Συνέχεια από: Πέμπτη 26 Φεβρουαρίου 2026
ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ Α. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥΣυνάξεις γιά νέους
Ἐφηβεία, γάμος, ἀγαμία
Τόμος Α΄
Πορεία πρός τήν ὡριμότητα.
Anima, animus.
ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
A 12
Πῶς νοεῖται ἡ ἄσκηση βίας στον ἑαυτό μας;
Φοιτητής: Πῶς νοεῖται αὐτό πού λέει ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης στο βιβλίο του «Ὁ ἀόρατος πόλεμος» ὅτι πρέπει να βιάζουμε τόν ἑαυτό μας;
Ὁμιλητής: Για να δώσουμε ἀπάντηση στην
ἐρώτηση, νὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς θυμίσω το πα ράδειγμα τῆς πείνας πού ἔχουμε ἀναφέρει. Εἶναι κάτι πολύ φυσιολογικό γιὰ τὸν ἄνθρωπο νὰ ἔρχε-ται ὥρα πού πεινάει. Ἀπό τήν ἄλλη πλευρά ὅμως, πρέπει νὰ μὴν ἐνδώσει στο αἴσθημα αὐτό, μόλις ἐμφανισθεῖ. Χρειάζεται να κάνει ὑπομονή ἤ, ἄν θέ-λετε νὰ ποῦμε μέ βάση τήν ἐρώτηση, χρειάζεται να βιάσει τόν ἑαυτό του να μή φάει. Πρέπει δηλαδή νὰ ἀντιδράσει στην πείνα· ὄχι σ' αὐτό καθ' ἑαυτό τὸ αἴσθημα τῆς πείνας, ἀλλά στο ὅτι δὲν πρέπει να ὑποταχθεῖ κανείς σ' αὐτὸ τὸ αἴσθημα πρίν τήν κατάλληλη ώρα. Μάλιστα, μερικές φορές πρέπει πολύ να βιάσει κανείς τὸν ἑαυτό του, γιὰ νὰ ἀντισταθεῖ στο αἴσθημα τῆς πείνας.
Ἂς πάρουμε ὡς παράδειγμα κάποιες ἄλλες πε-ριπτώσεις μέσα ἀπό τήν καθημερινή πραγματικό τητα. Ἂν ὁ γιατρός πεῖ σὲ ἕναν ἄρρωστο: «Δέν θά φᾶς τίποτε σήμερα», αὐτός, ὅσο κι ἄν πεινάει, θὰ κάνει τὸν ἀγώνα του νὰ μὴ φάει. Μόνο το μικρό παιδί, μόλις πεινάσει, ἀρχίζει τα κλάματα, ἐνῶ ἕνας μεγάλος ἀγωνίζεται. Ὄχι ἁπλῶς ὑπομένει, ἀλλὰ βγαίνει, θα λέγαμε, στὴν ἐπίθεση, καί λέει στὸν ἑαυτό του: «Ὅσο κι ἄν πεινᾶς, δὲν θὰ φᾶς σήμερα». Μπορεῖ νὰ χρειαστεῖ καί δύο καί τρεῖς ἡμέρες νὰ μὴ φάει ἕνας ἄρρωστος. Την πρώτη ἡμέ-ρα γιὰ νὰ ἐτοιμαστεῖ γιὰ τὴν ἐγχείρηση, τίς ἄλλες ἐπειδὴ ἔκανε ἐγχείρηση. Κάποιοι ἐπίσης φυσιοθε-ραπευτές, προκειμένου να θεραπεύσουν ἕναν ἄρρωστο, εἴτε ὑποφέρει ἀπό το στομάχι εἴτε ἀπό τὸ ἡπαρ εἴτε ἀπὸ κάτι ἄλλο, τοῦ ἐπιβάλλουν νη-στεία καὶ μάλιστα ἀπόλυτη. Καί αὐτὸς χάριν τῆς ὑγείας του, χωρίς νὰ θεωρεῖ κακό αὐτό καθ' ἑαυτό τὸ αἴσθημα τῆς πείνας, ἀγωνίζεται ἐναντίον του.
Ἂς μοῦ ἐπιτραπεῖ νὰ πῶ ὅτι δὲν θὰ ἦταν λίγοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι, ἐὰν δὲν εἴχαμε ἀνάγκη ἀπό τρο-φή για τη συντήρησή μας, θὰ εἶχαν κατανικήσει την πείνα· θὰ τὴν εἶχαν ξεπεράσει καὶ θὰ ζοῦσαν χωρίς να τρώνε. Αυτό συμβαίνει με το βιολογικό ἔνστικτο, που συζητοῦμε. Ορισμένοι το ξεπερνοῦν, διότι ἐδῶ δὲν ὑπάρχει θέμα συντηρήσεως ἤ μή.
Όπως λοιπόν στην περίπτωση τῆς πείνας, ἐνῶ δέν τή θεωροῦμε αὐτή καθ' ἑαυτήν κάτι κακό καί δέν παραξενευόμαστε με την παρουσία της, ὅμως ἂν χρειαστεί, ὄχι ἁπλῶς θὰ ὑπομένουμε, ἀλλά καί θά ἀγωνιζόμαστε, θα βγαίνουμε στὴν ἐπίθεση, ἔτσι καὶ τὸ θέμα ποὺ μᾶς ἀπασχολεῖ, ἡ δυνατότητα δηλαδή να δημιουργήσει ὁ ἄνθρωπος οἰκογένεια, δέν μπο ρεῖ, κατ' ἀρχήν, να θεωρηθεί κακό αὐτό καθ' έαυ-τό. Ἂν ἦταν κακό, ξεκάθαρα θὰ τὸ ἔλεγε ὁ Κύριος.
Επομένως, ἐφόσον ή παρουσία αὐτῆς τῆς πραγματικότητος ἀρχίζει νὰ γίνεται αἰσθητή ἀπό τὰ δώδεκα, τα δεκατρία, καὶ εἶναι κάτι ἐντελῶς φυσιολογικό, δέν μποροῦμε νὰ τὴν ξεριζώσουμε αὐτήν καθ' ἑαυτήν οὔτε να τή λογαριάσουμε ὡς ἁμαρτία, ἐφόσον βρισκόμαστε σε μια μεταπτωτική κατάσταση, καί ὁ Χριστός ὁ ἴδιος εὐλογεῖ ὡς μυ-στήριο τον γάμο. Ἄλλο τώρα ὅτι, ἐφόσον αὐτή ἡ πραγματικότητα μᾶς αἰχμαλωτίζει ἢ μᾶς βιάζει, ἐνόσῳ εἶναι στὴν ἐξέλιξή της, ἐνόσῳ εἶναι στην πορεία πρός ὡρίμανση καί δημιουργεῖ προβλήματα, ὄχι ἁπλῶς θὰ ὑπομένουμε ἀλλά καί θὰ ἐπιτεθοῦμε. Ἔτσι δικαιολογεῖται ὁ ἀγώνας· καὶ ὄχι ἁπλῶς δι-καιολογεῖται, ἀλλά καί ἐπιβάλλεται.
Ὅσο κι ἄν θέλουμε να δείξουμε κατανόηση στούς νέους τῆς σημερινῆς ἐποχῆς καὶ ὅσο κι ἄν θέλουμε να τα συζητήσουμε αὐτὰ τὰ θέματα ἀπὸ πολύ κοντά, πολύ προσγειωμένα καί πολύ ρεαλι στικά, εἶναι πέρα ἀπό κάθε ἀμφιβολία ὅτι αὐτή ἡ πραγματικότητα σήμερα βρίσκεται σὲ ἕναν ἐκφυλι σμό. Καί αὐτό δέν το λέμε μόνο ἐμεῖς –καὶ κανένας νὰ μὴν τὸ ἔλεγε, ἐφόσον εἶναι ἀλήθεια, θα το ποῦμε ἀλλά συμβαίνει καί πολλοί ἄλλοι να λένε ὅτι κάτι κακό γίνεται σχετικά μὲ αὐτὸ τὸ ζήτημα.
Αὐτή ἡ πραγματικότητα στη μεταπτωτική κατάσταση τοῦ ἀνθρώπου εἶναι κάτι ποὺ ἔχει ἕναν εἰδικό σκοπό καί μάλιστα ἱερό: να βοηθήσει τον ἄνθρωπο να γίνει ἱκανός να δημιουργήσει οἰκογέν νεια. Επομένως, δέν μπορεῖ νὰ πάρει κανείς έχθρι κή στάση ἀπέναντί της. Ὅταν ὅμως αὐτή ἀρχίζει νὰ λοξοδρομεῖ καί να παίρνει ἄλλους δρόμους, ὅταν ἀρχίζει νὰ ἐκφυλίζεται, τότε χρειάζεται ὄχι ἁπλῶς νὰ ὑπομένει κανείς, ἀλλὰ νὰ ἐπιτεθεῖ.
Μετά τὴν ἀπάντηση στήν ἐρώτηση, ἄς ἐπα-νέλθουμε σ' αὐτά που λέγαμε γιὰ τοὺς ἐφήβους.
Θύματα ἀπό ἄγνοια τῆς ψυχολογίας τοῦ ἄλλου φύλου
Εἴπαμε ὅτι οἱ νέοι, καθώς ἐξέρχονται ἀπὸ τὴν παιδική ἡλικία, ἀρχίζοντας νὰ ἐπιζητοῦν τή χειρα-φέτηση, τὴν ἀνεξαρτησία, κατά κάποιον τρόπο ἐξέρχονται καί ἀπό τόν ἑαυτό τους καί ἀπό τήν οἰκογένεια καί προχωροῦν πρός τὴν ὡρίμανση. Πρέπει να τονίσουμε ὅτι, μολονότι καί στὰ ἀγόρια και στα κορίτσια ἐμφανίζεται ἡ ἴδια πραγματικό-τητα, δηλαδή μολονότι ἐφηβική εἶναι ἡ περίοδος που διανύουν καί οἱ μὲν καί οἱ δέ, ὡστόσο ἡ ψυ χολογία τους εἶναι διαφορετική. Πάντοτε εἶναι δια-φορετική ἡ ψυχολογία τοῦ ἄνδρα ἀπό αὐτὴν τῆς γυ-ναίκας, ἀλλά ἰδιαίτερα τώρα πού εἰσέρχονται σε μια νέα περίοδο τῆς ζωῆς τους. Θα λέγαμε μάλιστα ὅτι εἶναι διαφορετική μέχρι το τέλος τῆς ζωῆς τους.
Οἱ ἔφηβοι, καθώς διανύουν τήν ἐφηβική ἡλικία, ἢ οἱ αὐριανοί σύζυγοι, σε περίπτωση πού δέν ξέρουν τή διαφορά τῆς ψυχολογίας τοῦ ἑνός φύλου ἀπὸ τὴν ψυχολογία τοῦ ἄλλου, θὰ τὰ κάνουν θά λασσα. Εἶναι ἀνάγκη ὁπωσδήποτε νὰ μυηθούν γε νικότερα στις διαφορές τῆς ψυχολογίας, καὶ εἰδι-κότερα στη διαφορά πού ἔχει σχέση μὲ τὴν πραγ-ματικότητα αὐτή, ὅτι δηλαδή ὁ ἄνθρωπος προχω ρεῖ πρὸς τὴν ὡρίμανση, για να μπορέσει να δημι-ουργήσει οἰκογένεια.
Ἂς μᾶς ἐπιτραπεῖ νὰ ποῦμε, ὅσο βέβαια μπο ροῦμε ἐδῶ, ὅτι, ἐξ ὅσων γνωρίζω, δὲν εἶναι λίγες οἱ φορές πού κυρίως νέες ἔπεσαν θύματα, διότι δέν γνώριζαν την ψυχολογία τῶν ἀγοριῶν. Καὶ δέν εἶναι λίγες οἱ φορές πού νέοι ὄχι ἔπεσαν θύματα, ἀλλά δημιούργησαν θύματα, διότι δὲν γνώριζαν την ψυχολογία τῶν κοριτσιῶν. Αὐτὰ πρέπει να τα ξέρουν οἱ νέοι.
Ὅπως ἐπίσης, πρέπει ἰδιαίτερα νὰ ἐμβαθύνει, νὰ ἐρευνήσει καί νὰ δεῖ ὁ νέος αὐτὴ τὴν πραγμα-τικότητα που λέγεται ἱκανότητα να δημιουργήσει οἰκογένεια ὁ ἄνθρωπος. Νά τή δεῖ καὶ αὐτήν καθ' ἑαυτήν καί κάπως ἔξω, ὅσο εἶναι δυνατόν, ἀπό το πνεῦμα ποὺ ἐπικρατεῖ σὲ κάθε ἐποχή –ὁ κάθε νέος στη δική του ἐποχή- καὶ ἔξω, θα λέγαμε, ἀπὸ τις δυσκολίες πού ὁ ἴδιος συναντᾶ. Ἐάν δηλαδή δέν μπορέσει νὰ ἐμβαθύνει σ' αὐτὴ τὴν πραγματικότη τα και να την καταλάβει και να τη βάλει στο κανάλι πού πρέπει να τη βάλει, ὁπωσδήποτε θὰ εἶναι θύμα, εἴτε μὲ τὸ νὰ παρασύρεται ἀπό αὐτὴν εἴτε μὲ τὸ νὰ τὴν ἀπωθεί.
Θεομπαιξία ή βιολογική πραγματικότητα τοῦ γάμου πρίν ἀπὸ τὸν γάμο
Ἐπικρατεί σήμερα ἡ ἀντίληψη ὅτι οἱ νέοι, εὐθύς μόλις εἰσέλθουν στην ἐφηβική ἡλικία, εἶναι ἀνάγκη ὁπωσδήποτε νὰ ἱκανοποιοῦν τὸ βιολογικό ἔνστικτο, διότι διαφορετικά θα πάθουν. Δὲν θὰ πάθουν. Η μᾶλλον νὰ ποῦμε ὅτι θα πάθουν, ἐὰν ἀπω-θηθεῖ τὸ ἔνστικτο αὐτό, ἐὰν δὲν τακτοποιηθεί καί δέν ξεπερασθεῖ, ἐὰν δηλαδή δὲν ἀντιμετωπισθεῖ σωστά. Ἀπό τήν ἄλλη πλευρά ὅμως δεν παθαίνει λιγότερο κανείς, ὅταν ἀφήνεται ἔρμαιο στο ἔνστι κτο αὐτό.
Με συγχωρεῖτε. Είναι λίγο δύσκολο το θέμα. Πῶς μπορεῖ κανείς να το διατυπώσει και να τὸ ἐκφρά-σει ἐνώπιον ἑνὸς ἀκροατηρίου ὅπως το δικό σας;
Ὅπως γνωρίζουμε, ὁ γάμος εἶναι μυστήριο πού εὐλογήθηκε ἀπό τὸν ἴδιο τὸν Κύριο, καί ἡ Ἐκκλη-σία, ἀπό τότε που ὑπάρχει μέχρι σήμερα, τον θεωρεῖ μυστήριο καὶ τὸν εὐλογεῖ ὡς μυστήριο. Τι σχέση ἔχει το μυστήριο, ἡ τέλεση τοῦ μυστηρίου με αὐτή την πραγματικότητα;
Πολλοί, ἀκόμη καί νέοι που πιστεύουν, πού ἐλπίζουν στον Θεό, πού ἐκκλησιάζονται, ζητοῦν ἀπὸ τοὺς ἱερεῖς ἰδιαίτερες προσευχές, για να βοηθήσει ὁ Θεός να γνωρίσουν το κατάλληλο πρόσω πο μὲ τὸ ὁποῖο θὰ συνάψουν γάμο, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά πιστεύουν το πιστεύουν δὲν τὸ πιστεύουν, πάντως στην πράξη ἔτσι ἀφήνουν να ἐννοηθεῖ ὅτι ὁ γάμος, το μυστήριο που θα τελε σθεῖ κάποια μέρα ἀπὸ τὸν ἱερέα, εἶναι ἁπλῶς μιά πράξη που γίνεται, για να πάρει ὁ γάμος τους πε ρισσότερο πολιτική εγκυρότητα. Δηλαδή, για να ἀναγνωρισθεῖ ἀπὸ συγγενεῖς, ἀπὸ γείτονες, ἀπό φί-λους καὶ ἀπό τήν πολιτεία, καθώς θὰ πᾶνε στο Λη ξιαρχεῖο το σχετικό ἔγγραφο τοῦ ἱερέα. Τὴν οὐσία τοῦ γάμου, τὴν πραγματικότητα τοῦ γάμου δυ στυχῶς καθόλου δέν τη συνδέουν με το μυστήριο.
Θα μπορούσαμε νὰ ποῦμε ὅτι εἶναι μια θεο-μπαιξία, μια κοροϊδία ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ὅσο κι ἄν φαίνονται βαριές αὐτὲς οἱ λέξεις, τὸ ὅτι φρονοῦν -καὶ ἂν δὲν το λένε, στην πράξη ἔτσι ἐνεργοῦν-πώς τη βιολογική πραγματικότητα τοῦ γάμου μπο-ροῦν νὰ τὴν ἀρχίσουν μόλις τους δοθεῖ ἡ κατάλληλη εὐκαιρία. Καθόλου δέν συνδέουν τη βιολογική πλευρά τοῦ γάμου με το μυστήριο αὐτό. Καί, ὅταν σε σχετικές περιπτώσεις μιλῶ ἀνάλογα, ἀποροῦν καὶ λένε: «Τι πειράζει, ἀφοῦ γνωριζόμαστε, ἀφοῦ ἀγαπιόμαστε;» Καί ἀπαντῶ: «Γνωρίζεστε, ἀγαπιέστε, καὶ εἶναι καλά αὐτά, ἀλλά αὔριο θα γίνετε ἀνδρόγυνο· τώρα δέν εἶστε. Τώρα είστε στην προε-τοιμασία. Τώρα εἶστε στην πορεία πρὸς τὸν γάμο, στην πορεία πρός τὴν ὠρίμανση».
Οἱ νέοι προετοιμάζονται για τον γάμο βιολογικά, ψυχολογικά ἀλλά καί πνευματικά κάτω ἀπό το βλέμμα τοῦ Δημιουργοῦ, ἂν βέβαια πιστεύει κανείς στον Δημιουργό, ἂν πιστεύει στὴν ἔλευση τοῦ Χριστοῦ ἐπὶ τῆς γῆς, ἂν πιστεύει ὅτι ὁ Χριστός ἄφησε Εὐαγγέλιο. Εφόσον πιστεύει κανείς στον Θεό, ἡ ὁποιαδήποτε γνωριμία πρίν ἀπὸ τὸν γάμο εἶναι προετοιμασία κάτω ἀπό τὸ βλέμμα τοῦ Θεοῦ, καὶ αὐτή καθ' ἑαυτὴν ἡ οὐσία, ἡ βιολογική πραγ-ματικότητα τοῦ γάμου ἔχει τὴν ἀξία της καὶ τὸν σκοπό της μέσα στο μυστήριο τοῦ γάμου. Αὐτά πού κάνουν οἱ νέοι εἶναι ἐκφυλισμός τοῦ μυστηρί-ου, τὸ ὁποῖο μετά την πτώση εἶναι μεγάλη δωρεά.
Σκεφθεῖτε, νὰ μὴν ἐπιτρεπόταν νὰ ἔρχονται εἰς γάμου κοινωνίαν οἱ ἄνθρωποι. Σκεφθεῖτε νὰ μὴν εὐλογοῦσε ὁ Θεός τὴν ἕνωση δύο ἀνθρώπων διαφορετικοῦ φύλου, καὶ νὰ μὴν ἦταν μυστήριο αὐτή ἡ ἕνωση.
Ὁ γάμος ἡμερεύει τοὺς ἀνθρώπους, τούς προ-σγειώνει, τους φτιάχνει ἀνθρώπους, τούς τορνεύει, τους βοηθάει να ταπεινωθοῦν καὶ νὰ ἀποκτήσουν αὐτογνωσία. Ἔξω ἀπό τὸν γάμο, ἐκτός ἀπό ἐξαι-ρέσεις, ὅλοι θά ἦταν ἀνήμερα θηρία. Αὐτά ὅμως ἰσχύουν, ἐφόσον ἡ πραγματικότητα τοῦ γάμου γίνεται κάτω ἀπό τή χάρη τοῦ Θεοῦ καὶ μένει μυστή ριο καί εὐλογεῖται ὡς μυστήριο μὲ τὴν εἰδική τελε-τη πού ἔχει ἡ Ἐκκλησία. Ἀλλιῶς, εἶναι ἐκφυλισμός.
Με συγχωρεῖτε πάρα πολύ, ἀλλά θὰ ποῦμε καί μερικά πράγματα πού εἶναι στην ἡμερησία διάτα-ξη. Γνωρίζονται δύο νέοι, καί σύμφωνα με το πνεῦμα τῆς ἐποχῆς ποὺ ἐπικρατεῖ, σύμφωνα με το ὅλο ρεύμα, σύμφωνα μὲ αὐτά πού γράφονται, πού λέγονται και πού φαίνονται, ἀρχίζουν οἱ γνωριμίες αὐτές νὰ εἶναι στενότερες.
Γνωρίζεστε, ἀγαπιέστε. Να γνωριστεῖτε καὶ νὰ ἀγαπηθείτε, ὅσο μπορεῖτε. Ἀλλά ὅταν αὐτή ἡ σχέ ση ἀρχίζει να παίρνει ἄλλη ἔννοια, καὶ δὲν ἔχει τὴν ἔννοια νὰ γνωρίσει ὁ ἕνας τὸν ἄλλο, να πλησιάσει ὁ ἕνας τὸν ἄλλο, γιὰ νὰ δοῦν ἄν μποροῦν ἤ ὄχι νὰ φτιάξουν οἰκογένεια, γιὰ νὰ δοῦν ἄν συμφωνοῦν ἤ ὄχι, γιὰ νὰ ὡριμάσουν, ἂν θέλετε νὰ ποῦμε ἔτσι, παράλληλα ὁ ἕνας μὲ τὸν ἄλλο, ὅταν λοιπόν δὲν ἔχει αὐτή τήν ἔννοια ἡ γνωριμία, ἀλλὰ ἔχει τὴν ἔννοια τοῦ γάμου, τότε τί γνωριμία εἶναι αὐτή καί τί ἀγάπη εἶναι αὐτή; Δυστυχῶς, δὲν μποροῦν αὐτό να το καταλάβουν οἱ νέοι, ἤ το καταλαβαίνουν, ἀλλά δηλώνουν ἀδυναμία. Χωρίς λοιπόν νὰ ἔχει μεσολαβήσει ὁ γάμος, ἀρχίζουν νὰ ζοῦν τὰ τοῦ γά-μου. Δέν ἔχει σημασία ἂν αὐτά εἶναι λίγα ἡ περισσότερα με συγχωρεῖτε πάρα πολύ μιλῶ κάπως ἀνοιχτά. Εφόσον καὶ τὸ παραμικρό ἀνήκει στη σφαίρα τοῦ γάμου, στη σφαίρα τοῦ δοσίματος, στη σφαίρα τῆς ταυτίσεως, ὅτι δηλαδή αὐτοί οἱ ἄνθρωποι ἀρχίζουν πλέον ἀπό δύο να γίνονται ἕνας, ἡ γνω-ριμία, ἡ ἀγάπη τῶν δύο νέων ἐκφυλίζεται.
Ὅταν λοιπόν ἀρχίζουν νὰ ὑπάρχουν τέτοιες ἐκδηλώσεις πρίν ἀπὸ τὴν ὥρα τους καὶ πρίν ἀπὸ το μυστήριο, τότε ἡ γνωριμία παύει νὰ εἶναι ἀγάπη, παύει νὰ εἶναι προσπάθεια να κατανοήσει ὁ ἕνας τὸν ἄλλο –ὅσο κι ἄν θέλουν νὰ ποῦν ὅτι ἔτσι ἐκδηλώνουν τὴν ἀγάπη τους καὶ ὅτι ἔτσι γνωρίζον-ται καλύτερα- ἀλλὰ ἔχει σκοπό νὰ ἱκανοποιήσει καθένας τὸν ἑαυτό του γίνονται ἑπομένως θύματα τῆς ἀδυναμίας τους.
Πρέπει νὰ ποῦμε ὅτι μπορεῖ μια νέα νὰ ἐπιδιώξει γνωριμία με ἕνα νέο ἢ νὰ συγκατατεθεί σε μια τέτοια γνωριμία, διότι δὲν αἰσθάνεται καλά στο σπίτι της, διότι δὲν ἔνιωσε ποτέ τή χαρά, την ἀγάπη στη ζωή της. Βρίσκεται ἕνας ἄνθρωπος -ποῦ νὰ ξέρει βέβαια ποιός εἶναι αὐτός- ὁ ὁποῖος, ἔτσι ποὺ τῆς μιλάει, ἔτσι που τῆς φέρεται, νομίζει ὅτι εἶναι θεόσταλτος καί ὅτι θὰ τῆς δώσει αὐτό τό ὁποῖο δὲν βρῆκε τόσα χρόνια. Ξεκινώντας ἀπό αὐτὴ τὴν ἀνάγκη, ἀπό αὐτή την προϋπόθεση, ἀρχί ζει τη γνωριμία καί τή σχέση με τη γενικότερη σημασία. Ποῦ νὰ ξέρει ὅμως ὅτι πέφτει στα δίχτυα κάποιου, ὁ ὁποῖος ἐκμεταλλεύεται αὐτή τήν ἀδυναμία της!
Αὐτό ἡ γυναίκα πρέπει να το ξέρει για τον ἑαυτό της, ὅπως ἐπίσης πρέπει να ξέρει ποιά εἶναι ἡ ψυχολογία τοῦ ἄνδρα πάνω σ' αὐτό τό θέμα και νὰ μὴν πιστεύει πολύ στα λόγια. Ἀπό τήν ἄλλη πλευρά, πρέπει ὁ νέος να γνωρίζει την ψυχολογία τῆς γυναίκας καὶ νὰ μὴν ἑρμηνεύει, ὅπως αὐτός νομίζει καί ὅπως τον συμφέρει, τα λόγια, τη συμπεριφορά, τη στάση μιᾶς νέας, ἡ ὁποία στάση, ὅπως εἶπαμε, μπορεῖ νὰ ξεκινάει ἀπό κάπου ἀλλοῦ καὶ νὰ ἐξυπηρετεῖ μιά ἄλλη ἀνάγκη καὶ ὄχι ἐκείνη πού αὐτός νομίζει.
Αλλά αὐτό το θέμα εἶναι πολύ σοβαρό, καί ὅπως βλέπετε ἀρχίζουμε τώρα να μπαίνουμε πιο βαθιά.
Φοιτητής: Πῶς νοεῖται αὐτό πού λέει ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης στο βιβλίο του «Ὁ ἀόρατος πόλεμος» ὅτι πρέπει να βιάζουμε τόν ἑαυτό μας;
Ὁμιλητής: Για να δώσουμε ἀπάντηση στην
ἐρώτηση, νὰ μοῦ ἐπιτρέψετε νὰ σᾶς θυμίσω το πα ράδειγμα τῆς πείνας πού ἔχουμε ἀναφέρει. Εἶναι κάτι πολύ φυσιολογικό γιὰ τὸν ἄνθρωπο νὰ ἔρχε-ται ὥρα πού πεινάει. Ἀπό τήν ἄλλη πλευρά ὅμως, πρέπει νὰ μὴν ἐνδώσει στο αἴσθημα αὐτό, μόλις ἐμφανισθεῖ. Χρειάζεται να κάνει ὑπομονή ἤ, ἄν θέ-λετε νὰ ποῦμε μέ βάση τήν ἐρώτηση, χρειάζεται να βιάσει τόν ἑαυτό του να μή φάει. Πρέπει δηλαδή νὰ ἀντιδράσει στην πείνα· ὄχι σ' αὐτό καθ' ἑαυτό τὸ αἴσθημα τῆς πείνας, ἀλλά στο ὅτι δὲν πρέπει να ὑποταχθεῖ κανείς σ' αὐτὸ τὸ αἴσθημα πρίν τήν κατάλληλη ώρα. Μάλιστα, μερικές φορές πρέπει πολύ να βιάσει κανείς τὸν ἑαυτό του, γιὰ νὰ ἀντισταθεῖ στο αἴσθημα τῆς πείνας.
Ἂς πάρουμε ὡς παράδειγμα κάποιες ἄλλες πε-ριπτώσεις μέσα ἀπό τήν καθημερινή πραγματικό τητα. Ἂν ὁ γιατρός πεῖ σὲ ἕναν ἄρρωστο: «Δέν θά φᾶς τίποτε σήμερα», αὐτός, ὅσο κι ἄν πεινάει, θὰ κάνει τὸν ἀγώνα του νὰ μὴ φάει. Μόνο το μικρό παιδί, μόλις πεινάσει, ἀρχίζει τα κλάματα, ἐνῶ ἕνας μεγάλος ἀγωνίζεται. Ὄχι ἁπλῶς ὑπομένει, ἀλλὰ βγαίνει, θα λέγαμε, στὴν ἐπίθεση, καί λέει στὸν ἑαυτό του: «Ὅσο κι ἄν πεινᾶς, δὲν θὰ φᾶς σήμερα». Μπορεῖ νὰ χρειαστεῖ καί δύο καί τρεῖς ἡμέρες νὰ μὴ φάει ἕνας ἄρρωστος. Την πρώτη ἡμέ-ρα γιὰ νὰ ἐτοιμαστεῖ γιὰ τὴν ἐγχείρηση, τίς ἄλλες ἐπειδὴ ἔκανε ἐγχείρηση. Κάποιοι ἐπίσης φυσιοθε-ραπευτές, προκειμένου να θεραπεύσουν ἕναν ἄρρωστο, εἴτε ὑποφέρει ἀπό το στομάχι εἴτε ἀπό τὸ ἡπαρ εἴτε ἀπὸ κάτι ἄλλο, τοῦ ἐπιβάλλουν νη-στεία καὶ μάλιστα ἀπόλυτη. Καί αὐτὸς χάριν τῆς ὑγείας του, χωρίς νὰ θεωρεῖ κακό αὐτό καθ' ἑαυτό τὸ αἴσθημα τῆς πείνας, ἀγωνίζεται ἐναντίον του.
Ἂς μοῦ ἐπιτραπεῖ νὰ πῶ ὅτι δὲν θὰ ἦταν λίγοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι, ἐὰν δὲν εἴχαμε ἀνάγκη ἀπό τρο-φή για τη συντήρησή μας, θὰ εἶχαν κατανικήσει την πείνα· θὰ τὴν εἶχαν ξεπεράσει καὶ θὰ ζοῦσαν χωρίς να τρώνε. Αυτό συμβαίνει με το βιολογικό ἔνστικτο, που συζητοῦμε. Ορισμένοι το ξεπερνοῦν, διότι ἐδῶ δὲν ὑπάρχει θέμα συντηρήσεως ἤ μή.
Όπως λοιπόν στην περίπτωση τῆς πείνας, ἐνῶ δέν τή θεωροῦμε αὐτή καθ' ἑαυτήν κάτι κακό καί δέν παραξενευόμαστε με την παρουσία της, ὅμως ἂν χρειαστεί, ὄχι ἁπλῶς θὰ ὑπομένουμε, ἀλλά καί θά ἀγωνιζόμαστε, θα βγαίνουμε στὴν ἐπίθεση, ἔτσι καὶ τὸ θέμα ποὺ μᾶς ἀπασχολεῖ, ἡ δυνατότητα δηλαδή να δημιουργήσει ὁ ἄνθρωπος οἰκογένεια, δέν μπο ρεῖ, κατ' ἀρχήν, να θεωρηθεί κακό αὐτό καθ' έαυ-τό. Ἂν ἦταν κακό, ξεκάθαρα θὰ τὸ ἔλεγε ὁ Κύριος.
Επομένως, ἐφόσον ή παρουσία αὐτῆς τῆς πραγματικότητος ἀρχίζει νὰ γίνεται αἰσθητή ἀπό τὰ δώδεκα, τα δεκατρία, καὶ εἶναι κάτι ἐντελῶς φυσιολογικό, δέν μποροῦμε νὰ τὴν ξεριζώσουμε αὐτήν καθ' ἑαυτήν οὔτε να τή λογαριάσουμε ὡς ἁμαρτία, ἐφόσον βρισκόμαστε σε μια μεταπτωτική κατάσταση, καί ὁ Χριστός ὁ ἴδιος εὐλογεῖ ὡς μυ-στήριο τον γάμο. Ἄλλο τώρα ὅτι, ἐφόσον αὐτή ἡ πραγματικότητα μᾶς αἰχμαλωτίζει ἢ μᾶς βιάζει, ἐνόσῳ εἶναι στὴν ἐξέλιξή της, ἐνόσῳ εἶναι στην πορεία πρός ὡρίμανση καί δημιουργεῖ προβλήματα, ὄχι ἁπλῶς θὰ ὑπομένουμε ἀλλά καί θὰ ἐπιτεθοῦμε. Ἔτσι δικαιολογεῖται ὁ ἀγώνας· καὶ ὄχι ἁπλῶς δι-καιολογεῖται, ἀλλά καί ἐπιβάλλεται.
Ὅσο κι ἄν θέλουμε να δείξουμε κατανόηση στούς νέους τῆς σημερινῆς ἐποχῆς καὶ ὅσο κι ἄν θέλουμε να τα συζητήσουμε αὐτὰ τὰ θέματα ἀπὸ πολύ κοντά, πολύ προσγειωμένα καί πολύ ρεαλι στικά, εἶναι πέρα ἀπό κάθε ἀμφιβολία ὅτι αὐτή ἡ πραγματικότητα σήμερα βρίσκεται σὲ ἕναν ἐκφυλι σμό. Καί αὐτό δέν το λέμε μόνο ἐμεῖς –καὶ κανένας νὰ μὴν τὸ ἔλεγε, ἐφόσον εἶναι ἀλήθεια, θα το ποῦμε ἀλλά συμβαίνει καί πολλοί ἄλλοι να λένε ὅτι κάτι κακό γίνεται σχετικά μὲ αὐτὸ τὸ ζήτημα.
Αὐτή ἡ πραγματικότητα στη μεταπτωτική κατάσταση τοῦ ἀνθρώπου εἶναι κάτι ποὺ ἔχει ἕναν εἰδικό σκοπό καί μάλιστα ἱερό: να βοηθήσει τον ἄνθρωπο να γίνει ἱκανός να δημιουργήσει οἰκογέν νεια. Επομένως, δέν μπορεῖ νὰ πάρει κανείς έχθρι κή στάση ἀπέναντί της. Ὅταν ὅμως αὐτή ἀρχίζει νὰ λοξοδρομεῖ καί να παίρνει ἄλλους δρόμους, ὅταν ἀρχίζει νὰ ἐκφυλίζεται, τότε χρειάζεται ὄχι ἁπλῶς νὰ ὑπομένει κανείς, ἀλλὰ νὰ ἐπιτεθεῖ.
Μετά τὴν ἀπάντηση στήν ἐρώτηση, ἄς ἐπα-νέλθουμε σ' αὐτά που λέγαμε γιὰ τοὺς ἐφήβους.
Θύματα ἀπό ἄγνοια τῆς ψυχολογίας τοῦ ἄλλου φύλου
Εἴπαμε ὅτι οἱ νέοι, καθώς ἐξέρχονται ἀπὸ τὴν παιδική ἡλικία, ἀρχίζοντας νὰ ἐπιζητοῦν τή χειρα-φέτηση, τὴν ἀνεξαρτησία, κατά κάποιον τρόπο ἐξέρχονται καί ἀπό τόν ἑαυτό τους καί ἀπό τήν οἰκογένεια καί προχωροῦν πρός τὴν ὡρίμανση. Πρέπει να τονίσουμε ὅτι, μολονότι καί στὰ ἀγόρια και στα κορίτσια ἐμφανίζεται ἡ ἴδια πραγματικό-τητα, δηλαδή μολονότι ἐφηβική εἶναι ἡ περίοδος που διανύουν καί οἱ μὲν καί οἱ δέ, ὡστόσο ἡ ψυ χολογία τους εἶναι διαφορετική. Πάντοτε εἶναι δια-φορετική ἡ ψυχολογία τοῦ ἄνδρα ἀπό αὐτὴν τῆς γυ-ναίκας, ἀλλά ἰδιαίτερα τώρα πού εἰσέρχονται σε μια νέα περίοδο τῆς ζωῆς τους. Θα λέγαμε μάλιστα ὅτι εἶναι διαφορετική μέχρι το τέλος τῆς ζωῆς τους.
Οἱ ἔφηβοι, καθώς διανύουν τήν ἐφηβική ἡλικία, ἢ οἱ αὐριανοί σύζυγοι, σε περίπτωση πού δέν ξέρουν τή διαφορά τῆς ψυχολογίας τοῦ ἑνός φύλου ἀπὸ τὴν ψυχολογία τοῦ ἄλλου, θὰ τὰ κάνουν θά λασσα. Εἶναι ἀνάγκη ὁπωσδήποτε νὰ μυηθούν γε νικότερα στις διαφορές τῆς ψυχολογίας, καὶ εἰδι-κότερα στη διαφορά πού ἔχει σχέση μὲ τὴν πραγ-ματικότητα αὐτή, ὅτι δηλαδή ὁ ἄνθρωπος προχω ρεῖ πρὸς τὴν ὡρίμανση, για να μπορέσει να δημι-ουργήσει οἰκογένεια.
Ἂς μᾶς ἐπιτραπεῖ νὰ ποῦμε, ὅσο βέβαια μπο ροῦμε ἐδῶ, ὅτι, ἐξ ὅσων γνωρίζω, δὲν εἶναι λίγες οἱ φορές πού κυρίως νέες ἔπεσαν θύματα, διότι δέν γνώριζαν την ψυχολογία τῶν ἀγοριῶν. Καὶ δέν εἶναι λίγες οἱ φορές πού νέοι ὄχι ἔπεσαν θύματα, ἀλλά δημιούργησαν θύματα, διότι δὲν γνώριζαν την ψυχολογία τῶν κοριτσιῶν. Αὐτὰ πρέπει να τα ξέρουν οἱ νέοι.
Ὅπως ἐπίσης, πρέπει ἰδιαίτερα νὰ ἐμβαθύνει, νὰ ἐρευνήσει καί νὰ δεῖ ὁ νέος αὐτὴ τὴν πραγμα-τικότητα που λέγεται ἱκανότητα να δημιουργήσει οἰκογένεια ὁ ἄνθρωπος. Νά τή δεῖ καὶ αὐτήν καθ' ἑαυτήν καί κάπως ἔξω, ὅσο εἶναι δυνατόν, ἀπό το πνεῦμα ποὺ ἐπικρατεῖ σὲ κάθε ἐποχή –ὁ κάθε νέος στη δική του ἐποχή- καὶ ἔξω, θα λέγαμε, ἀπὸ τις δυσκολίες πού ὁ ἴδιος συναντᾶ. Ἐάν δηλαδή δέν μπορέσει νὰ ἐμβαθύνει σ' αὐτὴ τὴν πραγματικότη τα και να την καταλάβει και να τη βάλει στο κανάλι πού πρέπει να τη βάλει, ὁπωσδήποτε θὰ εἶναι θύμα, εἴτε μὲ τὸ νὰ παρασύρεται ἀπό αὐτὴν εἴτε μὲ τὸ νὰ τὴν ἀπωθεί.
Θεομπαιξία ή βιολογική πραγματικότητα τοῦ γάμου πρίν ἀπὸ τὸν γάμο
Ἐπικρατεί σήμερα ἡ ἀντίληψη ὅτι οἱ νέοι, εὐθύς μόλις εἰσέλθουν στην ἐφηβική ἡλικία, εἶναι ἀνάγκη ὁπωσδήποτε νὰ ἱκανοποιοῦν τὸ βιολογικό ἔνστικτο, διότι διαφορετικά θα πάθουν. Δὲν θὰ πάθουν. Η μᾶλλον νὰ ποῦμε ὅτι θα πάθουν, ἐὰν ἀπω-θηθεῖ τὸ ἔνστικτο αὐτό, ἐὰν δὲν τακτοποιηθεί καί δέν ξεπερασθεῖ, ἐὰν δηλαδή δὲν ἀντιμετωπισθεῖ σωστά. Ἀπό τήν ἄλλη πλευρά ὅμως δεν παθαίνει λιγότερο κανείς, ὅταν ἀφήνεται ἔρμαιο στο ἔνστι κτο αὐτό.
Με συγχωρεῖτε. Είναι λίγο δύσκολο το θέμα. Πῶς μπορεῖ κανείς να το διατυπώσει και να τὸ ἐκφρά-σει ἐνώπιον ἑνὸς ἀκροατηρίου ὅπως το δικό σας;
Ὅπως γνωρίζουμε, ὁ γάμος εἶναι μυστήριο πού εὐλογήθηκε ἀπό τὸν ἴδιο τὸν Κύριο, καί ἡ Ἐκκλη-σία, ἀπό τότε που ὑπάρχει μέχρι σήμερα, τον θεωρεῖ μυστήριο καὶ τὸν εὐλογεῖ ὡς μυστήριο. Τι σχέση ἔχει το μυστήριο, ἡ τέλεση τοῦ μυστηρίου με αὐτή την πραγματικότητα;
Πολλοί, ἀκόμη καί νέοι που πιστεύουν, πού ἐλπίζουν στον Θεό, πού ἐκκλησιάζονται, ζητοῦν ἀπὸ τοὺς ἱερεῖς ἰδιαίτερες προσευχές, για να βοηθήσει ὁ Θεός να γνωρίσουν το κατάλληλο πρόσω πο μὲ τὸ ὁποῖο θὰ συνάψουν γάμο, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά πιστεύουν το πιστεύουν δὲν τὸ πιστεύουν, πάντως στην πράξη ἔτσι ἀφήνουν να ἐννοηθεῖ ὅτι ὁ γάμος, το μυστήριο που θα τελε σθεῖ κάποια μέρα ἀπὸ τὸν ἱερέα, εἶναι ἁπλῶς μιά πράξη που γίνεται, για να πάρει ὁ γάμος τους πε ρισσότερο πολιτική εγκυρότητα. Δηλαδή, για να ἀναγνωρισθεῖ ἀπὸ συγγενεῖς, ἀπὸ γείτονες, ἀπό φί-λους καὶ ἀπό τήν πολιτεία, καθώς θὰ πᾶνε στο Λη ξιαρχεῖο το σχετικό ἔγγραφο τοῦ ἱερέα. Τὴν οὐσία τοῦ γάμου, τὴν πραγματικότητα τοῦ γάμου δυ στυχῶς καθόλου δέν τη συνδέουν με το μυστήριο.
Θα μπορούσαμε νὰ ποῦμε ὅτι εἶναι μια θεο-μπαιξία, μια κοροϊδία ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ὅσο κι ἄν φαίνονται βαριές αὐτὲς οἱ λέξεις, τὸ ὅτι φρονοῦν -καὶ ἂν δὲν το λένε, στην πράξη ἔτσι ἐνεργοῦν-πώς τη βιολογική πραγματικότητα τοῦ γάμου μπο-ροῦν νὰ τὴν ἀρχίσουν μόλις τους δοθεῖ ἡ κατάλληλη εὐκαιρία. Καθόλου δέν συνδέουν τη βιολογική πλευρά τοῦ γάμου με το μυστήριο αὐτό. Καί, ὅταν σε σχετικές περιπτώσεις μιλῶ ἀνάλογα, ἀποροῦν καὶ λένε: «Τι πειράζει, ἀφοῦ γνωριζόμαστε, ἀφοῦ ἀγαπιόμαστε;» Καί ἀπαντῶ: «Γνωρίζεστε, ἀγαπιέστε, καὶ εἶναι καλά αὐτά, ἀλλά αὔριο θα γίνετε ἀνδρόγυνο· τώρα δέν εἶστε. Τώρα είστε στην προε-τοιμασία. Τώρα εἶστε στην πορεία πρὸς τὸν γάμο, στην πορεία πρός τὴν ὠρίμανση».
Οἱ νέοι προετοιμάζονται για τον γάμο βιολογικά, ψυχολογικά ἀλλά καί πνευματικά κάτω ἀπό το βλέμμα τοῦ Δημιουργοῦ, ἂν βέβαια πιστεύει κανείς στον Δημιουργό, ἂν πιστεύει στὴν ἔλευση τοῦ Χριστοῦ ἐπὶ τῆς γῆς, ἂν πιστεύει ὅτι ὁ Χριστός ἄφησε Εὐαγγέλιο. Εφόσον πιστεύει κανείς στον Θεό, ἡ ὁποιαδήποτε γνωριμία πρίν ἀπὸ τὸν γάμο εἶναι προετοιμασία κάτω ἀπό τὸ βλέμμα τοῦ Θεοῦ, καὶ αὐτή καθ' ἑαυτὴν ἡ οὐσία, ἡ βιολογική πραγ-ματικότητα τοῦ γάμου ἔχει τὴν ἀξία της καὶ τὸν σκοπό της μέσα στο μυστήριο τοῦ γάμου. Αὐτά πού κάνουν οἱ νέοι εἶναι ἐκφυλισμός τοῦ μυστηρί-ου, τὸ ὁποῖο μετά την πτώση εἶναι μεγάλη δωρεά.
Σκεφθεῖτε, νὰ μὴν ἐπιτρεπόταν νὰ ἔρχονται εἰς γάμου κοινωνίαν οἱ ἄνθρωποι. Σκεφθεῖτε νὰ μὴν εὐλογοῦσε ὁ Θεός τὴν ἕνωση δύο ἀνθρώπων διαφορετικοῦ φύλου, καὶ νὰ μὴν ἦταν μυστήριο αὐτή ἡ ἕνωση.
Ὁ γάμος ἡμερεύει τοὺς ἀνθρώπους, τούς προ-σγειώνει, τους φτιάχνει ἀνθρώπους, τούς τορνεύει, τους βοηθάει να ταπεινωθοῦν καὶ νὰ ἀποκτήσουν αὐτογνωσία. Ἔξω ἀπό τὸν γάμο, ἐκτός ἀπό ἐξαι-ρέσεις, ὅλοι θά ἦταν ἀνήμερα θηρία. Αὐτά ὅμως ἰσχύουν, ἐφόσον ἡ πραγματικότητα τοῦ γάμου γίνεται κάτω ἀπό τή χάρη τοῦ Θεοῦ καὶ μένει μυστή ριο καί εὐλογεῖται ὡς μυστήριο μὲ τὴν εἰδική τελε-τη πού ἔχει ἡ Ἐκκλησία. Ἀλλιῶς, εἶναι ἐκφυλισμός.
Με συγχωρεῖτε πάρα πολύ, ἀλλά θὰ ποῦμε καί μερικά πράγματα πού εἶναι στην ἡμερησία διάτα-ξη. Γνωρίζονται δύο νέοι, καί σύμφωνα με το πνεῦμα τῆς ἐποχῆς ποὺ ἐπικρατεῖ, σύμφωνα με το ὅλο ρεύμα, σύμφωνα μὲ αὐτά πού γράφονται, πού λέγονται και πού φαίνονται, ἀρχίζουν οἱ γνωριμίες αὐτές νὰ εἶναι στενότερες.
Γνωρίζεστε, ἀγαπιέστε. Να γνωριστεῖτε καὶ νὰ ἀγαπηθείτε, ὅσο μπορεῖτε. Ἀλλά ὅταν αὐτή ἡ σχέ ση ἀρχίζει να παίρνει ἄλλη ἔννοια, καὶ δὲν ἔχει τὴν ἔννοια νὰ γνωρίσει ὁ ἕνας τὸν ἄλλο, να πλησιάσει ὁ ἕνας τὸν ἄλλο, γιὰ νὰ δοῦν ἄν μποροῦν ἤ ὄχι νὰ φτιάξουν οἰκογένεια, γιὰ νὰ δοῦν ἄν συμφωνοῦν ἤ ὄχι, γιὰ νὰ ὡριμάσουν, ἂν θέλετε νὰ ποῦμε ἔτσι, παράλληλα ὁ ἕνας μὲ τὸν ἄλλο, ὅταν λοιπόν δὲν ἔχει αὐτή τήν ἔννοια ἡ γνωριμία, ἀλλὰ ἔχει τὴν ἔννοια τοῦ γάμου, τότε τί γνωριμία εἶναι αὐτή καί τί ἀγάπη εἶναι αὐτή; Δυστυχῶς, δὲν μποροῦν αὐτό να το καταλάβουν οἱ νέοι, ἤ το καταλαβαίνουν, ἀλλά δηλώνουν ἀδυναμία. Χωρίς λοιπόν νὰ ἔχει μεσολαβήσει ὁ γάμος, ἀρχίζουν νὰ ζοῦν τὰ τοῦ γά-μου. Δέν ἔχει σημασία ἂν αὐτά εἶναι λίγα ἡ περισσότερα με συγχωρεῖτε πάρα πολύ μιλῶ κάπως ἀνοιχτά. Εφόσον καὶ τὸ παραμικρό ἀνήκει στη σφαίρα τοῦ γάμου, στη σφαίρα τοῦ δοσίματος, στη σφαίρα τῆς ταυτίσεως, ὅτι δηλαδή αὐτοί οἱ ἄνθρωποι ἀρχίζουν πλέον ἀπό δύο να γίνονται ἕνας, ἡ γνω-ριμία, ἡ ἀγάπη τῶν δύο νέων ἐκφυλίζεται.
Ὅταν λοιπόν ἀρχίζουν νὰ ὑπάρχουν τέτοιες ἐκδηλώσεις πρίν ἀπὸ τὴν ὥρα τους καὶ πρίν ἀπὸ το μυστήριο, τότε ἡ γνωριμία παύει νὰ εἶναι ἀγάπη, παύει νὰ εἶναι προσπάθεια να κατανοήσει ὁ ἕνας τὸν ἄλλο –ὅσο κι ἄν θέλουν νὰ ποῦν ὅτι ἔτσι ἐκδηλώνουν τὴν ἀγάπη τους καὶ ὅτι ἔτσι γνωρίζον-ται καλύτερα- ἀλλὰ ἔχει σκοπό νὰ ἱκανοποιήσει καθένας τὸν ἑαυτό του γίνονται ἑπομένως θύματα τῆς ἀδυναμίας τους.
Πρέπει νὰ ποῦμε ὅτι μπορεῖ μια νέα νὰ ἐπιδιώξει γνωριμία με ἕνα νέο ἢ νὰ συγκατατεθεί σε μια τέτοια γνωριμία, διότι δὲν αἰσθάνεται καλά στο σπίτι της, διότι δὲν ἔνιωσε ποτέ τή χαρά, την ἀγάπη στη ζωή της. Βρίσκεται ἕνας ἄνθρωπος -ποῦ νὰ ξέρει βέβαια ποιός εἶναι αὐτός- ὁ ὁποῖος, ἔτσι ποὺ τῆς μιλάει, ἔτσι που τῆς φέρεται, νομίζει ὅτι εἶναι θεόσταλτος καί ὅτι θὰ τῆς δώσει αὐτό τό ὁποῖο δὲν βρῆκε τόσα χρόνια. Ξεκινώντας ἀπό αὐτὴ τὴν ἀνάγκη, ἀπό αὐτή την προϋπόθεση, ἀρχί ζει τη γνωριμία καί τή σχέση με τη γενικότερη σημασία. Ποῦ νὰ ξέρει ὅμως ὅτι πέφτει στα δίχτυα κάποιου, ὁ ὁποῖος ἐκμεταλλεύεται αὐτή τήν ἀδυναμία της!
Αὐτό ἡ γυναίκα πρέπει να το ξέρει για τον ἑαυτό της, ὅπως ἐπίσης πρέπει να ξέρει ποιά εἶναι ἡ ψυχολογία τοῦ ἄνδρα πάνω σ' αὐτό τό θέμα και νὰ μὴν πιστεύει πολύ στα λόγια. Ἀπό τήν ἄλλη πλευρά, πρέπει ὁ νέος να γνωρίζει την ψυχολογία τῆς γυναίκας καὶ νὰ μὴν ἑρμηνεύει, ὅπως αὐτός νομίζει καί ὅπως τον συμφέρει, τα λόγια, τη συμπεριφορά, τη στάση μιᾶς νέας, ἡ ὁποία στάση, ὅπως εἶπαμε, μπορεῖ νὰ ξεκινάει ἀπό κάπου ἀλλοῦ καὶ νὰ ἐξυπηρετεῖ μιά ἄλλη ἀνάγκη καὶ ὄχι ἐκείνη πού αὐτός νομίζει.
Αλλά αὐτό το θέμα εἶναι πολύ σοβαρό, καί ὅπως βλέπετε ἀρχίζουμε τώρα να μπαίνουμε πιο βαθιά.
- Ανώνυμος είπε...
Τι κάνει η μητέρα σου;
Δεν είναι καλά, Γέροντα. Ανεβάζει κατά διαστήματα ψηλό πυρετό και τότε χάνεται. Το δέρμα της γεμίζει πληγές και τις νύχτες πονάει.
– Ξέρεις; Αυτοί είναι μάρτυρες· αν δεν είναι ολόκληροι μάρτυρες, είναι μισοί.
– Και όλη η ζωή της, Γέροντα, ήταν μια ταλαιπωρία.
– Επομένως ο μισθός της θα είναι διπλός. Πόσα έχει να λάβη! Τον Παράδεισο τον έχει εξασφαλισμένο. Όταν ο Χριστός βλέπη ότι κάποιος αντέχει μια βαρειά αρρώστια, του την δίνει, ώστε με την λίγη ταλαιπωρία στην επίγεια ζωή να ανταμειφθή πολύ στην ουράνια, την αιώνια, ζωή.
Υποφέρει εδώ, αλλά θα ανταμειφθή εκεί, στην άλλη ζωή, γιατί υπάρχει Παράδεισος, υπάρχει και ανταμοιβή.
Σήμερα μου είπε μια νεφροπαθής που χρόνια τώρα κάνει αιμοκάθαρση: «Παππούλη, σταυρώστε, σας παρακαλώ, το χέρι μου. Οι φλέβες είναι όλο πληγές και δεν μπορώ να κάνω αιμοκάθαρση». «Αυτές οι πληγές, της είπα, στην άλλη ζωή θα είναι διαμάντια μεγαλύτερης αξίας από τα διαμάντια αυτού του κόσμου.
Πόσα χρόνια κάνεις αιμοκάθαρση;» «Δώδεκα», μου λέει. «Δηλαδή δικαιούσαι ένα ‘’εφάπαξ’’ και μία σύνταξη μειωμένη», της είπα. Μετά μου δείχνει μια πληγή στο άλλο χέρι και μου λέει: «»Παππούλη, αυτή η πληγή δεν κλείνει· φαίνεται το κόκκαλο». «Ναι, αλλά από εκεί μέσα φαίνεται ο Ουρανός, της λέω. Άντε, καλή υπομονή.
Εύχομαι ο Χριστός να σου αυξάνη την αγάπη Του, για να ξεχνιέται ο πόνος σου. Φυσικά υπάρχει και η άλλη ευχή, να εξαλειφθούν οι πόνοι, αλλά τότε εξαλείφεται και ο πολύ μισθός. Επομένως, η προηγούμενη ευχή είναι καλύτερη». Παρηγορήθηκε η καημένη.
Όταν το σώμα δοκιμάζεται, τότε η ψυχή αγιάζεται. Με την αρρώστια πονάει το σώμα μας, το χωματόκτιστο αυτό σπίτι μας, αλλά έτσι θα αγάλλεται αιώνια ο νοικοκύρης του, η ψυχή μας, στο ουράνιο παλατάκι που μας ετοιμάζει ο Χριστός.
Με αυτήν την πνευματική λογική, που είναι παράλογη για τους κοσμικούς, χαίρομαι και εγώ και καμαρώνω για τις σωματικές βλάβες που έχω.
Το μόνο που δεν σκέφτομαι είναι ότι θα έχω ουράνια ανταμοιβή. Καταλαβαίνω ότι εξοφλώ την αχαριστία μου στον Θεό, αφού δεν έχω ανταποκριθή στις μεγάλες Του δωρεές και ευεργεσίες.
Γιατί στην ζωή μου όλα γλέντι είναι· και η καλογερική και οι αρρώστιες που περνώ. Όλο φιλανθρωπίες μου κάνει ο Θεός και όλο οικονομίες. Ευχηθήτε όμως να μη με ξοφλάη με αυτά σ’ αυτήν την ζωή, γιατί τότε αλλοίμονό μου!
Μεγάλη τιμή μου έκανε ο Χριστός να υπέφερα ακόμη περισσότερο την αγάπη Του, αρκεί να με ενίσχυε, ώστε να αντέχω, και μισθό δεν θέλω.
Ο άνθρωπος, όταν είναι τελείως καλά στην υγεία του, δεν είναι καλά. Καλύτερα να έχη κάτι. Εγώ, όσο ωφελήθηκα από την αρρώστια, δεν ωφελήθηκα από όλη την άσκηση που είχα κάνει μέχρι τότε.
Γι’ αυτό λέω, αν δεν έχη κανείς υποχρεώσεις, να προτιμά αρρώστιες παρά υγεία. Από την υγεία του είναι χρεώστης, ενώ από την αρρώστια, όταν την αντιμετωπίζη με υπομονή, έχει να λάβη.
Όταν ήμουν στο Κοινόβιο, είχε έρθει μια φορά ένας άγιος Επίσκοπος, πολύ γέρος, ονόματι Ιερόθεος, που ασκήτευε στην Σκήτη της Αγίας Άννης. Την ώρα που έφευγε, όπως πήγε να ανεβή στο ζώο, τραβήχτηκε το παντελόνι του και φάνηκαν τα πρησμένα του πόδια.
Οι Πατέρες που πήγαν να τον βοηθήσουν, τα είδαν και τρόμαξαν. Εκείνος το κατάλαβε και τους είπε: «Αυτά είναι τα καλύτερα δώρα που μου έδωσε ο Θεός. Τον παρακαλώ να μη μου τα πάρη».
Αγίου Παϊσίου .
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου