ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ Α. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ
Συνάξεις γιά νέους
Ἐφηβεία, γάμος, ἀγαμία
Τόμος Α΄
Πορεία πρός τήν ὡριμότητα.
Anima, animus.
ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
A 14
Ἡ ψυχολογία τῆς ἐφήβου
Είπαμε τὴν περασμένη Κυριακή μερικά πράγ ματα γιὰ τὴν ψυχολογία τοῦ ἐφήβου καί γενικότερα τοῦ ἄνδρα καὶ πρέπει σήμερα νὰ ποῦμε μερικά και γιὰ τὴν ἄλλη πλευρά, για την ψυχολογία τῆς ἐφήβου.
Θυμάστε, λέγαμε ὅτι, σύμφωνα μὲ τὸ πνεῦμα τῶν ὅσων λέει ἡ Παλαιά Διαθήκη για τη δημιουρ-γία τοῦ ἀνθρώπου, γιά τή δημιουργία τοῦ Ἀδάμ καὶ τῆς Εὔας, θα μπορούσαμε νὰ ποῦμε πώς βγαί νει αὐτό τό συμπέρασμα: ὁ ἄνδρας εἶναι αὐτός ἀπὸ τὸν ὁποῖο λείπει κάτι, καί ἡ γυναίκα εἶναι αὐτή ἡ ὁποία λείπει ἀπό κάπου. Χωρίς να μειώνον-ται οἱ γυναῖκες, καί τρόπον τινά, νὰ ὑπερτεροῦν οἱ ἄνδρες, ὑπάρχει αὐτή ἡ βάση, αὐτή, ἂν θέλετε, ή διαφορά, ὅτι, κατά κάποιον τρόπο, ὁ ἄνδρας εἶναι αὐτός ἀπό τὸν ὁποῖο λείπει κάτι, ἐνῶ ἡ γυναίκα εἶναι αὐτή ἡ ὁποία ἀπό κάπου λείπει. Ἐδῶ ἀκριβῶς ἔχει τὴν ἐξήγησή της ή διαφορετική ψυ-χολογία πού ὑπάρχει στα δύο φύλα.
Ἡ νέα ἀναζητεῖ τὴν προστασία ἀλλὰ μὲ ἐπιφυλάξεις
Ἂς προσπαθήσουμε λοιπόν μέσα σ' αὐτὸ τὸ πνεῦμα νὰ δοῦμε λίγο και την ψυχολογία τῆς γυναίκας. Ἡ γυναίκα αἰσθάνεται λίγο διαφορετικότε ρα ἀπό ὅ,τι αἰσθάνεται ὁ ἄνδρας. Μιὰ νέα, καθώς μεγαλώνει, καθώς προχωρεῖ, ὅπως εἶπαμε, πρός τὴν ὡρίμανση, κινείται ἡ αἰσθάνεται κάπως διαφο-ρετικά ἀπὸ τὸν νέο. Ἀρχίζει τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ νέου καὶ τῆς νέας πρὸς τὸ ἄλλο φύλο, ὅμως ἄλλο εἶναι τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ ἑνὸς καὶ ἄλλο τῆς ἄλλης. Καί, θυμάστε, λέγαμε ὅτι πρέπει να το ξέρουν καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ, γιὰ νὰ μὴν πέφτουν σε παγίδες ἤ γιὰ νὰ μὴν κάνουν κακό.
Ἡ γυναίκα εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία, στη στροφή καὶ στὴν κλίση της πρός τὸ ἄλλο φύλο –πού εἶναι κάτι πολύ φυσιολογικό, καθώς πορεύεται πρός τήν ὠρίμανση- ἀναζητεῖ ὄχι νὰ προστατεύσει, ὅπως ὁ ἄνδρας, ἀλλὰ νὰ προστατευθεί. Δέν μειώνει αὐτό τὴ γυναίκα. Προσέξτε το. Ἄλλο τώρα ὅτι καμιά φορά ἡ γυναίκα προστατεύει τὸν ἄνδρα. Ὑπάρ-χουν καὶ τέτοιες περιπτώσεις, χωρίς ἐπίσης αὐτό νὰ μειώνει τὸν ἄνδρα.
Ὁ ἄνδρας κινεῖται μέ τή διάθεση να προστα-τεύσει, ἀκριβῶς διότι αἰσθάνεται ὅτι τοῦ λείπει κάτι. Τρόπον τινά, ἔχει το κύριο καί τοῦ λείπει κάτι, καί αὐτό τό ἀναζητεῖ, ἀλλά για να το προ-στατεύσει, γιὰ νὰ ἐκδηλώσει σ' αὐτό τὴν ἀγάπη του, τη φροντίδα του. Εἶναι, νομίζω, μέσα στο αἷμα τοῦ ἄνδρα -σὲ ἕνα φυσιολογικό βέβαια ἄνθρωπο-νὰ αἰσθάνεται εὐτυχισμένος, ὅταν ἀκριβῶς εἶναι σε θέση, καθώς θὰ βρεῖ ἐκεῖνο ποὺ τοῦ λείπει, νὰ δια-τεθεῖ ἀπέναντί του μὲ ὅλη τὴν ἀγάπη του, μὲ ὅλη τη στοργή του, καί να γίνει, ὅπως λέγαμε, ὁ προστάτης, ὁ ἱππότης, αὐτός πού θα το στηρίζει.
Ἡ γυναίκα ἀναζητεῖ τὴν προστασία. Όχι ὅμως με την έννοια ὅτι ἁπλῶς ζητάει. Αναζητεί την προστασία, τὸν ἱπποτισμό, τη φροντίδα, άνα-ζητεῖ τη στοργή, τὴν ἀγάπη, ὅμως προσθέτει, στο σύνολο που δημιουργείται, μια χάρη, κάτι που ήμε ρεύει, καὶ ἔτσι κάνει τὸ ὅλο σύνολο πιο εὐχάριστο.
Ἡ νέα κινείται πρός αὐτή την κατεύθυνση κά πως μέ ἕνα φόβο, με μια επιφύλαξη, σαν να πηγαίνει στο ἄγνωστο. Ἀπό αὐτὴ τὴν ἄποψη βρίσκεται, τρό πον τινά, σε μειονεκτική θέση, χωρίς αὐτή καθ' έαυ-τὴν ἡ θέση της να τη μειώνει. Αἰσθάνεται δηλαδή κάπως ἀβέβαιο το τέρμα, ἀβέβαιη, ἄν θέλετε, τὴν τακτοποίηση. Νιώθει πώς εἶναι ἀβέβαιο κατά πόσο θα βρεθεῖ ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ τὸν ὁποῖο λείπει, κατά πόσο ὁ νέος που τυχόν θα γνωρίσει, θὰ εἶναι ὄντως ὁ ἄνδρας ἀπό τὸν ὁποῖο λείπει.
Αὐτό εἶναι πολύ ἔντονο σε μια κοπέλα, καθώς προχωρεῖ πρὸς τὴν ὠρίμανση, ἐνῶ τὸν νέο δὲν τὸν πολυαπασχολεῖ τί θα γίνει. Βέβαια, λίγο πολύ εἶναι καὶ γι' αὐτὸν ἕνα θέμα, ἀλλὰ ὄχι στον βαθμό καὶ στήν ἔνταση πού ἀπασχολεῖ τὴν κοπέλα. Δὲν βαδίζει αὐτός τόσο πολύ μέ ἀβεβαιότητα και στο ἄγνωστο. Ἔχει δηλαδή πιο πολλή σιγουριά.
Ἔτσι λοιπόν ἡ νέα, εἴτε διότι ἡ ψυχολογία της εἶναι κάπως διαφορετική εἴτε διότι προστίθεται αὐτή ἡ ἀβεβαιότητα εἴτε διότι συνυπάρχουν οἱ δύο αὐτοί λόγοι, πιο πολύ στρέφεται πρὸς τὸ ἄλλο φύλο ἀπό ὅ,τι στρέφεται ὁ νέος. Καί ἐπίσης, παρά τὸ ὅτι κινεῖται μὲ ἐπιφυλάξεις, μὲ ἀβεβαιότητα, παρά τὸ ὅτι κινεῖται πρὸς τὸ ἄγνωστο καί ἑπομέ νως είναι προσεκτικότερη, ὅμως πιὸ πολὺ τὴν παι θαίνει, ἀπό ὅτι τὴν παθαίνει ὁ νέος.
Η νέα θέλει νὰ αἰσθανθεῖ ἀπόλυτη ἐμπιστοσύνη στο πρόσωπο τοῦ νέου που γνωρίζει
Να προχωρήσουμε λίγο βαθύτερα. Μια νέα μέφυσιολογική προσωπικότητα πιο πολύ ἀναζητεῖ κάτι τὸ μόνιμο, τὸ ἀσφαλές, το βέβαιο, κάτι που ἐμπνέει ἐμπιστοσύνη, καὶ ὄχι ἀπλῶς νὰ συναντηθεῖ μὲ τὸ ἄλλο φύλο. Υπάρχουν καί ἐξαιρέσεις, ἀλλά δὲν μιλοῦμε γι' αὐτές. Ὁ κανόνας μᾶλλον πρέπει νὰ εἶναι αὐτός. Ἀπό την πλευρά τῶν νέων δέν εἶναι ἔτσι. Ἐκτός ἀπό ἐξαιρέσεις, κατά κανόνα οἱ νέοι καὶ μᾶς συγχωρεῖτε, ἄν ποῦμε καμιά λέξη βαριά- στη στροφή πρός τὸ ἄλλο φύλο καί στήν ἐπιδίωξη τῆς συναντήσεως μὲ τὸ ἄλλο φύλο δέν ἀναζητοῦν κάτι το μόνιμο, το σίγουρο, το σταθερό, το βέβαιο. Πιό ἐπιπόλαια, πιο πρόχειρα, περισσό τερο ἐν εἴδει πειράματος, ἐν εἴδει βολιδοσκοπήσε ως βλέπουν τη συνάντηση αὐτή. Ἀκριβῶς γι' αὐτόν τὸν λόγο μπορεῖ νὰ συμβαίνουν ἀρκετά παράδοξα και δυσάρεστα. Καθώς λοιπόν μια νέα κινεῖται για τη συνάντηση μὲ τὸ ἄλλο φύλο ἀναζητώντας αὐτό πού ἀναφέραμε, καὶ ὁ νέος κινεῖται ἔτσι ὅπως εἴπαμε, σκεφθείτε τί γίνεται τελικά.
Πρίν προχωρήσω, να προσθέσω κάτι ἀκόμη. Είπαμε ὅτι εἶναι στην ψυχολογία τῆς νέας νὰ ἀναζητεῖ τὸ ὁριστικό, το βέβαιο, το σίγουρο και να ἔχει ἀνάγκη νὰ τῆς ἐμπνεύσουν ἐμπιστοσύνη. Ἔτσι, τη συνάντησή της την τελική δεν μπορεί να την κάνει, παρά ἀφοῦ θὰ εἶναι σε θέση να μπορεί να δοθεί χωρίς ἐπιφυλάξεις. Ἡ νέα ἀγαπᾶ, καὶ ἑπομένως γενικότερα δίνεται χωρίς περιορισμούς, χωρίς ἐπιφυλάξεις, χωρίς ύστεροβουλίες, καί θέλει νά αἰσθανθεί στο πρόσωπο ἐκείνου, πρός συνάντηση τοῦ ὁποίου πορεύεται, ἀπόλυτη έμπιστοσύνη, με την ἔννοια ὅτι αὐτός εἶναι ἐκεῖνος ἀπό τὸν ὁποῖο λείπει, καί ὁ ὁποῖος μᾶλλον πρέπει νὰ ἀνήκει σ' αὐτήν. Ἀπό ἐκεῖ καί πέρα, με τη σειρά της δέν κρατάει τίποτε γιά τόν ἑαυτό της κανένα χώρο, καμιά πτυχή της ψυχης της, ἀλλά δίνεται χωρίς ἐπιφυλάξεις.
Ἐάν αὐτό τό στοιχεῖο χωλαίνει, δέν μπορεῖ νὰ αἰσθανθεῖ ἄνετα. Αὐτός εἶναι ὁ κανόνας. Ὅσο κι ἄν ὑπάρχουν ἄλλα δεδομένα, π.χ., χρήματα, προσόντα, αὐτὰ δὲν μποροῦν βαθύτερα καὶ οὐσιαστικά να τὴν ἀναπαύσουν καί να δημιουργήσουν μέσα της ἐκεῖνο ποὺ ζητάει.
Ἀπό τήν ἄλλη πλευρά ὅμως μέ τούς νέους δέν συμβαίνει αὐτό. Γιατί ἄραγε; Μήπως οἱ νέοι βρί-σκονται πιο πολύ στην κατάσταση τῆς πτώσεως, καὶ οἱ νέες εἶναι πλησιέστερα πρός τὴν ἀρχέγονη προπτωτική κατάσταση τοῦ ἀνθρώπου; Ὄχι βέ-βαια. Ὑποθέτω ὅτι ἡ ὅλη ψυχολογική δομή τοῦ ἑνός καί τοῦ ἄλλου φύλου εἶναι τέτοια, χωρίς να σημαίνει αὐτό ὅτι ἀθωώνεται κανείς, ἐάν παρεκ-κλίνει καί δὲν ἐνεργεῖ σωστά.
Ὁ νέος λοιπόν ἀντιμετωπίζει το θέμα τῆς συ-ναντήσεως μὲ τὸ ἄλλο φύλο πρόχειρα, ἐπιφανεια-κά, ἐπιπόλαια, πειραματικά, ἐξωτερικά. Γι' αὐτό, ἀπὸ τὴν πλευρά τους οἱ νέοι πρέπει πάρα πολύ να προσέχουν, ὅταν βλέπουν ἀφοσίωση ἀπό μιά κοπέλα. Να προσέχουν καλά μήπως αὐτή ἡ ἀφοσίωση στηρίζεται σε μια δική τους ἀπάτη, ἄθελά τους καμιά φορά. Ἀπὸ τὴν πλευρά τους οἱ νέες θα πρέπει να προσέχουν καὶ νὰ ξέρουν -μᾶς συγχωρεῖτε, ἂν τυχόν λέμε κάτι που δέν πολυταιριάζει- ὅτι, ὅσο κι ἂν ἕνας νέος φαίνεται πώς μιλάει στην ψυχή τους, μπορεῖ νὰ πέφτουν ἔξω, καὶ γι' αὐτὸ ἄς μὴν τὸ παίρνουν αὐτό κατά γράμμα καί πολύ σου βαρά. Εἶναι λίγο ἐπιπόλαιο καί λίγο πρόχειρο, και να προσέχουν να μή γίνονται θύματα.
Αὐτά φυσικά πού λέμε ἐδῶ δεν τα λέμε μόνο γιὰ σᾶς· ἀφοροῦν τὸν καθένα. Θὰ μποροῦσαν νά τὰ ἀκούσουν ὅλοι οἱ νέοι ὁποιοιδήποτε κι ἄν εἶναι. Χρειάζεται λοιπόν μεγάλη προσοχή σ' αὐτό το σημείο.
Ἡ δελεαστική ἐμφάνιση μιᾶς νέας, καὶ τί τῆς στοιχίζει, ὅταν χαλάσει μιά γνωριμία
Προχθές σε ἕνα φροντιστήριο ἐξομολόγων μᾶς διάβασε ἕνας καθηγητής ἀπόσπασμα ἀπό μιά πραγματεία τοῦ Μεγάλου Βασιλείου, καί στο ἄκουσμα αὐτῶν ποὺ λέγονταν ἔμειναν ὅλοι ἔκπληκτοι γι' αὐτά που γράφει. Ποιός; Ὁ Μέγας Βασίλειος.
Λέει ὁ Μέγας Βασίλειος ὅτι ἀπό τήν πλευρά τῆς γυναίκας θὰ γίνει καί τοῦτο, θα γίνει κι ἐκεῖνο, ὥστε, καὶ μὲ τὸν ἕναν καὶ μὲ τὸν ἄλλο τρόπο, να δελεάσει –ἀσφαλῶς μὲ τὴν καλή ἔννοια- τὸ ἄλλο φύλο. Η νέα και γενικῶς ἡ γυναίκα δὲν εἶναι ἀφύσικο να κάνει αὐτό πού, θυμάστε, αναφέρει ὁ ἀπό στολος Παύλος, δηλαδή να μεριμνα «πῶς ἀρέσει τῷ ἀνδρί» . Πάντως, τῷ ἀνδρί καὶ ὄχι τοις ἀνδράσι.
Δέν εἶναι λοιπόν παράξενο, μάλλον εἶναι πολύ φυσικό και να ντυθεῖ ἀνάλογα και να χτενιστεί ἀνάλογα κτλ. Χρειάζεται νὰ λεχθοῦν αὐτά, ἐντελῶς βέβαια ἀπό τή σοβαρή πλευρά. Ἂς μὴν ἔχει ὅμως πολλή ἐμπιστοσύνη σ' αὐτή την προσπάθεια που κάνει, καὶ πού κατ' ἀρχὴν εἶναι φυσιολογική, για να δελεάσει, μὲ τὴν καλή ἔννοια, τὸ ἄλλο φύλο.
Ὅπως εἴπαμε, ὁ ἄνδρας ἀντιμετωπίζει κατ' ἀρχὴν λίγο πιο πρόχειρα, πιὸ ἐπιπόλαια, πιο έξωτερικά τη γνωριμία του μὲ τὸ ἄλλο φύλο. Καί φυ σικά, ἀκριβῶς ἐπειδή συμβαίνει αὐτό, καταβάλλε-ται ἰδιαίτερη προσπάθεια ἀπό τήν πλευρά τῆς γυναίκας να φερθεῖ, να ντυθεῖ, νὰ ἐκφρασθεῖ κατά τέτοιον τρόπο πού να δελεάσει. Αὐτή ὅμως ἡ συμ περιφορά τῆς νέας –προσέξτε το αὐτό- ἱκανοποιεί ἁπλῶς τὸ πρόχειρο, τὸ ἐπιπόλαιο, τὸ ἐξωτερικό πού τὸ ἄλλο φύλο κατ' ἀρχὴν ἀναζητεῖ. Δεν ξέρου με καθόλου, ἐάν τελικά πέρα ἀπὸ αὐτὸ ἡ γυναίκα, με τα διάφορα ἐπιτηδεύματα που χρησιμοποιεί στήν ἐμφάνιση και στη συμπεριφορά και στα ὁποῖα ἔχει ἐμπιστοσύνη, θα κατακτήσει τὸ μόνιμο, το βέβαιο, το σίγουρο πού κυρίως ζητάει καὶ πού κατά βάθος τὴν ἀναπαύει καὶ τὴν τακτοποιεῖ. Αὐτό θὰ τὸ βρεῖ, ἐάν δώσει μεγαλύτερη σημασία στο βαθύτερο που πρέπει νὰ ὑπάρχει στην κίνησή της πρὸς τὸ ἄλλο φύλο.
Ἂν θέλετε να μιλήσουμε πιο συγκεκριμένα. Γνω-ρίζεται μια κοπέλα μὲ ἕνα νέο, ὁ ὁποῖος, ἔτσι του λάχιστον ποὺ τὰ λέει, εἶναι ὅ,τι καλύτερο γι' αὐτήν, Όμως, κάποτε ἀποδεικνύεται ὅτι δὲν εἶναι ἔτσι, Γιατί αὐτὸ νὰ μὴν μπορεῖ νὰ τὸ καταλάβει ἀπό πιο μπροστά, ὥστε νὰ προλάβει το κακό, ἀλλὰ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχει μια κακή ἐμπειρία –πέρα ἀπό τὸ ὅτι αὐτὰ τὰ πράγματα ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ δὲν στέ-κονται- καὶ ἔπειτα πάλι ἀπὸ τὴν ἀρχή;
Πρέπει νὰ εἶναι πάρα πολύ προσεκτική μιά νέα, ἀκριβῶς γιὰ νὰ μὴν τὴν πάθει. Ὑπάρχουν πε ριπτώσεις πού δέν στοιχίζει στη νέα τόσο πολύ το ὅλο πάθημα, ὅσο στοιχίζει τὸ ὅτι ὁ νέος πού γνώ-ρισε ἀποδείχθηκε ὄχι τέτοιος πού ἐμφανιζόταν. Ἐνῶ στον νέο, ἔτσι ὅπως σκέπτονται σήμερα οἱ νέοι, δεν στοιχίζει ἄν χαλάσει μια γνωριμία με κά ποια νέα. Πέρασε καλά ἤ ἄσχημα, καί εἶναι πλέον παρελθόν. Στη νέα στοιχίζει αὐτό: πήγαινε για το σίγουρο, γιὰ τὸ βέβαιο, για το ὁριστικό, καί νόμισε ὅτι τὸ βρῆκε και γι' αὐτό ἐμπιστεύθηκε ἀπόλυτα, ἀνταποκρίθηκε ἀνάλογα, ἀλλά τελικά ὅλα αὐτά ἀποδείχθηκαν ἕνα τίποτε. Πῶς μπορεῖ ἔπειτα αὐτό νὰ τὸ σηκώσει! Χρειάζεται πάρα πολλή ταπείνωση, πάρα πολύ κουράγιο, πολλή ἐμπιστοσύνη στον Θεό, γιὰ νὰ ἀρχίσει, τρόπον τινά, ἀπὸ τὴν ἀρχή.
Επαναλαμβάνω, δέν στοιχίζει στη νέα τόσο αὐτό καθ' ἑαυτό το πάθημα, ὅποιο κι ἄν εἶναι, ὅσο τὸ πῶς εἶναι δυνατόν ή γνωριμία πού ἔκανε, ἐνῶ τῆς ἐνέπνευσε απόλυτη σιγουριά, να αποδειχθεῖ ἐκ τῶν ὑστέρων ὅτι δὲν ἦταν ὅπως την ἤθελε, ἀλλά ήταν κάτι πρόχειρο, έπιπόλαιο, κάτι ἀκόμη χειρό τερο! Τώρα μπορείτε να καταλάβετε πόσο εύκολα συμβαίνουν τέτοια παθήματα, και κυρίως στις κοι πέλες, χωρίς να σημαίνει αὐτό ὅτι μια νέα ἔχει στὸν νοῦ της ὄντως νὰ ἁμαρτήσει.
Βαθύτερα κίνητρα για μια γνωριμία
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου