Αγίου Γρηγορίου Παλαμά αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης
Ομιλία 11
Στον Τίμιο και ζωοποιό Σταυρό
1. Σταυρός του Χριστού προαναγγελλόταν και προτυπωνόταν μυστικώς από παλαιές γενεές, και κανείς ποτέ δεν συμφιλιώθηκε με τον Θεό χωρίς τη δύναμι του Σταυρού.
Πραγματικά μετά την προγονική εκείνη παράβασι στον παράδεισο του Θεού διά του δένδρου, η μεν αμαρτία αναπτύχθηκε, εμείς δε απεθάναμε, έχοντας υποστή τον θάνατο της ψυχής και πριν από τον σωματικό θάνατο, που είναι ο από τον Θεό χωρισμός της.
Όσο εζούσαμε μετά την παράβασι, εζούσαμε στην αμαρτία και την σαρκική ζωή· η δε αμαρτία «δεν υποτάσσεται στον νόμο του Θεού, διότι δεν μπορεί άλλωστε, και όσοι ζουν στην σάρκα δεν μπορούν ν’ αρέσουν στον Θεό».
2. Επειδή λοιπόν, όπως λέγει και ο απόστολος, «η σάρκα επιθυμεί αντίθετα προς το πνεύμα και το πνεύμα αντίθετα προς την σάρκα», ο δε Θεός είναι πνεύμα και αυτοαγαθότης και αρετή, και αυτού κατ’ εικόνα και ομοίωσι είναι το δικό μας πνεύμα, ως προς τα οποία αχρειώθηκε διά της αμαρτίας, πώς θα ήταν δυνατό ν’ ανανεωθή και φιλιωθή οποιοσδήποτε με τον Θεό κατά το πνεύμα, χωρίς να καταργηθή η αμαρτία και η ζωή κατά σάρκα;
Τούτο δε είναι ο Σταυρός του Κυρίου, η κατάργησις της αμαρτίας. Γι’ αυτό ένας από τους θεοφόρους πατέρες μας, όταν ερωτήθηκε από κάποιον άπιστο, αν πιστεύη στον εσταυρωμένο, ναι, λέγει, σ’ αυτόν που εσταύρωσε την αμαρτία. Πολλοί δε φίλοι του Θεού εμαρτυρήθηκαν από τον ίδιο τον Θεό, και πριν από το νόμο και μετά τον νόμο, χωρίς να έχη φανή ακόμη ο Σταυρός.
Εξ άλλου ο βασιλεύς και προφήτης Δαυίδ, με την βεβαιότητα ότι υπήρχαν οπωσδήποτε τότε φίλοι του Θεού, λέγει, «από εμένα ετιμήθηκαν υπερβολικά οι φίλοι σου, Θεέ». Πώς λοιπόν υπάρχουν άνθρωποι που διετέλεσαν φίλοι του Θεού πριν από τον Σταυρό, θα σας το υποδείξω εγώ, αν μου προσφέρετε φιλόθεα και φιλήκοα τ’ αυτιά σας.
3. Όπως πριν ακόμη έλθη ο άνθρωπος της αμαρτίας, ο υιός της ανομίας, ο Αντίχριστος δηλαδή, λέγει ο αγαπημένος του Χριστού θεολόγος, «και τώρα, αγαπητοί, είναι ο Αντίχριστος», έτσι και ο Σταυρός ευρισκόταν στους προγενεστέρους και πριν πραγματοποιηθή.
Πραγματικά ο μέγας Παύλος, διδάσκοντάς μας σαφώς, πώς ο Αντίχριστος είναι μεταξύ μας και χωρίς να έχη έλθει ακόμη, λέγει ότι «το μυστήριό του ενεργείται σ’ εμάς». Έτσι λοιπόν και ο Σταυρός του Χριστού ήταν ανάμεσα στους προπάτορες και πριν πραγματοποιηθή ακόμη, διότι ενεργείτο σ’ αυτούς το μυστήριό του.
4. Και για ν’ αφήσω τώρα τον Άβελ, τον Σηθ, τον Ενώς, τον Ενώχ, τον Νώε, όσους ευαρέστησαν τον Θεό έως τον Νώε και εκείνους που ήσαν κοντά σ’ αυτούς, και ν’ αρχίσω από τον Αβραάμ, που έγινε πατέρας πολλών εθνών, των μεν Ιουδαίων κατά τη σάρκα, ημών δε κατά την πίστι.
Για ν’ αρχίσω λοιπόν από αυτόν τον κατά πνεύμα Πατέρα μας και από αυτήν την σχετικά με αυτόν αγαθή αρχή και την πρώτη κλήσι από τον Θεό, ποιος είναι ο πρώτος λόγος που άφησε προς αυτόν ο Θεός; «Έβγα από τη γη σου και την συγγένειά σου, και ελθέ στη γη που θα σου δείξω».
Αυτός λοιπόν ο λόγος φέρει μέσα του το μυστήριο του Σταυρού· διότι είναι ακριβώς αυτό που λέγει ο Παύλος, όταν καυχάται στον Σταυρό, ότι «για μένα ο κόσμος έχει σταυρωθή». Πραγματικά γι’ αυτόν που έφυγε αγύριστα από την πατρίδα ή τον κόσμο η κατά σάρκα πατρίδα και ο κόσμος ενεκρώθηκε και καταργήθηκε και αυτό είναι ο Σταυρός.
5. Αλλά προς τον Αβραάμ μεν, πριν ακόμη φύγη από την συμβίωσι με τους αθέους, λέγει, «έβγα από την γη σου και ελθέ στη γη», όχι που θα σου δώσω, αλλά «που θα σου δείξω», με την έννοια ότι μ’ εκείνην δεικνύεται άλλη πνευματική γη. Προς τον Μωυσή δε, όταν έφυγε από την Αίγυπτο και ανέβηκε στο όρος, τι λέγει ο πρώτος λόγος του Θεού; «λύσε το υπόδημα από τα πόδια σου».
Τούτο είναι άλλο μυστήριο του Σταυρού, που ακολουθεί φυσικά το προηγούμενο· διότι λέγει, και αν εξήλθες από την Αίγυπτο και άφησες την υπηρεσία στον Φαραώ και παρέβλεψες την τιμή να καλήσαι υιός της θυγατρός του Φαραώ και όσο εξαρτώταν από σε ο κόσμος εκείνος της πονηράς υπηρεσίας ελύθηκε και καταργήθηκε, αλλά πρέπει να προσθέσης κάτι.
Τι είναι αυτό;
Να λύσης το υπόδημα από τα πόδια σου, ν’ αποθέσης τους δερματίνους χιτώνες με τους οποίους σ’ ενέδυσε και μέσα στους οποίους ενεργεί η αμαρτία και αποσπά από την αγία γη.
Λύσε λοιπόν τούτο το υπόδημα από τα πόδια σου, δηλαδή να μη ζης πλέον κατά σάρκα και στην αμαρτία, αλλά να καταργηθή και νεκρωθή η αντικειμένη στον Θεό ζωή· και το φρόνημα της σαρκός και ο νόμος στα μέλη, που αντιστρατεύεται τον νόμο του νου κι’ αιχμαλωτίζει στον νόμο της αμαρτίας, να μη επικρατή πλέον μήτε να ενεργή, νεκρούμενος με τη δύναμι της θεοπτίας.
Δεν είναι τούτο άραγε ο Σταυρός; Διότι Σταυρός είναι πάλι, για να ομιλήσωμε κατά τον θείο Παύλο, το να σταυρώση κανείς την σάρκα «μαζί με τα παθήματα και τις επιθυμίες».
6. «Λύσε λοιπόν», λέγει, «το υπόδημα από τα πόδια σου· διότι η γη επάνω στην οποία εστάθηκες εσύ είναι γη αγία»· εσήμαινε δε ο λόγος του τον αγιασμό που επρόκειτο να συντελεσθή επάνω στη γη διά του Σταυρού μετά την επιφάνεια του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος μας Ιησού Χριστού.
Διότι ο Μωυσής τότε προέβλεψε την μέλλουσα παρουσία του Χριστού, παρατηρώντας το μεγάλο εκείνο θέαμα, την μέσα στο πυρ δροσιζομένη βάτο· ώστε και η εν Θεώ θεωρία του Σταυρού είναι μυστήριο, μεγαλύτερο από το προηγούμενο εκείνο μυστήριο.
Τόσο ο μέγας Παύλος όσο και οι θείοι πατέρες μας υπαινίσσονται ότι αυτά είναι δύο· ο μεν πρώτος όχι μόνο λέγοντας ότι «για μένα ο κόσμος έχει σταυρωθή», αλλά προσθέτοντας ότι «κι’ εγώ για τον κόσμο»· οι δε πατέρες παραγγέλλοντάς μας να μη σπεύδωμε ν’ ανεβαίνωμε στον σταυρό πριν από τον Σταυρό, με την ιδέα ότι οι λόγοι και τα μυστήρια του Σταυρού είναι οπωσδήποτε δύο.
Ομιλία 11
Στον Τίμιο και ζωοποιό Σταυρό
1. Σταυρός του Χριστού προαναγγελλόταν και προτυπωνόταν μυστικώς από παλαιές γενεές, και κανείς ποτέ δεν συμφιλιώθηκε με τον Θεό χωρίς τη δύναμι του Σταυρού.
Πραγματικά μετά την προγονική εκείνη παράβασι στον παράδεισο του Θεού διά του δένδρου, η μεν αμαρτία αναπτύχθηκε, εμείς δε απεθάναμε, έχοντας υποστή τον θάνατο της ψυχής και πριν από τον σωματικό θάνατο, που είναι ο από τον Θεό χωρισμός της.
Όσο εζούσαμε μετά την παράβασι, εζούσαμε στην αμαρτία και την σαρκική ζωή· η δε αμαρτία «δεν υποτάσσεται στον νόμο του Θεού, διότι δεν μπορεί άλλωστε, και όσοι ζουν στην σάρκα δεν μπορούν ν’ αρέσουν στον Θεό».
2. Επειδή λοιπόν, όπως λέγει και ο απόστολος, «η σάρκα επιθυμεί αντίθετα προς το πνεύμα και το πνεύμα αντίθετα προς την σάρκα», ο δε Θεός είναι πνεύμα και αυτοαγαθότης και αρετή, και αυτού κατ’ εικόνα και ομοίωσι είναι το δικό μας πνεύμα, ως προς τα οποία αχρειώθηκε διά της αμαρτίας, πώς θα ήταν δυνατό ν’ ανανεωθή και φιλιωθή οποιοσδήποτε με τον Θεό κατά το πνεύμα, χωρίς να καταργηθή η αμαρτία και η ζωή κατά σάρκα;
Τούτο δε είναι ο Σταυρός του Κυρίου, η κατάργησις της αμαρτίας. Γι’ αυτό ένας από τους θεοφόρους πατέρες μας, όταν ερωτήθηκε από κάποιον άπιστο, αν πιστεύη στον εσταυρωμένο, ναι, λέγει, σ’ αυτόν που εσταύρωσε την αμαρτία. Πολλοί δε φίλοι του Θεού εμαρτυρήθηκαν από τον ίδιο τον Θεό, και πριν από το νόμο και μετά τον νόμο, χωρίς να έχη φανή ακόμη ο Σταυρός.
Εξ άλλου ο βασιλεύς και προφήτης Δαυίδ, με την βεβαιότητα ότι υπήρχαν οπωσδήποτε τότε φίλοι του Θεού, λέγει, «από εμένα ετιμήθηκαν υπερβολικά οι φίλοι σου, Θεέ». Πώς λοιπόν υπάρχουν άνθρωποι που διετέλεσαν φίλοι του Θεού πριν από τον Σταυρό, θα σας το υποδείξω εγώ, αν μου προσφέρετε φιλόθεα και φιλήκοα τ’ αυτιά σας.
3. Όπως πριν ακόμη έλθη ο άνθρωπος της αμαρτίας, ο υιός της ανομίας, ο Αντίχριστος δηλαδή, λέγει ο αγαπημένος του Χριστού θεολόγος, «και τώρα, αγαπητοί, είναι ο Αντίχριστος», έτσι και ο Σταυρός ευρισκόταν στους προγενεστέρους και πριν πραγματοποιηθή.
Πραγματικά ο μέγας Παύλος, διδάσκοντάς μας σαφώς, πώς ο Αντίχριστος είναι μεταξύ μας και χωρίς να έχη έλθει ακόμη, λέγει ότι «το μυστήριό του ενεργείται σ’ εμάς». Έτσι λοιπόν και ο Σταυρός του Χριστού ήταν ανάμεσα στους προπάτορες και πριν πραγματοποιηθή ακόμη, διότι ενεργείτο σ’ αυτούς το μυστήριό του.
4. Και για ν’ αφήσω τώρα τον Άβελ, τον Σηθ, τον Ενώς, τον Ενώχ, τον Νώε, όσους ευαρέστησαν τον Θεό έως τον Νώε και εκείνους που ήσαν κοντά σ’ αυτούς, και ν’ αρχίσω από τον Αβραάμ, που έγινε πατέρας πολλών εθνών, των μεν Ιουδαίων κατά τη σάρκα, ημών δε κατά την πίστι.
Για ν’ αρχίσω λοιπόν από αυτόν τον κατά πνεύμα Πατέρα μας και από αυτήν την σχετικά με αυτόν αγαθή αρχή και την πρώτη κλήσι από τον Θεό, ποιος είναι ο πρώτος λόγος που άφησε προς αυτόν ο Θεός; «Έβγα από τη γη σου και την συγγένειά σου, και ελθέ στη γη που θα σου δείξω».
Αυτός λοιπόν ο λόγος φέρει μέσα του το μυστήριο του Σταυρού· διότι είναι ακριβώς αυτό που λέγει ο Παύλος, όταν καυχάται στον Σταυρό, ότι «για μένα ο κόσμος έχει σταυρωθή». Πραγματικά γι’ αυτόν που έφυγε αγύριστα από την πατρίδα ή τον κόσμο η κατά σάρκα πατρίδα και ο κόσμος ενεκρώθηκε και καταργήθηκε και αυτό είναι ο Σταυρός.
5. Αλλά προς τον Αβραάμ μεν, πριν ακόμη φύγη από την συμβίωσι με τους αθέους, λέγει, «έβγα από την γη σου και ελθέ στη γη», όχι που θα σου δώσω, αλλά «που θα σου δείξω», με την έννοια ότι μ’ εκείνην δεικνύεται άλλη πνευματική γη. Προς τον Μωυσή δε, όταν έφυγε από την Αίγυπτο και ανέβηκε στο όρος, τι λέγει ο πρώτος λόγος του Θεού; «λύσε το υπόδημα από τα πόδια σου».
Τούτο είναι άλλο μυστήριο του Σταυρού, που ακολουθεί φυσικά το προηγούμενο· διότι λέγει, και αν εξήλθες από την Αίγυπτο και άφησες την υπηρεσία στον Φαραώ και παρέβλεψες την τιμή να καλήσαι υιός της θυγατρός του Φαραώ και όσο εξαρτώταν από σε ο κόσμος εκείνος της πονηράς υπηρεσίας ελύθηκε και καταργήθηκε, αλλά πρέπει να προσθέσης κάτι.
Τι είναι αυτό;
Να λύσης το υπόδημα από τα πόδια σου, ν’ αποθέσης τους δερματίνους χιτώνες με τους οποίους σ’ ενέδυσε και μέσα στους οποίους ενεργεί η αμαρτία και αποσπά από την αγία γη.
Λύσε λοιπόν τούτο το υπόδημα από τα πόδια σου, δηλαδή να μη ζης πλέον κατά σάρκα και στην αμαρτία, αλλά να καταργηθή και νεκρωθή η αντικειμένη στον Θεό ζωή· και το φρόνημα της σαρκός και ο νόμος στα μέλη, που αντιστρατεύεται τον νόμο του νου κι’ αιχμαλωτίζει στον νόμο της αμαρτίας, να μη επικρατή πλέον μήτε να ενεργή, νεκρούμενος με τη δύναμι της θεοπτίας.
Δεν είναι τούτο άραγε ο Σταυρός; Διότι Σταυρός είναι πάλι, για να ομιλήσωμε κατά τον θείο Παύλο, το να σταυρώση κανείς την σάρκα «μαζί με τα παθήματα και τις επιθυμίες».
6. «Λύσε λοιπόν», λέγει, «το υπόδημα από τα πόδια σου· διότι η γη επάνω στην οποία εστάθηκες εσύ είναι γη αγία»· εσήμαινε δε ο λόγος του τον αγιασμό που επρόκειτο να συντελεσθή επάνω στη γη διά του Σταυρού μετά την επιφάνεια του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος μας Ιησού Χριστού.
Διότι ο Μωυσής τότε προέβλεψε την μέλλουσα παρουσία του Χριστού, παρατηρώντας το μεγάλο εκείνο θέαμα, την μέσα στο πυρ δροσιζομένη βάτο· ώστε και η εν Θεώ θεωρία του Σταυρού είναι μυστήριο, μεγαλύτερο από το προηγούμενο εκείνο μυστήριο.
Τόσο ο μέγας Παύλος όσο και οι θείοι πατέρες μας υπαινίσσονται ότι αυτά είναι δύο· ο μεν πρώτος όχι μόνο λέγοντας ότι «για μένα ο κόσμος έχει σταυρωθή», αλλά προσθέτοντας ότι «κι’ εγώ για τον κόσμο»· οι δε πατέρες παραγγέλλοντάς μας να μη σπεύδωμε ν’ ανεβαίνωμε στον σταυρό πριν από τον Σταυρό, με την ιδέα ότι οι λόγοι και τα μυστήρια του Σταυρού είναι οπωσδήποτε δύο.
Από τον τόμο «Γρηγορίου Παλαμά, έργα 9» των Πατερικών Εκδόσεων
«Γρηγόριος ο Παλαμάς». Εισαγωγή, κείμενο, μετάφραση, σχόλια Παναγιώτης Κ. Χρήστου.
ΤΙ ΛΕΕΙ Ο ΛΟΥΔΟΒΙΚΟΣ Ο ΑΧΡΙΣΤΟΣ; Ο ΖΗΖΙΟΥΛΑΣ Ο ΟΠΟΙΟΣ ΣΥΜΠΕΡΙΕΛΑΒΕ ΤΗΝ ΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΣΩΤΗΡΙΑ, ΤΟΝ ΕΤΕΡΟ ΝΟΜΟ ΣΤΑ ΜΕΛΗ ΜΟΥ; Ο ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΚΑΙ Ο ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΠΟΥ ΑΦΑΙΡΟΝ ΤΟ ΣΤΑΥΡΟ;ΤΙ ΛΕΕΙ Ο ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟ ΦΙΔΥΜΟ ΤΡΑΜΠ-ΝΕΤΑΝΙΑΧΟΥ; ΚΑΙ ΣΤΑ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΑ ΤΟΥΣ; ΤΙ ΛΕΕΙ Ο ΕΛΠΙΔΟΦΟΡΟΣ ΣΤΟΝ ΤΑΜΠ ΠΟΥ ΚΟΡΟΙΔΕΥΕΙ ΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ; ΤΙ ΛΕΕΙ Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΤΗΣ ΠΑΤΕΡΑ ΤΟΝ ΤΕΓΙΑΡ ΝΤΕ ΣΑΡΝΤΕΝ;
"«Καλησπέρα, πάτερ», απάντησε ο Υβ με ήρεμη και ευχάριστη φωνή.
«Μόλις είχα μια ιδέα, Jonathan. Σχετικά με την εξέλιξη και όλα αυτά. Αν υποθέσουμε ότι ο Τεγιάρ είχε άδικο όλο αυτό τον καιρό και ότι η θεωρία του και η ίδια η εξέλιξη ήταν ασυμβίβαστες με τη θεότητα του Ιησού, τι θα έλεγες;»
«Μόλις είχα μια ιδέα, Jonathan. Σχετικά με την εξέλιξη και όλα αυτά. Αν υποθέσουμε ότι ο Τεγιάρ είχε άδικο όλο αυτό τον καιρό και ότι η θεωρία του και η ίδια η εξέλιξη ήταν ασυμβίβαστες με τη θεότητα του Ιησού, τι θα έλεγες;»
«Δεν μπορεί ποτέ να υπάρξει τέτοια σύγκρουση, πάτερ David» — και ο David άρχισε να νιώθει κάποια ανακούφιση — «για τον απλό λόγο ότι η εξέλιξη καθιστά δυνατό τον Ιησού. Και μόνο η εξέλιξη μπορεί να το κάνει αυτό.»........"
ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΣΥΝΕΙΔΗΤΟΠΟΙΗΣΟΥΜΕ ΑΚΟΜΗ ΟΤΙ Η ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΜΑΣ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΑΝΗ ΤΟΥ ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ ΕΠΕΣΕ ΣΤΗΝ ΑΓΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΑΝΤΙΧΡΙΣΤΟΥ;
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου