Πέμπτη 1 Μαρτίου 2012

ΤΑ «ΔΑΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ» 1824-25


Δημήτρη Φωτιάδη

Τι ήταν όμως αυτά τα δάνεια που γίνηκαν αιτία οι Έλληνες, ξεχνώντας τον εχθρό, να πολεμάνε ανάμεσά τους; Δυο στάθηκαν «τα δάνεια της ανεξαρτησίας», όπως ονομάστηκαν, που πήρε η επαναστατημένη Ελλάδα από την Αγ­γλία. Το ένα, τού 1824, ονομαστικής αξίας 800.000 λιρών, και το άλλο, τού 1825, 2.000.000 λιρών.

Το πρώτο, που το διαπραγματεύτηκε ο Τραπεζι­τικός Οίκος Lougham του Λονδίνου, εκδόθηκε στα 59% με τόκο 5%. Όποιος δηλαδή έδινε 59 λίρες έ­παιρνε μετοχή 100 λιρών. Το πραγματικό λοιπόν πο­σό του δανείου 472.000 λίρες. Κι απ' αυτές μονάχα 298.726 λίρες στάλθηκαν στην Ελλάδα σε χρήμα και 10.063 σ' εφόδια.

Τι γίνηκαν τ' άλλα; Απλού­στατα: δόθηκαν για μεσιτείες 25.746 λίρες και κρα­τήθηκαν προκαταβολικά για τόκους δυο χρόνων 80.000 λίρες και για χρεωλύσια 16.000 λίρες. Απο­μένουν 41.465 λίρες, που σπαταλήθηκαν με τον πιο ασυνείδητο τρόπο. Φτάνει να πούμε πως ο Ορλάνδος κι ο Λουριώτης πήραν, για προσωπικά τους έξοδα, το μυθώδες για κείνον τον καιρό ποσό των 5.046 λιρών. Ο Howe γράφει: «Οι κύριοι αυτοί έπρεπε να ζουν σα Μεγάλοι Άρχοντες στην Bond Street όταν χιλιάδες συμπατριώτες τους πέθαιναν από την πείνα πάνω στα βουνά».

Κι ο Ορλάνδος — ο πάμπλουτος Ορλάνδος που βρήκε την ευκαι­ρία ν' αυξήσει από τα δάνεια την περιουσία του — σε γράμμα του που θα γράψει έπειτα από λίγο στα πεθερικά του, τους Κουντουριώτηδες, θα δώσει στην κυβέρνηση τούτες εδώ τις συμβουλές: «Αν η Διοίκησις ενίκησε τους αποστάτας αυτούς, ως ακούομεν, και δεν τους έκρινε να τους θανάτωση, δια να παστρεύση την Ελλάδα από τέτοιες βρώμαις (τον Κολοκοτρώνη, τον Νικηταρά και τους ομοίους τους), αλλά τους εσυγχώρησεν ως άλλοτε, τότε όλη η Ευρώπη θέλει στοχασθή, ότι η Ελληνική Διοίκησις δεν είναι διοίκησις, αλλά σκιά, και ούτε δύναται να στερεωθή ποτέ». Και σ' αυτό πάλι το γράμμα του, που έγραψε στις 24 τού Μάη 1824, έλεγε πως ένας και μόνο τρόπος ήταν να σωθεί η Ελλάδα˙ να πετά­ξει όλους τους πολεμικούς αρχηγούς — δηλαδή τους ήρωες τού Εικοσιένα — και να φέρει, πλερώνοντάς τους, Ιταλούς αξιωματικούς να διοικήσουν τον επα­ναστατικό στρατό μας!

Το δεύτερο δάνειο τού 1825 γίνηκε με όρους πιο χειρότερους και η ρεμούλα στάθηκε ακόμα πιο με­γάλη. Η τιμή έκδοσης του ορίσθηκε σε 551/2%. Ξεκαθάρισε δηλαδή μονάχα 1.100.000 λίρες. Κι απ' αυτές κατόρθωσαν να φτάσουν στην Ελλάδα 33.713 σε μετρητά και 65.986 σ' εφόδια. Ο Howe γράφει: «Περισσότερα από δώδεκα εκατομμύρια δολλάρια ζητήθηκαν και η Ελλάδα επιβαρύνθηκε με το τρο­μερό αυτό χρέος, που το ένα πέμπτο απ' αυτά, καλά χρησιμοποιημένο, θα έφτανε για να την κάνει α­νεξάρτητη. Η Κυβέρνηση δεν είχε πάρει απ' αυτά ούτε καν δυο εκατομμύρια δολλάρια, όταν έλαβε την καταπληχτική είδηση πως το κεφάλαιο από τα δάνεια εξαντλήθηκε!».

Που πήγαν τα άλλα; Ακολουθώντας πάντα τον Howe θ' αναφέρουμε μερικά χαρακτηριστικά κον­δύλια:

1) 64.000 λίρες μεσιτικά κι έξοδα που τσέπω­σαν οι τραπεζίτες Ρικάρδος και Ράλλης·

2) 200.000 λίρες που κρατήθηκαν προκαταβολικά για τόκους δυο χρόνων και χρεωλύσια·

3) 160.000 λίρες που φα­γώθηκαν από τον περιβόητο ναύαρχο Κόχραν και τους Άγγλους ναυπηγούς και που γι' αυτά θα μιλή­σουμε παραΰστερα·

4) 156.990 λίρες που στάλθηκαν στην Αμερική για να ναυπηγηθούν δυο φρεγάδες και που απ' αυτές μονάχα μια, η «Ελλάς», θα φτά­σει στον τόπο μας·

5) 11.000 λίρες που πήρε «φιλο­δώρημα» ο αφιλοκερδής πρόεδρος τού Αγγλοελλη­νικού κομιτάτου τού Λονδίνου σερ Τζών Μπόουριγκ·

6) 15.108 λίρες που δόθηκαν στον συνταγμα­τάρχη και ιστορικό Γκόρντον για να τις χρησιμο­ποιήσει κατά την κρίση του στην Ελλάδα·

7) 2.695 λίρες που έφαγε ο έμπορας Ιωάννης Μαυρογορδάτος τού Λονδίνου·

8) 7.500 λίρες για ν' αγοραστούν μετοχές για λογαριασμό τού Ελληνικού κράτους. Αγοράστηκαν, με τη διαφορά όμως πως τις τσέπω­σαν ο Ορλάνδος κι ο Λουριώτης·

9) 113.000 λίρες για την αγορά μετοχών τού πρώτου δανείου, που η τιμή τους στο χρηματιστήριο είχε ξεπέσει. Πουλιώνταν 22%, μα οι δυο αντιπρόσωποι μας «τις χρέ­ωσαν στην Κυβέρνηση με 54 και 55%· τη διαφορά πονηρά οικειοποιήθηκαν»·

10) 6.716 λίρες για ατομικά έξοδα τού Ορλάνδου και τού Λουριώτη, εξόν απ' όσα βούτηξαν από το πρώτο δάνειο.

Και οι καλοί αυτοί πατριώτες, όπως είχε πια ανοί­ξει η όρεξή τους, κάνανε τούτη δω την κοινή λωποδυσία. Το Φιλελληνικό Κομιτάτο της Καλκούτας στις Ινδίες τους στέλνει, έπειτα από έρανο, 2.200 λίρες. Αυτοί μοιράζονται, για τον κόπο που πήραν να τις εισπράξουν, τις 1.000 λίρες και πιστώνουν την κυβέρνηση με 1.200 μονάχα.

Και τούτη η ρεμούλα γινόταν πότε; Όταν η κυβέρνηση δεν είχε χρήματα ν' αγοράσει αρκετά τρό­φιμα να τα στείλει με το στόλο στο πολιορκημένο Μεσολόγγι.

Αυτά στάθηκαν τα περιβόητα δάνεια της Ανε­ξαρτησίας, όπου «δια την πληρωμήν των βάλθηκαν εις υποθήκην τα Εθνικά κτήματα της Ελλάδος εν γένει, ιδιαιτέρως δε τα εισοδήματα των τελωνείων και τα προϊόντα των αλυκών και αλιεύσεων».

Ο Κοραής έγραφε από το Παρίσι στις 12 του Φλε­βάρη 1825 στον Γ. Κουντουριώτη τούτη δω την αλή­θεια: «Το δάνειον το γενόμενον από το Αγγλικόν Έθνος, δεν πρέπει να στοχάζεσθε πολλά μεγάλην ευεργεσίαν και εις αυτόν τον διάβολον ήθελαν μετά χαράς δανείσουν αργύρια, αν ο διάβολος είχε να τους ασφαλίσει με ενέχυρα».

Οι οικονομικές αλυσίδες, όπου απ' αυτές ποτέ δε γλιτώσαμε, είχανε δέσει τον τόπο μας πριν ακόμα αποχτήσει τη λευτεριά του. Κι όμως η Βουλή της κυβέρνησης Κουντουριώτη δέχτηκε με μεγάλες εκδηλώσεις χαράς την είδηση της συνομολόγησης του δανείου, όπως της χάριζε τη βεβαιότητα πως θα κέρδιζε τον εμφύλιο σπαραγμό. Σωστά ειπώθηκε πως «με την προοπτική της διανομής του πρώτου δανείου τερματίζεται ο πρώτος εμφύλιος πόλεμος και με την προοπτική του δεύτερου αρχίζει ο δεύ­τερος».

Όταν πήρε τέλος κι ο δεύτερος εμφύλιος πόλεμος κι έπεσε το Μεσολόγγι και παραιτήθηκε ο Κουν­τουριώτης και σχηματίστηκε η κυβέρνηση Ζαΐμη βρέθηκαν στο γενικό ταμείο τού κράτους όλα κι όλα 60 γρόσια!
Από: «Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 21» Β’ Έκδοση ‘Ν.ΒΟΤΣΗ’ 1977, σελ. 388-389, τόμ. ΙΙ πηγή

ΠΗΓΗ : ΤΡΕΛΟ-ΓΙΑΝΝΗΣ

Δεν υπάρχουν σχόλια: