Ἁμαρτία καί ψυχοπαθολογικές καταστάσεις(23)

 Συνέχεια από: Πέμπτη 12 Φεβρουαρίου 2026

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ Γ
ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ π. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ
Ἁμαρτία καί ψυχοπαθολογικές καταστάσεις Στ3
Β΄ έκδοση
ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Στ’ Αμαρτία και συμπτώματα

Ἄλλο ἁμαρτία καί ἄλλο ἠθική ἀσθένεια

Είπαμε την προηγούμενη φορά ὅτι ἡ ἁμαρτία κατά τὴν ὀρθόδοξη θεολογία εἶναι μια κατάσταση που δημιουργεῖται μέσα στὸν ἄνθρωπο, καθώς αὐτὸς ἀπομακρύνεται ἀπό τόν Θεό. Καθώς δηλα δὴ ὁ ἄνθρωπος ἐπαναστατεῖ ἐναντίον τοῦ Θεοῦ, ἀπομακρύνεται ἀπό αὐτόν, καί αὐτή ἡ ἀπομάκρυν-σή του, πού τοῦ στερεῖ τή χάρη τοῦ Θεοῦ, δημι-ουργεῖ μέσα του μια τέτοια κατάσταση, που όνο-μάζεται με μιά λέξη ἁμαρτία. Ἁμαρτία συνεπῶς εἶναι μια κατάσταση, ἕνα φρόνημα πού δημιουρ-γεῖται μέσα στόν ἄνθρωπο, καί ὄχι ἁπλῶς ἡ ἄλφα ἢ ἡ βῆτα συγκεκριμένη πράξη. Καί αὐτά βέβαια εἶναι ἁμαρτία, ἀλλά στην κυριολεξία αὐτά εἶναι ἁπλῶς ἐκδηλώσεις· δέν εἶναι αὐτά μόνο ἡ ἁμαρτία.

Εἶναι τὸ φρόνημα πού γεννᾶ τίς ἁμαρτωλές πράξεις

Μετά ἀπό ὅσα εἴπαμε την περασμένη φορά γιὰ τὴν ἁμαρτία καθίσταται φανερόν πόσον εἶναι ἐξεζητημένη ἡ ἐξαγγελία κρίσεως ἐπὶ ὡρισμένων πλευρών μιᾶς ἀσθενείας, ἐνῶ αὐτή αὕτη είναι ἡ κακών πράξεων Είναι ώσάν να προσβάλλωμεν τα δοθέντα καί οἱ αιτία που τά προεκάλεσαν νά παρα μείνουν άθικτοι. Αἱ ἁμαρτωλαί πράξεις πρέπει βε βαίως να ταξινομούνται κατά κάποιον βαθμόν, διό ἀποτελεσματικῶς τὴν γενομένην ἐπὶ τῆς ψυχῆς ζητείται αλλά ὡς ποιμένες δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανορθώσωμεν μίαν, χωρίς ν' ἀναγνωρίσωμεν ὅτι εἰς τὰ ἄμεσά των ἀποτελέσματα ἐπὶ τοῦ πνεύματος αἱ ἁμαρτίαι δια-φέρουν εἰς βαρύτητα. Εἶναι ἐν τούτοις το «φρόνη μα» ποὺ γεννᾷ τὰς ἁμαρτωλάς πράξεις, τοῦτο  δέον να τυγχάνῃ τοῦ εἰδικοῦ διαφέροντός μας. Καὶ ἀναφέρει στη συνέχεια μιά συγκεκριμένη περίπτωση:

Ἐνθυμοῦμαι ὅτι κατά τὰ πρῶτα ἔτη τῆς ἐφημε ρίας μου συνώδευσα κάποτε τόν προϊστάμενον συν-ἀδελφόν μου εἰς τὴν ἐπίσκεψιν ἑνός ἐνορίτου μας ποὺ εἶχεν ἀποστατήσει. Το ἁμάρτημα ἦτο πολύ σο-βαρόν, καί ἐλήφθησαν πειθαρχικά μέτρα. Ὁ ἄνθρω-πος ἀντίκρυσε γυμνήν τήν ἁμαρτίαν του, καί μετά διετάχθη να διακόψῃ κάθε ἐπικοινωνίαν μετά τῆς Ἐκκλησίας.

Πήγε δηλαδή ὁ προϊστάμενος καί ὠμά-ὠμά τοῦ εἶπε: «Ἔκανες αὐτό. Τελείωσε. Δέν μπορεῖς νὰ είσαι πλέον μέλος τῆς Ἐκκλησίας. Ἀποκόπτεσαι».

Οὐδεμία προσπάθεια ἐγένετο διά να κατανοηθῇ ἡ ἱστορία τοῦ ἀνθρώπου, αἱ συνθῆκαι ὑφ᾽ ἂς ὡδη-γήθη εἰς τὴν πτῶσιν, τὸ ἰδιάζον «φρόνημα» πού εἶχε κυριαρχήσει εἰς τὴν ζωήν του, κατά τί τοῦτο ἦτο ἐσφαλμένον καὶ διατί. Δὲν ἔγινε προσπάθεια να κατανοηθεῖ ἡ ἱστο ρια τοῦ ἀνθρώπου, τὸ ἰδιάζον, το βαθύτερο φρόνη μα τῆς ὑπάρξεώς του. Ποιό δηλαδή ήταν, τέλος πάντων, αὐτὸ τὸ ἁμαρτωλό φρόνημα, ποὺ τὸν ὁδή γησε σ' αὐτὴ τὴν ἁμαρτία.

Ἴσως, ἐὰν ἡ περίπτωσις εἶχεν ἐξετασθή διεξο δικῶς, ὁ ἄνθρωπος νὰ μὴ ἐκηρύσσετο τόσον ένοχος ὅσον ἐλογίσθη, καὶ, ἐν πάσῃ περιπτώσει, εἶναι ἀσφαλῶς ἔργον τοῦ θεραπευτοῦ τῶν ψυχῶν νὰ προσ-παθῇ νὰ σώζῃ καὶ νὰ ἀποκαθιστᾷ μᾶλλον παρά να συνθλίβῃ χωρίς ἔλεος τὸν πεσόντα. Βέβαια, ὅπου ή ἁμαρτία εἶναι θανάσιμος, η δραστική θεραπεία εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία.

Αὐτό ἔχει σημασία. Να το προσέξουμε. Κάνει κανείς μια ἁμαρτία θανάσιμη. Ὁ ὑπεύθυνος  προϊστάμενος τοῦ ναοῦ, ὁ ἐφημέριος, ὁ δάσκαλος στο σχολείο κτλ.- εἶναι ἀνάγκη να λάβει δραστικά μέτρα.

Αὐτὸ ἀσφαλῶς θὰ εἶχεν ὁ Ἰησοῦς κατά νοῦν, ὅταν ἐπρότεινε την σωτηρίαν τῆς ψυχῆς ἀκόμη καὶ μὲ τὴν θυσίαν τῆς ἐξορύξεως τοῦ δεξιοῦ ὀφθαλμοῦ ἤ τῆς ἀποκοπῆς τῆς δεξιᾶς χειρός.

Τόσο αὐστηρά και τόσο δραστικά πρέπει να ἐνεργήσει κανείς.

Πρέπει ὅμως νὰ ἀντιληφθῶμεν ὅτι ἡ σωτηρία καὶ ἡ θεραπεία, ὄχι ἡ καταστροφή, ήτο τὸ μέλημά Του...

Αὐτό εἶναι τὸ θέμα. Τὴν ὥρα ποὺ λαμβάνουμε δραστικά μέτρα, που κατακρίνουμε τὸν ἁμαρτάνον-τα καὶ τον τιμωρούμε, γιατί το κάνουμε; Όταν ὁ ἀπώτερος σκοπός σου είναι να βοηθήσεις τὸν ἄλλο να συνέλθει, να κατα λάβει τι έκανε και να σωθεί ἐν Χριστώ Ιησού, τοτε δὲν μπορεῖς, ἁπλῶς καὶ μόνο ἐπειδὴ εἶδες μια ἐκδήλωση, ὅσο βαριά κι ἂν ήταν, νὰ ἐνεργήσεις, τρόπον τινά, μὲ τὸ μαχαίρι νὰ τοῦ πάρεις, ἂς πούμε, το κεφάλι. Ἡ ἀγάπη, ἡ καλοσύνη, τὸ ἐνδιαφέρον σου γιὰ τὴ σωτηρία αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου, εἴτε συγ γενής σου είναι εἴτε ὄχι, θὰ σε κάνει νὰ ἐξαντλήσεις κάθε μέσο, κάθε προσπάθεια, κάθε δυνατότητα, ὥστε νὰ δεῖς καλύτερα καί βαθύτερα γιατί κάνει ὅτι κάνει, γιατί ἐνεργεῖ ὅπως ἐνεργεῖ.

...καὶ ὅτι δ᾽ Αὐτὸν οὐδεμία ἁμαρτία ἐθεωρεῖτο «θανάσιμος» ἐν τῇ ἐννοίᾳ καθ᾽ ἦν ἀποκλείεται ἡ δυνατότης τῆς συγγνώμης.

Για τον Χριστό δέν ὑπῆρχε καμία ἁμαρτία, γιὰ τὴν ὁποία νὰ μὴν ὑπῆρχε ἄφεση, συγχώρηση ὅπως συνηθίζουμε να λέμε ἐμεῖς καμιά φορά ὅτι αὐτό εἶναι ἀσυγχώρητο. Ἔκανε ὁ ἄλλος ὅ,τι ἔκανε, ἔστω καὶ μὲ ὅλη τή θέλησή του ἤ καί πολύ προ κλητικά. Ἐμεῖς πρέπει να σκεφθούμε τα πράγματα ἀπὸ τὴν πλευρά τῆς σωτηρίας του.ή περιοριζώμεθα εἰς τὴν καταγγελίαν ἤ καταδίκην Όπως Ἐκείνος οὕτω καὶ ἡμεῖς δὲν πρέπει ποτέ νά φτάνουμε στήν καταδίκη  τοῦ ἁμαρτωλοῦ ἡ τῶν πράξεών του, ἀλλά μάλλον νὰ ζητοῦμεν να μεταβάλωμεν το «φρόνημα», ἐκ τοῦ ὁποίου γεννῶνται αἱ ἐσφαλμέναι πράξεις. «Εκ τῆς καρδίας προέρχονται αἱ ἀποφάσεις τῆς ζωῆς». Βέβαια, ή Εκκλησία δεν σκέπτεται τη σωτηρία ενός μόνο μέ-λους άλλά όλων καί ὅταν αὐτός εἶναι ἐπικίνδυνος καὶ γιὰ τοὺς ἄλλους, τότε τόν ἀποκόπτει, γιά νά μὴ χαθοῦν τὰ ἄλλα μέλη.

Πόσες φορές πάει ἕνας χριστιανός καὶ ἐξομο λογείται τὰ ἴδια καὶ πάλι τὰ ἴδια. Δηλαδή, κόβει τὰ κλαδιά ἀπό ἕνα ἄγριο δένδρο. Τι νόημα έχει αὐτό; Πάλι θα βγοῦν τὰ κλαδιά αὐτά. Τὰ ἔκοψες φέτος· τοῦ χρόνου πάλι θα ξαναβγούν. Σκοπός εἶναι νὰ ἀλλάξεις το δένδρο μπολιάζοντάς το Σκο πός εἶναι καὶ τὸν ἑαυτό σου ἀπό τή ρίζα να τον ἀλλάξεις. Νὰ δεῖς βαθύτερα ποιό εἶναι τὸ φρόνημά σου, ποιά εἶναι ἡ πεποίθησή σου, ἡ ὅλη κατάστασή σου. Μήν προσέχεις ἁπλῶς τις ὅποιες εκδηλώσεις σου καὶ ἔτσι, ὅταν ἐξομολογεῖσαι, ἁπλῶς ὁμολο γεῖς: Έκανα τοῦτο, ἔκανα ἐκεῖνο ἢ τὸ ἄλλο

Βεβαίως θὰ πεῖ κανείς καὶ τίς συγκεκριμένες πρά-ξεις, ἀλλὰ ὅλα αὐτά πρέπει νὰ εἶναι δρόμοι που ὁδηγοῦν στη ρίζα τοῦ κακοῦ, καὶ ἐκείνη εἶναι που πρέπει να γιατρευτεῖ. Δὲν ἀρκεῖ νὰ κόψουμε ἁπλῶς τα κλαδιά ἢ τοὺς ἄγριους καρποὺς ἀπὸ τὸ ἄγριο δένδρο. Σκοπός εἶναι νὰ κόψεις τὸ ἄγριο δένδρο ἀπό τή ρίζα καὶ νὰ τὸ μπολιάσεις. Χρειάζεται λοι πὸν νὰ ἀλλάξει το φρόνημα τοῦ ἀνθρώπου

Διάκριση μεταξύ ἁμαρτίας καὶ ἠθικῆς ἀσθένειας