Ο ΚΡΙΣΙΜΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΣΤΗ ΜΕΤΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΑΤΖΕΝΤΑ
Απόδοση από τα γαλλικά – επιμέλεια & σχόλια:Χρυσούλα Μπουκουβάλα
Μια πολύ διαφωτιστική συνέντευξη του Γάλλου φιλόσοφου, επιστημολόγου, γλωσσολόγου και συγγραφέα Lucien Cerise στη γαλλική πατριωτική εφημερίδα Rivarol με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου του Comprendre l’ingénierie sociale (Κατανόηση της Κοινωνικής Μηχανικής). Το βιβλίο εξηγεί πώς οι κοινωνίες χειραγωγούνται μέσω της κοινωνικής μηχανικής, δηλαδή με ποιους ύπουλους τρόπους εξαναγκάζονται να υποκύψουν σε πράγματα που διαφορετικά θα απέρριπταν ασυζητητί και πώς μπορεί να καταπέσει η συγκεκριμένη τεχνική ελέγχου που επινόησαν οι ελίτ της εξουσίας, ώστε να λειτουργεί ως όπλο ενάντια στα συμφέροντα των λαών.Rivarol: Τον Σεπτέμβριο του 2025 κυκλοφόρησε το πραγματικά συναρπαστικό βιβλίο σας πάνω στο περίπλοκο θέμα της κατανόησης της κοινωνικής μηχανικής. Θα μπορούσατε να μας εξηγήσετε αυτή την έννοια προκειμένου να αντιληφθούμε τον τρόπο λειτουργίας της κοινωνίας μας;
Το εξώφυλλο του βιβλίου Comprendre l’ingénierie sociale.
Lucien Cerise: Η έννοια της κοινωνικής μηχανικής εμφανίστηκε τον 19ο αιώνα στα γραπτά διαφόρων συγγραφέων που ανήκαν στην Ουτοπιστική Σχολή σκέψης. Το καθοριστικό χαρακτηριστικό αυτού του κινήματος το οποίο συγκέντρωσε διανοούμενους και πολιτικούς, ήταν η μηχανική και μηχανιστική του προσέγγιση στα κοινωνικά φαινόμενα. Υποστήριζε ότι ήταν εφικτό να χειρίζεται μια κοινωνία σαν μηχανή.
Αυτή η ιδέα ώθησε την εμφάνιση της διαχείρισης (management), ή επιστημονικής διαχείρισης της εργασίας, ή, αν θέλετε, του Tεϊλορισμού (Τaylorism), που πήρε το όνομά του από τον Frederick Taylor. 1
Λίγο αργότερα, στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα, ο Karl Popper (φιλόσοφος της επιστήμης και επινοητής της έννοιας της Ανοιχτής Κοινωνίας) και ο Otto Neurath (επίσης φιλόσοφος της επιστήμης, κοινωνιολόγος και πολιτικός οικονομολόγος, εφευρέτης της μεθόδου του Ισοτύπου / Isotype – ακρωνύμιο των λέξεων International System of Typographic Picture Education, ενός εικονογραφικού συστήματος απεικόνισης των τεχνολογικών, ιστορικών και βιολογικών διασυνδέσεων) συζήτησαν επίσης την «κοινωνική τεχνολογία», ή αλλιώς «κοινωνιοτεχνική».
Στη συνέχεια, στα τέλη του 20ού αιώνα, επαγγελματικοί και στρατιωτικοί κύκλοι που ειδικεύονταν σε ζητήματα κινδύνων και ασφαλείας, υιοθέτησαν πλέον την έννοια της κοινωνικής μηχανικής προκειμένου να ορίσουν μία μέθοδο πειρατείας, ανατροπής και παράκαμψης των συστημάτων ασφαλείας. Έτσι, η κοινωνική μηχανική, ως τεχνική επηρεασμού των κοινωνικών δεσμών, συνθέτει δύο τρόπους κοινωνικής λειτουργίας: την ουτοπία και την πονηριά (εξαπάτηση, πανουργία):
1. Η Ουτοπική Σχολή Σκέψης ονειρεύεται μια απόλυτα διαφανή, ορθολογική, μηχανική και επιστημονική λειτουργία της κοινωνίας.
2. Η Στρατηγική Σχολή Σκέψης, από την πλευρά της, αναγνωρίζει ότι η λειτουργία της κοινωνίας δεν μπορεί πάντα να είναι διαφανής και ότι μερικές φορές είναι απαραίτητο να ψεύδεται κανείς, να καταφεύγει σε εξαπατήσεις, στρατηγικές, στρατηγήματα και τεχνάσματα προκειμένου να προωθήσει ένα καλύτερα ελεγχόμενο κοινωνικό σχέδιο.
Ωστόσο, αυτό φαίνεται αντιφατικό. Η εξαπάτηση τίθεται στην υπηρεσία της ουτοπίας. Πάντως, και στις δύο περιπτώσεις, οι κοινωνικοί δεσμοί γίνονται αντικείμενο ενός υπολογισμού, η σχέση με τους άλλους χάνει κάθε αυθορμητισμό και καθίσταται εντελώς σκόπιμη και προσχεδιασμένη.
Σε τι διαφέρει λοιπόν αυτό από τη χειραγώγηση; Οι χειραγωγήσεις, με την ψυχολογική έννοια του όρου, είναι γενικά προσωρινές και αναστρέψιμες. Αντιθέτως, η κοινωνική μηχανική επιδιώκει να επιτύχει οριστικά και μη αναστρέψιμα αποτελέσματα στον κοινωνικό μετασχηματισμό. Ο ορισμός μου γι’ αυτήν σήμερα είναι ο εξής: κοινωνική μηχανική είναι ο ύπουλος μετασχηματισμός των κοινωνικών υποκειμένων, είτε πρόκειται για άτομα, είτε για ομάδες.
Rivarol: Ποια είναι η ιστορία και τα στάδια αυτής της κατάκτησης των μυαλών;
L. Cerise: Ιστορικά, η τάση να ελέγχουμε τι σκέφτονται οι άλλοι, πηγάζει από την ενστικτώδη ανάγκη, την οποία μοιραζόμαστε με όλα τα ζώα, να ασφαλίσουμε την επικράτειά μας, την θεμιτή ανάγκη να ελέγχουμε το περιβάλλον μας, να προβλέπουμε το μέλλον και, ως εκ τούτου, να μειώνουμε την απρόβλεπτη συμπεριφορά των άλλων, η οποία οδηγεί στην επιθυμία να μειωθεί η αβεβαιότητα σχετικά με το τι σκέφτονται.
Οι θρησκείες ως τεχνικές κοινωνικού ελέγχου
Για τους ανθρώπους, οι θρησκείες ήταν οι πρώτες θεωρίες, οι πρώτες νοητικές τεχνικές κοινωνικού ελέγχου, που επέτρεπαν μια ορισμένη ορθολογικοποίηση και προβλεψιμότητα του νου και της ύπαρξης
Στη συνέχεια, εμφανίστηκαν οι μη θρησκευτικές θεωρίες, δηλαδή οι φιλοσοφίες και οι επιστήμες. Ο Πλάτων είναι ένας από τους θεμελιωτές της φιλοσοφίας, καθώς και της ουτοπικής και θετικιστικής σκέψης, η οποία άκμασε τον 19ο αιώνα με τα έργα των Saint-Simon, Charles Fourier, Auguste Comte και, του λιγότερο γνωστού μηχανικού Pierre Guillaume Frédéric Le Play, ο οποίος δημιούργησε μια Σχολή Μηχανικών της Κοινωνίας.
Η κυβερνητική και η αυτοματοποίηση των κοινωνιών
Αργότερα, στα μέσα του 20ού αιώνα, ήρθε η επιστήμη της κυβερνητικής, της οποίας πατέρας ήταν o Aμερικανός μαθηματικός εβραϊκής καταγωγής Norbert Wiener, που προανήγγειλε μια ανθρωπολογική επανάσταση. (Διαβάστε εκτενές κεφάλαιο για την κυβερνητική στο βιβλίο της Χρυσούλας Μπουκουβάλα: «Τι είναι και τι επιδιώκει ο μετανθρωπισμός»).
Για πρώτη φορά, οι άνθρωποι και οι μηχανές, τα υποκείμενα και τα αντικείμενα, αντιμετωπίστηκαν ισότιμα ως ένα ενιαίο σύστημα με βάση το επιχείρημα ότι έχουν όλα ένα κοινό σημείο: ανταλλάσσουν πληροφορίες.
Επομένως, ο κοινωνικός μηχανικός πρέπει να επιτρέπει στα έμβια όντα ένα βαθμό αβεβαιότητας, αν δεν θέλει να τα σκοτώσει. Ο έλεγχος που είναι πολύ άμεσος, ορατός και καταπιεστικός είναι αντιπαραγωγικός. Σε αυτό το σημείο καθίσταται απαραίτητη η εξαπάτηση, η πονηριά, προκειμένου να προγραμματίσει τις σκέψεις των άλλων, δίνοντάς τους όμως παράλληλα μια αίσθηση… ελευθερίας.
Πώς χακάρονται οι κοινωνίες
Rivarol: Παρατηρούμε ότι η κατασκευή συναίνεσης και αποδοχής του κυρίαρχου λόγου είναι πολύ σημαντική. Πώς καταφέρνει όμως το σύστημα να «βάλει τα λόγια του στο στόμα των άλλων»;
L. Cerise: Για να βάλει κάποιος τα λόγια του στο στόμα των άλλων, πρέπει πρώτα να βάλει τα λόγια των άλλων στο δικό του στόμα. Για να αρχίσω να χακάρω τους άλλους, πρέπει πρώτα να τους πω αυτό που έχουν ανάγκη να ακούσουν. Αυτό είναι το λεγόμενο στάδιο του ηλεκτρονικού «ψαρέματος» (phishing).
Στη συνέχεια, μόλις κερδίσω την εμπιστοσύνη του στόχου μου μιλώντας όπως αυτός, μπορώ να αρχίσω να συνδυάζω τη γλώσσα μου με τη δική του με σκοπό να επηρεάσω την αφήγηση, τον κώδικα και τον προγραμματισμό του.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, μπορώ να χακάρω τον στόχο μου και να τον κάνω να μιλάει και να ενεργεί όπως θέλω εγώ, ξεκινώντας με την αξιοποίηση του προσωπικού του συστήματος αναπαράστασης και κώδικα. Στην κοινωνική μηχανική, δεν υπάρχουν πλέον άνθρωποι, παρά μόνο στόχοι που πρέπει να χακάρω για να τους επανακωδικοποιήσω και επαναπρογραμματίσω.
Παρ’ όλα αυτά, το ζήτημα της γνωσιακής εργονομίας -δηλαδή της ικανότητας για ενσυναίσθηση που μου επιτρέπει να αναπαράγω το σύστημα του άλλου ατόμου μέσα μου για να το ανατρέψω καλύτερα- είναι κεντρικό. Το καθοριστικό χαρακτηριστικό της κοινωνικής μηχανικής ως μεθόδου ψυχολογικής ανατροπής είναι η μη βία, αλλά και η απόσπαση της άδειας του στόχου μου να τον χακάρω. Πρέπει δηλαδή να συναινέσει το ίδιο το άτομο σ’ αυτό.
Η κατασκευή ενοχών και ο «εισοδισμός»
Αυτή είναι η μέθοδος που εφάρμοσε ο Τζορτζ Σόρος με την έννοια της «Ανοιχτής Κοινωνίας» η οποία πάντα προσδίδει στο (δήθεν) «ανοιχτό πνεύμα» μια θετική, γενναιόδωρη και ανθρωπιστική χροιά, σε αντίθεση με το “κλειστό πνεύμα” και την ανάγκη για ασφάλεια, η οποία βαφτίζεται πλέον ρατσισμός, φασισμός, ναζισμός, αντισημιτισμός, ισλαμοφοβία, ομοφοβία και ούτω καθεξής.
Η ενοχή που σχετίζεται με το “κλείσιμο” για λόγους ασφαλείας, επιτρέπει στο σύστημα-στόχο να παραμένει ανοιχτό με τη συγκατάθεσή του, επιτρέποντας έτσι την είσοδο σ’ αυτό χωρίς βία.
Αυτή είναι μια μορφή διείσδυσης, εισοδισμού, υπό την έννοια που ο αείμνηστος Éric Denécé* (1963-2025), πολιτολόγος, γεωγράφος, πρώην γενικός γραμματέας του γαλλικού Υπουργείου Αμύνης, ειδικός των μυστικών υπηρεσιών και της οικονομικής κατασκοπείας, χρησιμοποίησε τον όρο για να περιγράψει τις μεθόδους ορισμένων ισλαμιστών.
(* Σημ. μτφρ: Από πολλούς αναλυτές θεωρείται ότι ο Denécé δολοφονήθηκε, αλλά η επίσημη άποψη για τον θάνατό του είναι ότι αυτοκτόνησε).
Για παράδειγμα, οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι αποδοκιμάζουν την τρομοκρατία στη Δύση. Πιστεύουν ότι καθιστά τη διαδικασία του εξισλαμισμού πολύ ορατή, μια διαδικασία που ωστόσο είναι πιο αποτελεσματική όταν παραμένει διακριτική και νόμιμη. Τουλάχιστον μέχρι ο κοινωνικός και δημογραφικός μετασχηματισμός να είναι μη αναστρέψιμος, οπότε μπορεί να γίνει ανοιχτά αποδεκτός.
Στην πραγματικότητα, βρισκόμαστε ακριβώς σε τέτοιο σημείο καμπής, όπου η απόκρυψη (taqiyya) καθίσταται πλέον περιττή. Από αυτή την οπτική γωνία, η βία είναι αντιπαραγωγική επειδή προκαλεί άμεση απόρριψη, ενώ είναι απαραίτητο να κερδίσουμε χρόνο χτίζοντας την αποδοχή, τη συναίνεση, που απαιτεί όμως κάποιο βαθμό διακριτικότητας.
Η μηχανική της συναίνεσης και η εικονική πραγματικότητα
Ο Αμερικανός δημοσιογράφος Walter Lippmann ήταν αυτός που επινόησε τον όρο «μηχανική της συναίνεσης» (Εngineering of Consent) στο βιβλίο του που κυκλοφόρησε το 1922 με τίτλο Public Opinion (Δημόσια Γνώμη), στο οποίο περιέγραψε πώς τα μέσα μαζικής ενημέρωσης διαμορφώνουν την κοινή γνώμη, κυρίως παγιδεύοντας τα πλήθη σε εναλλακτικές και εικονικές πραγματικότητες, σ’ αυτό που ονόμασε ψευδο-περιβάλλοντα.
Στη συνέχεια, τη δεκαετία του 1990 ο διάσημος χάκερ Kevin Mitnick και οι οπαδοί του υιοθέτησαν τον όρο κοινωνική μηχανική για να περιγράψουν μια τεχνική ήπιου χακαρίσματος, βασισμένη στον σφετερισμό της ταυτότητας και την κατάχρηση της εμπιστοσύνης των ανθρώπων, που στοχεύει τον χρήστη της μηχανής, αντί για την ίδια τη μηχανή, με σκοπό τον επαναπρογραμματισμό και του ανθρώπου και της μηχανής.
[Σημαντική επισήμανση ιστ. «Απεροπία»: Χαρακτηριστικό παράδειγμα εικονικών πραγματικοτήτων, ψευδο-περιβαλλόντων στα οποία έχουν παγιδευτεί σχεδόν όλοι οι Έλληνες δίχως να το αντιλαμβάνονται, καθώς και κατάχρησης εμπιστοσύνης, είναι η διοργάνωση συχνών Μαραθωνίων μέσα στις πόλεις, αγώνων trekking στην επαρχία, συναυλιών γνωστών μεγάλων συγκροτημάτων όπως η πρόσφατη των Metallica, πλήθους θρησκευτικών και λαϊκών πανηγύρεων ανά την Ελλάδα, εορτασμών της μνήμης του αείμνηστου Καποδίστρια, άλλων τρανών ηρώων ή επικών μαχών της Επανάστασης του 1821, ή του Έπους του 40, που αν ζούσαν οι μνημονευόμενοι θα έσφαζαν τους διοργανωτές για την ιεροσυλία.
Διότι όλες αυτές οι «επέτειοι» – φιέστες τελούνται από τους κυβερνώντες και τους τοπικούς αιρετούς «άρχοντες» με τη συμμετοχή του λαού, ωσάν να υπάρχει κανονικότητα, ωσάν η χώρα να είναι κυρίαρχη, ενώ στην πραγματικότητα μετά τα μνημόνια έχει απωλέσει και τα πενιχρά ίχνη της όποιας εθνικής κυριαρχίας διέθετε και επιπλέον έχει αλωθεί ηθικά και πολιτισμικά.
Διότι όλες αυτές οι παρωδίες τελούνται είτε από ανθρώπους που ανήκουν στο ολοκληρωτικό Καθεστώς (υπουργούς, βουλευτές, τοπική Αυτοδιοίκηση), οι οποίοι ψευδώς ισχυρίζονται ότι «τιμούν την εθνική ανεξαρτησία και τη… Δημοκρατία», είτε από φορείς (Πολιτιστικούς και Αθλητικούς Συλλόγους) που συναγελάζονται με τους εκπροσώπους του Καθεστώτος, με σκοπό να αποκομίσουν κάποιο οικονομικό όφελος.
Επομένως, όλες αυτές οι ψευτο-γιορτές, θέατρα σκιών, δεν αποτελούν παρά εικονικά περιβάλλοντα, εφόσον αναμφισβήτητα έχει απωλεσθεί η εθνική μας κυριαρχία, έχει σκόπιμα καταστραφεί ο πρωτογενής τομέας, έχει μεταναστεύσει η καλύτερη νεολαία μας και εξαιτίας του παράνομου και καταχρηστικού αιώνιου χρέους ευρισκόμεθα σε δημογραφική και πνευματική συρρίκνωση, έχοντας παράλληλα δεχτεί την εισβολή εκατομμυρίων Υποσαχάριων και Ασιατών λαθρομεταναστών που έχουν βαρύτατα –και ίσως οριστικά– αλλοιώσει τον ελληνικό χαρακτήρα μας.
Τελεσίδικα λοιπόν, σε μια χώρα στην οποία δεν υπάρχει ανεξάρτητη δικαιοσύνη, Συνταγματικό Δικαστήριο, οι Ένοπλες Δυνάμεις της είναι μαζικά αλωμένες και μάλιστα, όλο και πιο συχνά, μέλη τους συμμετέχουν σε μαφιόζικες επιχειρήσεις, η εγκληματικότητα και η βία ακόμα και μεταξύ των εφήβων και των παιδιών είναι ανεξέλεγκτη, παραπέμποντας σε χώρα του Τρίτου Κόσμου, ο λαός της έχει λοβοτομηθεί εξαιτίας του άθλιου εκπαιδευτικού συστήματος τα τελευταία 40 χρόνια και είναι λειτουργικά αναλφάβητος, αγράμματος και αστοιχείωτος, βυθισμένος στην κατάθλιψη, το αλκοόλ, τα βαρβιτουρικά και κάθε είδους ναρκωτικά, τέτοιες φιέστες δεν είναι παρά εφαρμογές σκληρής κοινωνικής μηχανικής.
Όσοι το συνειδητοποιήσουν αυτό, πρέπει όχι μόνο να απέχουν αλλά και να καταγγέλλουν την εξαπάτηση, εφόσον γνώμονας κάθε συνειδητοποιημένου ανθρώπου πρέπει πάντα να είναι η καθημερινή πραγματικότητα που βιώνει, και η οποία σαφώς συγκρούεται με την εικονική που προβάλλουν τα κυρίαρχα ΜΜΕ].
Όπλα κατά των συμφερόντων του λαού
Rivarol: Ο νοητικός επαναπρογραμματισμός είναι επομένως ένα όπλο ενάντια στα συμφέροντα του λαού. Μας δείχνετε ιδιαίτερα καλά ότι οι επικυρίαρχοι προχωρούν με σταδιακά βήματα. Είναι αυτό που αποκαλείτε τεχνική «το ένα πόδι μέσα στην πόρτα»;
L. Cerise: Αυτή η τεχνική έχει πολλά ονόματα, συμπεριλαμβανομένου του «ενός ποδιού μέσα στην πόρτα», και συνίσταται στο πώς προχωρώντας με ανεπαίσθητα στάδια, θα αποκτήσει ο στόχος μου μια συμπεριφορά που διαφορετικά θα την απέρριπτε ασυζητητί.
Αυτό παραπέμπει επίσης στο λεγόμενο «Παράθυρο Overton», δηλαδή στο πώς να κανονικοποιήσετε μια απαράδεκτη ιδέα και στη διαχείριση αλλαγών, ή πώς να κάνετε κάποιον να αλλάξει παρά τη θέλησή του.
Η μέθοδος των nudges
Πιο πρόσφατα, η μέθοδος των nudges, 2 που προέρχεται από την Οικονομία της Συμπεριφοράς, εφαρμόστηκε επίσημα κατά τη διάρκεια της υγειονομικής δικτατορίας, ακριβώς για να μαλακώσει την επιβολή δικτατορίας και να προκαλέσει λιγότερη αντίσταση.
Αυτή η μέθοδος ονομάζεται επίσης «ελευθεριακός πατερναλισμός» και «γνωσιακή διείσδυση» και συνίσταται στην καθοδήγηση της συμπεριφοράς, με (υποτιθέμενο) σεβασμό στο συναίσθημα της ελευθερίας του στόχου.
Στον γαλλόφωνο κόσμο, οι Jean-Léon Beauvois και Robert-Vincent Joule, δύο ακαδημαϊκοί που ειδικεύονται στην κοινωνική ψυχολογία, το εξηγούν καλύτερα στη μελέτη τους Traité de manipulation à l’usage des honnêtes gens (Πραγματεία χειραγώγησης για χρήση από έντιμους ανθρώπους).
Στόχος της Ατζέντας LGBT+ η νομιμοποίηση της παιδεραστίας
Η τεχνική του «ενός ποδιού μέσα στην πόρτα» συνίσταται στην υποβολή ενός αιτήματος χαμηλού κόστους, ώστε να είναι αυξημένες οι πιθανότητες αποδοχής του, ακολουθούμενου όμως από ένα πολύ πιο βαρύ αίτημα, με σκοπό να γίνει πιο εύκολα αποδεκτό μετά την αποδοχή του πρώτου, γεγονός που δημιουργεί ένα φαινόμενο δέσμευσης, κανονικοποίησης και, εντέλει, υπέρβασης ορίων.
Rivarol: Ο «γάμος για όλους» έως την «παρένθετη μητρότητα / τεχνολογία υποβοηθούμενης αναπαραγωγής για όλους», η αποδοχή της ατζέντας LGBT+ δεν είναι παραδείγματα αυτής της λογικής;
L. Cerise: Μα και βέβαια. Ξεκίνησε με το Gay Pride, ένα είδος φαινομενικά ακίνδυνου καρναβαλιού. Στη συνέχεια, άρχισε να θεσπίζεται ανάλογη νομοθεσία, η οποία ενέταξε το ζήτημα στο θεσμικό πλαίσιο μέσω του Συμφώνου Πολιτικής Αλληλεγγύης (*PACS στη Γαλλία) το 1999.
Στη συνέχεια, το 2013 ήρθε ο «γάμος» μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου. Ωστόσο, ο απώτερος στόχος είναι η κανονικοποίηση και η νομιμοποίηση της παιδεραστίας. Αλλά βλέπουμε ότι προχωρούν σιγά σιγά, ξεκινώντας με τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση των παιδιών ήδη από τη γέννησή τους, όπως άλλωστε συνιστά και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) στο φυλλάδιό του με τίτλο «Πρότυπα για τη Σεξουαλική Διαπαιδαγώγηση στην Ευρώπη», που κυκλοφόρησε μεταξύ 2010 και 2013.
Rivarol: Ο φόβος χρησιμοποιείται ως κινητήρια δύναμη αλλαγής. Είναι το άγχος και η κατάθλιψη τα χαρακτηριστικά της κοινωνίας μας, σχεδιασμένα και παραγόμενα από το σύστημα;
L. Cerise: Ναι, μέχρι ενός σημείου όμως, επειδή μπορεί επίσης να προκαλέσουν αντίδραση κατά του συστήματος και να γίνουν μπούμεραγκ εναντίον του. Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι κοινωνικού ελέγχου: 1) με καρότο ή με μαστίγιο και 2) με ευχαρίστηση ή με φόβο. Ο καθένας έχει τα δικά του πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα για το Καθεστώς.
Αργότερα, στα μέσα του 20ού αιώνα, ήρθε η επιστήμη της κυβερνητικής, της οποίας πατέρας ήταν o Aμερικανός μαθηματικός εβραϊκής καταγωγής Norbert Wiener, που προανήγγειλε μια ανθρωπολογική επανάσταση. (Διαβάστε εκτενές κεφάλαιο για την κυβερνητική στο βιβλίο της Χρυσούλας Μπουκουβάλα: «Τι είναι και τι επιδιώκει ο μετανθρωπισμός»).
Για πρώτη φορά, οι άνθρωποι και οι μηχανές, τα υποκείμενα και τα αντικείμενα, αντιμετωπίστηκαν ισότιμα ως ένα ενιαίο σύστημα με βάση το επιχείρημα ότι έχουν όλα ένα κοινό σημείο: ανταλλάσσουν πληροφορίες.
O Norbert Wiener, ιδρυτής της κυβερνητικής, σε μία τάξη του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Μασσαχουσέτης (ΜΙΤ) το 1949. Ο Wiener ήταν γεννημένος στο Μισούρι των ΗΠΑ από εβραίους γονείς, Λιθουανό πατέρα και Γερμανίδα μητέρα. Μάλιστα δε μέσω του πατέρα του, συνδεόταν γενεαλογικά με τον Μαϊμονίδη, τον διάσημο Σεφαραδίτη ραβίνο, φιλόσοφο και γιατρό που έζησε τον 12ο αιώνα στην Ισπανία, καθώς και με τον Ακίβα Έγκερ, αρχιραβίνο του Πόζεν της Πολωνίας στις αρχές του 19ου αιώνα. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν ότι αντιμετώπιζε όλους τους ανθρώπους, πλην προφανώς των ομοθρήσκων του, ως μηχανές, χειρότερα και από ζώα. O Norbert υπήρξε χαρισματικό παιδί που απέκτησε το πρώτο του πτυχίο μαθηματικών στην ηλικία των 14 ετών.
Επομένως, ο κοινωνικός μηχανικός πρέπει να επιτρέπει στα έμβια όντα ένα βαθμό αβεβαιότητας, αν δεν θέλει να τα σκοτώσει. Ο έλεγχος που είναι πολύ άμεσος, ορατός και καταπιεστικός είναι αντιπαραγωγικός. Σε αυτό το σημείο καθίσταται απαραίτητη η εξαπάτηση, η πονηριά, προκειμένου να προγραμματίσει τις σκέψεις των άλλων, δίνοντάς τους όμως παράλληλα μια αίσθηση… ελευθερίας.
Πώς χακάρονται οι κοινωνίες
Rivarol: Παρατηρούμε ότι η κατασκευή συναίνεσης και αποδοχής του κυρίαρχου λόγου είναι πολύ σημαντική. Πώς καταφέρνει όμως το σύστημα να «βάλει τα λόγια του στο στόμα των άλλων»;
L. Cerise: Για να βάλει κάποιος τα λόγια του στο στόμα των άλλων, πρέπει πρώτα να βάλει τα λόγια των άλλων στο δικό του στόμα. Για να αρχίσω να χακάρω τους άλλους, πρέπει πρώτα να τους πω αυτό που έχουν ανάγκη να ακούσουν. Αυτό είναι το λεγόμενο στάδιο του ηλεκτρονικού «ψαρέματος» (phishing).
Στη συνέχεια, μόλις κερδίσω την εμπιστοσύνη του στόχου μου μιλώντας όπως αυτός, μπορώ να αρχίσω να συνδυάζω τη γλώσσα μου με τη δική του με σκοπό να επηρεάσω την αφήγηση, τον κώδικα και τον προγραμματισμό του.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, μπορώ να χακάρω τον στόχο μου και να τον κάνω να μιλάει και να ενεργεί όπως θέλω εγώ, ξεκινώντας με την αξιοποίηση του προσωπικού του συστήματος αναπαράστασης και κώδικα. Στην κοινωνική μηχανική, δεν υπάρχουν πλέον άνθρωποι, παρά μόνο στόχοι που πρέπει να χακάρω για να τους επανακωδικοποιήσω και επαναπρογραμματίσω.
Παρ’ όλα αυτά, το ζήτημα της γνωσιακής εργονομίας -δηλαδή της ικανότητας για ενσυναίσθηση που μου επιτρέπει να αναπαράγω το σύστημα του άλλου ατόμου μέσα μου για να το ανατρέψω καλύτερα- είναι κεντρικό. Το καθοριστικό χαρακτηριστικό της κοινωνικής μηχανικής ως μεθόδου ψυχολογικής ανατροπής είναι η μη βία, αλλά και η απόσπαση της άδειας του στόχου μου να τον χακάρω. Πρέπει δηλαδή να συναινέσει το ίδιο το άτομο σ’ αυτό.
Η κατασκευή ενοχών και ο «εισοδισμός»
Αυτή είναι η μέθοδος που εφάρμοσε ο Τζορτζ Σόρος με την έννοια της «Ανοιχτής Κοινωνίας» η οποία πάντα προσδίδει στο (δήθεν) «ανοιχτό πνεύμα» μια θετική, γενναιόδωρη και ανθρωπιστική χροιά, σε αντίθεση με το “κλειστό πνεύμα” και την ανάγκη για ασφάλεια, η οποία βαφτίζεται πλέον ρατσισμός, φασισμός, ναζισμός, αντισημιτισμός, ισλαμοφοβία, ομοφοβία και ούτω καθεξής.
Η ενοχή που σχετίζεται με το “κλείσιμο” για λόγους ασφαλείας, επιτρέπει στο σύστημα-στόχο να παραμένει ανοιχτό με τη συγκατάθεσή του, επιτρέποντας έτσι την είσοδο σ’ αυτό χωρίς βία.
Αυτή είναι μια μορφή διείσδυσης, εισοδισμού, υπό την έννοια που ο αείμνηστος Éric Denécé* (1963-2025), πολιτολόγος, γεωγράφος, πρώην γενικός γραμματέας του γαλλικού Υπουργείου Αμύνης, ειδικός των μυστικών υπηρεσιών και της οικονομικής κατασκοπείας, χρησιμοποίησε τον όρο για να περιγράψει τις μεθόδους ορισμένων ισλαμιστών.
(* Σημ. μτφρ: Από πολλούς αναλυτές θεωρείται ότι ο Denécé δολοφονήθηκε, αλλά η επίσημη άποψη για τον θάνατό του είναι ότι αυτοκτόνησε).
Για παράδειγμα, οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι αποδοκιμάζουν την τρομοκρατία στη Δύση. Πιστεύουν ότι καθιστά τη διαδικασία του εξισλαμισμού πολύ ορατή, μια διαδικασία που ωστόσο είναι πιο αποτελεσματική όταν παραμένει διακριτική και νόμιμη. Τουλάχιστον μέχρι ο κοινωνικός και δημογραφικός μετασχηματισμός να είναι μη αναστρέψιμος, οπότε μπορεί να γίνει ανοιχτά αποδεκτός.
Στην πραγματικότητα, βρισκόμαστε ακριβώς σε τέτοιο σημείο καμπής, όπου η απόκρυψη (taqiyya) καθίσταται πλέον περιττή. Από αυτή την οπτική γωνία, η βία είναι αντιπαραγωγική επειδή προκαλεί άμεση απόρριψη, ενώ είναι απαραίτητο να κερδίσουμε χρόνο χτίζοντας την αποδοχή, τη συναίνεση, που απαιτεί όμως κάποιο βαθμό διακριτικότητας.
Η μηχανική της συναίνεσης και η εικονική πραγματικότητα
Ο Αμερικανός δημοσιογράφος Walter Lippmann ήταν αυτός που επινόησε τον όρο «μηχανική της συναίνεσης» (Εngineering of Consent) στο βιβλίο του που κυκλοφόρησε το 1922 με τίτλο Public Opinion (Δημόσια Γνώμη), στο οποίο περιέγραψε πώς τα μέσα μαζικής ενημέρωσης διαμορφώνουν την κοινή γνώμη, κυρίως παγιδεύοντας τα πλήθη σε εναλλακτικές και εικονικές πραγματικότητες, σ’ αυτό που ονόμασε ψευδο-περιβάλλοντα.
Στη συνέχεια, τη δεκαετία του 1990 ο διάσημος χάκερ Kevin Mitnick και οι οπαδοί του υιοθέτησαν τον όρο κοινωνική μηχανική για να περιγράψουν μια τεχνική ήπιου χακαρίσματος, βασισμένη στον σφετερισμό της ταυτότητας και την κατάχρηση της εμπιστοσύνης των ανθρώπων, που στοχεύει τον χρήστη της μηχανής, αντί για την ίδια τη μηχανή, με σκοπό τον επαναπρογραμματισμό και του ανθρώπου και της μηχανής.
[Σημαντική επισήμανση ιστ. «Απεροπία»: Χαρακτηριστικό παράδειγμα εικονικών πραγματικοτήτων, ψευδο-περιβαλλόντων στα οποία έχουν παγιδευτεί σχεδόν όλοι οι Έλληνες δίχως να το αντιλαμβάνονται, καθώς και κατάχρησης εμπιστοσύνης, είναι η διοργάνωση συχνών Μαραθωνίων μέσα στις πόλεις, αγώνων trekking στην επαρχία, συναυλιών γνωστών μεγάλων συγκροτημάτων όπως η πρόσφατη των Metallica, πλήθους θρησκευτικών και λαϊκών πανηγύρεων ανά την Ελλάδα, εορτασμών της μνήμης του αείμνηστου Καποδίστρια, άλλων τρανών ηρώων ή επικών μαχών της Επανάστασης του 1821, ή του Έπους του 40, που αν ζούσαν οι μνημονευόμενοι θα έσφαζαν τους διοργανωτές για την ιεροσυλία.
Διότι όλες αυτές οι «επέτειοι» – φιέστες τελούνται από τους κυβερνώντες και τους τοπικούς αιρετούς «άρχοντες» με τη συμμετοχή του λαού, ωσάν να υπάρχει κανονικότητα, ωσάν η χώρα να είναι κυρίαρχη, ενώ στην πραγματικότητα μετά τα μνημόνια έχει απωλέσει και τα πενιχρά ίχνη της όποιας εθνικής κυριαρχίας διέθετε και επιπλέον έχει αλωθεί ηθικά και πολιτισμικά.
Διότι όλες αυτές οι παρωδίες τελούνται είτε από ανθρώπους που ανήκουν στο ολοκληρωτικό Καθεστώς (υπουργούς, βουλευτές, τοπική Αυτοδιοίκηση), οι οποίοι ψευδώς ισχυρίζονται ότι «τιμούν την εθνική ανεξαρτησία και τη… Δημοκρατία», είτε από φορείς (Πολιτιστικούς και Αθλητικούς Συλλόγους) που συναγελάζονται με τους εκπροσώπους του Καθεστώτος, με σκοπό να αποκομίσουν κάποιο οικονομικό όφελος.
Επομένως, όλες αυτές οι ψευτο-γιορτές, θέατρα σκιών, δεν αποτελούν παρά εικονικά περιβάλλοντα, εφόσον αναμφισβήτητα έχει απωλεσθεί η εθνική μας κυριαρχία, έχει σκόπιμα καταστραφεί ο πρωτογενής τομέας, έχει μεταναστεύσει η καλύτερη νεολαία μας και εξαιτίας του παράνομου και καταχρηστικού αιώνιου χρέους ευρισκόμεθα σε δημογραφική και πνευματική συρρίκνωση, έχοντας παράλληλα δεχτεί την εισβολή εκατομμυρίων Υποσαχάριων και Ασιατών λαθρομεταναστών που έχουν βαρύτατα –και ίσως οριστικά– αλλοιώσει τον ελληνικό χαρακτήρα μας.
Τελεσίδικα λοιπόν, σε μια χώρα στην οποία δεν υπάρχει ανεξάρτητη δικαιοσύνη, Συνταγματικό Δικαστήριο, οι Ένοπλες Δυνάμεις της είναι μαζικά αλωμένες και μάλιστα, όλο και πιο συχνά, μέλη τους συμμετέχουν σε μαφιόζικες επιχειρήσεις, η εγκληματικότητα και η βία ακόμα και μεταξύ των εφήβων και των παιδιών είναι ανεξέλεγκτη, παραπέμποντας σε χώρα του Τρίτου Κόσμου, ο λαός της έχει λοβοτομηθεί εξαιτίας του άθλιου εκπαιδευτικού συστήματος τα τελευταία 40 χρόνια και είναι λειτουργικά αναλφάβητος, αγράμματος και αστοιχείωτος, βυθισμένος στην κατάθλιψη, το αλκοόλ, τα βαρβιτουρικά και κάθε είδους ναρκωτικά, τέτοιες φιέστες δεν είναι παρά εφαρμογές σκληρής κοινωνικής μηχανικής.
Όσοι το συνειδητοποιήσουν αυτό, πρέπει όχι μόνο να απέχουν αλλά και να καταγγέλλουν την εξαπάτηση, εφόσον γνώμονας κάθε συνειδητοποιημένου ανθρώπου πρέπει πάντα να είναι η καθημερινή πραγματικότητα που βιώνει, και η οποία σαφώς συγκρούεται με την εικονική που προβάλλουν τα κυρίαρχα ΜΜΕ].
Όπλα κατά των συμφερόντων του λαού
Rivarol: Ο νοητικός επαναπρογραμματισμός είναι επομένως ένα όπλο ενάντια στα συμφέροντα του λαού. Μας δείχνετε ιδιαίτερα καλά ότι οι επικυρίαρχοι προχωρούν με σταδιακά βήματα. Είναι αυτό που αποκαλείτε τεχνική «το ένα πόδι μέσα στην πόρτα»;
L. Cerise: Αυτή η τεχνική έχει πολλά ονόματα, συμπεριλαμβανομένου του «ενός ποδιού μέσα στην πόρτα», και συνίσταται στο πώς προχωρώντας με ανεπαίσθητα στάδια, θα αποκτήσει ο στόχος μου μια συμπεριφορά που διαφορετικά θα την απέρριπτε ασυζητητί.
Αυτό παραπέμπει επίσης στο λεγόμενο «Παράθυρο Overton», δηλαδή στο πώς να κανονικοποιήσετε μια απαράδεκτη ιδέα και στη διαχείριση αλλαγών, ή πώς να κάνετε κάποιον να αλλάξει παρά τη θέλησή του.
Η μέθοδος των nudges
Πιο πρόσφατα, η μέθοδος των nudges, 2 που προέρχεται από την Οικονομία της Συμπεριφοράς, εφαρμόστηκε επίσημα κατά τη διάρκεια της υγειονομικής δικτατορίας, ακριβώς για να μαλακώσει την επιβολή δικτατορίας και να προκαλέσει λιγότερη αντίσταση.
Αυτή η μέθοδος ονομάζεται επίσης «ελευθεριακός πατερναλισμός» και «γνωσιακή διείσδυση» και συνίσταται στην καθοδήγηση της συμπεριφοράς, με (υποτιθέμενο) σεβασμό στο συναίσθημα της ελευθερίας του στόχου.
Στον γαλλόφωνο κόσμο, οι Jean-Léon Beauvois και Robert-Vincent Joule, δύο ακαδημαϊκοί που ειδικεύονται στην κοινωνική ψυχολογία, το εξηγούν καλύτερα στη μελέτη τους Traité de manipulation à l’usage des honnêtes gens (Πραγματεία χειραγώγησης για χρήση από έντιμους ανθρώπους).
Στόχος της Ατζέντας LGBT+ η νομιμοποίηση της παιδεραστίας
Η τεχνική του «ενός ποδιού μέσα στην πόρτα» συνίσταται στην υποβολή ενός αιτήματος χαμηλού κόστους, ώστε να είναι αυξημένες οι πιθανότητες αποδοχής του, ακολουθούμενου όμως από ένα πολύ πιο βαρύ αίτημα, με σκοπό να γίνει πιο εύκολα αποδεκτό μετά την αποδοχή του πρώτου, γεγονός που δημιουργεί ένα φαινόμενο δέσμευσης, κανονικοποίησης και, εντέλει, υπέρβασης ορίων.
Rivarol: Ο «γάμος για όλους» έως την «παρένθετη μητρότητα / τεχνολογία υποβοηθούμενης αναπαραγωγής για όλους», η αποδοχή της ατζέντας LGBT+ δεν είναι παραδείγματα αυτής της λογικής;
L. Cerise: Μα και βέβαια. Ξεκίνησε με το Gay Pride, ένα είδος φαινομενικά ακίνδυνου καρναβαλιού. Στη συνέχεια, άρχισε να θεσπίζεται ανάλογη νομοθεσία, η οποία ενέταξε το ζήτημα στο θεσμικό πλαίσιο μέσω του Συμφώνου Πολιτικής Αλληλεγγύης (*PACS στη Γαλλία) το 1999.
Στη συνέχεια, το 2013 ήρθε ο «γάμος» μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου. Ωστόσο, ο απώτερος στόχος είναι η κανονικοποίηση και η νομιμοποίηση της παιδεραστίας. Αλλά βλέπουμε ότι προχωρούν σιγά σιγά, ξεκινώντας με τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση των παιδιών ήδη από τη γέννησή τους, όπως άλλωστε συνιστά και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) στο φυλλάδιό του με τίτλο «Πρότυπα για τη Σεξουαλική Διαπαιδαγώγηση στην Ευρώπη», που κυκλοφόρησε μεταξύ 2010 και 2013.
Rivarol: Ο φόβος χρησιμοποιείται ως κινητήρια δύναμη αλλαγής. Είναι το άγχος και η κατάθλιψη τα χαρακτηριστικά της κοινωνίας μας, σχεδιασμένα και παραγόμενα από το σύστημα;
L. Cerise: Ναι, μέχρι ενός σημείου όμως, επειδή μπορεί επίσης να προκαλέσουν αντίδραση κατά του συστήματος και να γίνουν μπούμεραγκ εναντίον του. Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι κοινωνικού ελέγχου: 1) με καρότο ή με μαστίγιο και 2) με ευχαρίστηση ή με φόβο. Ο καθένας έχει τα δικά του πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα για το Καθεστώς.
Συνεχίζεται
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣΟ Τεϊλορισμός (Taylorism), γνωστός και ως «επιστημονική διαχείριση», είναι ένα σύστημα οργάνωσης της εργασίας που αναπτύχθηκε από τον Αμερικανό μηχανικό Frederick Winslow Taylor στα τέλη του 19ου αιώνα. Στόχος του είναι η μεγιστοποίηση της παραγωγικότητας μέσω του αυστηρού καταμερισμού της εργασίας, της τυποποίησης των διαδικασιών και της στενής επίβλεψης.
Τα nudges (ή «στρατηγικές ώθησης») είναι ήπιες παρεμβάσεις στον τρόπο παρουσίασης των επιλογών που καθοδηγούν υποσυνείδητα τους ανθρώπους προς μια συγκεκριμένη απόφαση. Βασίζονται στην ψυχολογία και τη συμπεριφορική οικονομία και δεν χρησιμοποιούν καταναγκασμό, τιμωρίες ή οικονομικά πρόστιμα. Η θεωρία έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής από το βιβλίο «Nudge» των Richard Thaler και Cass Sunstein.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου