ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ A
ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΜΕΝΕΣ ΟΜΙΛΙΕΣ π. ΣΥΜΕΩΝ ΚΡΑΓΙΟΠΟΥΛΟΥ
...πάντα συνεργεῖ εἰς ἀγαθόν
Τὸ αἴσθημα κατωτερότητος καὶ ἄλλες ἀρρωστημένες καταστάσεις
μέσα στο μυστήριο τῆς σωτηρίας
μέσα στο μυστήριο τῆς σωτηρίας
Πανόραμα Θεσσαλονίκης, Ε΄ έκδοση
Το θέμα εἶναι
ὁ ἄνθρωπος να δοθεῖ στὸν Θεό*
Ὅλα νὰ τὰ βλέπουμε μέσα στην πρόνοια τοῦ Θεοῦ
Θὰ σᾶς παρακαλοῦσα καὶ θὰ σᾶς προέτρεπα, ἂν ἔχετε τη δυνατότητα, νὰ ἀκούσετε αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπαμε χθές. Νομίζω ὅτι εἶναι χρήσιμα γιά ὅλους.
Ὅσο κι ἄν σᾶς φανεῖ παράδοξο, κι ἐγώ χθές, καθώς τα λέγαμε, πάρα πολύ ὠφελήθηκα. Σαν νὰ τὰ ἀκούγαμε πρώτη φορά, μολονότι εἶναι κάποια πράγματα πού τὰ εἴπαμε καί ἄλλη φορά. Ἀλλά σε καμιά πε ρίπτωση δὲν ἐπαναλαμβάνει κανείς σὰν νὰ εἶναι γραμμόφωνο ἤ μαγνητόφωνο. Η καλύτερα, πιο σωστό εἶναι νὰ ποῦμε ὅτι τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ δὲν ἐπαναλαμβάνει το γράμμα. Καί τὰ ἴδια ἀκριβῶς νὰ πεῖ κανείς, ἐφόσον εἶναι ζεσταμένα, ἐμπνευσμένα, ἂν θέλετε, ἀπό τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, δὲν εἶναι τὰ ἴδια. Ἀλλὰ ἐν πάση περιπτώσει, ἐγώ αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκη να προτρέψω, ὅσοι ἔχετε τη δυνατότητα νὰ τὰ ἀκούσετε. Καί ὅλα τά ἄλλα, ἀλλά κυρίως τα δύο παραδείγματα που χρησιμοποιήσαμε, το καρπούζι μέσα στο νερό καὶ τὸ βαρέλι μὲ τὸν φελλό, καὶ τὰ ὁποῖα, νομίζω, φώτισε ὁ Θεὸς νὰ τὰ ἀναφέρουμε. Καί μπορεί να είναι σαν αστεία, ὅμως ἔχουν τη σημασία τους.
Δεν ξέρω πῶς τὰ παίρνετε ἐσεῖς τὰ πράγματα, ἀλλὰ ἔχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία όλα κανείς να τὰ βλέπει μέσα στην πρόνοια τοῦ Θεοῦ τὸν ὅλο ἑαυτὸ του, τις καταστάσεις τοῦ ἑαυτοῦ του, δου συμβαίνουν γύρω του, όσα συμβαίνουν μέσα του. Όλα είναι μέσα στην αἰκονομία τοῦ Θεοῦ, ὅλα εἶναι κάτω ἀπὸ τὴν πρόνοια τοῦ Θεοῦ καὶ ὅλα δουλεύουν μόνο γιά το καλό.
Οι ψυχολόγοι καὶ οἱ ψυχίατροι ἐνεργοῦν ἁπλῶς σε ἀνθρώπινο ἐπίπεδο, ἐνῶ δὲν ἔχει μεγάλη αξία ἁπλῶς τὸ ἀνθρώπινο επίπεδο. Μέσα στὴν Ἐκκλησία όλα γίνονται κάτω από την πρόνοια τοῦ Θεοῦ, καί ὁ σκοπός εἶναι ὁ ἄνθρωπος τελικά να δοθεῖ στὸν Θεό. Ο ψυχολόγος, ὁ ψυχίατρος συνήθως έργάζεται έτσι πού ότι θὰ κάνει, θὰ τὸ κάνει μὲ τὸν ἄνθρωπο ότι θὰ κάνει, γιὰ τὸν ἄνθρωπο ό,τι θα κάνει, θὰ τὸ κάνει, γιὰ νὰ ἀναδείξει τον άνθρωπο. Βέβαια, μπορεῖ ἕνας ψυχολόγος ἀνθρωπίνως να ρυθμίσει κάποιον ποὺ ἔχει μέσα του άνισορροπία, καὶ νὰ τὸν βοηθήσει να ζήσει ὅπως ζοῦν καὶ οἱ ἄλλοι μέσα στη ζωής. Αυτό όμως καθόλου-καθόλου δεν σημαίνει ότι βοηθήθηκε ὁ ἄνθρωπος να δοθεί στον Θεό. Καὶ ὅλο τὸ θέμα εἶναι ὁ ἄνθρωπος να δοθεί στον Θεό καί όχι ἁπλῶς νὰ μείνει στὰ ἀνθρώπινα μέτρα. Καὶ ἀκριβῶς, χρειάζεται νὰ γένει αὐτή ἡ ἐργασία, την οποία παρομοιάζουμε, στο παράδειγμα μὲ τὸ καρπούζι μέσα στο νερό, μὲ τὸ κόψιμο τῆς φέτας του καρπουζιού που προεξέχει από το νερό.
Όταν κανείς γνωρίσει πῶς ἔχουν τα πράγματα καὶ κάνει σωστή εργασία, λίγο-λίγο, λίγο-λίγο θα αρχίσουν να βγαίνουν μέσα ἀπὸ τὴν ὕπαρξή του, ή ὁποία εἶναι ἄβυσσος, καταστάσεις κρυμμένες στο υποσυνείδητο και στο ασυνείδητο. Καὶ ἂν τὰ βιώματα ποὺ εἶναι ἐκεῖ μέσα εἶναι καὶ ἀρρωστημένα, παθολογικά, τότε ὁ ἄνθρωπος άγεται καί φέρεται από αὐτά, περνά πάρα πολύ άσχημα καὶ δὲν μπορεῖ να καταλάβει τι τοῦ συμβαίνει. Ἀλλὰ καὶ ὅταν ἀκόμη δὲν εἶναι πολὺ βεβαρημένα τα βιώματα που είναι μέσα του, εφόσον ὁ ἄνθρωπος δὲν τὰ ἐλέγχει, αὐτὰ ἐνεργοῦν αὐτόνομα. Μόνο το συνειδητό μπορεί κανεῖς νὰ ἐλέγξει. Όπως δηλαδή μόνο το καρπούζι που εἶναι ἔξω ἀπὸ το νερό, τρόπον τινά, βλέπουμε, ἐνῶ τὸ ἄλλο δὲν τὸ βλέπουμε. Ἂν λάβουμε υπ' όψιν μας ὅτι εἶναι θολό το νερό, δὲν μπορεῖς νὰ δεῖς πιο κάτω ἀπὸ τὴ στάθμη του νεροῦ. Ἔτσι, βλέπει κανείς μόνο το συνειδητό τῆς ὑπάρξεώς του
Είπαμε χαρακτηριστικά χθές ὅτι ὁ ἄνθρωπος μπορεί να πεί: «Σήμερα κάνω αὐτὴ τὴ γενναία πράξη δένω ὅλο τὸν ἑαυτό μου στον Θεό, παραδίδομαι στον Θεό. Τελείωσε». Παραδόθηκες. Τι παρέδωσες. Παρέδωσες μόνο αὐτό πού ἐλέγχεις. Το 1/10. Παραδίδοντας αὐτὸ τὸ συνειδητό, εἶναι σαν νὰ κόβουμε με ένα σπαθί ἀκριβῶς στη στάθμη του νεροῦ τὴ φέτα τοῦ καρπουζιού που φαίνεται, καὶ ὅλο όσο είναι πάνω από τη στάθμη το παίρνουμε. Οπότε ἀμέσως το καρπούζι ἀνεβαίνει λίγο πιο πάνω. Έτσι λοιπὸν ὅταν παραδοθείς σήμερα εἰλικρινά, τίμια, παραδίδεις τὸ συνειδητό σου. Ὅμως αύριο κιόλας νιώθεις τὴν ἀνάγκη να ξαναπαραδώσεις στον Θεό τὸν ἑαυτό σου, ἀκριβῶς γιατί ἕνα μέρος ἀπὸ τὸ ὑποσυνείδητο βγῆκε καὶ ἔγινε συνειδητό.
Πάντως, να ξέρουμε ὅτι τὰ βιώματα τοῦ ὑποσυνειδήτου, που, ὅπως εἶπαμε, μπορεῖ νὰ εἶναι καὶ ἀρρωστημένα, δὲν τὰ ἀφήνει κανείς νὰ βγοῦν. Τὰ φοβάται. Ἂν ἔχει το κουράγιο νὰ τὰ ἀφήσει να βγοῦν καὶ νὰ παραδώσει τὸν ἑαυτό του ὅπως εἶναι στον Θεό, ἀρχίζει ἡ σωτηρία. Τὴν ἄλλη μέρα περισσότερο, την άλλη μέρα περισσότερο, τὴν ἐπόμενη φορά περισσότερο, ώσπου βγαίνει ὅλο τὸ ὑποσυνείδητο, βγαίνει ὅλο τὸ ἀσυνείδητο, καὶ ἔτσι παραδίδει κανείς ὅλο τὸν ἑαυτό του στον Θεό. Νὰ πῶς γίνεται κανείς ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ, χριστιανός,
Η σωτηρία είναι συνειδητό γεγονός
Να θυμηθοῦμε ἐδῶ αὐτὸ ποὺ ἰδιαίτερα τονίζει ὁ VL. Lossky στο βιβλίο Η μυστική θεολογία τῆς Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας. «Το γεγονός τῆς σωτηρίας εἶναι συνειδητό γεγονός. Δὲν εἶναι μαγικό γεγονός». Έν συνείδητα ὁ ἄνθρωπος ἐκλέγει τὸν Θεό, ἐνσυνείδητα πιστεύει στον Θεό, ενσυνείδητα παραδίδει τὸν ἑαυτό του στον Θεό καὶ κάνει τὸν ἀγώνα του. Δεν γίνονται ἔτσι στα κλέφτικα τὰ πράγματα ἢ στὸν ὕπνο ἢ μὲ μαγικό τρόπο.
Θὰ δεῖ κανεὶς ὅλη τή βρωμιά τῆς ὑπάρξεώς του, θὰ δεῖ ὅλη τὴν ἁμαρτία του. Όποιος δὲν τολμά, ὅποιος φοβάται νὰ τὰ δεῖ, θὰ ταλαιπωρείται μια ζωή, καὶ δὲν θὰ γίνει τίποτε. Ὅποιος ὅμως εἶναι ταπεινός καὶ ἐκ τῶν προτέρων, μὲ ὅσα ἔχει ἀκούσει, ἔχει διάθεση νὰ δεῖ τὸν ἑαυτό του καὶ οὔτε θα φοβηθεί οὔτε θα τρομάξει οὔτε θα δειλιάσει πῶς νὰ ἐκτεθεῖ στα μάτια του, αὐτὸς θὰ δεῖ ὅλη τὴν ἐξαχρείωση μέσα του. Πρέπει νὰ δεῖ κανείς τὴν ἁμαρτία του, νὰ δεῖ τὴν ἐξαχρείωση, νὰ δεῖ τὸ κακό ποὺ ἔχει μέσα του. Ἔτσι ταπεινώνεται κανείς.
Τι πράγματα εἶναι αὐτά σήμερα! Ἀκόμη καὶ στὴν ἐξομολόγηση που θα πάει κανείς, δὲν ξέρει πῶς νὰ ἐξομολογηθεῖ καὶ λέει στον πνευματικό: «Δέν ἔχω νὰ πῶ τίποτε, δέν αἰσθάνομαι τίποτε νὰ μὲ βαραίνει». Πῶς γίνεται αὐτό, καὶ οἱ ἄνθρωποι πᾶνε κι ἔρχονται καὶ καθόλου δεν κάνουν βουτιά μέσα στην ψυχή τους, ὥστε νὰ δεῖ κανείς τὴν ἁμαρτία, νὰ δεῖ αὐτή τὴν ἄβυσσο, νὰ δεῖ ὅλο αὐτὸ τὸ χτικιό, ἂν θέλετε -δὲν ξέρω ποιά ἄλλη λέξη να χρησιμοποιήσω- πού ἔχει μέσα του; Όποια λέξη κι ἂν ποῦμε, θὰ εἶναι πολύ λίγο μπροστά στην πραγματικότητα. Καί ὅμως, δὲν θέλει κανείς οὔτε ἔχει διάθεση να τή δεῖ. Καί ὅταν ἔτσι ἢ ἀλλιῶς θέλει να τη βγάλει από μέσα μας ὁ Θεός, το βάζει κανείς στα πόδια.
Γι' αὐτό ὁ ἄνθρωπος δέν κάθεται μὲ τὸν ἑαυτό του, γι' αὐτό δὲν μπορεῖ, π.χ., να προσευχηθεί. Δὲν μπορείς, γιατί προσευχόμενος θὰ βγεῖ ὁ ἴδιος ὁ ἑαυτός σου, θὰ βγοῦν ὅλα αὐτά τα στοιχειά ἀπό μέσα νὰ σε φᾶνε. Ἐσύ ὅμως νὰ μὴ φοβηθεῖς. Νὰ ἐπιμείνεις. Ἀλλὰ δὲν τὸ ἀντέχεις. Δὲν τὸ ἀντέχεις, καὶ μὲ τὴν ἔννοια ὅτι εἶναι φοβερό το πράγμα, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν ἔννοια ὅτι είναι φοβερό πράγμα, και με την έννοια ότι δὲν θέλεις νὰ δεῖς ὅτι εἶναι ἔτσι ὁ ἑαυτός σου. Το βάζεις στα πόδια λοιπόν, δὲν κάνεις προσευχὴ καὶ ζεῖς συνεχῶς ἐκτὸς πραγματικότητος, ἐκτὸς τοῦ ἑαυτοῦ σου. Συνέχεια ἀπασχολείσαι μὲ τὸ ἕνα, μὲ τὸ ἄλλο, ἀκριβῶς γιὰ νὰ μὴν ἀντιμετωπίσεις κατάματα τὸν ἑαυτό σου, γιὰ νὰ μὴ δεῖς τὸν ἑαυτό σου.
Νὰ δοῦμε τὴν ἁμαρτία μας
Ἐνσυνείδητο λοιπόν εἶναι τὸ γεγονός τῆς σωτηρίας. Νὰ τὸ ξέρουμε καὶ νὰ μή φοβηθούμε καθόλου, καὶ νὰ παρακαλοῦμε τὸν Θεὸ νὰ μᾶς φανερώσει τὸν ἑαυτό μας. Καὶ νὰ δεῖ ὁ Θεὸς ὅτι τὸ δεχόμαστε ὄχι με λόγια, ἀλλὰ στὴν πράξη. Όταν δηλαδή κάποια στιγμή, εἴτε κάνουμε ένα λάθος εἶτε κάτι ἄλλο συμβεί, καί ἐπιτρέψει ὁ Θεὸς νὰ φανεῖ ὅλη ἡ πονηριά μας, ὅλο το χτικιό, ὅλη ἡ ἄχαρη κατάσταση ποὺ εἶναι μέσα μας, νὰ τὸ δοῦμε, νὰ τὸ δεχθοῦμε, νὰ ποῦμε μάλιστα καὶ εὐ χαριστώ «Θεέ μου, τέτοιο πράγμα εἶχα μέσα μου καὶ δὲν τὸ καταλάβαινα. Σ' εὐχαριστῶ, Θεέ μου, πού ἐπέτρεψες νὰ δῶ τι εἶμαι». Νὰ τὸ δεῖς αὐτὸ καὶ νὰ τὸ ἀγ καλιάσεις. Όχι μὲ τὴν ἔννοια ὅτι θὰ τὸ κρατήσεις, ἀλλὰ μὲ τὴν ἔννοια ὅτι θὰ παραδεχθείς πώς ἐσὺ ἤσουν που τὸ εἶχες αὐτὸ μέσα σου. Να το παραδεχθεῖς καὶ μὴ θέλεις να ρίξεις ἀλλοῦ τὴν εὐθύνη καὶ μὴν ἀποστρέψεις το πρόσωπό σου καὶ δὲν θέλεις τάχα νὰ τὸ δεῖς.
Πῶς μερικοί, μερικές, ποὺ ἐργάζονται σε βρώμικες δουλειές, ὅ,τι κι ἂν συμβαίνει, σκύβουν καὶ ὑπομονετικά κάνουν τέλεια δουλειά. Μπορεῖ νὰ εἶναι κανένας λεπτεπίλεπτος ή καμιά λεπτεπίλεπτη καὶ τάχα ντρέπεται καὶ τάχα σιχαίνεται καὶ τάχα δὲν μπορεί. Καὶ ἂν κάνει κάποια δουλειά, μισοδουλειά θά εἶναι. Ἐδῶ, στη δική μας περίπτωση, χρειάζεται να δοῦμε τὴν ἁμαρτία μας. Να δούμε όλο αυτό το οποίο ἐμεῖς τὸ κρατοῦμε σὰν νὰ τὸ θέλουμε, καὶ μέσα στο ὁποῖο εἶναι βουτηγμένη ή ψυχή μας μια ζωή όλoκληρη. Νὰ τὸ δοῦμε, νὰ τὸ συναισθανθούμε. Να δούμε πόσο δύσκολο εἶναι, ἀδύνατο δηλαδή, να ξεγλιτώσουμε ἀπό αὐτή την κατάσταση. Όπότε κανείς πείθεται πλήρως: «Τελείωσε. Ἐγώ θα χαθῶ. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἄδης. Βλέπει δηλαδή κανείς ὅτι εἶναι στον άδη.
Ἀλλά ξέρουμε ὅτι ἔχουμε Σωτήρα, ξέρουμε ότι ὁ Χριστός ἦρθε. Τότε αρχίζουμε και καταλαβαίνουμε τι θὰ πεῖ ὅτι ἦρθε νὰ μᾶς σώσει, και τρέχουμε στον Σωτήρα. Τρέχουμε στον Κύριο με πόνο, με προσευχή, μὲ κραυγή, μὲ πίστη, μὲ ἐλπίδα καὶ πεποίθηση ἀκλό νητη ὅτι ὁ Κύριος θὰ μᾶς δεχθεῖ καὶ θὰ μᾶς σώσει Το θέλει ὁ Κύριος ἔτσι νὰ πᾶμε. Δὲν εἶναι ὅτι εἶναι ἕνα τόλμημα δικό μας ή ένα θράσος δικό μας. Ἐκεῖνος τὸ θέλει νὰ πᾶμε ἔτσι, νὰ ἐμπιστευθοῦμε ἔτσι, καὶ γι' αὐτὸ μᾶς ἔδωσε τις ὑποσχέσεις. Ὁπότε κανείς κάνει αὐτὴ τὴν ἐργασία, καὶ λίγο-λίγο, λίγο-λίγο βγαίνει ὅλη ἡ φθορά ἀπὸ τὴν ψυχή, ποὺ ὑπάρχει στο ὑποσυνείδητο και στο ἀσυνείδητο.
Πόσο θα κρατήσει αὐτό; Μια ζωή. Ως το τέλος τῆς ζωῆς μας θὰ ἔχουμε ἔργο να κάνουμε. Αλλά ἔχει χάρη το πράγμα. Μπορεί βέβαια, κάθε τόσο που κά νεις βουτιά μέσα σου ή καθώς παραδίδεσαι στον Θεό, να βγαίνει μόνο του αὐτό, ἡ φθορά δηλαδή που ἔχεις μέσα σου, καὶ τὸ βλέπεις, θέλεις δὲν θέλεις. Εἶναι μιὰ ἄχαρη κατάσταση, μια βρώμικη κατάσταση, ἀλλὰ ἔχει χάρη το πράγμα, ἐπειδὴ ἀκριβῶς λυτρώνεσαι, μια για πάντα λυτρώνεσαι, σώζεσαι, ἀπαλλάσσεσαι ἀπό αὐτὴ τὴν κατάσταση.
Ό,τι είσαι, είσαι. Μή φοβάσαι νὰ τὸ παραδεχθεῖς.
ὁ ἄνθρωπος να δοθεῖ στὸν Θεό*
Ὅλα νὰ τὰ βλέπουμε μέσα στην πρόνοια τοῦ Θεοῦ
Θὰ σᾶς παρακαλοῦσα καὶ θὰ σᾶς προέτρεπα, ἂν ἔχετε τη δυνατότητα, νὰ ἀκούσετε αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπαμε χθές. Νομίζω ὅτι εἶναι χρήσιμα γιά ὅλους.
Ὅσο κι ἄν σᾶς φανεῖ παράδοξο, κι ἐγώ χθές, καθώς τα λέγαμε, πάρα πολύ ὠφελήθηκα. Σαν νὰ τὰ ἀκούγαμε πρώτη φορά, μολονότι εἶναι κάποια πράγματα πού τὰ εἴπαμε καί ἄλλη φορά. Ἀλλά σε καμιά πε ρίπτωση δὲν ἐπαναλαμβάνει κανείς σὰν νὰ εἶναι γραμμόφωνο ἤ μαγνητόφωνο. Η καλύτερα, πιο σωστό εἶναι νὰ ποῦμε ὅτι τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ δὲν ἐπαναλαμβάνει το γράμμα. Καί τὰ ἴδια ἀκριβῶς νὰ πεῖ κανείς, ἐφόσον εἶναι ζεσταμένα, ἐμπνευσμένα, ἂν θέλετε, ἀπό τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, δὲν εἶναι τὰ ἴδια. Ἀλλὰ ἐν πάση περιπτώσει, ἐγώ αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκη να προτρέψω, ὅσοι ἔχετε τη δυνατότητα νὰ τὰ ἀκούσετε. Καί ὅλα τά ἄλλα, ἀλλά κυρίως τα δύο παραδείγματα που χρησιμοποιήσαμε, το καρπούζι μέσα στο νερό καὶ τὸ βαρέλι μὲ τὸν φελλό, καὶ τὰ ὁποῖα, νομίζω, φώτισε ὁ Θεὸς νὰ τὰ ἀναφέρουμε. Καί μπορεί να είναι σαν αστεία, ὅμως ἔχουν τη σημασία τους.
Δεν ξέρω πῶς τὰ παίρνετε ἐσεῖς τὰ πράγματα, ἀλλὰ ἔχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία όλα κανείς να τὰ βλέπει μέσα στην πρόνοια τοῦ Θεοῦ τὸν ὅλο ἑαυτὸ του, τις καταστάσεις τοῦ ἑαυτοῦ του, δου συμβαίνουν γύρω του, όσα συμβαίνουν μέσα του. Όλα είναι μέσα στην αἰκονομία τοῦ Θεοῦ, ὅλα εἶναι κάτω ἀπὸ τὴν πρόνοια τοῦ Θεοῦ καὶ ὅλα δουλεύουν μόνο γιά το καλό.
Οι ψυχολόγοι καὶ οἱ ψυχίατροι ἐνεργοῦν ἁπλῶς σε ἀνθρώπινο ἐπίπεδο, ἐνῶ δὲν ἔχει μεγάλη αξία ἁπλῶς τὸ ἀνθρώπινο επίπεδο. Μέσα στὴν Ἐκκλησία όλα γίνονται κάτω από την πρόνοια τοῦ Θεοῦ, καί ὁ σκοπός εἶναι ὁ ἄνθρωπος τελικά να δοθεῖ στὸν Θεό. Ο ψυχολόγος, ὁ ψυχίατρος συνήθως έργάζεται έτσι πού ότι θὰ κάνει, θὰ τὸ κάνει μὲ τὸν ἄνθρωπο ότι θὰ κάνει, γιὰ τὸν ἄνθρωπο ό,τι θα κάνει, θὰ τὸ κάνει, γιὰ νὰ ἀναδείξει τον άνθρωπο. Βέβαια, μπορεῖ ἕνας ψυχολόγος ἀνθρωπίνως να ρυθμίσει κάποιον ποὺ ἔχει μέσα του άνισορροπία, καὶ νὰ τὸν βοηθήσει να ζήσει ὅπως ζοῦν καὶ οἱ ἄλλοι μέσα στη ζωής. Αυτό όμως καθόλου-καθόλου δεν σημαίνει ότι βοηθήθηκε ὁ ἄνθρωπος να δοθεί στον Θεό. Καὶ ὅλο τὸ θέμα εἶναι ὁ ἄνθρωπος να δοθεί στον Θεό καί όχι ἁπλῶς νὰ μείνει στὰ ἀνθρώπινα μέτρα. Καὶ ἀκριβῶς, χρειάζεται νὰ γένει αὐτή ἡ ἐργασία, την οποία παρομοιάζουμε, στο παράδειγμα μὲ τὸ καρπούζι μέσα στο νερό, μὲ τὸ κόψιμο τῆς φέτας του καρπουζιού που προεξέχει από το νερό.
Όταν κανείς γνωρίσει πῶς ἔχουν τα πράγματα καὶ κάνει σωστή εργασία, λίγο-λίγο, λίγο-λίγο θα αρχίσουν να βγαίνουν μέσα ἀπὸ τὴν ὕπαρξή του, ή ὁποία εἶναι ἄβυσσος, καταστάσεις κρυμμένες στο υποσυνείδητο και στο ασυνείδητο. Καὶ ἂν τὰ βιώματα ποὺ εἶναι ἐκεῖ μέσα εἶναι καὶ ἀρρωστημένα, παθολογικά, τότε ὁ ἄνθρωπος άγεται καί φέρεται από αὐτά, περνά πάρα πολύ άσχημα καὶ δὲν μπορεῖ να καταλάβει τι τοῦ συμβαίνει. Ἀλλὰ καὶ ὅταν ἀκόμη δὲν εἶναι πολὺ βεβαρημένα τα βιώματα που είναι μέσα του, εφόσον ὁ ἄνθρωπος δὲν τὰ ἐλέγχει, αὐτὰ ἐνεργοῦν αὐτόνομα. Μόνο το συνειδητό μπορεί κανεῖς νὰ ἐλέγξει. Όπως δηλαδή μόνο το καρπούζι που εἶναι ἔξω ἀπὸ το νερό, τρόπον τινά, βλέπουμε, ἐνῶ τὸ ἄλλο δὲν τὸ βλέπουμε. Ἂν λάβουμε υπ' όψιν μας ὅτι εἶναι θολό το νερό, δὲν μπορεῖς νὰ δεῖς πιο κάτω ἀπὸ τὴ στάθμη του νεροῦ. Ἔτσι, βλέπει κανείς μόνο το συνειδητό τῆς ὑπάρξεώς του
Είπαμε χαρακτηριστικά χθές ὅτι ὁ ἄνθρωπος μπορεί να πεί: «Σήμερα κάνω αὐτὴ τὴ γενναία πράξη δένω ὅλο τὸν ἑαυτό μου στον Θεό, παραδίδομαι στον Θεό. Τελείωσε». Παραδόθηκες. Τι παρέδωσες. Παρέδωσες μόνο αὐτό πού ἐλέγχεις. Το 1/10. Παραδίδοντας αὐτὸ τὸ συνειδητό, εἶναι σαν νὰ κόβουμε με ένα σπαθί ἀκριβῶς στη στάθμη του νεροῦ τὴ φέτα τοῦ καρπουζιού που φαίνεται, καὶ ὅλο όσο είναι πάνω από τη στάθμη το παίρνουμε. Οπότε ἀμέσως το καρπούζι ἀνεβαίνει λίγο πιο πάνω. Έτσι λοιπὸν ὅταν παραδοθείς σήμερα εἰλικρινά, τίμια, παραδίδεις τὸ συνειδητό σου. Ὅμως αύριο κιόλας νιώθεις τὴν ἀνάγκη να ξαναπαραδώσεις στον Θεό τὸν ἑαυτό σου, ἀκριβῶς γιατί ἕνα μέρος ἀπὸ τὸ ὑποσυνείδητο βγῆκε καὶ ἔγινε συνειδητό.
Πάντως, να ξέρουμε ὅτι τὰ βιώματα τοῦ ὑποσυνειδήτου, που, ὅπως εἶπαμε, μπορεῖ νὰ εἶναι καὶ ἀρρωστημένα, δὲν τὰ ἀφήνει κανείς νὰ βγοῦν. Τὰ φοβάται. Ἂν ἔχει το κουράγιο νὰ τὰ ἀφήσει να βγοῦν καὶ νὰ παραδώσει τὸν ἑαυτό του ὅπως εἶναι στον Θεό, ἀρχίζει ἡ σωτηρία. Τὴν ἄλλη μέρα περισσότερο, την άλλη μέρα περισσότερο, τὴν ἐπόμενη φορά περισσότερο, ώσπου βγαίνει ὅλο τὸ ὑποσυνείδητο, βγαίνει ὅλο τὸ ἀσυνείδητο, καὶ ἔτσι παραδίδει κανείς ὅλο τὸν ἑαυτό του στον Θεό. Νὰ πῶς γίνεται κανείς ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ, χριστιανός,
Η σωτηρία είναι συνειδητό γεγονός
Να θυμηθοῦμε ἐδῶ αὐτὸ ποὺ ἰδιαίτερα τονίζει ὁ VL. Lossky στο βιβλίο Η μυστική θεολογία τῆς Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας. «Το γεγονός τῆς σωτηρίας εἶναι συνειδητό γεγονός. Δὲν εἶναι μαγικό γεγονός». Έν συνείδητα ὁ ἄνθρωπος ἐκλέγει τὸν Θεό, ἐνσυνείδητα πιστεύει στον Θεό, ενσυνείδητα παραδίδει τὸν ἑαυτό του στον Θεό καὶ κάνει τὸν ἀγώνα του. Δεν γίνονται ἔτσι στα κλέφτικα τὰ πράγματα ἢ στὸν ὕπνο ἢ μὲ μαγικό τρόπο.
Θὰ δεῖ κανεὶς ὅλη τή βρωμιά τῆς ὑπάρξεώς του, θὰ δεῖ ὅλη τὴν ἁμαρτία του. Όποιος δὲν τολμά, ὅποιος φοβάται νὰ τὰ δεῖ, θὰ ταλαιπωρείται μια ζωή, καὶ δὲν θὰ γίνει τίποτε. Ὅποιος ὅμως εἶναι ταπεινός καὶ ἐκ τῶν προτέρων, μὲ ὅσα ἔχει ἀκούσει, ἔχει διάθεση νὰ δεῖ τὸν ἑαυτό του καὶ οὔτε θα φοβηθεί οὔτε θα τρομάξει οὔτε θα δειλιάσει πῶς νὰ ἐκτεθεῖ στα μάτια του, αὐτὸς θὰ δεῖ ὅλη τὴν ἐξαχρείωση μέσα του. Πρέπει νὰ δεῖ κανείς τὴν ἁμαρτία του, νὰ δεῖ τὴν ἐξαχρείωση, νὰ δεῖ τὸ κακό ποὺ ἔχει μέσα του. Ἔτσι ταπεινώνεται κανείς.
Τι πράγματα εἶναι αὐτά σήμερα! Ἀκόμη καὶ στὴν ἐξομολόγηση που θα πάει κανείς, δὲν ξέρει πῶς νὰ ἐξομολογηθεῖ καὶ λέει στον πνευματικό: «Δέν ἔχω νὰ πῶ τίποτε, δέν αἰσθάνομαι τίποτε νὰ μὲ βαραίνει». Πῶς γίνεται αὐτό, καὶ οἱ ἄνθρωποι πᾶνε κι ἔρχονται καὶ καθόλου δεν κάνουν βουτιά μέσα στην ψυχή τους, ὥστε νὰ δεῖ κανείς τὴν ἁμαρτία, νὰ δεῖ αὐτή τὴν ἄβυσσο, νὰ δεῖ ὅλο αὐτὸ τὸ χτικιό, ἂν θέλετε -δὲν ξέρω ποιά ἄλλη λέξη να χρησιμοποιήσω- πού ἔχει μέσα του; Όποια λέξη κι ἂν ποῦμε, θὰ εἶναι πολύ λίγο μπροστά στην πραγματικότητα. Καί ὅμως, δὲν θέλει κανείς οὔτε ἔχει διάθεση να τή δεῖ. Καί ὅταν ἔτσι ἢ ἀλλιῶς θέλει να τη βγάλει από μέσα μας ὁ Θεός, το βάζει κανείς στα πόδια.
Γι' αὐτό ὁ ἄνθρωπος δέν κάθεται μὲ τὸν ἑαυτό του, γι' αὐτό δὲν μπορεῖ, π.χ., να προσευχηθεί. Δὲν μπορείς, γιατί προσευχόμενος θὰ βγεῖ ὁ ἴδιος ὁ ἑαυτός σου, θὰ βγοῦν ὅλα αὐτά τα στοιχειά ἀπό μέσα νὰ σε φᾶνε. Ἐσύ ὅμως νὰ μὴ φοβηθεῖς. Νὰ ἐπιμείνεις. Ἀλλὰ δὲν τὸ ἀντέχεις. Δὲν τὸ ἀντέχεις, καὶ μὲ τὴν ἔννοια ὅτι εἶναι φοβερό το πράγμα, ἀλλὰ καὶ μὲ τὴν ἔννοια ὅτι είναι φοβερό πράγμα, και με την έννοια ότι δὲν θέλεις νὰ δεῖς ὅτι εἶναι ἔτσι ὁ ἑαυτός σου. Το βάζεις στα πόδια λοιπόν, δὲν κάνεις προσευχὴ καὶ ζεῖς συνεχῶς ἐκτὸς πραγματικότητος, ἐκτὸς τοῦ ἑαυτοῦ σου. Συνέχεια ἀπασχολείσαι μὲ τὸ ἕνα, μὲ τὸ ἄλλο, ἀκριβῶς γιὰ νὰ μὴν ἀντιμετωπίσεις κατάματα τὸν ἑαυτό σου, γιὰ νὰ μὴ δεῖς τὸν ἑαυτό σου.
Νὰ δοῦμε τὴν ἁμαρτία μας
Ἐνσυνείδητο λοιπόν εἶναι τὸ γεγονός τῆς σωτηρίας. Νὰ τὸ ξέρουμε καὶ νὰ μή φοβηθούμε καθόλου, καὶ νὰ παρακαλοῦμε τὸν Θεὸ νὰ μᾶς φανερώσει τὸν ἑαυτό μας. Καὶ νὰ δεῖ ὁ Θεὸς ὅτι τὸ δεχόμαστε ὄχι με λόγια, ἀλλὰ στὴν πράξη. Όταν δηλαδή κάποια στιγμή, εἴτε κάνουμε ένα λάθος εἶτε κάτι ἄλλο συμβεί, καί ἐπιτρέψει ὁ Θεὸς νὰ φανεῖ ὅλη ἡ πονηριά μας, ὅλο το χτικιό, ὅλη ἡ ἄχαρη κατάσταση ποὺ εἶναι μέσα μας, νὰ τὸ δοῦμε, νὰ τὸ δεχθοῦμε, νὰ ποῦμε μάλιστα καὶ εὐ χαριστώ «Θεέ μου, τέτοιο πράγμα εἶχα μέσα μου καὶ δὲν τὸ καταλάβαινα. Σ' εὐχαριστῶ, Θεέ μου, πού ἐπέτρεψες νὰ δῶ τι εἶμαι». Νὰ τὸ δεῖς αὐτὸ καὶ νὰ τὸ ἀγ καλιάσεις. Όχι μὲ τὴν ἔννοια ὅτι θὰ τὸ κρατήσεις, ἀλλὰ μὲ τὴν ἔννοια ὅτι θὰ παραδεχθείς πώς ἐσὺ ἤσουν που τὸ εἶχες αὐτὸ μέσα σου. Να το παραδεχθεῖς καὶ μὴ θέλεις να ρίξεις ἀλλοῦ τὴν εὐθύνη καὶ μὴν ἀποστρέψεις το πρόσωπό σου καὶ δὲν θέλεις τάχα νὰ τὸ δεῖς.
Πῶς μερικοί, μερικές, ποὺ ἐργάζονται σε βρώμικες δουλειές, ὅ,τι κι ἂν συμβαίνει, σκύβουν καὶ ὑπομονετικά κάνουν τέλεια δουλειά. Μπορεῖ νὰ εἶναι κανένας λεπτεπίλεπτος ή καμιά λεπτεπίλεπτη καὶ τάχα ντρέπεται καὶ τάχα σιχαίνεται καὶ τάχα δὲν μπορεί. Καὶ ἂν κάνει κάποια δουλειά, μισοδουλειά θά εἶναι. Ἐδῶ, στη δική μας περίπτωση, χρειάζεται να δοῦμε τὴν ἁμαρτία μας. Να δούμε όλο αυτό το οποίο ἐμεῖς τὸ κρατοῦμε σὰν νὰ τὸ θέλουμε, καὶ μέσα στο ὁποῖο εἶναι βουτηγμένη ή ψυχή μας μια ζωή όλoκληρη. Νὰ τὸ δοῦμε, νὰ τὸ συναισθανθούμε. Να δούμε πόσο δύσκολο εἶναι, ἀδύνατο δηλαδή, να ξεγλιτώσουμε ἀπό αὐτή την κατάσταση. Όπότε κανείς πείθεται πλήρως: «Τελείωσε. Ἐγώ θα χαθῶ. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἄδης. Βλέπει δηλαδή κανείς ὅτι εἶναι στον άδη.
Ἀλλά ξέρουμε ὅτι ἔχουμε Σωτήρα, ξέρουμε ότι ὁ Χριστός ἦρθε. Τότε αρχίζουμε και καταλαβαίνουμε τι θὰ πεῖ ὅτι ἦρθε νὰ μᾶς σώσει, και τρέχουμε στον Σωτήρα. Τρέχουμε στον Κύριο με πόνο, με προσευχή, μὲ κραυγή, μὲ πίστη, μὲ ἐλπίδα καὶ πεποίθηση ἀκλό νητη ὅτι ὁ Κύριος θὰ μᾶς δεχθεῖ καὶ θὰ μᾶς σώσει Το θέλει ὁ Κύριος ἔτσι νὰ πᾶμε. Δὲν εἶναι ὅτι εἶναι ἕνα τόλμημα δικό μας ή ένα θράσος δικό μας. Ἐκεῖνος τὸ θέλει νὰ πᾶμε ἔτσι, νὰ ἐμπιστευθοῦμε ἔτσι, καὶ γι' αὐτὸ μᾶς ἔδωσε τις ὑποσχέσεις. Ὁπότε κανείς κάνει αὐτὴ τὴν ἐργασία, καὶ λίγο-λίγο, λίγο-λίγο βγαίνει ὅλη ἡ φθορά ἀπὸ τὴν ψυχή, ποὺ ὑπάρχει στο ὑποσυνείδητο και στο ἀσυνείδητο.
Πόσο θα κρατήσει αὐτό; Μια ζωή. Ως το τέλος τῆς ζωῆς μας θὰ ἔχουμε ἔργο να κάνουμε. Αλλά ἔχει χάρη το πράγμα. Μπορεί βέβαια, κάθε τόσο που κά νεις βουτιά μέσα σου ή καθώς παραδίδεσαι στον Θεό, να βγαίνει μόνο του αὐτό, ἡ φθορά δηλαδή που ἔχεις μέσα σου, καὶ τὸ βλέπεις, θέλεις δὲν θέλεις. Εἶναι μιὰ ἄχαρη κατάσταση, μια βρώμικη κατάσταση, ἀλλὰ ἔχει χάρη το πράγμα, ἐπειδὴ ἀκριβῶς λυτρώνεσαι, μια για πάντα λυτρώνεσαι, σώζεσαι, ἀπαλλάσσεσαι ἀπό αὐτὴ τὴν κατάσταση.
Ό,τι είσαι, είσαι. Μή φοβάσαι νὰ τὸ παραδεχθεῖς.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου