ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ Α. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ
Συνάξεις γιά νέους
Ἐφηβεία, γάμος, ἀγαμία
Τόμος Α΄
Πορεία πρός τήν ὡριμότητα.
Anima, animus.
ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
A 8
Ἐπανάσταση στον ψυχοσωματικό κόσμο τοῦ ἐφήβου
Ἡ βοήθεια τῶν γονέων γιὰ τὴν ὡρίμανση τοῦ ἐφήβου
Κάθε ἄνθρωπος, ὅταν ἔρχεται σ' αὐτόν τον κόσμο, ἔρχεται μωρό, ἀδύναμος καί ἀνίκανος να κάνει ὁτιδήποτε. Ἀλλά αὐτός ὁ ἄνθρωπος, παρά τὴν ἀδυναμία του, παρά τή μικρότητά του, παρά τὴν ἀνικανότητά του, πρέπει να γίνει ἕνας τέλειος, ἕνας ὁλοκληρωμένος ἄνθρωπος. Για να φθάσει ἐκεῖ, περνάει βέβαια ἀπό ἀρκετά στάδια, καί κατά τα στάδια αὐτά, χωρίς νὰ ὑποδουλώνεται -αὐτό εἶναι κακό, εἶναι ἀρρωστημένο- ἐξαρτᾶται, ἄλλοτε περισσότερο καί ἄλλοτε λιγότερο, ἀπό ἄλλους καί, κυρίως καί πρωτίστως, ἀπό τούς γονεῖς. Στηρίζεται σ' αὐτούς, βοηθιέται ἀπό αὐτούς και σιγά-σιγά ἀναπτύσσεται, μεγαλώνει. Ωστόσο ὅμως, ὅσο κι ἂν ἐξαρτᾶται ἀπό ἄλλους, ὁ ἄνθρωπος ἀναπτύσσεται, μεγαλώνει καθ' ἑαυτόν. Εάν δηλαδή κάποιος ἄλλος μπεῖ μέσα στη ζωή ὁποιουδήποτε ἀνθρώπου καί θελήσει μέ τόν ἄλφα ή βήτα τρόπο να παρα-βιάσει τη φυσιολογική του ἀνάπτυξη, αὐτό θα εἶναι μιὰ ἀποτυχία.
Γιὰ νὰ γίνω πιὸ σαφής, νὰ πῶ τὸ ἑξῆς: ἕνα φυτό, ποὺ τὸ βάζουμε σε μια γλάστρα, μποροῦμε νὰ τὸ σκαλίσουμε, να το λιπάνουμε, να το στηρί ξουμε μὲ ἕνα καλάμι, να το ποτίσουμε· μποροῦμε να το πάρουμε μέσα στη ζέστη ἢ νὰ τὸ βγάλουμε στὸν ἥλιο, ἀνάλογα μὲ τὴν ἐποχή, μποροῦμε νὰ το προφυλάξουμε ἀπὸ τὸν ἀέρα, ἀλλὰ δὲν μποροῦμε να το τραβήξουμε να μεγαλώσει. Ὅ,τι θα γίνει για να μεγαλώσει, θα το κάνει μόνο του, θα γίνει ἀπό τὸν ἴδιο τὸν ἑαυτό του. Δεν ξέρω ἄν καταλαβαίνε-τε. Δηλαδή, ἄν, ἐπειδή βιάζεται κανείς να το μεγα-λώσει, τὸ πιάσει από την κορυφή του και το τεν-τώσει σαν λάστιχο, θὰ τὸ χαλάσει.
Νομίζω ὅτι κάτι τέτοιο ἰσχύει και γιὰ τὸν ἄνθρωπο. Σε πολλούς μπορεῖ νὰ στηριχθεῖ, ἀπό πολλούς μπορεῖ νὰ ἐξαρτηθεῖ, ἀπό πολλούς μπορεῖ να βοηθηθεί κατά τὸν ἕναν ἢ τὸν ἄλλο τρόπο, ἀλλὰ κανείς -χωρίς νὰ ἐξαιροῦνται ἡ μητέρα καί ὁ πατέρας- δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μπεῖ μέσα στη ζωή τοῦ παιδιοῦ κατά ἕναν τέτοιο τρόπο, σαν να το ἀρπάζει ἀπὸ τὸ κεφάλι και να θέλει να το μεγα-λώσει είτε σωματικά εἴτε διανοητικά εἴτε ψυχικά, Το τέντωμα αὐτὸ δὲν μπορεῖ νὰ γίνει ἄλλο τώρα ὅτι γίνεται πολλές φορές κάτι τέτοιο. Τόσο πολύ θέλει, π.χ. μια μάνα να μπεί στη ζωή τοῦ παιδιοῦ -ἤ ἕνας δάσκαλος ἤ, ἄν θέλετε, ἀκόμη καὶ ἕνας πνευματικός- ποὺ ἐνεργεῖ σαν να θέλει να το τραβήξει, να το τεντώσει, ὅπως τεντώνουν ἕνα λάστιχο.
Έρχεται λοιπόν ὁ ἄνθρωπος στον κόσμο ἀδύναμος, ἔτσι ὅπως ἔρχεται, καὶ ἐξαρτᾶται, στηρίζε ται, βοηθιέται ἀπό ἄλλους, άλλά τελικά καθ' έαυ τὸν ὁ ἄνθρωπος πρέπει να μεγαλώσει και να γίνει ώριμος καί ὁλοκληρωμένος ἄνθρωπος,
Αὐτὸ ἀκόμη πιο πολύ φαίνεται τὴν ἐποχή που το παιδί ἀφήνει τα παιδικά του χρόνια -άλλο μπο ρεῖ νὰ ἀφήσει τὰ παιδικά του χρόνια στα δεκατρία του καί ἄλλο στὰ ἕντεκά του- καὶ εἰσέρχεται στην ἐφηβική ἡλικία και πρόκειται να διανύσει τὴν περίοδο τῆς ἐφηβείας. Μέχρι τότε το παιδί είναι παιδί καί κινείται μέσα στον κύκλο, μέσα στὸν ὁρίζοντα τον οἰκογενειακό. Ὅταν ὅμως ἀφήσει τα δώδε κά του χρόνια και περάσει στα δεκατρία, ὅταν δη λαδη περάσει στην εφηβική ηλικία, το παιδί παύει νὰ εἶναι παιδί. Ὄχι ἁπλῶς θα ρίξει περισσότερο μπόι, οὔτε τὸ ἀγοράκι ἁπλῶς θὰ ἔχει πιὸ ἀνδρική φωνή, ἀλλά παύει νὰ εἶναι παιδί παύει, κατά κάν ποιον τρόπο, νὰ εἶναι τόσο ἐξαρτημένο ἀπὸ τὴν οἰκογένεια καὶ νὰ στηρίζεται κυρίως στὴν οἰκογέν νεια, ὅπως μέχρι τότε. Κατά ἕνα φυσιολογικό τρό πο που ξεπηδάει ἐντελῶς ἀπό μέσα του, το παιδί, καθώς διανύει την περίοδο τῆς ἐφηβείας, ξεκινάει, γιὰ νὰ γίνει ἕνας ὁλοκληρωμένος ἄνθρωπος, Ἐδῶ παρουσιάζονται πάρα πολλά προβλήματα.
Βέβαια, θὰ ἔλεγε κανείς ὅτι αὐτὰ ἀναφέρονται πιο πολύ στα μικρότερα παιδιά καὶ ὄχι σ' ἐσᾶς, ἀλλὰ δὲν ἀποκλείεται κανείς καὶ μέχρι σήμερα ἀκόμη νὰ ἔχει τέτοιου είδους προβλήματα, παρά το ὅτι ἔφθασε σ' αὐτὴ τὴν ἡλικία.
Ὅταν οἱ γονεῖς δὲν γνωρίζουν, εἶτε ἔτσι εἶτε ἀλλιῶς, ὅσα ἀπασχολοῦν τοὺς ἐφήβους –μπορεῖ κάτι νὰ ἔχουν διαβάσει ἢ νὰ ἔχουν ἀκούσει, ἀλλά νὰ μὴν τὰ ἔχουν καταλάβει ἢ νὰ μὴν μποροῦν νὰ τὰ ἐφαρμόσουν στην πράξη- τότε ξαφνιάζονται καί ἀποροῦν, καθώς τὰ παιδιὰ ἀπό μέσα τους παρορ-μοῦνται καὶ ὠθοῦνται να ξεφύγουν κάπως ἀπό τήν προστασία τῶν γονέων καὶ νὰ προχωρήσουν πρός τὴν ὁλοκλήρωση πού ἀναφέραμε προηγουμένως.
Οἱ γονεῖς θέλουν να κρατήσουν τα παιδιά δικά τους, γιατί πιο πολύ νιώθουν ὅτι σαν να τους ἀνήκουν. Δὲν τὰ βλέπουν σὰν ἕνα φυτό που μέ στοργή πρέπει νὰ τὸ περιποιηθοῦν καὶ νὰ τὸ ἀγαποῦν χωρίς ὅρια, τὸ ὁποῖο ὅμως θα μεγαλώσει ξε-χωριστά καὶ θὰ φθάσει ἐκεῖ ποὺ θὰ φθάσει καί θά βγάλει τὰ ἄνθη του καί τούς καρπούς του. Δὲν τὰ βλέπουν ἔτσι τὰ παιδιά. Ἀνησυχοῦν λοιπόν, ἀπό τό ἕνα μέρος, οἱ γονεῖς, καί, ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος, τα παιδιά ἔχουν την τάση νὰ ἀνεξαρτητοποιηθοῦν.
Καθώς τα παιδιά δυσκολεύονται ἀπό τή στάση τῶν γονέων, ἀλλά καί καθώς δημιουργοῦνται μέσα τους ἀνασταλτικές καταστάσεις, πού ὁπωσδήποτε δυσχεραίνουν τήν ὁμαλή τους ἀνάπτυξη, ἤ ἐπαναστατοῦν στη μη καλή στάση τῶν γονέων ἢ οἱ γονεῖς ἀντιδροῦν κατά μή σωστό τρόπο, μέ ἀποτέλεσμα να δημιουργοῦνται δράματα στην οἰκογένεια, καὶ νὰ μὴν ὑπάρχει συνεννόηση.
Πρέπει νὰ πῶ ἐδῶ ὅτι, μὲ τὸ νὰ ὠθεῖται τὸ παιδί ἀπὸ τὴν ἴδια τὴν ὕπαρξή του πρὸς τὴν ἀνε ξαρτητοποίηση και πρὸς τὴν πορεία για την τελει ότητα, δεν σημαίνει ὅτι θα πρέπει να πάψει να ἐκτιμᾶ καὶ νὰ σέβεται τοὺς γονεῖς του. Ὄχι. Ἔχω την ταπεινή γνώμη ὅτι, ὅσο πιο πολύ ἐλευθερώνε ται κανείς ἀπὸ τὴν προστασία τῶν γονέων -ἂν ἐλευθερώνεται ἀληθινά καί σωστά- τόσο πιο πολύ ἀγαπᾶ, σέβεται, ἐκτιμᾶ τοὺς γονεῖς του καὶ τόσο περισσότερη κατανόηση δείχνει. Αυτό βέβαια δέν συμβαίνει πάντοτε, γιὰ τὸν λόγο ὅτι ἡ οἱ γονεῖς δὲν ἀντιδροῦν σωστά καὶ δὲν παίρνουν τη σωστή στάση ἤ τα παιδιά δέν ἀντιδροῦν σωστά. Το ἀπο-τέλεσμα εἶναι ὅτι, ἐκεῖ ποὺ εἶναι νὰ κάνει το παιδί ἕνα βήμα, μπορεῖ νὰ κάνει πέντε ή δέκα, και κα ταλαβαίνετε τι συνέπειες μπορεῖ νὰ ἔχει αὐτό. Ἄλλο εἶναι νὰ κάνει ἕνα παιδί στα δεκατρία του χρόνια ἕνα βῆμα καὶ ἄλλο εἶναι να κάνει δέκα. Ἄλλο εἶναι να κάνει δύο καὶ ἄλλο εἶναι να κάνει εἴκοσι. Μέσα στη ζωή βλέπουμε πόσα προβλήματα δημιουργοῦνται.
Ὁ νέος πορεύεται να γίνει κάτι, δὲν ἔγινε ἀκόμη
Κατά την περίοδο τῆς ἐφηβικῆς ἡλικίας πολλά παρουσιάζονται στον ψυχοσωματικό ὀργανισμό τοῦ ἀνθρώπου, τὰ ὁποῖα ἔχουν σχέση ἀκριβῶς μὲ την πορεία αὐτὴ τοῦ παιδιοῦ πρὸς τὴν τελειότητα, πρός τὴν τελειοποίηση. Το ἀγόρι δηλαδὴ ἀρχίζει σιγά-σιγά να γίνεται ἕνας ὁλοκληρωμένος ἄνδρας, καὶ τὸ κορίτσι ἀρχίζει να γίνεται μιὰ ὁλοκληρωμένη γυναίκα, διότι πορεύονται, προχωροῦν νὰ γίνουν καθ' ἑαυτούς –καθ' ἑαυτό τὸ ἀγόρι, καθ' ἑαυτό το κορίτσι- ὁλοκληρωμένοι, ὅσο το δυνατόν, καὶ τέλει οι ἀλλὰ ἐπίσης πορεύονται σ' ἐκεῖνο ἀκριβῶς τὸ σημείο, ὅπου θα συναντηθοῦν ὁ νέος καὶ ἡ νέα, γιὰ νὰ γίνουν οἱ δύο μαζί με το μυστήριο τοῦ γάμου ὁ τέλειος ἄνθρωπος. Αὐτό φυσικά δεν σημαίνει ὅτι μόνο μέσα στον γάμο μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος να φθάσει σε κάποια τελειότητα, διότι καί ἐκτός τοῦ γάμου ὑπάρχει τελειότητα, καί μάλιστα πολύ ἀνώτερη, ὅταν βέβαια τελέσει κανείς, τρόπον τινά, γάμο με τον Θεό.
Ἑπομένως, το παιδί, καθώς πορεύεται πρός αὐτὴ τὴν τελειοποίηση, ὄχι ἁπλῶς αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκη να νιώσει πιο ἀνεξάρτητα καί πιο ἐλεύθε-ρα ἐν σχέσει μὲ τὸ οἰκογενειακό περιβάλλον καί νὰ γνωρίσει τὴν εὐρύτερη κοινωνία, ἀλλά κοντά σ' αὐτό ἔχει καί τόσα ἄλλα. Μέσα στον ἔφηβο γίνεται ἀληθινὴ ἐπανάσταση καί ἀπό ψυχολογικῆς καί ἀπό βιολογικῆς καί ἀπό διανοητικῆς καὶ ἀπό βου-λητικῆς ἀπόψεως. Επανάσταση ἀληθινή.
Ὅλα αὐτά, ἐνῶ ὑπάρχουν ἐν σπέρματι, θὰ ἔλε-γε κανείς ὅτι ἐμφανίζονται καί ἀναπτύσσονται κατά ἕναν ἀπότομο καί ξαφνικό τρόπο, καί δημι-ουργοῦν βέβαια ἀνάλογη κατάσταση. Ἐπειδή ὁ νέος κατά κανόνα δέν καθοδηγεῖται ἀληθινά καί σωστά ἀπὸ τὴν πλευρά τοῦ σπιτιοῦ, ἀλλά καί ἀπό την πλευρά ἐπίσης τῆς κοινωνίας, γι' αὐτό ἔχουμε τίς ἀνάλογες συνέπειες.
Δηλαδή, ὅταν ὁ νέος, μὲ αὐτὴ τὴν ἀπό πάσης ἀπόψεως ἐπανάσταση που γίνεται μέσα του, βρεθεῖ μέσα στη σύγχρονη κοινωνία, ἡ ὁποία εἶναι τέτοια ποὺ ἔχει παντοῦ στόματα ἀνοιχτά, γιὰ νὰ ἁρπάξει αὐτόν τον νέο, τότε αὐτός, ὑπὸ τὸ κράτος αὐτῆς τῆς ἐπαναστάσεως, θὰ ἔλεγε κανείς ὅτι ψάχνει ποῦ θὰ βρεῖ τέτοια στόματα ἀνοιχτά, νομίζοντας ὅτι ἐκεῖ θὰ βρεῖ τὴν ἀνεξαρτησία πού ἐπιζητεῖ, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ τὴν παθαίνει πότε ἐδῶ, πότε ἐκεῖ, πότε μὲ τὸν ἕναν, πότε μὲ τὸν ἄλλο τρόπο.
Ὁ ἔφηβος θα πρέπει νὰ ἔχει ὑπ' ὄψιν του ὅτι πορεύεται πρός την τελειότητα· δὲν εἶναι τέλειος ἀκόμη. Πορεύεται πρός ἕνα σημεῖο· δέν ἔφθασε στο σημεῖο αὐτό. Προχωρεῖ νὰ γίνει κάτι δὲν ἔγινε. Εάν αὐτὸ δὲν τὸ ἔχει ὑπ' ὄψιν του, τότε, καθετί πού έμφανίζεται μέσα του, καί ἀπό διανοητικῆς καὶ ἀπό βου-λητικῆς καί ἀπό βιολογικῆς ἀπόψεως, καὶ μάλιστα κατά ἕναν τόσο δυναμικό τρόπο, θὰ τὸν παρασύρει, και θα νομίσει ὅτι ὅλα αὐτά εἶναι ἤδη ἀποτετελε-σμένα, ἔχουν δηλαδή τελειοποιηθεῖ, καί ἑπομένως θα πάρει ἀνάλογη στάση, δηλαδή θὰ ἐπιδιώξει νὰ τὰ ἱκανοποιήσει, μὲ ἀποτέλεσμα να την πάθει.
Ἡ τριανταφυλλιά που βγάζει μπουμπούκια
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου