ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ Α. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ
Συνάξεις γιά νέους
Ἐφηβεία, γάμος, ἀγαμία
Τόμος Α΄
Πορεία πρός τήν ὡριμότητα.
Anima, animus.
ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
A 6
Κοινωνία με τον Θεό καί μέ τούς ἀνθρώπους
Ἡ συντροφιά ἐκφράζει το παιδί, ἡ φιλία τὸν ἔφηβο, ἡ ἀγάπη τὸν νέο
Εἴπαμε ὅτι ὁ ἄνθρωπος, μὲ τὴν εἴσοδό του στην περίοδο που λέγεται ἐφηβική, κάνει καί μιά ἔξοδο ἀπό τὸν ἑαυτό του καί ἀπό το στενό περι-βάλλον, στό ὁποῖο μέχρι τότε ζοῦσε.
Ὅλα τὰ στοιχεῖα πού παρουσιάζονται στον ἔφηβο εἶναι νέα, ἢ μᾶλλον δέν εἶναι νέα, ἀλλὰ ἁπλῶς ἀναπτύσσονται, ἐξελίσσονται τα ἐνυπάρχοντα στοιχεῖα. Στίς προηγούμενες συνάξεις μας ἀναφέραμε ὅτι ἡ ψυχολογική, ἡ διανοητική, ἡ βουλητική, ἡ σω-ματική ἀνάπτυξη τείνει πρός αὐτόν τον σκοπό, πρός αὐτή τήν κατεύθυνση: να βοηθήσει τον νέο νὰ βγεῖ ἀπό τὸν ἑαυτό του, να βγεῖ ἀπὸ τὸ στενό περιβάλλον στό ὁποῖο βρίσκεται, καὶ νὰ ἀρχίσει ὁ μέν νέος να γίνεται ἄνδρας, ἡ δὲ νέα να γίνεται γυναίκα, καὶ νὰ γίνει ὁ καθένας, ὅσο εἶναι δυνατόν περισσότερο, μια τέλεια προσωπικότητα.
Λένε ὅτι τὸ χαρακτηριστικό τῆς παιδικῆς ἡλικίας εἶναι ἡ ἀναζήτηση τῆς συντροφιᾶς. Τὰ παιδιά κάνουν συντροφιές, παρεούλες, κάνουν ὁμάδες, παίζουν καμιά φορά και πόλεμο. Στούς ἐφήβους το χαρακτηριστικό εἶναι ἡ φιλία, ἡ ἀναζήτηση τῆς φιλίας. Ἕνα μικρό κορίτσι μέχρι τα δέκα, δώδεκα χρό-νια ἔχει τή φίλη της, ἀλλὰ αὐτό ὅλο μένει σε μια κατάσταση συντροφιᾶς καί ὄχι βαθύτερης και στε-νότερης φιλίας. Κατά τὴν ἐφηβική ἡλικία αἰσθάνε-ται τὴν ἀνάγκη να δημιουργήσει φιλίες. Κατά κανόνα –ὑπάρχουν βέβαια καί οἱ ἐξαιρέσεις- οἱ ἔφηβοι πού δέν τα καταφέρνουν να δημιουργήσουν φιλία, συντροφιές φιλίας, δὲν ἔχουν πολύ καλή ἐξέλιξη. Δηλαδή, τελικά δέν καταφέρνουν νὰ ἀπαγκι-στρωθοῦν ἀπό τόν ἑαυτό τους ὅσο χρειάζεται. Η φιλία βοηθάει ἀκριβῶς σ' αὐτὴ τὴν ἀπαγκίστρωση.
Το χαρακτηριστικό τῆς νεανικῆς ἡλικίας, ἄν μποροῦμε νὰ ὀνομάσουμε ἔτσι την περίοδο πού ἀκολουθεῖ τὴν ἐφηβεία, εἶναι ἡ ἀγάπη. Ὁ νέος πού θα περάσει τὴν ἐφηβική ἡλικία ἤ πού εἶναι πρός το τέλος της δέν μπορεῖ πλέον νὰ ἀρκεστεῖ ἁπλῶς στή φιλία. Μπορεῖ ἕνας νέος νὰ ἔχει κάποιον πολύ φίλο. Μπορεί μια κοπέλα νὰ ἔχει μια πολύ στενή φίλη. Ὅσο ὅμως κι ἄν συμβαίνει αὐτό, ὅσο κι ἄν αὐτό εἶναι ἀνεπτυγμένο σε πολύ μεγάλο βαθμό, σ' αὐτή τήν ἡλικία δημιουργεῖται ἡ ἀνάγκη τῆς ἀγά-πης. Δηλαδή, ἡ ἀνάγκη να βρεθεῖ ὁ ἄνθρωπος τοῦ ἄλλου φύλου τὸν ὁποῖο κανείς θὰ ἀγαπήσει, ἀπό τὸν ὁποῖο θὰ ἀγαπηθεῖ καί στὸν ὁποῖο θὰ μπορεῖ ἀνεπιφύλακτα νὰ ἀνοιχτεῖ καὶ νὰ δοθεῖ.
Ἀλληλοκατανόηση γονέων καὶ ἐφήβων
Πρίν προχωρήσουμε, νομίζω ὅτι ἀκόμη μία φορά θα πρέπει να τονίσουμε αὐτὰ τὰ ὁποῖα πα-ρουσιάζονται με τη μετάβαση στὴν ἐφηβική ἡλικία. Ὁ ἔφηβος –καί ἡ ἔφηβος-, ὅταν μπαίνει στα δεκα-τρία, στα δεκατέσσερα χρόνια, καθώς αἰσθάνεται ἀκριβῶς τὴν ἀνάγκη νὰ ἐλευθερωθεῖ λίγο ἀπό τή μητέρα, ἀπὸ τὸν πατέρα, ἀπὸ τὴν οἰκογένεια γενικά, κάνει πολύ μεγάλο λάθος, ἄν νομίζει ὅτι μέχρι τότε ήταν σαν σε φυλακή καί ὅτι τώρα βρίσκει τὴν ἀληθινή ζωή καὶ γι' αὐτό παίρνει ἀπέναντι στούς γονεῖς, ἀπέναντι στὴν οἰκογένεια γενικά, μιά στάση κάπως ἐχθρική καί καχύποπτη σὰν νὰ τὸν κρατοῦσαν δηλαδή μέχρι τότε δεμένο. Αὐτή ἡ ἀντίδραση τῶν ἐφήβων δέν εἶναι καθόλου σωστή, δέν εἶναι καθόλου καλή.
Ὅπως ἐπίσης, ἀπό τήν ἄλλη πλευρά οἱ γονεῖς δέν κάνουν καθόλου καλά, ὅταν ἀποροῦν καὶ λένε: «Μέχρι χθές μοῦ τὰ ἔλεγε ὅλα το παιδί μου, μέἄκουγε, ἔκανε ὑπακοή, δὲν εἶχε τίποτε κρυφό, δέν ἀργοῦσε. Τώρα εἶναι πιὸ κλειστή ἡ κόρη, εἶναι πιο κλειστός ὁ γιός· δὲν ἀνοίγει την ψυχή του καί σάν νὰ ἔχει μερικά πράγματα που δὲν τὰ λέει». Ἀρχίζουν ἔτσι οἱ γονεῖς νὰ ὑποπτεύονται το παιδί τους, χωρίς να σημαίνει αὐτό ὅτι πάντοτε κάνουν κακό ποὺ τὸ ὑποπτεύονται. Ἀλλὰ ἐν πάση περιπτώσει, κατ᾿ ἀρχὴν τὸ ὅτι παραξενεύονται καὶ ἀρχίζουν να τὸ ὑποπτεύονται, ἄν ὄχι τίποτε ἄλλο, σημαίνει ὅτι δέν ξέρουν τι θὰ πεῖ ἔφηβος.
Καθώς οἱ γονεῖς ὑποπτεύονται το παιδί τους, λαμβάνουν μέτρα. Δὲν μποροῦν νὰ τὸ πάρουν ἀπό φαση ὅτι τὸ παιδί τους πλέον δὲν εἶναι τὸ χθεσινό παιδί, ἀλλὰ εἶναι ἔφηβος καὶ ὅτι δὲν θὰ εἶναι τόσο κοντά τους, ὅσο ήταν μέχρι τώρα, καί δέν θά εἶναι κτήμα τους στὸ ἐξῆς, ὅπως ήταν μέχρι χθές. Αὐτό δὲν μποροῦν νὰ τὸ καταλάβουν, γιατί ἀκριβῶς δὲν ξέρουν πῶς ἔχουν τὰ πράγματα, καὶ ἔτσι ἡ ὅλη στάση τους –ἀπό ὅ,τι μποροῦμε νὰ ποῦμε- δέν εἶναι σωστή.
Ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά οἱ ἔφηβοι, εἴτε ἀγόρια εἶναι εἶτε κορίτσια, ὅσο βλέπουν ὅτι οἱ γονεῖς παίρ-νουν μια τέτοια στάση, τόσο κι ἐκεῖνοι παίρνουν μια ἀνάλογη, μιὰ ἀντιδραστική στάση καί ἀκόμη πιο πολύ κουμπώνονται. Οἱ ἔφηβοι δέν πρόκειται να ξαναγυρίσουν στην παιδική ἡλικία. Αὐτό ἀποκλείεται. Καί οἱ ἴδιοι πρέπει να το καταλάβουν, να το ξέρουν, ἀλλά καί οἱ γονεῖς τους. Ὅσο λοιπόν βλέπουν αὐτή τη στάση τῶν γονέων, τόσο πιο πολύ κουμπώνονται καί ξεφεύγουν. Τὸ ἴδιο ἀπό τήν πλευρά τη δική τους οἱ γονεῖς, ὅσο βλέπουν κάτι τέτοιο στα παιδιά, τόσο πιο πολύ ἀντιδροῦν καὶ θέλουν να λάβουν τα μέτρα τους.
Νομίζω ότι κατά κανόνα, ἀκριβῶς ἐπειδή ὑπάρχει ἕνα εἶδος ἄγνοιας, καί ἀπό τή μια καί ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά, πάνω σ' αὐτό τό θέμα, πάνω σ' αὐτὴ τὴν ἔξοδο, την ψυχολογική ἔξοδο, πού κάνει ὁ νέος, καί πού εἶναι ἀνάγκη νὰ τὴν κάνει, δημιουργούνται προβλήματα μεταξύ τῶν νέων καὶ τῶν γονέων τους. Αὐτό βέβαια δέν σημαίνει ὅτι, ἄν ἔχουν τὴν ἀνάλογη γνώση οἱ γονεῖς καὶ ἂν φερθοῦν μὲ τὸν καλύτερο τρόπο, όπωσδήποτε θα τα καταφέρουν να μήν τους ξεφύγει το παιδί τους.
Ὄχι. Ἀλλὰ ἐν πάση περιπτώσει, ἡ ἄγνοια καὶ ἡ κακή ἀντιμετώπιση αὐτῆς τῆς πραγματικότητος πάντοτε ἔχουν κακά ἀποτελέσματα. Το τονίζουμε αὐτό, χωρίς να σημαίνει ὅτι εἶναι σωστό νὰ ἀρχίσει ὁ καθένας ἀπό σᾶς, ποὺ εἶστε τώρα ἐδῶ, να λέει: «Πόσο ἄδικο εἶχε ὁ μπαμπάς, πόσο ἄδικο εἶχε ἡ μαμά, πόσο ἄδικο εἶχαν στο σπίτι». Όχι. Τόσο ἤξε ραν, τόσο ἔκαναν.
Δέν ὑπάρχει σχεδόν κανείς ποὺ δὲν πέρασε ἀπό αὐτή την κατάσταση, ἀπό αὐτό το στάδιο τῆς ἐφηβείας. Οἱ σημερινοί νέοι, που λένε, ἄν τὰ λένε, αὐτά πού ἀναφέραμε, μεθαύριο καὶ αὐτοί μὲ τὴ σειρά τους, ὅταν θὰ βρεθοῦν στη θέση τῶν γονέων, θα πάρουν ἀπέναντι στα παιδιά τους μια στάση ποὺ θὰ εἶναι ἀνάλογη με τη γνώση που θὰ ἔχουν ἐπάνω σ' αὐτά τά θέματα καί ἀνάλογη με την πραγματική ἀγάπη καὶ τὸν πραγματικό σεβασμό ποὺ θὰ ἔχουν στα παιδιά τους.
Ὅταν αὐτὰ τὰ γνωρίζουμε, θα μποροῦμε κατ' ἀρχὴν νὰ ἐξηγήσουμε μερικές δικές μας ἐνέργειες, ἀλλὰ καὶ νὰ δικαιολογήσουμε κάποιες ἐνέργειες τῶν ἐφήβων. Ἐπίσης, ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά, θὰ μπορεῖ ὁ ἔφηβος νὰ ἐξηγήσει τὴν ἄλφα ἢ τὴ βῆτα στάση τοῦ πατέρα ἤ τῆς μητέρας, που φαίνεται καμιά φορά ἀκατανόητη. Δηλαδή, θὰ μπορεῖ νὰ καταλάβει γιατί ἔχουν αὐτὴ τὴ στάση, ἀπὸ ποῦ προέρχεται και γιατί ἔχει τὴν ἔκταση ποὺ ἔχει.
Πάντοτε βέβαια ἀλλὰ εἰδικά σ' αὐτό το θέμα, καλό εἶναι οἱ γονεῖς νὰ προσπαθοῦν νὰ ἔρχονται στη θέση τῶν παιδιῶν τους, γιατί ἔτσι θὰ μπορέ-σουν νὰ τὰ καταλάβουν καλύτερα. Ὅπως ἐπίσης καὶ τὰ παιδιά, ἄν μποροῦν, νὰ μπαίνουν στη θέση τῶν γονέων. Οἱ γονεῖς βέβαια εἶναι εὐκολότερο να τὸ κάνουν ἀπό ὅ,τι τα παιδιά. Ἀλλά, ἂν τὸ κατα-φέρουν αὐτὸ τὰ παιδιά, τότε θὰ μπορεῖ ὁ νέος μέσα του να δικαιολογεῖ μερικές αὐστηρότητες, κά-ποιες ἀπόλυτες ἰδέες ἤ ἐνέργειες τῶν γονέων καί νὰ μὴν τοῦ κακοφαίνονται καί πολύ-πολύ, καί ἑπομένως κάτι τέτοιες ἐνέργειες τῶν γονέων νὰ μὴ γί-νονται ἀφορμή νὰ ἀντιδρᾶ. Ἔτσι, θὰ μποροῦν νά συνεννοοῦνται, ὅσο γίνεται καλύτερα.
Γίνεται λοιπόν αὐτή ἡ ἔξοδος τοῦ ἐφήβου ἀπό τὸν ἑαυτό του, γίνεται ἕνα ξεκίνημα, γιὰ νὰ βγεῖ ἀπό τὸν ἑαυτό του, από το στενό περιβάλλον, γίνε-ται ἕνα εἶδος χειραφετήσεως καί ἀνεξαρτησίας. Κατευθύνεται κανείς ἀπό τή συντροφιά πρός τή φιλία, ἀπό τή φιλία πρός τήν ἀγάπη, ἀπὸ τὴν ἀγά-πη στην τέλεια ἕνωση μέσα στον γάμο. Εἶναι ὥριμος πλέον κανείς καί ἕτοιμος για την τέλεια ἕνωση, γιὰ τὸ τέλειο δόσιμο -ἄν μπορεῖ νὰ ὑπάρχει τέλειο δόσιμο- ὅταν ἔλθει εἰς γάμου κοινωνίαν.
Θυμάστε ὅτι τὴν πρώτη φορά εἴχαμε πεῖ πώς ὁ ἔφηβος ξεκινάει γιὰ νὰ βγεῖ ἀπό τὸν ἑαυτό του καί προχωρεῖ, προχωρεῖ, ὥσπου φθάνει στο σημείο νὰ δοθεῖ καὶ νὰ δεχθεῖ, να δώσει και να λάβει, καί, τρόπον τινά, να γίνει ἕνα εἶδος τέλειας ἐξόδου ἀπό το καβούκι του, μια τέλεια ἀπαγκίστρωση ἀπό τὸν ἑαυτό του, καί ἔτσι ἔρχεται σὲ μιὰ κατάσταση πού μπορεῖ νὰ δεχθεῖ τή χάρη τοῦ Θεοῦ.
Ὁ Θεός εἶναι ὁ Ὢν· ὁ ἄνθρωπος μή ὧν
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου