦ Θεοῦ, ὁ Θεὸς θὰ βρεῖ τρόπο νὰ μπεῖ καὶ στο δικό του σκοτεινό ὑπόγειο, στη δική του σκοτεινή καί σκληρή ψυχή, καὶ να μεταμορφώσει τὴν ὕπαρξή του καὶ νὰ τὸν κάνει ἀληθινό ἄνθρωπο, ἀληθινό χριστιανό.
Όλο το θέμα εἶναι νὰ ἀνοιχθεῖ ὁ ἄνθρωπος στη χάρη τοῦ Θεοῦ, στὸ φῶς τοῦ Θεοῦ. Αλλά αὐτό σημαίνει ὅτι ὁ ἄνθρωπος παραδίνεται πλέον στόν Θεό, αὐτό σημαίνει ὅτι δέχεται ἐπισκέπτη μέσα του παύει νὰ εἶναι περιθριγκωμένος καί κλειστός.
Ὁ ἀρρωστημένος ὅμως τύπος δὲν μπορεῖ νὰ τὸ κάνει αὐτό. Διότι αὐτὸς ἀναζητεῖ τὴ μοναξιά, καταφεύγει στή μοναξιά κατά ἕναν καταναγκαστικό τρόπο.
Αὐτοί πού θεωροῦν τοὺς ἄλλους ἐχθρούς τους
Πῶς βρίσκει κανείς τὸ ἀληθινό θεμέλιο του
Εἴπαμε ὅτι ὁ ἄνθρωπος, ἐφόσον ἐπλάσθη κατ' εἰκόνα Θεοῦ, δέν εἶναι μόνος του, δὲν εἶναι ἄτομο. Ὅπως ὁ Θεός Πατέρας δέν εἶναι μόνος του. Ὅπου ὁ Πατήρ, ἐκεῖ καί ὁ Υἱός, ἐκεῖ καὶ τὸ Αγιο Πνεῦμα. Ἡ Θεότης εἶναι μία, ἀλλά ὡς πρός τα πρόσωπα ὁ Θεός δέν εἶναι μονάδα, ἀλλά τρία πρόσωπα, καὶ ἔτσι ὑπάρχει κοινωνία ἀγάπης.
Ἐκτός τῶν ἄλλων, ὅπως εἶπαμε σε προηγούμενες συναντήσεις μας, τὸ κατ' εἰκόνα σημαίνει καί αὐτό, ὅτι ὁ ἄνθρωπος δὲν ἐπλάσθη ἕνα πρόσωπο. Ἕνας ἄνθρωπος εἶναι, μία ἀνθρωπότης εἶναι, ἀλλά πολλά πρόσωπα. Καί βρίσκει κανείς τὸν ἀληθινό σκοπό στη ζωή του, τὸ ἀληθινό θεμέλιο του, και ἀπό κεῖ κάνει καὶ ἀληθινό ξεκίνημα, ὅταν ἀκριβῶς δεῖ τὸν ἑαυτό του μαζί μὲ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους.
Ἐπειδή λοιπόν ὁ ἄνθρωπος εἶναι κατ' εἰκόνα Θεοῦ, δὲν εἶναι μόνος του, ἀλλὰ εἶναι μαζί μὲ τοὺς ἄλλους. Γι' αὐτό, ὅλα τὰ προβλήματα που δημιουργοῦνται, προέρχονται ἀπό αὐτὴ τὴ ρίζα. Εάν δηλαδή δέν πάρει κανείς τή σωστή στάση απέναντι τῶν ἄλλων ἀνθρώπων, ὁπωσδήποτε δὲν θὰ ἔχει καλή, ὁμαλή ἐξέλιξη· καὶ κάποια μέρα θα μπλοκα ριστεῖ μέσα του και θὰ ἔλθει σε σύγκρουση με τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. Χρειάζεται ἑπομένως να πάρει κανείς τη σωστή στάση ἀπέναντι τῶν ἄλλων.
Καὶ ἐξηγήσαμε ὅτι, ἐὰν ὁ ἄνθρωπος δέν πάρει τη σωστή στάση ἀπέναντι τῶν ἄλλων ἀνθρώπων, μπορεῖ νὰ κινηθεῖ πρός αὐτούς κατά τρεῖς τρόπους. Ἔχουμε δηλαδή τρεῖς κινήσεις τοῦ ἀνθρώπου σε σχέση μὲ τοὺς συνανθρώπους του. Σε ἄλλους παρουσιάζεται ή μία κίνηση, σε ἄλλους ή ἄλλη καὶ σὲ ἄλλους ἡ τρίτη. Μία ἀπό αὐτές εἶναι τὸ ὅτι ὁ ἄνθρωπος, ἕνεκα ἐλλείψεως ἀληθινῆς ἀγάπης πρὸς τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους, κινεῖται πρός αὐτοὺς μὲ τρόπο δουλικό. Αναφερθήκαμε σ' αὐτή τὴν κίνηση την προηγούμενη φορά, καί τώρα, πρίν προχωρήσουμε, να συμπληρώσουμε.
Σήμερα μᾶς τρώει ὁ ἀτομισμός. Εἶναι κάτι που ἦλθε ἀπὸ τὴ Δύση, ὅπως ἔχουμε πεῖ, καὶ εἶναι κάτι φοβερό. Καί μέρα μὲ τὴν ἡμέρα, ὅλο και περισσό-τερο μπαίνει μέσα στη χώρα μας αὐτό τό ἀτομικιστικό πνεῦμα. Καὶ ἐνῶ ζοῦμε σε μεγάλες πόλεις, σε μεγάλες κοινωνίες, αἰσθανόμαστε τελικά ολομόναχοι. Είναι τέτοιο τὸ πνεῦμα σήμερα, πού ἀκόμη καί μέσα στὴν οἰκογένεια κανείς αἰσθάνεται ὁλομόναχος. Δὲν αἰσθάνεται ὅτι ἀπὸ τὴ ρίζα του, ἀπό αὐτό το βάθος τῆς ὑπάρξεώς του εἶναι μαζί μὲ ἄλλους, Δὲν τὸ αἰσθάνεται αὐτό.
Γαντζωμένοι στοὺς ἄλλους
Λέγαμε τὴν ἄλλη φορά ὅτι ἡ κίνηση πρός τους ἀνθρώπους φανερώνει ὅτι ὁ ἄνθρωπος αἰσθάνεται κατά βάθος ὅτι δὲν μπορεῖ να σταθεί μόνος του, δὲν μπορεῖ νὰ ζήσει μόνος του. Δηλαδή, δὲν ἔχει τὸ αἴσθημα τῆς αὐταρκείας, ὥστε νὰ μπορέσει ὡς ἐλεύθερος ἄνθρωπος να αγαπήσει τον συνάνθρωπό του, νὰ ἔχει κοινωνία μαζί του και να νιώσει τον ἑαυτό του καὶ ἐκεῖνον ὡς ἕναν ἄνθρωπο. Δύο πρόσωπα ἀλλά ἕνας ἄνθρωπος. Δὲν ἔχει αὐτό το αἴσθημα τῆς αὐταρκείας καὶ γι' αὐτὸ κατὰ ἕνα δουλικό τρόπο γαντζώνεται στούς ἄλλους, καὶ ἡ ὅλη στάση του εἶναι τέτοια, πού δὲν τὸν ἀφήνει να ἐξελιχθεῖ ὁμαλά.
Μιά μητέρα ἤ ἕνας πατέρας εἶναι πιθανόν να μεγαλώσουν τα παιδιά τους μὲ ἕνα πνεῦμα τέτοιο, που τα παιδιά νὰ μὴν μποροῦν νὰ ζήσουν καὶ νὰ μὴν μποροῦν νὰ σταθοῦν χωρίς το γάντζωμά τους ἀπὸ τοὺς γονεῖς. Ἡ μπορεῖ νὰ συμβεί καὶ τὸ ἀντίθετο: οἱ γονεῖς νὰ μὴν μποροῦν νὰ ζήσουν και να σταθοῦν μέσα στη ζωή, χωρίς, κατά κάποιον τρόπο, τη δουλικότητα αὐτή που δείχνουν στα παιδιά τους.
Ὑπάρχουν γονεῖς οἱ ὁποῖοι, ἂν τυχόν δοῦν μια μέρα, γιὰ τὸν ἄλφα ἢ βῆτα λόγο νὰ ἀπαγκιστρώ-νονται ἀπό αὐτούς τα παιδιά τους, χάνουν τον ἑαυτό τους, άρρωσταίνουν και κυριολεκτικά καταλαμβάνονται ἀπό ψυχοπάθεια. Ὅπως ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά ὑπάρχουν παιδιά γιὰ τὰ ὁποῖα ἤλθε ἡ ὥρα να παντρευτοῦν, νὰ φτιάξουν οἰκογένεια,
καὶ δὲν τὸ τολμοῦν διστάζουν. Δὲν ἔχουν ἐμπιστο σύνη στον ἑαυτό τους οὔτε στον συνάνθρωπό τους. Καὶ τὸ σπουδαιότερο εἶναι ὅτι δὲν τολμούν να ἀπομακρυνθοῦν ἀπὸ τὴ μητέρα ἢ τὸν πατέρα ἤ γε-νικά ἀπὸ τὸ οἰκογενειακό περιβάλλον.
Τὸ νὰ παίρνει ὁ ἄνθρωπος ἀπό τα μικρά του χρόνια ἕως ὅτου να μεγαλώσει, ἀλλὰ καὶ ἔπειτα ποὺ θὰ εἶναι πλέον μεγάλος- ἀπέναντι τῶν ἄλλων ἀνθρώπων μια στάση ὑποταγῆς, «αἰχμαλωσίας», θα λέγαμε, μια στάση που δείχνει ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ ζήσει χωρίς αὐτούς, εἶναι κάτι τὸ ἀρρωστημένο. Καί ὁπωσδήποτε ή στάση αυτή δημιουργεί βιώμα-τα οδυνηρά, ψυχικά τραύματα καὶ ἐσωτερική ἀνω-μαλία –το μπλοκάρισμα, το μπέρδεμα αὐτό για το ὁποῖο μιλήσαμε. Καὶ εἶναι ἀδύνατον, κατά την τα πεινή μου γνώμη, αὐτός ὁ ἄνθρωπος νὰ ἔχει ὁμαλή ἐξέλιξη, ομαλή ζωή καὶ ὁμαλές σχέσεις ἀκόμη καὶ μὲ αὐτούς στούς ὁποίους εἶναι γαντζωμένος και ὑποταγμένος κατά δουλικό τρόπο.
Αὐτά, συμπληρωματικά, γιὰ τὴν κίνηση πρός τοὺς ἀνθρώπους.
Μὲ τὴν ἀγάπη τοποθετούμαστε σωστά ἀπέναντι τῶν ἄλλων
Είπαμε ὅτι ὅλα τὰ προβλήματα προέρχονται ἀπὸ τις τρεῖς αὐτὲς κινήσεις πού κάνει ὁ ἄνθρωπος σὲ σχέση μὲ τοὺς συνανθρώπους του. Αὐτά τά ἀνα-φέρει ἡ Κάρεν Χόρνεϋ, καὶ νομίζω ότι θεολογικά και πνευματικά μπορεῖ νὰ θεμελιωθεῖ αὐτή ἡ θέση της, Λέει λοιπόν ὅτι ἡ κινεῖται κανείς πρὸς τοὺς ἀνθρώπους ἢ κινεῖται ἐναντίον τῶν ἀνθρώπων ἤ κινεῖται μακριά ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους. Όποια στάση ἀπὸ τις τρεῖς κι ἄν ἔχει κανείς ἀπέναντι τῶν ἄλλων, βρίσκεται σε μια παθολογική κατάσταση καὶ δὲν ἔχει ὁμαλή ἐξέλιξη. Καμιά φορά κανείς μπορεῖ νὰ ἔχει λίγο ἀπό ὅλες, καὶ αὐτό εἶναι ἀκόμη χειρότερο, γιατί τότε συγκρούονται μέσα του ή κίνηση πρός τοὺς ἀνθρώπους καὶ ἡ κίνηση μακριά ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, καὶ εἶναι σὰν νὰ ἔχουμε κάποιον, πού ἄλλοι τον τραβοῦν ἀπὸ δῶ, ἄλλοι τον τραβούν ἀπὸ κεῖ, σε σημείο πού κοντεύουν να τον σχίσουν.
Λέγαμε την περασμένη φορά ὅτι ἐκεῖνο πού προφυλάσσει τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὸ νὰ πάρει μιά ἀπὸ αὐτές τις τρεῖς στάσεις ἀπέναντι τῶν ἀνθρώ-πων εἶναι ἡ ἀγάπη. Ἐκεῖνος ποὺ ἔμαθε νὰ ἀγαπᾶ ἀληθινά, ὁπωσδήποτε θα ξεφύγει ἀπὸ αὐτές τις τρεῖς παγίδες. Καί ἔχει σημασία τὸ ὅτι ὁ Κύριος, ὅταν ἐπρόκειτο νά ἀφήσει τους μαθητάς του, τούς εἶπε: «Ἐν τούτῳ γνώσονται πάντες ὅτι ἐμοὶ μαθηταὶ ἐστε, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε ἐν ἀλλήλοις». Το χαρακτηριστικό γνώρισμα αὐτῆς τῆς οἰκογένειας τοῦ Χριστοῦ ἦταν ἡ ἀγάπη, ἡ ἀληθινή ἀγάπη. Προσέξ τε το αὐτό.
Γιὰ τὴν ἀγάπη μιλοῦν πολλοί ἄνθρωποι. Σήμερα προπαντός, καθώς καταλαβαίνουμε ὅτι φεύγει τὸ ἔδαφος κάτω ἀπό τά πόδια μας καὶ πᾶμε για το χάος, τι γίνεται. Καὶ οἱ μεγάλοι καὶ οἱ μικροί μι λοῦν γιὰ τὴν ἀγάπη, μιλοῦν γι' αὐτὴ τὴν ἑνότητα. Ἀλλὰ αὐτό εἶναι μια κραυγή, ἡ ὁποία δείχνει ἀκριβῶς τὴν κατάντια τῆς ἀνθρωπότητος, το κα τάντημα στὸ ὁποῖο ἔφθασαν οἱ ἄνθρωποι, καθώς ἄφησαν τὴν ἀληθινὴ ἀγάπη. Ἁπλῶς μὲ κραυγές καὶ μὲ λόγια δεν γίνεται τίποτε. Χρειάζεται να βρεῖ ὁ ἄνθρωπος τὴν ἀληθινή ἀγάπη.
Ἀλλὰ τὴν ἀληθινή ἀγάπη τη δίνει μόνο ὁ Θεός, ὁ ὁποῖος ἦλθε ἀπὸ ἀγάπη στον κόσμο και πέρασε, ὅπως εἶπαμε, ὅλα τὰ στάδια τῆς ζωῆς με ὑπομονή καί τελικά σταυρώθηκε ἀπό ἀγάπη για τοὺς ἀνθρώπους καὶ ἀναστήθηκε. Καί ἔφτιαξε μια ὁμάδα ἀνθρώπων, στὴν ὁποία ἔδωσε πάλι τὴν ἀγάπη, καὶ κοντά σ' αὐτὴ τὴν ὁμάδα μᾶς καλεῖ ὅλους νὰ πᾶμε, ὥστε νὰ γίνουμε οἱ πάντες μιὰ οἰκογένεια. Ὅταν ὑπάρχει λοιπόν ἡ ἀληθινή ἀγάπη, τότε ὑπάρχουν ἀληθινές σχέσεις μεταξύ τῶν ἀνθρώπων, και ξεφεύγει κανείς ἀπό τις τρεῖς αὐτὲς παγίδες.
Αναφερθήκαμε στην κατά δουλικό τρόπο κίνη-ση πρὸς τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. Καί ἐπιτρέψτε μου νὰ σᾶς θυμίσω αὐτό πού ἔχω πεῖ, ὅτι ὄχι μόνο στούς ἄλλους ἀνθρώπους δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχει προσκόλληση δουλική, παθολογική, ἀρρωστημένη, ἀλλὰ οὔτε καὶ στὸν Θεό. Καί ὁ Θεός δὲν μᾶς θέλει ἔτσι. Ὁ Θεός μᾶς θέλει ἐλεύθερους ἀνθρώπους, καί θέλει ὡς ἐλεύθερα ὄντα να δινόμαστε ἀπολύτως σ' αὐτὸν ἀγαπώντας τον, ὅπως ἐκεῖνος, ἐλεύθερος ὤν, δόθηκε σ' ἐμᾶς ἀπὸ ἀγάπη.
Συνεχίζεται
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου