ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ Α. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ
Συνάξεις γιά νέους
Ἐφηβεία, γάμος, ἀγαμία
Τόμος Α΄
Πορεία πρός τήν ὡριμότητα.
Anima, animus.
ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
A 13
Ἡ ψυχολογία τοῦ ἐφήβου
Κάτι λείπει ἀπό τὸν ἄνδρα. Ἀπό κάπου λείπει ἡ γυναίκα
Σήμερα να προσπαθήσουμε να πλησιάσουμε την ψυχολογία τοῦ ἐφήβου καί τῆς ἐφήβου. Βέβαια, κάτι ἔχουμε πεῖ, ἀλλά ἄς προσπαθήσουμε λίγο περισσότερο να την πλησιάσουμε, μέσα στα πλαίσια τοῦ γάμου ὑπὸ τὸ φῶς τῆς ἀποκαλύψεως ἀλλά καί τῆς πραγματικότητος.
Ὅλοι γνωρίζουμε ὅτι ὁ Θεός «ἐποίησε» τὸν ἄνθρωπο «ἄρσεν καί θῆλυ». Καί μάλιστα, πρῶτα «ἐποίησε» ἕνα πρόσωπο, τόν Ἀδάμ. Καθώς εἶδε ὁ Θεός, λέει ἡ Γραφή, τόν Ἀδάμ μόνο μέσα στον πα-ράδεισο, εἶπε: «Οὐ καλόν εἶναι τὸν ἄνθρωπον μό νον· ποιήσωμεν αὐτῷ τὰ τρία πρόσωπα τῆς Αγίας Τριάδος μιλοῦν μεταξύ τους- βοηθόν κατ' αὐτόν». Δὲν εἶναι καλό ὁ ἄνθρωπος νὰ εἶναι μόνος του. Δέν εἶναι καλό –προσέξτε- μὲ τὴν ἔννοια δέν εἶναι προτιμότερο να μένει ὁ ἄνθρωπος μόνος, ἀπό τὸ νὰ μὴ μένει μόνος. Ὄχι ὅτι αὐτό καθαυτό το να μένει μόνος δέν εἶναι καλό, ἀλλά δέν εἶναι προ τιμότερο. Αὐτή εἶναι ἡ ἔννοια τῆς λέξεως «καλόν» στὴν Ἁγία Γραφή, τουλάχιστον σ' αὐτή την περί-πτωση, ὅπως καὶ σὲ ἄλλες παρόμοιες περιπτώσεις. Επομένως, εἶναι καλό νὰ ἔχει ὁ ἄνθρωπος καί βοηθό. Ὁ Θεὸς εἶναι αὐτός που λέει αὐτά τά λόγια.
Ὁ Θεὸς εἶναι αὐτός ὁ ὁποῖος δημιουργεῖ τὸν ἄνδρα, ὅπως τὸν ξέρουμε, καί αὐτός εἶναι πάλι που κάνει βοηθό, δημιουργεί δηλαδή την Εὔα, ὅπως τὴν ξέρουμε. Αὐτά ἔχουν τὴ χάρη τους, την Ιερότητά τους, το μυστήριό τους. Ὁ Θεός κάνει αὐτὸ τὸ ἔργο, καὶ μάλιστα ρεαλιστικά καί πολύ πραγματικά, ὅπως τὰ παρουσιάζει ἡ Παλαιά Δια-θήκη, γιατί ἔτσι μόνο, με συγκεκριμένες εἰκόνες καὶ παραστάσεις μποροῦσαν νὰ τά καταλάβουν οἱ ἄνθρωποι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης.
Παίρνει ὁ Θεός λάσπη και πλάθει τόν ἄνθρω-πο καὶ ἐμφυσά σ' αὐτὸν «πνοήν ζωῆς», καὶ γίνεται ὁ ἄνθρωπος «εἰς ψυχήν ζῶσαν». Βλέπει ὁ Θεός ὅτι εἶναι προτιμότερο να μη μένει μόνος ὁ ἄνθρω πος καὶ γι' αὐτὸ φτιάχνει την Εὔα, τη γυναίκα, καί τοὺς τοποθετεί μέσα στον παράδεισο. Μιά εἰδική, μιὰ ἰδιαίτερη φροντίδα τοῦ Θεοῦ. «Καὶ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον - άρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς». Τι φροντίδα, τί χάρη, τί ἁγιότητα, τί μυ-στήριο ἔχει ὅλη αὐτή ἡ ὑπόθεση, ὅλη αὐτή ἡ πραγ-ματικότητα!
Προκειμένου λοιπόν να δημιουργήσει ὁ Θεός τὴν Εὐα, μᾶς λέει ἡ Ἁγία Γραφή, κοιμίζει τον Ἀδάμ, καὶ παίρνει ἀπό τήν πλευρά του και φτιά-χνει την Εὔα. Δὲν λείπει βέβαια καμιά πλευρά ἀπὸ τὸν ἄνδρα, ἀλλά ἔτσι λέει το κείμενο. Ὁ Θεός εἶναι ὁ πρῶτος χειρουργός. Καί μάλιστα χειρουργός -γιά νὰ ποῦμε κάτι καί γιά τούς γιατρούς- πού κάνει ἀνώδυνα τὴν ἐγχείρηση. Κοιμίζει τὸν Ἀδάμ, ὁ ὁποῖος δέν καταλαβαίνει τίποτε, καί ὅταν ξυπνάει, βλέπει ὅτι ὑπάρχει βοηθός «κατ' αὐτόν», ἡ Εὐα. Κατά πόσον ὁ Θεός ὄντως κοίμισε τὸν Ἀδάμ, πῆρε την πλευρά του καί ἀπό αὐτήν ἔφτιαξε ἄνθρωπο, δηλαδή τή γυναίκα, αὐτό εἶναι δουλειά τοῦ Θεοῦ. Ἐκεῖνο ποὺ θέλει νὰ πεῖ τὸ κείμενο με ὅλα αὐτά εἶναι ὅτι εἶναι προτιμότερο να μήν εἶναι μόνος ὁ Ἀδάμ, ὁ ἄνδρας, ἀλλά νά ἔχει βοηθό «κατ᾿ αὐτόν», τη γυναίκα.
Ἔτσι ὅπως τὰ παρουσιάζει το κείμενο, καθώς ἔγινε ἡ γυναίκα, λέτε καί κάτι χάθηκε ἀπὸ τὸν ἄνδρα. Αὐτό σε τελευταία ἀνάλυση σημαίνει ὅτι κάτι λείπει ἀπό τόν ἄνδρα. Ἀπό κάποια πλευρά, ἡ βαθύτερη ψυχολογική κατάσταση τοῦ ἄνδρα εἶναι ὅτι κάτι τοῦ λείπει. Ὅπως τα λέει το κείμενο -ἄσχετα, ἐπαναλαμβάνω, πῶς ἀκριβῶς ἐνήργησε ὁ Θεός· αὐτό εἶναι δικό του θέμα- ὅπως μᾶς τὰ πα-ρουσιάζει τὸ Πνεῦμα τὸ Αγιο μέ τή γραφίδα τοῦ Μωυσέως, θέλει νὰ μᾶς πεῖ ὅτι ἡ ψυχολογία τῆς γυναίκας ἀπέναντι στὸν ἄνδρα εἶναι ὅτι ἀπό κά-που λείπει. Δύσκολα ἕνας φυσιολογικός ἄνδρας να νιώσει ὅτι ἀπό κάπου λείπει. Ἡ φυσιολογική κα τάσταση εἶναι ὅτι νιώθει πώς κάτι τοῦ λείπει. Καὶ ἐπίσης, δύσκολα μια φυσιολογική γυναίκα να νιώ σει ὅτι κάτι τῆς λείπει. Νιώθει ὅτι ἀπό κάπου λεί-πει. Αὐτή εἶναι γενικά ἡ φυσιολογική κατάσταση. Δὲν ἀποκλείονται βέβαια οἱ ἐξαιρέσεις.
Αὐτὴ τὴν ἀλήθεια ὅλοι μας πρέπει να τή γνω-ρίζουμε, ὄχι μόνο γιὰ τὸν ἑαυτό μας ἀλλά καί γιά τοὺς ἄλλους. Καί πιο συγκεκριμένα ὁ νέος πού, ὅπως εἶπαμε, βαδίζει πρός τήν ὡρίμανση, πρός τήν κατάσταση ἐκείνη ποὺ θὰ εἶναι ἕτοιμος να δημι-ουργήσει οἰκογένεια, πρέπει να ξέρει ὅτι αὐτή εἶναι ἡ ψυχολογία τῆς γυναίκας καί αὐτή εἶναι ἡ ψυχο-λογία ἡ δική του. Ἀπό τήν ἄλλη πλευρά, καί ἡ νέα πρέπει να συνειδητοποιήσει τὴν ἀλήθεια αὐτή καί γιὰ τὸν ἑαυτό της καί γιά τον νέο.
Κάτι λοιπόν λείπει ἀπὸ τὸν ἄνδρα, ἐνῶ ἀπό κάπου λείπει ἡ γυναίκα. Καταλαβαίνουμε τώρα, σύμφωνα μὲ αὐτά πού διαβάζουμε, τί ψυχολογία δημιουργεῖται μέ βάση αὐτή τήν ἀλήθεια, ἄν ἔτσι εἶναι, καί πιστεύω ὅτι ἔτσι εἶναι. Να θυμηθοῦμε ἐδῶ καὶ αὐτά πού λέει ὁ ἀπόστολος Πέτρος.5 Πόσο χαριτωμένες εἶναι οἱ συμβουλές πού δίνει στὰ ἀνδρόγυνα· πρῶτα στόν ἄνδρα καί ἔπειτα στη γυναίκα. Ὅλη ἡ ἀγάπη τοῦ ἄνδρα, ή στοργή, το ἐνδιαφέρον, εἶναι μια ἐκδήλωση προστατευτική πρός τή γυναίκα, ὡς «ἀσθενέστερον σκεῦος», ὅπως λέει ὁ ἀπόστολος· εἶναι μιὰ ἐκδήλωση, ἄν θέλετε, ἱπποτική. Ὑπάρχει και στον ἄνδρα τὸ ἀδύνατο ση μεῖο ἀπό ἄλλη πλευρά, ἀλλά ἀπό αὐτή την πλευρά τὸ ἀδύνατο σημείο βρίσκεται στη γυναίκα.
Ἡ ἀγάπη λοιπόν, τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ ἄνδρα πρός τή γυναίκα κατά κανόνα εἶναι ἐκδήλωση προστατευτική, ἐκδήλωση στηρίγματος. Αὐτό ἀπό τὸ ὁποῖο κάτι λείπει, θα στηρίξει ἐκεῖνο τὸ ὁποῖο τοῦ λείπει. Δὲν θὰ στηριχθεῖ θα στηρίξει. Δέν θά προστατευθεί θὰ προστατεύσει. Δέν θὰ ἔχει, ἄν ἐπι-τρέπεται νὰ ποῦμε, ἀπαίτηση νὰ τοῦ φερθοῦν ἱππο-τικά, ἀλλά θὰ ἔχει ὅλη τή διάθεση και θὰ αἰσθάνε-αι πολύ φυσιολογικά καί πολύ εὐτυχής να φερθεί ἱπποτικά. Ἀπό τήν ἄλλη πλευρά ἡ γυναίκα -καταλαβαίνουμε, με βάση αὐτά πού εἴπαμε, τήν ψυχολο γία της- ἔχει ἀκριβῶς ἀνάγκη προστασίας, ἀγάπης, στοργῆς, ἔχει ἀνάγκη στηρίγματος. Πρέπει λοιπόν να ξέρει ἕνας νέος ὅτι, ὅταν μιά νέα τὸν πλησιάζει ἤ ἔχει διάθεση να τον πλησιάσει, κάπως ἔτσι αἰσθάνεται, το καταλαβαίνει δέν το καταλαβαίνει. Μιλούμε για μια νέα σε φυσιολογική κατάσταση. Ἀναζητεῖ δηλαδή προστασία, ἀγάπη, κατανόηση, ἀναζητεῖ στήριγμα.
Ἀπό τήν ἄλλη πλευρά, μια νέα πρέπει να ξέρει πῶς σκέπτεται και αἰσθάνεται ἕνας νέος, καθώς την πλησιάζει.
Ἡ διάθεση προστασίας καὶ ἡ ἀναζήτησή της διαταράχθηκαν ἐξαιτίας τῆς πτώσεως
Ὁ ἄνθρωπος δυστυχῶς δὲν εἶναι ἔτσι ὅπως δημιουργήθηκε, ἀλλά, καθώς ἀκολούθησε ἡ πτώση, ὅλα διαταράχθηκαν μέσα του. Παρά τὸ ὅτι εἶμαστε χριστιανοί βαπτισμένοι, παρά τὸ ὅτι ἀκοῦμε πώς, ὅποιος βαπτίζεται, ὅποιος γίνεται χριστιανός, εἶναι ἕνας καινούργιος ἄνθρωπος, δὲν εἴμαστε καινούρ-γιοι. Είμαστε αὐτοί που κάτι ἔχουμε πάθει. Ἄν γί-νει κανείς καινούργιος, χαρά μας, ἀλλὰ ποῦ εἶναι αὐτό; Ἐνῶ ἡ φυσιολογική, ἡ κατά φύσιν κατάστα-ση ἀπὸ τὴν πλευρά τῶν νέων καί τῶν δύο φύλων εἶναι αὐτὴ ποὺ λέμε, ὅμως, ἐπειδή βρίσκονται σε μια κατάσταση πτώσεως, σε μια κατάσταση πού κάτι ἔχει χαλάσει, ἡ πορεία τοῦ ἑνὸς καὶ ἡ πορεία τοῦ ἄλλου δὲν ἐκδηλώνονται ἐντελῶς φυσιολογικά, ἀλλὰ ἔχουν χίλια δυό μπερδέματα.
Ἐδῶ χρειάζεται πάλι πολύ μεγάλη προσοχή. Ἔχουμε πεῖ ὅτι οἱ νέοι, καθώς εἰσέρχονται στήν ἐφηβική ἡλικία, καί παρουσιάζεται αὐτή ἡ πραγ-ματικότητα, να νιώθουν δηλαδή ὁ ἕνας ὅτι γίνεται ἄνδρας καὶ ἡ ἄλλη γυναίκα, χρειάζεται να προσέ-ξουν, ὥστε νὰ μὴν πάρουν ἀρνητική στάση ἀπέναντι σ' αὐτή την πραγματικότητα, ὁπότε ψυχολογικά θα λειτουργήσει ἡ ἀπώθηση, καί ὕστερα δέν βρίσκει κανείς ἄκρη.
Πέρα ἀπό αὐτό, χρειάζεται να προσέξουν τίς κινήσεις τους, τίς παρορμήσεις τους· χρειάζεται να προσέξουν πῶς παρουσιάζεται αὐτή ἡ πραγματι-κότητα, πῶς ἀναπτύσσεται, πῶς ἐξελίσσεται, πῶς ἐκδηλώνεται. Με συγχωρεῖτε πάρα πολύ, ἄν μοῦ ξεφύγει καμιά λέξη, ποὺ μπορεῖ νὰ θίγει λίγο. Τί να κάνουμε; Με συγχωρεῖτε ἐκ τῶν προτέρων. Δέν πρέπει, π.χ., ἕνας νέος νὰ ἀγνοεῖ ὅτι ἡ διάθεση να φέρεται ἱπποτικά, ή διάθεση προστασίας, ή διάθεση νὰ βρεῖ ἐκεῖνο ποὺ τοῦ λείπει –καὶ αὐτό εἶναι ἡ γυναίκα- καὶ νὰ τὸ νιώσει κοντά του εὐτυχισμένο, καί ἡ ὁποία διάθεση εἶναι φυσιολογική, μπορεί να ἐκδηλώνεται κατά ἕναν τρόπο λίγο βάρβαρο. Αὐτό δέν σημαίνει ὅτι ὁπωσδήποτε, σώνει και καλά, ἔχει διαστραφεί κανείς, ἀλλά μπορεῖ νὰ τοῦ φαίνεται ὅτι ἐκδηλώνεται ἐντελῶς φυσιολογικά, ἐνῶ ἐκδη-λώνεται με συγχωρεῖτε, ἐπαναλαμβάνω δέν κατα-φέρνω να βρίσκω καί καλές λέξεις– κατά ἕναν τρόπο ἐγωιστικό, κατά ἕναν τρόπο πού ἐκμεταλ-λεύεται τήν ἀδυναμία τῆς γυναίκας, ἐνῶ, δηλαδή, οἱ ἐκδηλώσεις του ἔχουν χαρακτήρα, ἄν θέλετε, πολύ σαρκικό.
Ἐπαναλαμβάνω, ὁ νέος ἐκδηλώνεται ἔτσι, ὄχι διότι, σώνει καί καλά, ἑκουσίως διέστρεψε την καλή κατάσταση και την καλή διάθεση μέσα του. Ὄχι. Δέν ἔκανε τίποτε τὸ ἰδιαίτερο. Κατ' ἀρχήν μπορεῖ ἀπό ἀπόψεως καταβολῶν, πού ἔχει ὁ νέος ἀπό τούς προγόνους του, νὰ μὴν εἶναι ἡ ὅλη δομή τῆς ὑπάρξεώς του ὅπως θά ἔπρεπε νὰ εἶναι, μὲ ἀποτέλεσμα, ἐφόσον δὲν ἀναγεννήθηκε πραγματικά ἐν Χριστῷ καὶ δὲν ἔγινε ἕνας καινούργιος ἄνθρωπος, να έκδη-λώνεται ὅπως ἐκδηλώνεται. Ἴσως ὅμως να μεσολά-βησαν κατά την πορεία τῆς ἀναπτύξεώς του κάποια γεγονότα, κάποια περιστατικά, που τὸν ἐπηρέασαν.
Δέν εἶναι λοιπόν παράξενο ἕνας νέος, πού ἔχει τις πιο καλές ἀρχές, τις πιο καλές διαθέσεις, να ἐκδηλώνεται μὲ ἕναν τρόπο πού εἶναι ἔξω ἀπό τήν ἱπποτική, την προστατευτική, τή στοργική συμπερι φορά, χωρίς, ἐπαναλαμβάνω, αὐτό να σημαίνει ὅτι ἔκανε κάτι τὸ ἰδιαίτερο μέσα του, για να διαστρέ ψει τὸν ἑαυτό του. Δεν πρέπει ὁ νέος να παραξε νεύεται γι' αὐτό, ὅμως χρειάζεται νὰ μὴν τὸ ἀγνο-εἰ. Νὰ τὸ ξέρει, να καταλαβαίνει ὅτι κάτι δεν πάει καλά, καὶ ἑπομένως να κοιτάξει νὰ βρεῖ τρόπο να ἐπηρεάσει τα πράγματα πρός το καλύτερο, ἤ του-λάχιστον νὰ ἔχει τὸν νοῦ του.
Ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά, μια νέα ἡ ὁποία θά ἔπρεπε να ξεκινάει μὲ τὴν ἐσωτερική διάθεση καί κατάσταση νὰ ἀναζητεῖ προστασία, ἀγάπη, κατα-νόηση, στήριγμα, δέν πρέπει να παραξενευτεῖ, ἄν τυχόν διαπιστώσει ὅτι εἶναι κάπως ἀλλιώτικη. Ἐκεῖνο που χρειάζεται εἶναι νὰ μὴν ἀγνοεῖ τὴν τυ-χὸν ἀταξία ποὺ ὑπάρχει μέσα της και να κοιτάξει να διορθώσει τὸν ἑαυτό της, ὅσο μπορεῖ καί μέὅποιον τρόπο μπορεῖ, ἤ καί νά βοηθηθεῖ ἀπό κάποιο κατάλληλο πρόσωπο.
Ἔξω ἀπό τή χάρη τοῦ Θεοῦ
Ἐξ ὅσων ἐγώ ἔχω καταλάβει καί ἐξ ὅσων γνωρίζω γι' αὐτὰ τὰ θέματα, ὡς ἄνθρωπος πού ζῶ μέσα στην κοινωνία, καί λόγῳ τῆς θέσεώς μου καί ἀπό προσωπική μελέτη, πιστεύω ὅτι ἀπὸ τὴν πλευ ρὰ τῶν νέων καὶ τῶν δύο φύλων δὲν ὑπάρχει πάν-τοτε προμελετημένη διάθεση για να γίνει κάτι κακό, για να παρασυρθούν δηλαδή δύο νέοι σε μιά κατάσταση πού θά εἶναι ἔξω ἀπό τή χάρη τοῦ Θεοῦ, ἔξω ἀπὸ τὴν εὐλογία τοῦ Θεοῦ. Μολονότι φθάνουν ἐκεῖ ἡ ὑπάρχει κίνδυνος να φθάσουν ἐκεῖ, δὲν νομίζω ὅτι τὸ κάνουν προμελετημένα.
Συμβαίνει αὐτό, διότι ἀκριβῶς καὶ ὁ μὲν καὶ ἡ δὲ ἴσως ἀγνοοῦν –πιθανόν ὅμως νὰ μὴν ἀγνοοῦν πρῶτον ποιά εἶναι γενικά ἡ φυσιολογική κατάστα-ση τῶν ἐφήβων. Δεύτερον, ἀγνοοῦν εἰδικότερα ποιά εἶναι ἡ δική τους κατάσταση, κατά πόσον δη-λαδή εἶναι ἤ ὄχι φυσιολογική· ὅπως ἐπίσης ἀγνο-οὖν καὶ ποιὰ εἶναι ἡ κατάσταση τοῦ συγκεκριμέ-νου προσώπου μὲ τὸ ὁποῖο ἔρχονται σε ἐπικοινω-νία. Μπορεῖ νὰ γνωρίζουν –ἂν ὑποθέσουμε ὅτι ξέ-ρουν μᾶλλον δέν ξέρουν- γενικῶς τή φυσιολογική κατάσταση ἑνός ἐφήβου, ἀλλά ἀγνοοῦν εἰδικότερα ποιά εἶναι ἡ κατάσταση τοῦ συγκεκριμένου ἐφή-βου. Πόσο, π.χ., εἶναι ἐπηρεασμένη ή κατάστασή του ἀπό τήν πτώση, πόσο εἶναι κάπως διεστραμμέν να τα πράγματα μέσα του. Ὅταν λέω διεστραμμένα, δέν πρέπει να πηγαίνει το μυαλό μας σε δια-στροφές· δὲν ἐννοῶ αὐτό. Ἐννοῶ πόσο εἶναι ἔξω ἀπὸ τὸ πῶς τὰ δημιούργησε ὁ Θεός, ὁ ὁποῖος τά ἔκανε ὅλα «καλά λίαν». Ἀγνοοῦν λοιπόν καί τή δική τους φυσιολογική ἤ μή φυσιολογική κατάστα-ση καί τῶν ἄλλων, καί ἀπὸ κεῖ καὶ πέρα ἀρχίζει το μπέρδεμα, ἀρχίζει το μπλέξιμο.
Πιθανόν ἕνας ἔφηβος να παρασυρθεῖ στὴν ἁμαρτία καὶ νὰ βρεθεῖ ἔξω ἀπό τήν περιοχή τῆς χάριτος καί τῆς εὐλογίας τοῦ Θεοῦ. Νὰ εἴμαστε, παιδιά, εἰλικρινεῖς. Πρέπει, ὅπως πιστεύουμε -μπο-ρεῖ νὰ πέφτουμε ἔξω, ἀλλὰ ἔτσι πιστεύουμε- να σᾶς λέμε τὴν ἀλήθεια. Ὑπάρχει περιοχή πού εἶναι ἔξω ἀπό τή χάρη. Αὐτό πρέπει να το ξέρει κανείς καλά. Ἐὰν δὲν ζεῖ κατά Χριστόν, ἐὰν δηλαδή εἶναι ὑπόδουλος σε πράξεις που τὸν βγάζουν ἔξω ἀπό τὴ σωτηρία, εἶναι ἔξω ἀπό τή χάρη, ἔξω ἀπὸ τὴν εὐλογία τοῦ Θεοῦ. Αὐτό πρέπει να το ξεκαθαρί-σουμε. Ἀκούσαμε στην ἀποστολική περικοπή το πρωί στη θεία Λειτουργία κάτι σχετικό, ἀλλά και ἀλλοῦ ὁ ἀπόστολος λέει: «Μή πλανάσθε»· ὅσοι κά νουν αὐτὴν ἤ ἐκείνη ἢ τὴν ἄλλη ἁμαρτία «βασιλεί αν Θεοῦ οὐ κληρονομήσουσι». Αὐτά εἶναι κοφτά λόγια, ξεκαθαρισμένα. Οἱ ἁμαρτίες πού ἀναφέρει ὁ ἀπόστολος βγάζουν τὸν ἄνθρωπο ἔξω ἀπό τήν πε-ριοχή τῆς χάριτος, ἔξω ἀπὸ τὴν εὐλογία τοῦ Θεοῦ. Βέβαια, μπορεῖ νὰ πεῖ κανείς: «Ἐδῶ μοῦ ἀρέσει». Ἄν σοῦ ἀρέσει, κάθισε ἐκεῖ, ἀλλά πρέπει να ξέρεις ὅτι εἶσαι ἔξω ἀπό τή σωτηρία, καί χάνεται ἡ ψυχή σου.
Εἶναι ἐνδεχόμενο ἕνας νέος να παρασυρθεῖ καί νὰ βρεθεῖ ἔξω ἀπό τή χάρη τοῦ Θεοῦ, ὄχι γιατί θέλησε να παρασυρθεῖ καὶ νὰ βρεθεῖ ἐκεῖ. Ὄχι. Νομί ζω ὅτι δύσκολα μπορεῖ νὰ βρεῖ κανείς ἕναν τέτοι ον ἄνθρωπο. Στην Εὐρώπη ὑπάρχουν ἄνθρωποι που λένε ὅτι εἶναι ἄθεοι. Ἐδῶ εἶναι δύσκολο να βρεῖ κανείς κάποιον που νὰ ὁμολογεῖ ὀρθά κοφτά: «Εἶμαι ἄθεος. Δέν θέλω νὰ ἔχω καμιά σχέση με τὸν Θεό». Επομένως, ἐκ τῶν προτέρων καί πολύ προμελετημένα, νομίζω ὅτι εἶναι δύσκολο να θέλει κανείς, σώνει καὶ καλά, νὰ βγεῖ ἔξω ἀπό τή χάρη καί τὴν εὐλογία τοῦ Θεοῦ. Μᾶλλον καταλήγει ἐκεῖ ἀπὸ ἀδυναμία, ἀπό ἄγνοια ἢ ἀπό ἀπροσεξία. Τις οἶδε ἀπό ποιές ἀόρατες δυνάμεις παρωθεῖται.
Εἶναι λοιπόν ένδεχόμενο ἕνας νέος να παρασυρθεῖ στὴν ἁμαρτία καὶ νὰ βρεθεῖ ἔξω ἀπό τήν περιοχή τῆς χάριτος, ὄχι γιατί θέλει να βρεθεῖ ἐκεῖ, ἀλλά διότι πῆγε να γυρέψει στὴν ἁμαρτία ἐκεῖνο, πού ἴσως ἔπρεπε νὰ τὸ γυρέψει ἀλλοῦ.
Τι μπορεῖ νὰ διοχετευθεί μέσα ἀπὸ τὴν αἴσθηση τοῦ νέου ὅτι κάτι τοῦ λείπει
Εἴπαμε ὅτι ὁ νέος αἰσθάνεται πώς κάτι τοῦ λείπει ἐν σχέσει μὲ τὸ ἄλλο φύλο, καί αὐτό τόν κά-νει φυσικά νά προσέχει τὸ ἄλλο φύλο. Τί φυσιολο γικότερο ἀπό τὸ νὰ προσέχει τὸ ἄλλο φύλο. Δηλα-δή, να ξέρει ὅτι εἶναι ἄλλο φύλο καὶ ἐπίσης να προετοιμάζεται γιὰ τὴν ἐκλογή ἑνός προσώπου ἀπό τὸ ἄλλο φύλο, τὸ ὁποῖο θὰ εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνο ποὺ θὰ συμπληρώσει, πού θα καλύψει το κενό πού ὑπάρχει σ' αὐτόν.
Αὐτή ὅμως τὴν ἔλλειψη, αὐτό τό κενό, αὐτό τό κάτι ποὺ τοῦ λείπει, ὁ νέος τὸ αἰσθάνεται ὄχι σάν μια ἔλλειψη πού ἀπόψε, σήμερα κιόλας πρέπει να ἀποκατασταθεῖ, ἀλλά σαν κάτι που, ὅπως λέγαμε ἄλλη φορά, τον βοηθάει, σὺν τοῖς ἄλλοις, νὰ ἐξέλ-θει ἀπὸ τὴν οἰκογένεια, νὰ ἐξέλθει ἀπό τήν παιδι-κότητα, να χειραφετηθεῖ καὶ νὰ τείνει πρὸς τὴν κατάσταση ἐκείνη ποὺ θὰ ὁλοκληρωθεῖ ὡς προσω-πικότητα. Πρός αὐτή την κατεύθυνση τον βοηθάει ἡ ἔλλειψη που νιώθει.
Μέσα ὅμως ἀπό αὐτή τήν ἔλλειψη, μέσα μᾶλλον ἀπό αὐτὴ τὴν αἴσθηση ὅτι κάτι τοῦ λείπει -τὴν ὁποία αἴσθηση τή νιώθει τόσο, ὅσο χρειάζε ται γιὰ νὰ τὸν βοηθάει να προετοιμάζεται να γίνει ἄνδρας τέλειος, ὥριμος για να δημιουργήσει οἶκογένεια- μέσα λοιπόν ἀπό αὐτή τήν αἴσθηση διοχε-τεύονται ἕνα σωρό ἄλλα πράγματα, γιὰ τὰ ὁποῖα θα μιλήσουμε στη συνέχεια.
Ὁ ἄνθρωπος ἔχει ἀνάγκη να νιώσει τή ζωή του λιγότερο πικρή, κάπως πιο εὐχάριστη, κάπως πιὸ ἄνετη. Ἔχει ἀνάγκη κανείς να μπορέσει να κά νει διάλογο· σήμερα δέν μπορεῖ. Καί οἱ φίλοι καί οἱ φίλες μεταξύ τους δὲν τὰ καταφέρνουν να κά νουν διάλογο. Αὐτό δεν σημαίνει ὅτι δύο νέοι, ὄχι τοῦ αὐτοῦ φύλου, τα καταφέρνουν τελικά να κά νουν διάλογο. Εν πάση περιπτώσει ὅμως, κατ' ἀρχήν καί προσωρινά ἐπιτυγχάνεται αὐτό. Ἔχει λοιπόν ἀνάγκη κανείς να κάνει λίγο πιο εὐχάριστη, πιο ἄνετη τη ζωή του, ἔχει ἀνάγκη να κάνει διά-λογο, ἔχει ἀνάγκη να νιώσει στη ζωή του τή ζεστασιά που δίνει ἀκριβῶς αὐτό πού τοῦ λείπει. Ὅλα αὐτά κανείς θέλει νὰ τὰ ἱκανοποιήσει, βρί σκοντας αὐτό πού αἰσθάνεται ὅτι τοῦ λείπει.
Σ' αὐτὰ νὰ προσθέσουμε καί τὰ ἑξῆς: μπορεῖ κανείς νὰ μὴν τὰ πηγαίνει καλά στο σχολεῖο ἤ στο πανεπιστήμιο -γιατί καὶ ὡς ἐκεῖ φθάνει ἡ ἐφη-βεία- μπορεῖ ἄλλος νὰ μὴν τὰ πηγαίνει καλά στη δουλειά του ἤ με τους δικούς του. Πιθανόν κανείς νὰ εἶναι τόσο στενόκαρδος, ὥστε οὔτε μια κουβέντα νὰ μὴν μπορεῖ νὰ ἀνταλλάξει μὲ ἕναν ἄλλο δέν μπορεί δηλαδή να κάνει διάλογο οὐσιαστικό. Ἴσως λέει παραμύθια, καί τοῦ λένε παραμύθια ἕνα σωρό, ἀλλά τελικά μπορεῖ νά μήν τά καταφέρνει να κά νει διάλογο πραγματικό, ὥστε νά δημιουργηθεῖ κοινωνία ἀνθρώπων.
Γιατί ὄχι, νὰ ποῦμε καί κάτι ἄλλο. Πάντως, ἄν καμιά λέξη πέφτει λίγο βαριά, νά τή γυρίζετε πί-σω· μήν τή δέχεστε. Κάποιος ἴσως δέν ἔχει νιώσει τη ζεστασιά τῆς μητέρας καί μπορεῖ νὰ ἀναζητεῖ στο ἄλλο φύλο αὐτό πού στερήθηκε ἀπό τή μητέρα του. Πρέπει νά τό ὁμολογήσουμε αὐτό: κάθε ἄνθρω-πος ἔρχεται σ' αὐτόν τον κόσμο ἀπό μιά μητέρα καί δέν γεννιέται ἁπλῶς ἀπό αὐτήν, ἀλλά ἀνατρέ-φεται στήν ἀγκαλιά της, ζεῖ κάτω ἀπό τή σκιά της, δέχεται το χάδι, τή στοργή, τήν ἀγάπη, την ἰδιαίτερη φροντίδα της. Αὐτό εἶναι ζωή γιά τόν ἄνθρωπο. Δὲν εἶναι τυχαῖο τὸ ὅτι μετά την πτώση γεννιόμαστε ἀπό μιά μητέρα. Τί θά γινόταν, ἄν δέν ἔπεφτε ὁ ἄνθρωπος, ἄλλο θέμα.
Στόν ἄνθρωπο εἶναι ἔτσι τα πράγματα, πού δέν σηκώνεται στα πόδια του μόλις γεννηθεῖ, γιά να τρέξει νὰ βρεῖ μόνος του να φάει. Στή σειρά ὁμιλιῶν πού κάνουμε μέ τούς μεγάλους, λέγαμε στίς πρῶτες ὁμιλίες ὅτι δὲν εἶναι τυχαῖο πού μένει ὁ ἄνθρωπος ἐννέα μῆνες μέσα στα σπλάχνα τῆς μητέρας του, καί, ἀφοῦ γεννηθεῖ, περνάει ἕνας χρό-νος ἕως ὅτου να μπορέσει νὰ πεῖ μαμά καί μπαμπά καὶ νὰ ρίξει τὰ πρῶτα βήματα. Ἀλλά καί τόν δεύ-τερο καί τόν τρίτο χρόνο καί ἀργότερα εἶναι σε κα-τάσταση τέτοια, πού ἐξαρτᾶται κυρίως ἀπό τή μη-τέρα του. Ὅλα αὐτά ἔχουν τή σημασία τους. Ὁ ἄνθρωπος πλάθεται στὴν ἀγκαλιά τῆς μητέρας του καὶ ὄχι ἁπλῶς ὅταν τὸν κρατοῦν σὲ μιὰ ὁποιαδή ποτε ἀγκαλιά, ποὺ ἔχει ἔστω πουπουλένιες κουβέρ τες. Μπορεί καμιά φορά ἡ μητρική ἀγκαλιά νὰ ἔχει μια κουβέρτα πού να τσιμπάει λίγο· αὐτὸ δὲν ἔχει τόση σημασία. Σημασία ἔχει το χαμόγελο, ἡ ἀγάπη, ἡ στοργή, ἡ τρυφερότητα, ἡ ὅλη στάση τῆς μητέρας.
Ἂν λοιπόν ἕνας νέος δέν χορτάσει, ἄν ἐπιτρέπεται νὰ πῶ ἔτσι, τη μητέρα του, ἄν δέν χορτάσει δηλαδή τὴν ἀγάπη της, τή στοργή της, τό ἐνδιαφέ-ρον της, τότε δέν ἀποκλείεται αὐτή ἡ ἔλλειψη να ἐκδηλωθεῖ διά μέσου τῆς συνειδητοποιήσεως τῆς ἄλλης ἐκείνης ἐλλείψεως, ὅτι κάτι τοῦ λείπει ἐν σχέσει πρός το ἄλλο φύλο. Καί ἔτσι, μπορεῖ νὰ ἀναζητεῖ ἐκεῖ, στο ἄλλο φύλο, αὐτό πού στερήθηκε ἀπό τή μητέρα του. Δέν εἶναι καθόλου παράξενο, και να το ξέρετε κι ἐσεῖς αὐτό. Ἐνεργεῖ ἔτσι, ὄχι γιατί θέλει νὰ ἁμαρτήσει, ὄχι γιατί θέλει να προ-χωρήσει στον γάμο, ἀφοῦ δὲν εἶναι ἀκόμη καιρός. Μπορεῖ νά μήν το συνειδητοποιεῖ, ἀλλά κατά βά θος αὐτός εἶναι ὁ λόγος: θέλει ἐκεῖ νὰ βρεῖ αὐτό πού στερήθηκε ἀπό τή μητέρα του, ἀπὸ τὴν οἰκο-γένεια. Ἄλλο τώρα ὅτι δέν χωράει καμιά ἀμφιβο-λία πώς ή σαρκική ἕλξη βρίσκει τὴν εὐκαιρία και ἐκδηλώνεται, καί τελικά ἡ γνωριμία τῶν δύο νέων γίνεται ἁμαρτία μέ ὅλη τή σημασία τῆς λέξεως, καί ἔτσι βρίσκεται κανείς ἐκτός τῆς χάριτος.
Μᾶλλον να σταματήσουμε. Πέρασε ἡ ὥρα καί δὲν τὸ ἀντιλήφθηκα. Με συγχωρεῖτε. Καί ἐφόσον συμφωνεῖτε, να συνεχίσουμε καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακή μὲ τὸ ἴδιο θέμα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου