ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ Α. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ
Συνάξεις γιά νέους
Ἐφηβεία, γάμος, ἀγαμία
Τόμος Α΄
Πορεία πρός τήν ὡριμότητα.
Anima, animus.
ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
B3
Δύο ὅροι τῆς ψυχολογίας τοῦ βάθους
Συνειδητοποίηση τῆς anima καί τοῦ animus
Συνειδητοποίηση τῆς γυναικείας καὶ τῆς ἀνδρικῆς εἰκόνας και στα δύο φύλα
Να διαβάσουμε τη συνέχεια ἀπό τό βιβλίο τοῦ Καλλιάφα γιά τήν anima καί τόν animus, τά ὁποῖα ἀναλύει με βάση τον Γιούνγκ.
«Η πρώτη φορεύς τῆς ψυχικῆς εἰκόνος –τῆς ψυχικῆς εἰκόνας πού ἔχει τὸ ἀγόρι μέσα του- εἶναι πάντοτε ἡ μήτηρ· βραδύτερον δὲ αἱ γυναῖκες ἐκεῖναι, αἵτινες ἐγείρουν το συναίσθημα τοῦ ἀνδρός εἴτε θετικῶς εἴτε ἀρνητικῶς. Ἡ δὲ ἀπομάκρυνσις ἀπὸ τὴν προστασίαν τῆς μητρός εἶναι ἕν ἐκ τῶν δυσχερεστά-των καί σπουδαιοτάτων προβλημάτων τῆς ἀναπτύ-ξεως τῆς προσωπικότητος».
Ὅλοι γενικῶς, καί οἱ ἄνδρες καὶ οἱ γυναῖκες, ἔχουμε ἕνα δέσιμο μέ τή μητέρα μας, καὶ ἡ ἀπὸ σπαση ἀπό τή μητέρα εἶναι κάτι πάρα πολύ δύσκολο. Μπορεῖ κανείς, καθώς μεγαλώνει, να φεύγει ἀπό τὸ σπίτι, να πηγαίνει στη δουλειά του ἤ στις σπουδές του, μπορεῖ νὰ παντρευτεῖ καὶ νὰ κάνει δική του οἰκογένεια, ἀλλὰ τὸ δέσιμο με τη μητέρα του ἴσως νὰ μὴν ἔχει ἀκόμη ξεπεραστεί, καὶ ἡ ἀπόσπαση νὰ μὴν ἔχει γίνει κατά σωστό τρόπο.
«Καὶ οἱ μὲν πρωτόγονοι ἐπιδιώκουν τοῦτο διά ἱεροτελεστιῶν, διὰ μυήσεων, διά τελετῶν ἀναγεννή-σεως κτλ. Ταῦτα δὲ πάντα ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἀπαλλαγήν ἀπὸ τὴν προστασίαν τῆς μητρός. Ἀλλ' ὁ σημερινός Εὐρωπαῖος ὀφείλει να λάβῃ γνῶσιν τοῦ γυναικείου ἢ τοῦ ἀνδρικοῦ μέλους τῆς ψυχῆς του, κάμνων αὐτό συνειδητόν»,
Στο σημεῖο αὐτό ἴσως ἀκόμη δέν μπορέσαμε νὰ συνεννοηθούμε. Τι σημαίνει δηλαδή ὅτι συνει-δητοποιοῦν ὁ ἄνδρας τη γυναικεία καί ἡ γυναίκα τὴν ἀνδρική εἰκόνα που ὑπάρχει μέσα τους. Ἴσως σήμερα θα μπορέσουμε να το ξεκαθαρίσουμε.
«Ότι δὲ ἡ anima, δηλαδή ή ψυχική εἰκών, ἣν ἔχει ὁ ἀνήρ περί τῶν ἐν τῇ ἰδίᾳ ψυχῇ ἰδιοτήτων τῆς γυναικός, ἔχει τόσον βαθέως καταπέσει ἐν τῇ συνει δήσει τοῦ Εὐρωπαίου και κατ᾿ ἀκολουθίαν ὅτι ἀσκεῖ αὕτη πολλάκις ὀλεθρίαν ἐπήρειαν, τοῦτο ὀφεί λεται κατά μέγα μέρος εἰς τὸν κυρίως ἀνδρικόν χα-ρακτήρα τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολιτισμού».
Λέει ὁ Καλλιάφας, ξεκινώντας φυσικά ἀπό τον Γιούνγκ, ὅτι ὁ εὐρωπαϊκός πολιτισμός ἔχει ἀνδρικό χαρακτήρα. Γιατί; Διότι ὁ εὐρωπαῖος ἄνδρας δὲν ἔχει συνειδητοποιήσει, δέν θέλησε να συνειδητοποιήσει τη γυναικεία εἰκόνα πού ἔχει μέσα του. Τι θὰ πεῖ αὐτό; Αὐτό δεν σημαίνει ὅτι ὁ εὐρωπαῖος ἄνδρας δέν ἔρχεται καί σε ἁμαρτωλή ἀκόμη σχέση μὲ τὸ ἄλλο φύλο ἢ ὅτι, για να συνει δητοποιήσει τη γυναικεία εἰκόνα πού ἔχει μέσα του, πρέπει να δημιουργήσει τέτοιου είδους σχέσεις. Σημαίνει ὅτι δέν ἔχει συνειδητοποιήσει τη συ ναισθηματικότητά του.
Ἔχουμε πεῖ ὅτι το κύριο χαρακτηριστικό τοῦ ἄνδρα εἶναι ἡ διανόηση καὶ τῆς γυναίκας το συναίσθημα, ἡ συναισθηματικότητα. Εφόσον ὅμως ὁ ἄνδρας ἔχει στοιχεῖα γυναίκας, ἐφόσον ἔχει ἕνα μέν ρος γυναίκας μέσα του, ἔχει ἑπομένως τη συναισθη-ματικότητα μέχρις ἑνός ὁρισμένου βαθμοῦ. Ἐὰν τὴν ἐν λόγῳ συναισθηματικότητα δέν τη συνειδη τοποιήσει, τότε αὐτή μένει σὲ ἀσυνείδητη κατάσταση καί φυσικά ἐπηρεάζει ἀπό ἐκεῖ τὸν ἄνθρωπο
Τί θὰ πεῖ νὰ συνειδητοποιήσει; Εάν ἕνας ἄνδρας φοβᾶται μήν τυχόν χάσει τὸν ἀνδρισμό του με το νὰ ἀφήσει νὰ ἀναπτυχθεί μέσα του το συ ναίσθημα, τότε βγαίνει ἀπό τήν πραγματικότητα αὐτή γιὰ τὴν ὁποία μιλᾶμε, καί δημιουργοῦνται ἀπό ἐκεῖ καὶ πέρα δράματα. Θέλοντας τάχα να μή χάσει τόν ἀνδρισμό του –εἶναι πάρα πολλοί αὐτοί οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ εἶναι πολύ ἄνδρες- καὶ ἐνερ γώντας ἔτσι, ἀπωθεῖ τὴ συναισθηματικότητα στο ἀσυνείδητο, στο ὑποσυνείδητο, καὶ ἔτσι μένει αὐτή χωρίς ἀνάπτυξη. Ὅμως, ὄχι μόνο δὲν ἀναπτύσσε-ται, ὄχι μόνο δέν καλλιεργεῖται, ἀλλά ἀποκτᾶ καὶ μια αὐτονομία, καί τελικά αὐτός ποὺ ἤθελε νὰ εἶναι πολύ ἄνδρας, ἐκθηλύνεται, ὅπως θὰ μᾶς πεῖ πιο κάτω ὁ Καλλιάφας.
Τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά. Με συγχωρεῖτε, ἄν τυχόν πέσουν βαριές οἱ λέξεις ποὺ θὰ χρησιμοποιήσουμε ἀπόψε. Σε μια γυναίκα, που θέλει νὰ εἶναι πολύ γυναίκα καὶ γι' αὐτὸ δὲν ἀφήνει νὰ ἀναπτυχθεί μέσα της ή διανόηση -ή ὁποία εἶπαμε ὅτι κυρίως ἀνήκει στὸν ἄνδρα, ἀλλά τὴν ἔχει καὶ ἡ γυναίκα σε ἕνα βαθμό μέσα της-ἐπειδὴ φοβάται μήπως τυχόν ζημιωθεί, μήπως τυ-χὸν χάσει ἀπὸ τὴ θηλυκότητά της, σε μια λοιπόν τέτοια γυναίκα ή διανόηση ἀπωθεῖται, μένει σε ἀσυνείδητη κατάσταση καὶ ἀποκτᾶ μια αὐτονομία καὶ τελικά κυριαρχεῖ, καὶ ἡ γυναίκα ἀνδροποιεῖται.
Ἐκτός τῶν ἄλλων κακῶν ἐπιδράσεων καί κακῶν ἀποτελεσμάτων ποὺ ἔχει ἡ ἀπώθηση, κατα-λήγει κανείς μια μέρα και σ' αὐτό, ὅτι δηλαδή ὁ ἄνδρας ἐκθηλύνεται καί ἡ γυναίκα ἀνδροποιεῖται. Γι' αὐτό, καμιά φορά βλέπει κανείς γεροντάκια πού συμπεριφέρονται σαν γυναικούλες ἢ τὸ ἀντίθετο.
***
«Εἰς τὸ γεγονός τοῦτο ὀφείλεται ὅτι θεωρεῖται ἀρετὴ νὰ ἀπωθῶνται ὅσον το δυνατόν βαθύτερον γυναικείαι ἰδιότητες. Αλλ' ἡ ἀπώθησις γυναικείων ἰδιοτήτων καὶ κλίσεων ὁδηγεῖ εἰς συσσώρευσιν τῶν ἐξ αὐτῶν ἀπαιτήσεων ἐν τῷ ἀσυνειδήτῳ. Ἡ εἰκών τῆς γυναικός γίνεται οὕτω τὸ δοχεῖον τῶν ἀπαιτήσεων τούτων».
Το γυναικείο μέρος, ἡ anima, πού ὑπάρχει στον ἄνδρα, ἢ τὸ ἀνδρικό, ὁ animus, πού ὑπάρχει στη γυναίκα, ἔχουν τις απαιτήσεις τους. Δηλαδή ή συναισθηματικότητα στοὺς ἄνδρες πρέπει νὰ ἀναπτυ χθεί, να καλλιεργηθεῖ, νὰ ἱκανοποιηθεί, ὅπως ἐπίσης ἡ διανόηση στις γυναίκες. Αὐτά, καὶ τὸ ἕνα καὶ τὸ ἄλλο, ἔχουν τίς ἀπαιτήσεις τους, οἱ ὁποῖες ἀπαιτή σεις ἀπωθοῦνται, εφόσον δὲν ἱκανοποιούνται.
«Ἡ ἀπώθησις γυναικείων ἰδιοτήτων καὶ κλίσε ων ὁδηγεῖ εἰς συσσώρευσιν τῶν ἐξ αὐτῶν ἀπαιτήσε ων ἐν τῷ ἀσυνειδήτῳ, καὶ ἔτσι ἡ εἰκών τῆς γυναικός γίνεται δοχεῖον τῶν ἀπαιτήσεων τούτων»,
Δηλαδή, ἐνῶ θέλει κάποιος νὰ ἀναπτυχθεῖ ὁ ἑαυτός του και συναισθηματικά ή κάποια θέλει να ἀναπτυχθεῖ καί διανοητικά, ὅμως, ἐπειδὴ τὸ φο βοῦνται αὐτό -ποιός ξέρει τι νομίζουν ὅτι θὰ πά θουν ἀπωθοῦν ὁ ἕνας τὸ συναίσθημα, ἡ ἄλλη τη διανόηση. Μπαίνει βέβαια στη μέση ὁ μηχανισμός τῆς ὑποκρισίας, τῆς διπλοπροσωπίας καὶ τοῦ φαρισαϊσμοῦ τοῦ σύγχρονου ἀνθρώπου. Ὁ ἀπλός ἄνθρωπος δὲν κάνει τέτοια.
Οἱ γυναικεῖες ἰδιότητες στὸν ἄνδρα καὶ οἱ ἀνδρικές στη γυναίκα θέλουν να αυξηθοῦν, νὰ καλ-λιεργηθοῦν, καὶ ὅταν δὲν γίνεται αὐτό, ἀπωθοῦνται στο ἀσυνείδητο και συσσωρεύονται στην εἰκόνα ποὺ ὑπάρχει ἐκεῖ: στη γυναικεία εἰκόνα ποὺ ὑπάρ χει στὸν ἄνδρα, καὶ στὴν ἀνδρικὴ ποὺ ὑπάρχει στη γυναίκα.
Παράξενοι γάμοι
«Ένεκα δε τούτου ὁ ἀνὴρ κατά τὴν ἐκλογὴν συζύγου ὑποκύπτει πολλάκις εἰς τὸν πειρασμόν να ἐκλέγῃ ἐκείνην τὴν γυναίκα, ἡ ὁποία δύναται να δεχθῇ ὅσον τὸ δυνατόν ἀδιστάκτως την προβολήν τῆς ψυχῆς του, ἡ ὁποία συμφωνεῖ ὅσον το δυνατόν περισσότερον μὲ τὴν ἰδιάζουσαν φύσιν τῆς ἰδικῆς του μή συνειδητῆς, μή καλλιεργηθείσης γυναικότητος».
Ὑπάρχει ἡ συναισθηματικότητα στόν ἄνδρα, ἡ anima, ἡ διανόηση στη γυναίκα, ὁ animus, ἀλλά ἐπειδή δέν καλλιεργοῦνται, ἀπωθοῦνται. Καθώς ἀπωθοῦνται, συσσωρεύονται μέσα στην ψυχή, ὅπου βρίσκονται σε ἀσυνείδητη κατάσταση καί γι' αὐτὸ ἀποκτοῦν μιά αὐτονομία. Πάντοτε αὐτά πού δὲν ἔχουν συνειδητοποιηθεῖ, δέν ἔχουν καλλιεργη-θεῖ καὶ δὲν ἔχουν ἀναπτυχθεῖ κατά ὁμαλό τρόπο, προβάλλονται.
Ὅταν ὁ νέος συναντήσει μιά νέα, ὁποιαδήποτε κι ἄν εἶναι, καί αὐτή παίξει τον ρόλο, ὅπως εἴπαμε, τῆς ὀθόνης, τότε χρησιμεύει μόνο καί μόνο γιά νά προβάλει τὸν ἑαυτό του. Ἀπό κεῖ καί πέρα, αἰχμαλωτίζεται πολύ ἀπό τό πρόσωπο αὐτῆς τῆς γυναί-κας, χωρίς ὅμως αὐτό να σημαίνει ὅτι ἀγαπᾶ τοῦτο το πρόσωπο. Ἀγαπᾶ τή δική του ἀσυνείδητη γυναικεία εἰκόνα, πού προβλήθηκε στο πρόσωπο τῆς γυναίκας αὐτῆς.
Γι' αὐτό ἔχουμε παράξενους γάμους. Δέν εἶναι ἀνάγκη να τα διαβάσουμε στά βιβλία. Καί ἐγώ ὁ ἴδιος ἔχω ὑπ' ὄψιν μου τέτοιες περιπτώσεις. Μπορεῖ μια νέα να παντρευτεῖ ἕνα νέο ἤ ἕνας νέος να παντρευτεί μια νέα, καί ἐνῶ βλέπουν, καί ὁ ἕνας καί ὁ ἄλλος, ὅτι δέν ταιριάζουν, ὅμως δέν χωρίζουν, καί εὐτυχῶς. Μπορεῖ ὁ νέος να θέλει να σκοτώσει τή νέα, καί ὅμως αὐτή ἐξακολουθεῖ νὰ τὸν ἀγαπᾶ. Καί ἐδῶ γίνεται ἕνα μεγάλο λάθος, πού κα-μιά φορά δηλαδή ἡρωοποιοῦμε μια τέτοια στάση: «Μπράβο! Θέλει νά τή σκοτώσει, καὶ αὐτὴ τὸν ἀγαπᾶ ἀκόμη». Ἤ: «Θέλει νά τόν φαρμακώσει, και αὐτὸς τὴν ἀγαπᾶ ἀκόμη». Ἡρωοποιοῦμε αὐτή τή στάση, καθώς νομίζουμε ὅτι εἶναι μιά γενναία πρά-ξη, ἐνῶ εἶναι κάτι ἀρρωστημένο.
Αὐτή ἡ στάση δέν προέρχεται ἀπό ἀρετή. Δέν ὀφείλεται στο ὅτι ἡ νέα εἶναι τόσο ἐνάρετη, ὥστε δέν θέλει να πατήσει, ὅπως λένε, το στεφάνι της, ἤ στο ὅτι ὁ νέος εἶναι τόσο ἐνάρετος, καί γι' αὐτό λέει: «Εγώ μιά φορά παντρεύτηκα. Δέν θέλω να πατήσω το στεφάνι μου. Αὐτή εἶναι ἡ γυναίκα μου». Ἄν ἔχουν τέτοιο κίνητρο, αὐτό εἶναι ὄντως μεγάλη ἀρετή καί μεγάλη ἁγιότητα. Ἀλλά στήν πε-ρίπτωση αὐτή ἔχουμε πολύ διαφορετικές ἐκδηλώ-σεις. Στίς συνηθισμένες περιπτώσεις δέν πρόκειται περί ἀρετῆς καί περί ἁγίων ἀνθρώπων, ἀλλά περί ἀρρωστημένης καταστάσεως.
Καί ἐγώ συγκεκριμένα, ὅταν ἔλθει ἕνας νέος παντρεμένος καί παραπονεθεῖ ὅτι ἡ γυναίκα του δέν τὸν ἀγαπᾶ, ἢ ὅτι δὲν εἶναι εὐχαριστημένοι, καί ἀρχίσει καμιά φορά νά τήν κατηγορεῖ ὅτι εἶναι τέ-τοια, εἶναι ἀλλιώτικη, καθώς ἀμέσως ὑποψιάζομαι ὅτι κάτι δεν πάει καλά ἐδῶ, προσπαθῶ να καταλάβω γιατί παντρεύτηκε ὁ νέος αὐτή τή νέα. Η σε ἄλλη περίπτωση, πού παραπονεῖται ἡ νέα γιά τόν ἄνδρα της, γιατί τόν παντρεύτηκε. Καί ὅταν κα-νείς λίγο ψάξει, λίγο ἐρευνήσει, βλέπει ὅτι ὑπῆρχε ἕνα ἀρρωστημένο ξεκίνημα, ἕνα ξεκίνημα ἀπό μιά ἀρρωστημένη κατάσταση, ποὺ μπορεῖ νὰ ἦταν καὶ ἀπό τίς δύο πλευρές.
Δὲν παντρεύεται τυχαία κανείς κάποιον να το ξέρετε. Προπαντός σήμερα πού δέν γίνονται οἱ γά-μοι μὲ συνοικέσια, ἀλλὰ καὶ δὲν ξέρουν κάν οἱ ἄνθρωποι τί εἶναι συνοικέσια. Στις περιπτώσεις αὐτὲς ποὺ σᾶς ἀνέφερα, μπορεῖ ὁ νέος νὰ πεῖ ὅτι δὲν τὴν ἤξερε, ὅτι τὸν γέλασε, ὅμως δέν εἶναι ἔτσι τὸ θέμα. Δὲν εἶναι ὅτι ἡ γυναίκα αὐτή ὑποκρίθηκε ἐνσυνείδητα καὶ σε γέλασε, ἀλλά ὅτι κάτι εἶχε πού σε βοήθησε να προβάλεις σαν σε ὀθόνη τη δική σου anima, πού εἶναι σὲ ἀσυνείδητη κατάσταση. Η ὅτι κάτι εἶχε ὁ νέος, που σε βοήθησε να προβάλεις σ' αὐτὸν τὸν δικό σου animus.
«Οὕτω δὲ εἶναι δυνατόν να νυμφευθῇ ἀνήρ τις γυναῖκα, ἥτις ἐνσαρκώνει τα σημαντικώτερα τῶν μειονεκτημάτων του, την χειρίστην ἀδυναμίαν του. Το αὐτὸ δὲ εἶναι δυνατόν να συμβαίνῃ καὶ εἰς τὴν γυναίκα. Οὕτως ἐρμηνεύονται πολλοί ἀξιοπερίεργοι γάμοι».
Εφόσον ὁ νέος πού ἀποφασίζει να παντρευ τεῖ μια νέα ἢ ἡ νέα ποὺ ἀποφασίζει να παντρευτεί ἕνα νέο εἶναι αἰχμάλωτοι τῆς ἀσυνείδητης εἰκόνας ποὺ ἔχουν μέσα τους, καί ἑπομένως, ἡ νέα δέν μπορεῖ νὰ δεῖ τὸν νέο ὡς ξεχωριστή προσωπικότη-τα καὶ ὁ νέος νὰ δεῖ τὴ νέα ὡς ξεχωριστή προσω πικότητα καὶ νὰ κρίνει, τότε παντρεύεται ὁ καθέ-νας ἀπό αὐτοὺς τὸν ἑαυτό του. Παντρεύεται δηλαδή τη δική του εἰκόνα στο πρόσωπο μιᾶς γυναίκας ἢ ἑνὸς ἄνδρα ἀντίστοιχα.
Ἐὰν ἡ εἰκόνα κάποιου νέου εἶναι ὅλο μειονε-κτήματα, ὅλο άδυναμίες, εἶναι δυνατόν αὐτὸς νὰ παντρευτεί μια γυναίκα, ἡ ὁποία ἐνσαρκώνει ὅλες τίς ἀδυναμίες, ὅλα τὰ μειονεκτήματα, ὅλα τὰ ἀδύνατα σημεία πού ἔχει μέσα του. Καί μπορεῖ νὰ ἀκούσετε κάποιον να λέει για τη γυναίκα του ὅτι δέν εἶναι νοικοκυρά, εἶναι τέτοια, εἶναι ἀλλιώτικη, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά λέει ὅτι τὴν ἀγαπᾶ καὶ ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ ζήσει χωρίς αὐτήν. Ἡ μπορεῖ νὰ ἀκούσετε κάποια να λέει γιὰ τὸν ἄνδρα της ὅτι εἶναι ἀνοικοκύρευτος, εἶναι ἀπρόκοπος κτλ., μέσυγχωρεῖτε για τις λέξεις· τίς ἀναφέρω για να συνεννοούμαστε- ἀλλὰ τὸν ἀγαπᾶ καὶ δὲν μπορεῖ νὰ ζήσει χωρίς αὐτόν.
Αὐτά συμβαίνουν, ἐνόσῳ ἐξακολουθεῖ ἀκόμη ἡ προβολή. Βέβαια, μετά ἀπό καιρό ἐκλείπουν οἱ προβολές, γιατί ἡ πραγματικότητα τῆς ζωῆς, θέλουμε δέν θέλουμε, μια μέρα μᾶς παρουσιάζεται ὅπως εἶναι, καὶ δὲν μπορεῖ κανείς νὰ ζεῖ πάντοτε μὲ ἕνα ὄνειρο.
Πέρασε ἡ ὥρα. Θα σταματήσουμε ἐδῶ, καὶ θὰ μοῦ πεῖτε τὴν ἄλλη φορά, ἐάν θέλετε να συνεχί-σουμε πάνω σ' αὐτὸ τὸ θέμα, γιατί ἀκόμη δὲν τὸ κλείσαμε ἐντελῶς.
Συνειδητοποίηση τῆς anima καί τοῦ animus
Συνειδητοποίηση τῆς γυναικείας καὶ τῆς ἀνδρικῆς εἰκόνας και στα δύο φύλα
Να διαβάσουμε τη συνέχεια ἀπό τό βιβλίο τοῦ Καλλιάφα γιά τήν anima καί τόν animus, τά ὁποῖα ἀναλύει με βάση τον Γιούνγκ.
«Η πρώτη φορεύς τῆς ψυχικῆς εἰκόνος –τῆς ψυχικῆς εἰκόνας πού ἔχει τὸ ἀγόρι μέσα του- εἶναι πάντοτε ἡ μήτηρ· βραδύτερον δὲ αἱ γυναῖκες ἐκεῖναι, αἵτινες ἐγείρουν το συναίσθημα τοῦ ἀνδρός εἴτε θετικῶς εἴτε ἀρνητικῶς. Ἡ δὲ ἀπομάκρυνσις ἀπὸ τὴν προστασίαν τῆς μητρός εἶναι ἕν ἐκ τῶν δυσχερεστά-των καί σπουδαιοτάτων προβλημάτων τῆς ἀναπτύ-ξεως τῆς προσωπικότητος».
Ὅλοι γενικῶς, καί οἱ ἄνδρες καὶ οἱ γυναῖκες, ἔχουμε ἕνα δέσιμο μέ τή μητέρα μας, καὶ ἡ ἀπὸ σπαση ἀπό τή μητέρα εἶναι κάτι πάρα πολύ δύσκολο. Μπορεῖ κανείς, καθώς μεγαλώνει, να φεύγει ἀπό τὸ σπίτι, να πηγαίνει στη δουλειά του ἤ στις σπουδές του, μπορεῖ νὰ παντρευτεῖ καὶ νὰ κάνει δική του οἰκογένεια, ἀλλὰ τὸ δέσιμο με τη μητέρα του ἴσως νὰ μὴν ἔχει ἀκόμη ξεπεραστεί, καὶ ἡ ἀπόσπαση νὰ μὴν ἔχει γίνει κατά σωστό τρόπο.
«Καὶ οἱ μὲν πρωτόγονοι ἐπιδιώκουν τοῦτο διά ἱεροτελεστιῶν, διὰ μυήσεων, διά τελετῶν ἀναγεννή-σεως κτλ. Ταῦτα δὲ πάντα ἀποβλέπουν εἰς τὴν ἀπαλλαγήν ἀπὸ τὴν προστασίαν τῆς μητρός. Ἀλλ' ὁ σημερινός Εὐρωπαῖος ὀφείλει να λάβῃ γνῶσιν τοῦ γυναικείου ἢ τοῦ ἀνδρικοῦ μέλους τῆς ψυχῆς του, κάμνων αὐτό συνειδητόν»,
Στο σημεῖο αὐτό ἴσως ἀκόμη δέν μπορέσαμε νὰ συνεννοηθούμε. Τι σημαίνει δηλαδή ὅτι συνει-δητοποιοῦν ὁ ἄνδρας τη γυναικεία καί ἡ γυναίκα τὴν ἀνδρική εἰκόνα που ὑπάρχει μέσα τους. Ἴσως σήμερα θα μπορέσουμε να το ξεκαθαρίσουμε.
«Ότι δὲ ἡ anima, δηλαδή ή ψυχική εἰκών, ἣν ἔχει ὁ ἀνήρ περί τῶν ἐν τῇ ἰδίᾳ ψυχῇ ἰδιοτήτων τῆς γυναικός, ἔχει τόσον βαθέως καταπέσει ἐν τῇ συνει δήσει τοῦ Εὐρωπαίου και κατ᾿ ἀκολουθίαν ὅτι ἀσκεῖ αὕτη πολλάκις ὀλεθρίαν ἐπήρειαν, τοῦτο ὀφεί λεται κατά μέγα μέρος εἰς τὸν κυρίως ἀνδρικόν χα-ρακτήρα τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολιτισμού».
Λέει ὁ Καλλιάφας, ξεκινώντας φυσικά ἀπό τον Γιούνγκ, ὅτι ὁ εὐρωπαϊκός πολιτισμός ἔχει ἀνδρικό χαρακτήρα. Γιατί; Διότι ὁ εὐρωπαῖος ἄνδρας δὲν ἔχει συνειδητοποιήσει, δέν θέλησε να συνειδητοποιήσει τη γυναικεία εἰκόνα πού ἔχει μέσα του. Τι θὰ πεῖ αὐτό; Αὐτό δεν σημαίνει ὅτι ὁ εὐρωπαῖος ἄνδρας δέν ἔρχεται καί σε ἁμαρτωλή ἀκόμη σχέση μὲ τὸ ἄλλο φύλο ἢ ὅτι, για να συνει δητοποιήσει τη γυναικεία εἰκόνα πού ἔχει μέσα του, πρέπει να δημιουργήσει τέτοιου είδους σχέσεις. Σημαίνει ὅτι δέν ἔχει συνειδητοποιήσει τη συ ναισθηματικότητά του.
Ἔχουμε πεῖ ὅτι το κύριο χαρακτηριστικό τοῦ ἄνδρα εἶναι ἡ διανόηση καὶ τῆς γυναίκας το συναίσθημα, ἡ συναισθηματικότητα. Εφόσον ὅμως ὁ ἄνδρας ἔχει στοιχεῖα γυναίκας, ἐφόσον ἔχει ἕνα μέν ρος γυναίκας μέσα του, ἔχει ἑπομένως τη συναισθη-ματικότητα μέχρις ἑνός ὁρισμένου βαθμοῦ. Ἐὰν τὴν ἐν λόγῳ συναισθηματικότητα δέν τη συνειδη τοποιήσει, τότε αὐτή μένει σὲ ἀσυνείδητη κατάσταση καί φυσικά ἐπηρεάζει ἀπό ἐκεῖ τὸν ἄνθρωπο
Τί θὰ πεῖ νὰ συνειδητοποιήσει; Εάν ἕνας ἄνδρας φοβᾶται μήν τυχόν χάσει τὸν ἀνδρισμό του με το νὰ ἀφήσει νὰ ἀναπτυχθεί μέσα του το συ ναίσθημα, τότε βγαίνει ἀπό τήν πραγματικότητα αὐτή γιὰ τὴν ὁποία μιλᾶμε, καί δημιουργοῦνται ἀπό ἐκεῖ καὶ πέρα δράματα. Θέλοντας τάχα να μή χάσει τόν ἀνδρισμό του –εἶναι πάρα πολλοί αὐτοί οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ εἶναι πολύ ἄνδρες- καὶ ἐνερ γώντας ἔτσι, ἀπωθεῖ τὴ συναισθηματικότητα στο ἀσυνείδητο, στο ὑποσυνείδητο, καὶ ἔτσι μένει αὐτή χωρίς ἀνάπτυξη. Ὅμως, ὄχι μόνο δὲν ἀναπτύσσε-ται, ὄχι μόνο δέν καλλιεργεῖται, ἀλλά ἀποκτᾶ καὶ μια αὐτονομία, καί τελικά αὐτός ποὺ ἤθελε νὰ εἶναι πολύ ἄνδρας, ἐκθηλύνεται, ὅπως θὰ μᾶς πεῖ πιο κάτω ὁ Καλλιάφας.
Τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά. Με συγχωρεῖτε, ἄν τυχόν πέσουν βαριές οἱ λέξεις ποὺ θὰ χρησιμοποιήσουμε ἀπόψε. Σε μια γυναίκα, που θέλει νὰ εἶναι πολύ γυναίκα καὶ γι' αὐτὸ δὲν ἀφήνει νὰ ἀναπτυχθεί μέσα της ή διανόηση -ή ὁποία εἶπαμε ὅτι κυρίως ἀνήκει στὸν ἄνδρα, ἀλλά τὴν ἔχει καὶ ἡ γυναίκα σε ἕνα βαθμό μέσα της-ἐπειδὴ φοβάται μήπως τυχόν ζημιωθεί, μήπως τυ-χὸν χάσει ἀπὸ τὴ θηλυκότητά της, σε μια λοιπόν τέτοια γυναίκα ή διανόηση ἀπωθεῖται, μένει σε ἀσυνείδητη κατάσταση καὶ ἀποκτᾶ μια αὐτονομία καὶ τελικά κυριαρχεῖ, καὶ ἡ γυναίκα ἀνδροποιεῖται.
Ἐκτός τῶν ἄλλων κακῶν ἐπιδράσεων καί κακῶν ἀποτελεσμάτων ποὺ ἔχει ἡ ἀπώθηση, κατα-λήγει κανείς μια μέρα και σ' αὐτό, ὅτι δηλαδή ὁ ἄνδρας ἐκθηλύνεται καί ἡ γυναίκα ἀνδροποιεῖται. Γι' αὐτό, καμιά φορά βλέπει κανείς γεροντάκια πού συμπεριφέρονται σαν γυναικούλες ἢ τὸ ἀντίθετο.
***
«Εἰς τὸ γεγονός τοῦτο ὀφείλεται ὅτι θεωρεῖται ἀρετὴ νὰ ἀπωθῶνται ὅσον το δυνατόν βαθύτερον γυναικείαι ἰδιότητες. Αλλ' ἡ ἀπώθησις γυναικείων ἰδιοτήτων καὶ κλίσεων ὁδηγεῖ εἰς συσσώρευσιν τῶν ἐξ αὐτῶν ἀπαιτήσεων ἐν τῷ ἀσυνειδήτῳ. Ἡ εἰκών τῆς γυναικός γίνεται οὕτω τὸ δοχεῖον τῶν ἀπαιτήσεων τούτων».
Το γυναικείο μέρος, ἡ anima, πού ὑπάρχει στον ἄνδρα, ἢ τὸ ἀνδρικό, ὁ animus, πού ὑπάρχει στη γυναίκα, ἔχουν τις απαιτήσεις τους. Δηλαδή ή συναισθηματικότητα στοὺς ἄνδρες πρέπει νὰ ἀναπτυ χθεί, να καλλιεργηθεῖ, νὰ ἱκανοποιηθεί, ὅπως ἐπίσης ἡ διανόηση στις γυναίκες. Αὐτά, καὶ τὸ ἕνα καὶ τὸ ἄλλο, ἔχουν τίς ἀπαιτήσεις τους, οἱ ὁποῖες ἀπαιτή σεις ἀπωθοῦνται, εφόσον δὲν ἱκανοποιούνται.
«Ἡ ἀπώθησις γυναικείων ἰδιοτήτων καὶ κλίσε ων ὁδηγεῖ εἰς συσσώρευσιν τῶν ἐξ αὐτῶν ἀπαιτήσε ων ἐν τῷ ἀσυνειδήτῳ, καὶ ἔτσι ἡ εἰκών τῆς γυναικός γίνεται δοχεῖον τῶν ἀπαιτήσεων τούτων»,
Δηλαδή, ἐνῶ θέλει κάποιος νὰ ἀναπτυχθεῖ ὁ ἑαυτός του και συναισθηματικά ή κάποια θέλει να ἀναπτυχθεῖ καί διανοητικά, ὅμως, ἐπειδὴ τὸ φο βοῦνται αὐτό -ποιός ξέρει τι νομίζουν ὅτι θὰ πά θουν ἀπωθοῦν ὁ ἕνας τὸ συναίσθημα, ἡ ἄλλη τη διανόηση. Μπαίνει βέβαια στη μέση ὁ μηχανισμός τῆς ὑποκρισίας, τῆς διπλοπροσωπίας καὶ τοῦ φαρισαϊσμοῦ τοῦ σύγχρονου ἀνθρώπου. Ὁ ἀπλός ἄνθρωπος δὲν κάνει τέτοια.
Οἱ γυναικεῖες ἰδιότητες στὸν ἄνδρα καὶ οἱ ἀνδρικές στη γυναίκα θέλουν να αυξηθοῦν, νὰ καλ-λιεργηθοῦν, καὶ ὅταν δὲν γίνεται αὐτό, ἀπωθοῦνται στο ἀσυνείδητο και συσσωρεύονται στην εἰκόνα ποὺ ὑπάρχει ἐκεῖ: στη γυναικεία εἰκόνα ποὺ ὑπάρ χει στὸν ἄνδρα, καὶ στὴν ἀνδρικὴ ποὺ ὑπάρχει στη γυναίκα.
Παράξενοι γάμοι
«Ένεκα δε τούτου ὁ ἀνὴρ κατά τὴν ἐκλογὴν συζύγου ὑποκύπτει πολλάκις εἰς τὸν πειρασμόν να ἐκλέγῃ ἐκείνην τὴν γυναίκα, ἡ ὁποία δύναται να δεχθῇ ὅσον τὸ δυνατόν ἀδιστάκτως την προβολήν τῆς ψυχῆς του, ἡ ὁποία συμφωνεῖ ὅσον το δυνατόν περισσότερον μὲ τὴν ἰδιάζουσαν φύσιν τῆς ἰδικῆς του μή συνειδητῆς, μή καλλιεργηθείσης γυναικότητος».
Ὑπάρχει ἡ συναισθηματικότητα στόν ἄνδρα, ἡ anima, ἡ διανόηση στη γυναίκα, ὁ animus, ἀλλά ἐπειδή δέν καλλιεργοῦνται, ἀπωθοῦνται. Καθώς ἀπωθοῦνται, συσσωρεύονται μέσα στην ψυχή, ὅπου βρίσκονται σε ἀσυνείδητη κατάσταση καί γι' αὐτὸ ἀποκτοῦν μιά αὐτονομία. Πάντοτε αὐτά πού δὲν ἔχουν συνειδητοποιηθεῖ, δέν ἔχουν καλλιεργη-θεῖ καὶ δὲν ἔχουν ἀναπτυχθεῖ κατά ὁμαλό τρόπο, προβάλλονται.
Ὅταν ὁ νέος συναντήσει μιά νέα, ὁποιαδήποτε κι ἄν εἶναι, καί αὐτή παίξει τον ρόλο, ὅπως εἴπαμε, τῆς ὀθόνης, τότε χρησιμεύει μόνο καί μόνο γιά νά προβάλει τὸν ἑαυτό του. Ἀπό κεῖ καί πέρα, αἰχμαλωτίζεται πολύ ἀπό τό πρόσωπο αὐτῆς τῆς γυναί-κας, χωρίς ὅμως αὐτό να σημαίνει ὅτι ἀγαπᾶ τοῦτο το πρόσωπο. Ἀγαπᾶ τή δική του ἀσυνείδητη γυναικεία εἰκόνα, πού προβλήθηκε στο πρόσωπο τῆς γυναίκας αὐτῆς.
Γι' αὐτό ἔχουμε παράξενους γάμους. Δέν εἶναι ἀνάγκη να τα διαβάσουμε στά βιβλία. Καί ἐγώ ὁ ἴδιος ἔχω ὑπ' ὄψιν μου τέτοιες περιπτώσεις. Μπορεῖ μια νέα να παντρευτεῖ ἕνα νέο ἤ ἕνας νέος να παντρευτεί μια νέα, καί ἐνῶ βλέπουν, καί ὁ ἕνας καί ὁ ἄλλος, ὅτι δέν ταιριάζουν, ὅμως δέν χωρίζουν, καί εὐτυχῶς. Μπορεῖ ὁ νέος να θέλει να σκοτώσει τή νέα, καί ὅμως αὐτή ἐξακολουθεῖ νὰ τὸν ἀγαπᾶ. Καί ἐδῶ γίνεται ἕνα μεγάλο λάθος, πού κα-μιά φορά δηλαδή ἡρωοποιοῦμε μια τέτοια στάση: «Μπράβο! Θέλει νά τή σκοτώσει, καὶ αὐτὴ τὸν ἀγαπᾶ ἀκόμη». Ἤ: «Θέλει νά τόν φαρμακώσει, και αὐτὸς τὴν ἀγαπᾶ ἀκόμη». Ἡρωοποιοῦμε αὐτή τή στάση, καθώς νομίζουμε ὅτι εἶναι μιά γενναία πρά-ξη, ἐνῶ εἶναι κάτι ἀρρωστημένο.
Αὐτή ἡ στάση δέν προέρχεται ἀπό ἀρετή. Δέν ὀφείλεται στο ὅτι ἡ νέα εἶναι τόσο ἐνάρετη, ὥστε δέν θέλει να πατήσει, ὅπως λένε, το στεφάνι της, ἤ στο ὅτι ὁ νέος εἶναι τόσο ἐνάρετος, καί γι' αὐτό λέει: «Εγώ μιά φορά παντρεύτηκα. Δέν θέλω να πατήσω το στεφάνι μου. Αὐτή εἶναι ἡ γυναίκα μου». Ἄν ἔχουν τέτοιο κίνητρο, αὐτό εἶναι ὄντως μεγάλη ἀρετή καί μεγάλη ἁγιότητα. Ἀλλά στήν πε-ρίπτωση αὐτή ἔχουμε πολύ διαφορετικές ἐκδηλώ-σεις. Στίς συνηθισμένες περιπτώσεις δέν πρόκειται περί ἀρετῆς καί περί ἁγίων ἀνθρώπων, ἀλλά περί ἀρρωστημένης καταστάσεως.
Καί ἐγώ συγκεκριμένα, ὅταν ἔλθει ἕνας νέος παντρεμένος καί παραπονεθεῖ ὅτι ἡ γυναίκα του δέν τὸν ἀγαπᾶ, ἢ ὅτι δὲν εἶναι εὐχαριστημένοι, καί ἀρχίσει καμιά φορά νά τήν κατηγορεῖ ὅτι εἶναι τέ-τοια, εἶναι ἀλλιώτικη, καθώς ἀμέσως ὑποψιάζομαι ὅτι κάτι δεν πάει καλά ἐδῶ, προσπαθῶ να καταλάβω γιατί παντρεύτηκε ὁ νέος αὐτή τή νέα. Η σε ἄλλη περίπτωση, πού παραπονεῖται ἡ νέα γιά τόν ἄνδρα της, γιατί τόν παντρεύτηκε. Καί ὅταν κα-νείς λίγο ψάξει, λίγο ἐρευνήσει, βλέπει ὅτι ὑπῆρχε ἕνα ἀρρωστημένο ξεκίνημα, ἕνα ξεκίνημα ἀπό μιά ἀρρωστημένη κατάσταση, ποὺ μπορεῖ νὰ ἦταν καὶ ἀπό τίς δύο πλευρές.
Δὲν παντρεύεται τυχαία κανείς κάποιον να το ξέρετε. Προπαντός σήμερα πού δέν γίνονται οἱ γά-μοι μὲ συνοικέσια, ἀλλὰ καὶ δὲν ξέρουν κάν οἱ ἄνθρωποι τί εἶναι συνοικέσια. Στις περιπτώσεις αὐτὲς ποὺ σᾶς ἀνέφερα, μπορεῖ ὁ νέος νὰ πεῖ ὅτι δὲν τὴν ἤξερε, ὅτι τὸν γέλασε, ὅμως δέν εἶναι ἔτσι τὸ θέμα. Δὲν εἶναι ὅτι ἡ γυναίκα αὐτή ὑποκρίθηκε ἐνσυνείδητα καὶ σε γέλασε, ἀλλά ὅτι κάτι εἶχε πού σε βοήθησε να προβάλεις σαν σε ὀθόνη τη δική σου anima, πού εἶναι σὲ ἀσυνείδητη κατάσταση. Η ὅτι κάτι εἶχε ὁ νέος, που σε βοήθησε να προβάλεις σ' αὐτὸν τὸν δικό σου animus.
«Οὕτω δὲ εἶναι δυνατόν να νυμφευθῇ ἀνήρ τις γυναῖκα, ἥτις ἐνσαρκώνει τα σημαντικώτερα τῶν μειονεκτημάτων του, την χειρίστην ἀδυναμίαν του. Το αὐτὸ δὲ εἶναι δυνατόν να συμβαίνῃ καὶ εἰς τὴν γυναίκα. Οὕτως ἐρμηνεύονται πολλοί ἀξιοπερίεργοι γάμοι».
Εφόσον ὁ νέος πού ἀποφασίζει να παντρευ τεῖ μια νέα ἢ ἡ νέα ποὺ ἀποφασίζει να παντρευτεί ἕνα νέο εἶναι αἰχμάλωτοι τῆς ἀσυνείδητης εἰκόνας ποὺ ἔχουν μέσα τους, καί ἑπομένως, ἡ νέα δέν μπορεῖ νὰ δεῖ τὸν νέο ὡς ξεχωριστή προσωπικότη-τα καὶ ὁ νέος νὰ δεῖ τὴ νέα ὡς ξεχωριστή προσω πικότητα καὶ νὰ κρίνει, τότε παντρεύεται ὁ καθέ-νας ἀπό αὐτοὺς τὸν ἑαυτό του. Παντρεύεται δηλαδή τη δική του εἰκόνα στο πρόσωπο μιᾶς γυναίκας ἢ ἑνὸς ἄνδρα ἀντίστοιχα.
Ἐὰν ἡ εἰκόνα κάποιου νέου εἶναι ὅλο μειονε-κτήματα, ὅλο άδυναμίες, εἶναι δυνατόν αὐτὸς νὰ παντρευτεί μια γυναίκα, ἡ ὁποία ἐνσαρκώνει ὅλες τίς ἀδυναμίες, ὅλα τὰ μειονεκτήματα, ὅλα τὰ ἀδύνατα σημεία πού ἔχει μέσα του. Καί μπορεῖ νὰ ἀκούσετε κάποιον να λέει για τη γυναίκα του ὅτι δέν εἶναι νοικοκυρά, εἶναι τέτοια, εἶναι ἀλλιώτικη, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά λέει ὅτι τὴν ἀγαπᾶ καὶ ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ ζήσει χωρίς αὐτήν. Ἡ μπορεῖ νὰ ἀκούσετε κάποια να λέει γιὰ τὸν ἄνδρα της ὅτι εἶναι ἀνοικοκύρευτος, εἶναι ἀπρόκοπος κτλ., μέσυγχωρεῖτε για τις λέξεις· τίς ἀναφέρω για να συνεννοούμαστε- ἀλλὰ τὸν ἀγαπᾶ καὶ δὲν μπορεῖ νὰ ζήσει χωρίς αὐτόν.
Αὐτά συμβαίνουν, ἐνόσῳ ἐξακολουθεῖ ἀκόμη ἡ προβολή. Βέβαια, μετά ἀπό καιρό ἐκλείπουν οἱ προβολές, γιατί ἡ πραγματικότητα τῆς ζωῆς, θέλουμε δέν θέλουμε, μια μέρα μᾶς παρουσιάζεται ὅπως εἶναι, καὶ δὲν μπορεῖ κανείς νὰ ζεῖ πάντοτε μὲ ἕνα ὄνειρο.
Πέρασε ἡ ὥρα. Θα σταματήσουμε ἐδῶ, καὶ θὰ μοῦ πεῖτε τὴν ἄλλη φορά, ἐάν θέλετε να συνεχί-σουμε πάνω σ' αὐτὸ τὸ θέμα, γιατί ἀκόμη δὲν τὸ κλείσαμε ἐντελῶς.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου