Λόγος στη Μεγάλη Παρασκευή
Άγιος Επίσκοπος Νικόλαος Βελιμίροβιτς
«Ιδού η ημέρα που είναι όλη νύχτα»
Ιδού η ημέρα που είναι όλη νύχτα. Η απουσία του ήλιου στον ουρανό και η απουσία του νου και της καρδιάς επάνω στη γη έκαναν από αυτήν την ημέρα την πιο μαύρη και την πιο φοβερή νύχτα στον τροχό του χρόνου.
Με το τρομακτικό της σκοτάδι και τη φρίκη της, ακόμη και σήμερα φοβίζει τους ανθρώπους. Και σήμερα, ύστερα από δεκαεννέα αιώνες, προκαλεί ταραχή και τρόμο σε εκατομμύρια ανθρώπινες ψυχές. Από μόνη της αυτή η ημέρα είναι αρκετή μαρτυρία ότι Εκείνος στον οποίο είναι αφιερωμένη δεν είναι απλός άνθρωπος αλλά Θεός. Διότι μια τόσο φοβερή ημέρα δεν ταιριάζει σε άνθρωπο αλλά σε Θεό.
Ας μη συγκρίνει κανείς τον θάνατο του διάσημου Βαλκάνιου Σωκράτη με τον θάνατο του Κυρίου Ιησού Χριστού. Μια τέτοια σύγκριση είναι τελείως αταίριαστη και δυσανάλογη. Είναι αλήθεια ότι και τον Σωκράτη ο βίαιος θάνατος τον έκανε περίφημο άνθρωπο. Όμως ο θάνατος του Χριστού διαφέρει απείρως από τον θάνατο του Σωκράτη. Πρώτα απ’ όλα, εναντίον του Σωκράτη ξεσηκώθηκαν μόνο οι Έλληνες, και μάλιστα όχι όλοι οι Έλληνες αλλά μόνο οι Αθηναίοι. Ενώ εναντίον του Χριστού ξεσηκώθηκε όλος ο κόσμος, και συγκεκριμένα: η σημιτική φυλή μέσω των Ιουδαίων, η χαμιτική μέσω του Ηρώδη, η ιαφετική μέσω του Πιλάτου. Και μαζί με τους ανθρώπους ύψωσε την ασπιδώδη κακία του εναντίον του Κυρίου και εκείνος ο πατέρας του ψεύδους που εξαπάτησε την Εύα στον Παράδεισο. Όλος λοιπόν ο επίγειος και ο υποχθόνιος κόσμος σηκώθηκε εναντίον του Χριστού.
Έπειτα, για τον Σωκράτη έμεινε μέχρι σήμερα κάποια αμφιβολία, ότι ίσως διέπραξε κάποιο σφάλμα εναντίον του κράτους και της δημόσιας ηθικής, και ότι δεν καταδικάστηκε εντελώς χωρίς ενοχή.
Τον Χριστό όμως Τον δικαίωσαν όλοι — ακριβώς όλοι — όσοι Τον κατηγόρησαν και Τον δίκαζαν και Τον ύψωσαν επάνω στον Σταυρό.
Τον δικαίωσε ο Πιλάτος, ο κύριος δικαστής, ο οποίος είπε δημόσια: «ἐγὼ οὐδεμίαν αἰτίαν εὑρίσκω ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ», και ο οποίος ενώπιον των Ιουδαίων έπλυνε τα χέρια του από το αίμα του Χριστού.
Τον δικαίωσε ο βασιλιάς Ηρώδης, πρώτα με το ότι Τον επέστρεψε ήρεμα στον Πιλάτο, χωρίς να βρει καμία ενοχή σ’ Αυτόν· και ακόμη με το ότι Τον έντυσε με λευκό ένδυμα, ένδυμα αθωότητας.
Τον δικαίωσε και η γυναίκα του Πιλάτου, στην οποία φανερώθηκε σε όνειρο η δικαιοσύνη του πάσχοντος Κυρίου. Φοβισμένη από αυτό το όνειρο, έστειλε μήνυμα στον άνδρα της όταν εκείνος καθόταν στο δικαστήριο: «μὴδὲν σοί καὶ τῷ δικαίῳ ἐκείνῳ· πολλὰ γὰρ ἔπαθον σήμερον κατ᾿ ὄναρ δι᾿ αὐτόν» (Ματθ. 27, 19).
Τον δικαίωσε και ο λογικός ληστής επάνω στον σταυρό, όταν, υπερασπιζόμενος Αυτόν από την άδικη χλεύη του συντρόφου του, είπε: «οὐδὲ φοβῇ σὺ τὸν Θεόν; ἡμεῖς μὲν δικαίως… ἄξια ὧν ἐπράξαμεν ἀπολαμβάνομεν· οὗτος δὲ οὐδὲν ἄτοπον ἔπραξε».
Και οι ίδιοι οι δαίμονες γνώρισαν τον Ιησού και Τον αναγνώρισαν ως Υιό του Θεού. Ως Υιό του Θεού Τον παρακαλούσαν να μη τους εκβάλει από τους ανθρώπους. Και αν είναι Υιός του Θεού — πώς θα μπορούσε να κάνει κάποια αδικία και να αξίζει θάνατο;
Τέλος, και οι Ιουδαίοι, ως το κύριο όργανο κατά του Χριστού, Τον δικαίωσαν με τη δική τους ομολογία και μαρτυρία. Άθελά τους και παρά τη θέλησή τους Τον δικαίωσαν με δύο λόγια που είπαν κάτω από τον Σταυρό Του. Το πρώτο: «ἄλλους ἔσωσεν, ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι». Δηλαδή: άλλους έσωσε — αυτό είναι σημαντικό. Το δεύτερο: «πέποιθεν ἐπὶ τὸν Θεόν· ῥυσάσθω νῦν αὐτόν». Δηλαδή: εμπιστευόταν τον Θεό — αυτό είναι σημαντικό.
Έτσι οι άφρονες Ιουδαίοι, που δεν ήξεραν ούτε τι έκαναν ούτε τι έλεγαν, μαρτύρησαν και επιβεβαίωσαν δύο μεγάλες αλήθειες για τον Χριστό: πρώτον, ότι Αυτός βοήθησε τους άλλους· και δεύτερον, ότι Αυτός είχε εμπιστοσύνη στον Θεό.
Άλλωστε, ποιος σήμερα στα Βαλκάνια και στον κόσμο γνωρίζει την ημέρα και την ημερομηνία του θανάτου του Σωκράτη; Και ποιος ενδιαφέρεται να τη θυμάται; Κοιτάξτε όμως αυτήν την ημέρα του θανάτου του Χριστού· δείτε πόσα έθνη εορτάζουν αυτήν την ημέρα! Εκείνη την πρώτη Μεγάλη Παρασκευή κάτω από τον Σταυρό του Κυρίου στεκόταν μόνο η πανάχραντη Μητέρα Του με τον απόστολο Ιωάννη· ενώ στη σημερινή Μεγάλη Παρασκευή — ιδιαίτερα φέτος, όταν και ο μη ορθόδοξος κόσμος την εορτάζει μαζί με τους ορθόδοξους χριστιανούς — εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπινα όντα σε όλη τη γη στέκονται κάτω από τον Σταυρό Του και με πνευματικά μάτια Τον βλέπουν, τον Κύριό τους και Σωτήρα τους, να κρέμεται σταυρωμένος.
Όχι, αδελφοί μου, δεν μπορεί ο θάνατος του Χριστού να μετρηθεί ούτε να συγκριθεί με τον θάνατο οποιουδήποτε ανθρώπου στην ανθρώπινη ιστορία. Οι φρικαλεότητες της καταδίκης του Χριστού, οι φρικαλεότητες των παθών Του, οι φρικαλεότητες αυτής της φοβερής ημέρας ξεπερνούν κάθε ανθρώπινο μέτρο και αναλογία. Αυτή η ημέρα ταιριάζει μόνο στον Θεό, καθόλου στον άνθρωπο.
Ω, πόσο φοβερή είναι αυτή η ημέρα, αν είναι πράγματι ημέρα και όχι νύχτα χωρίς φως, ούτε από τον ουρανό ούτε από τη γη! Οι λαοί βασανίστηκαν μέσα στους αιώνες για να δώσουν όνομα σε αυτήν την ημέρα. Σκεφθείτε μόνο πόσο κοπίασαν για το όνομά της. Ο λαός μας την ονόμασε: Μεγάλη Παρασκευή. Στον Νότο ονομάζεται: Φοβερή Παρασκευή. Οι Γερμανοί τη λένε: Πένθιμη Παρασκευή. Οι Γάλλοι την ονομάζουν: Αγία Παρασκευή. Οι Άγγλοι την ονόμασαν: Καλή Παρασκευή. Και όλα αυτά τα ονόματα, χωριστά και μαζί, ανταποκρίνονται στο περιεχόμενο αυτής της ημέρας.
Ακόμη και το όνομα «Καλή Παρασκευή» της ταιριάζει. Διότι όσο κι αν αυτή η ημέρα είναι γεμάτη αμαρτία, σκοτάδι και φόβο, είναι σωτήρια ημέρα για το ανθρώπινο γένος. Η ανθρώπινη ανοησία θέλησε να καταστρέψει τον μοναδικό Σωτήρα και να κλείσει τη μοναδική πύλη της σωτηρίας του ανθρώπου, αλλά ο παντοδύναμος Θεός μετέτρεψε τον θάνατο σε ζωή, την καταστροφή σε ανάσταση, την ντροπή σε δόξα, και αντί για μία κλειστή θύρα άνοιξε άλλη. Για αυτήν όμως τη θεία μεταστροφή θα μιλήσουμε μεθαύριο, τη λαμπρή ημέρα της Αναστάσεως. Εμείς ας σταθούμε ακόμη μέσα στο σκοτάδι αυτής της ημέρας κάτω από τον Σταυρό του αγαπημένου μας Σωτήρα και Κυρίου. Ας μείνουμε κοντά στη Μητέρα Του που θρηνεί σιωπηλά και κοντά στον μαθητή που θρηνεί συντετριμμένος. Ας παρατηρήσουμε ακόμη τι συμβαίνει εκεί.
Ένας από τους στρατιώτες Τού τρύπησε την πλευρά με λόγχη και αμέσως βγήκε αίμα και νερό. Δεν τρύπησε ο στρατιώτης κανέναν από τους ληστές, αλλά μόνο τον Ιησού. Διότι στο αμαρτωλό ανθρώπινο γένος δεν ήταν αναγκαίο το αίμα ληστών — από τέτοιο αίμα η γη ήταν ήδη γεμάτη — αλλά ήταν αναγκαίο αίμα υγιές και αναμάρτητο, αίμα που διορθώνει το διεφθαρμένο αίμα και το διεφθαρμένο πνεύμα. Γιατί λέγεται: αίμα και νερό; Διότι και τα δύο ήταν αναγκαία για το ανθρώπινο γένος.
Πράγματι, δύο πράγματα ήταν απολύτως απαραίτητα για τη ζωή του: η καθαρότητα και η τροφή. Γι’ αυτό ο Κύριος στην αρχή της αποστολής Του μπήκε πρώτα στο νερό του Ιορδάνη και βαπτίστηκε, και στο τέλος της αποστολής Του, την προηγούμενη ημέρα, έθεσε τράπεζα με το αίμα Του για τροφή των ανθρώπων. Νερό και αίμα — καθαρότητα και τροφή. Τι άλλο κάνει η αγάπη παρά να καθαρίζει και να τρέφει; Με τι ασχολείται η μητέρα, σε τι κοπιάζει και σε τι αφιερώνει όλο τον χρόνο της, όλες τις ημέρες και όλες τις νύχτες της; Μόνο στην καθαρότητα και στην τροφή του παιδιού της.
Και οι δικαστές του Χριστού, ο Ηρώδης και ο Πιλάτος, εξέφρασαν άθελά τους αυτή τη διπλή αποστολή του Υιού του Θεού — να καθαρίσει και να θρέψει. Το εξέφρασαν συμβολικά, αν και όχι από δική τους πρόθεση, το πρωί αυτής της Παρασκευής, όταν έντυσαν τον Κύριο Ιησού πρώτα με λευκό ένδυμα και έπειτα με κόκκινο. Να λευκάνει και να θρέψει· να καθαρίσει τους ανθρώπους από την αμαρτία και έπειτα να τους θρέψει με το θείο αίμα — αυτό ήταν το πρόγραμμα του Χριστού, που φανερώθηκε και στο ζωντανό και στο νεκρό σώμα Του. Και στον θάνατό Του, μέσω του νεκρού σώματός Του, ο Κύριος φανέρωσε στον κόσμο για ποιον λόγο ήρθε στον κόσμο: ήρθε να καθαρίσει και να θρέψει, και μέσω αυτών να χαροποιήσει, να διώξει τη λύπη και να φέρει χαρά.
Γι’ αυτό βγήκε αίμα και νερό. Διότι οι άνθρωποι ήταν ακάθαρτοι και πεινασμένοι! Ήταν ακάθαρτοι και πεινασμένοι ήδη από την αμαρτία του Αδάμ. Η αμαρτία έφερε στον άνθρωπο ακαθαρσία και πείνα. Από τότε που ο άνθρωπος χωρίστηκε από τον ουράνιο Πατέρα του, περιπλανήθηκε και απομακρύνθηκε σε μακρινή χώρα, έπεσε σε συντροφιά με τους χοίρους του Άδη και έγινε όμοιός τους στην ακαθαρσία και στην πείνα. Όπως ο πρώτος άνθρωπος, έτσι και οι απόγονοί του. Καθαρή ακαθαρσία και πείνα!
Ποιος μπορούσε να επιστρέψει τους ανθρώπους από εκείνη τη μακρινή χώρα προς τον Πατέρα; Ποιος μπορούσε να τους πλύνει και να τους ντύσει με αξιοπρεπές ένδυμα; Ποιος μπορούσε να τους θρέψει και να τους στολίσει; Κανείς από αυτούς τους ίδιους. Κανείς από τους θνητούς ανθρώπους, όπως με συλλογισμό παραδεχόταν και ο μεγαλύτερος φιλόσοφος των Βαλκανίων, ο Πλάτων. Κανείς, παρά μόνο ο ίδιος ο Θεός. Κανείς, παρά μόνο Εκείνος τον οποίο το εξαγριωμένο ανθρώπινο πλήθος την ημέρα αυτή κατασπάραξε, έφτυσε, πλήγωσε και κάρφωσε επάνω στο ξύλο.
Αλλά Εκείνος δεν οργίστηκε, όπως δεν οργίζεται ο γιατρός με τους τρελούς στο φρενοκομείο. Η αγάπη, που Τον ώθησε να κατέβει στο λάκκο των παραφρόνων από τη βρωμιά και την πείνα, δεν Τον εγκατέλειψε ούτε επάνω στον Σταυρό. Πεθαίνοντας επάνω στον Σταυρό, άκουγε τα ουρλιαχτά και τα γρυλίσματα του όχλου κάτω από τον Σταυρό, αλλά δεν οργίστηκε. Οργίστηκε ο ήλιος και έκρυψε το φως του· οργίστηκε η γη και σείστηκε· οργίστηκαν οι πέτρες και σχίστηκαν — αλλά Εκείνος δεν οργίστηκε. Πέθαινε για τους ακάθαρτους και τους πεινασμένους, και καθώς πέθαινε προσευχόταν στον Πατέρα τον ουράνιο: «Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς· οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσιν».
Αλλά εμείς, αδελφοί, γνωρίζουμε όλοι τι κάνουμε; Όλοι εκείνοι που βαπτίστηκαν και κοινώνησαν το αίμα του Χριστού γνωρίζουν σήμερα τι κάνουν; Δεν υπάρχουν ανάμεσα στους συγγενείς και στους γείτονές σας και τέτοιοι, που έφτασαν ως το κατώφλι των ουρανών, και πάλι επέστρεψαν πίσω στη μακρινή χώρα, στο κοπάδι των μανιασμένων χοίρων, όπου πεθαίνουν χωρίς πίστη και ελπίδα· όπου κατοικούν μέσα σε κάθε ακαθαρσία, όπου οι πεινασμένοι μάχονται για τις ρίζες των χοίρων· στη μακρινή χώρα όπου βασιλεύει η λέπρα της ζήλειας, η λέπρα της υπερηφάνειας, η λέπρα της ακολασίας και κάθε είδους λέπρα. Αν έχετε τέτοιους συγγενείς και γείτονες και τους γνωρίζετε, ελεήστε τους για χάρη του Χριστού και επιστρέψτε τους στον Σωτήρα, που και γι’ αυτούς πέθανε μέσα σε βασάνους.
Δείξτε έλεος προς αυτούς και διδάξτε τους να ελεήσουν οι ίδιοι τον εαυτό τους και να επιστρέψουν από την παραφροσύνη. Διδάξτε τους με τον λόγο, δείξτε τους παράδειγμα με τα έργα και τη ζωή, και προσευχηθείτε γι’ αυτούς στον ουράνιο Πατέρα με στεναγμούς και δάκρυα: «Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς· οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσιν». Μακάριοι είστε αν επαναφέρετε στον δρόμο της αλήθειας έναν από εκείνους για τους οποίους ο Χριστός πέθανε. Αληθινά, θα λάβετε μισθό δικαίων στη βασιλεία του Χριστού. Αλλά φροντίζοντας για τους άλλους, μην πάψετε να αγρυπνείτε για τον εαυτό σας. Αγρυπνείτε και ζητείτε αδιάκοπα την υγιή και θεραπευτική τροφή που προέρχεται από τον Χριστό. Και αυτή η τροφή αποτελείται από τους λόγους Του, από την αγάπη Του και από το αίμα Του. Διότι σύντομη είναι η ζωή μας επάνω στη γη — σαν ένα μεροκάματο! Αλλά αυτό το μεροκάματο θα το πληρώσει με αιώνιο μισθό Εκείνος που σήμερα ενώπιον των πνευματικών μας οφθαλμών κρέμεται επάνω στον Σταυρό. Δική Του είναι η βασιλεία, δική Του η δύναμη, δική Του η δόξα, δική Του η εξουσία, δική Του η κρίση, στους αιώνες των αιώνων.
Αμήν.
Τον δικαίωσε ο Πιλάτος, ο κύριος δικαστής, ο οποίος είπε δημόσια: «ἐγὼ οὐδεμίαν αἰτίαν εὑρίσκω ἐν τῷ ἀνθρώπῳ τούτῳ», και ο οποίος ενώπιον των Ιουδαίων έπλυνε τα χέρια του από το αίμα του Χριστού.
Τον δικαίωσε ο βασιλιάς Ηρώδης, πρώτα με το ότι Τον επέστρεψε ήρεμα στον Πιλάτο, χωρίς να βρει καμία ενοχή σ’ Αυτόν· και ακόμη με το ότι Τον έντυσε με λευκό ένδυμα, ένδυμα αθωότητας.
Τον δικαίωσε και η γυναίκα του Πιλάτου, στην οποία φανερώθηκε σε όνειρο η δικαιοσύνη του πάσχοντος Κυρίου. Φοβισμένη από αυτό το όνειρο, έστειλε μήνυμα στον άνδρα της όταν εκείνος καθόταν στο δικαστήριο: «μὴδὲν σοί καὶ τῷ δικαίῳ ἐκείνῳ· πολλὰ γὰρ ἔπαθον σήμερον κατ᾿ ὄναρ δι᾿ αὐτόν» (Ματθ. 27, 19).
Τον δικαίωσε και ο λογικός ληστής επάνω στον σταυρό, όταν, υπερασπιζόμενος Αυτόν από την άδικη χλεύη του συντρόφου του, είπε: «οὐδὲ φοβῇ σὺ τὸν Θεόν; ἡμεῖς μὲν δικαίως… ἄξια ὧν ἐπράξαμεν ἀπολαμβάνομεν· οὗτος δὲ οὐδὲν ἄτοπον ἔπραξε».
Και οι ίδιοι οι δαίμονες γνώρισαν τον Ιησού και Τον αναγνώρισαν ως Υιό του Θεού. Ως Υιό του Θεού Τον παρακαλούσαν να μη τους εκβάλει από τους ανθρώπους. Και αν είναι Υιός του Θεού — πώς θα μπορούσε να κάνει κάποια αδικία και να αξίζει θάνατο;
Τέλος, και οι Ιουδαίοι, ως το κύριο όργανο κατά του Χριστού, Τον δικαίωσαν με τη δική τους ομολογία και μαρτυρία. Άθελά τους και παρά τη θέλησή τους Τον δικαίωσαν με δύο λόγια που είπαν κάτω από τον Σταυρό Του. Το πρώτο: «ἄλλους ἔσωσεν, ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι». Δηλαδή: άλλους έσωσε — αυτό είναι σημαντικό. Το δεύτερο: «πέποιθεν ἐπὶ τὸν Θεόν· ῥυσάσθω νῦν αὐτόν». Δηλαδή: εμπιστευόταν τον Θεό — αυτό είναι σημαντικό.
Έτσι οι άφρονες Ιουδαίοι, που δεν ήξεραν ούτε τι έκαναν ούτε τι έλεγαν, μαρτύρησαν και επιβεβαίωσαν δύο μεγάλες αλήθειες για τον Χριστό: πρώτον, ότι Αυτός βοήθησε τους άλλους· και δεύτερον, ότι Αυτός είχε εμπιστοσύνη στον Θεό.
Άλλωστε, ποιος σήμερα στα Βαλκάνια και στον κόσμο γνωρίζει την ημέρα και την ημερομηνία του θανάτου του Σωκράτη; Και ποιος ενδιαφέρεται να τη θυμάται; Κοιτάξτε όμως αυτήν την ημέρα του θανάτου του Χριστού· δείτε πόσα έθνη εορτάζουν αυτήν την ημέρα! Εκείνη την πρώτη Μεγάλη Παρασκευή κάτω από τον Σταυρό του Κυρίου στεκόταν μόνο η πανάχραντη Μητέρα Του με τον απόστολο Ιωάννη· ενώ στη σημερινή Μεγάλη Παρασκευή — ιδιαίτερα φέτος, όταν και ο μη ορθόδοξος κόσμος την εορτάζει μαζί με τους ορθόδοξους χριστιανούς — εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπινα όντα σε όλη τη γη στέκονται κάτω από τον Σταυρό Του και με πνευματικά μάτια Τον βλέπουν, τον Κύριό τους και Σωτήρα τους, να κρέμεται σταυρωμένος.
Όχι, αδελφοί μου, δεν μπορεί ο θάνατος του Χριστού να μετρηθεί ούτε να συγκριθεί με τον θάνατο οποιουδήποτε ανθρώπου στην ανθρώπινη ιστορία. Οι φρικαλεότητες της καταδίκης του Χριστού, οι φρικαλεότητες των παθών Του, οι φρικαλεότητες αυτής της φοβερής ημέρας ξεπερνούν κάθε ανθρώπινο μέτρο και αναλογία. Αυτή η ημέρα ταιριάζει μόνο στον Θεό, καθόλου στον άνθρωπο.
Ω, πόσο φοβερή είναι αυτή η ημέρα, αν είναι πράγματι ημέρα και όχι νύχτα χωρίς φως, ούτε από τον ουρανό ούτε από τη γη! Οι λαοί βασανίστηκαν μέσα στους αιώνες για να δώσουν όνομα σε αυτήν την ημέρα. Σκεφθείτε μόνο πόσο κοπίασαν για το όνομά της. Ο λαός μας την ονόμασε: Μεγάλη Παρασκευή. Στον Νότο ονομάζεται: Φοβερή Παρασκευή. Οι Γερμανοί τη λένε: Πένθιμη Παρασκευή. Οι Γάλλοι την ονομάζουν: Αγία Παρασκευή. Οι Άγγλοι την ονόμασαν: Καλή Παρασκευή. Και όλα αυτά τα ονόματα, χωριστά και μαζί, ανταποκρίνονται στο περιεχόμενο αυτής της ημέρας.
Ακόμη και το όνομα «Καλή Παρασκευή» της ταιριάζει. Διότι όσο κι αν αυτή η ημέρα είναι γεμάτη αμαρτία, σκοτάδι και φόβο, είναι σωτήρια ημέρα για το ανθρώπινο γένος. Η ανθρώπινη ανοησία θέλησε να καταστρέψει τον μοναδικό Σωτήρα και να κλείσει τη μοναδική πύλη της σωτηρίας του ανθρώπου, αλλά ο παντοδύναμος Θεός μετέτρεψε τον θάνατο σε ζωή, την καταστροφή σε ανάσταση, την ντροπή σε δόξα, και αντί για μία κλειστή θύρα άνοιξε άλλη. Για αυτήν όμως τη θεία μεταστροφή θα μιλήσουμε μεθαύριο, τη λαμπρή ημέρα της Αναστάσεως. Εμείς ας σταθούμε ακόμη μέσα στο σκοτάδι αυτής της ημέρας κάτω από τον Σταυρό του αγαπημένου μας Σωτήρα και Κυρίου. Ας μείνουμε κοντά στη Μητέρα Του που θρηνεί σιωπηλά και κοντά στον μαθητή που θρηνεί συντετριμμένος. Ας παρατηρήσουμε ακόμη τι συμβαίνει εκεί.
Ένας από τους στρατιώτες Τού τρύπησε την πλευρά με λόγχη και αμέσως βγήκε αίμα και νερό. Δεν τρύπησε ο στρατιώτης κανέναν από τους ληστές, αλλά μόνο τον Ιησού. Διότι στο αμαρτωλό ανθρώπινο γένος δεν ήταν αναγκαίο το αίμα ληστών — από τέτοιο αίμα η γη ήταν ήδη γεμάτη — αλλά ήταν αναγκαίο αίμα υγιές και αναμάρτητο, αίμα που διορθώνει το διεφθαρμένο αίμα και το διεφθαρμένο πνεύμα. Γιατί λέγεται: αίμα και νερό; Διότι και τα δύο ήταν αναγκαία για το ανθρώπινο γένος.
Πράγματι, δύο πράγματα ήταν απολύτως απαραίτητα για τη ζωή του: η καθαρότητα και η τροφή. Γι’ αυτό ο Κύριος στην αρχή της αποστολής Του μπήκε πρώτα στο νερό του Ιορδάνη και βαπτίστηκε, και στο τέλος της αποστολής Του, την προηγούμενη ημέρα, έθεσε τράπεζα με το αίμα Του για τροφή των ανθρώπων. Νερό και αίμα — καθαρότητα και τροφή. Τι άλλο κάνει η αγάπη παρά να καθαρίζει και να τρέφει; Με τι ασχολείται η μητέρα, σε τι κοπιάζει και σε τι αφιερώνει όλο τον χρόνο της, όλες τις ημέρες και όλες τις νύχτες της; Μόνο στην καθαρότητα και στην τροφή του παιδιού της.
Και οι δικαστές του Χριστού, ο Ηρώδης και ο Πιλάτος, εξέφρασαν άθελά τους αυτή τη διπλή αποστολή του Υιού του Θεού — να καθαρίσει και να θρέψει. Το εξέφρασαν συμβολικά, αν και όχι από δική τους πρόθεση, το πρωί αυτής της Παρασκευής, όταν έντυσαν τον Κύριο Ιησού πρώτα με λευκό ένδυμα και έπειτα με κόκκινο. Να λευκάνει και να θρέψει· να καθαρίσει τους ανθρώπους από την αμαρτία και έπειτα να τους θρέψει με το θείο αίμα — αυτό ήταν το πρόγραμμα του Χριστού, που φανερώθηκε και στο ζωντανό και στο νεκρό σώμα Του. Και στον θάνατό Του, μέσω του νεκρού σώματός Του, ο Κύριος φανέρωσε στον κόσμο για ποιον λόγο ήρθε στον κόσμο: ήρθε να καθαρίσει και να θρέψει, και μέσω αυτών να χαροποιήσει, να διώξει τη λύπη και να φέρει χαρά.
Γι’ αυτό βγήκε αίμα και νερό. Διότι οι άνθρωποι ήταν ακάθαρτοι και πεινασμένοι! Ήταν ακάθαρτοι και πεινασμένοι ήδη από την αμαρτία του Αδάμ. Η αμαρτία έφερε στον άνθρωπο ακαθαρσία και πείνα. Από τότε που ο άνθρωπος χωρίστηκε από τον ουράνιο Πατέρα του, περιπλανήθηκε και απομακρύνθηκε σε μακρινή χώρα, έπεσε σε συντροφιά με τους χοίρους του Άδη και έγινε όμοιός τους στην ακαθαρσία και στην πείνα. Όπως ο πρώτος άνθρωπος, έτσι και οι απόγονοί του. Καθαρή ακαθαρσία και πείνα!
Ποιος μπορούσε να επιστρέψει τους ανθρώπους από εκείνη τη μακρινή χώρα προς τον Πατέρα; Ποιος μπορούσε να τους πλύνει και να τους ντύσει με αξιοπρεπές ένδυμα; Ποιος μπορούσε να τους θρέψει και να τους στολίσει; Κανείς από αυτούς τους ίδιους. Κανείς από τους θνητούς ανθρώπους, όπως με συλλογισμό παραδεχόταν και ο μεγαλύτερος φιλόσοφος των Βαλκανίων, ο Πλάτων. Κανείς, παρά μόνο ο ίδιος ο Θεός. Κανείς, παρά μόνο Εκείνος τον οποίο το εξαγριωμένο ανθρώπινο πλήθος την ημέρα αυτή κατασπάραξε, έφτυσε, πλήγωσε και κάρφωσε επάνω στο ξύλο.
Αλλά Εκείνος δεν οργίστηκε, όπως δεν οργίζεται ο γιατρός με τους τρελούς στο φρενοκομείο. Η αγάπη, που Τον ώθησε να κατέβει στο λάκκο των παραφρόνων από τη βρωμιά και την πείνα, δεν Τον εγκατέλειψε ούτε επάνω στον Σταυρό. Πεθαίνοντας επάνω στον Σταυρό, άκουγε τα ουρλιαχτά και τα γρυλίσματα του όχλου κάτω από τον Σταυρό, αλλά δεν οργίστηκε. Οργίστηκε ο ήλιος και έκρυψε το φως του· οργίστηκε η γη και σείστηκε· οργίστηκαν οι πέτρες και σχίστηκαν — αλλά Εκείνος δεν οργίστηκε. Πέθαινε για τους ακάθαρτους και τους πεινασμένους, και καθώς πέθαινε προσευχόταν στον Πατέρα τον ουράνιο: «Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς· οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσιν».
Αλλά εμείς, αδελφοί, γνωρίζουμε όλοι τι κάνουμε; Όλοι εκείνοι που βαπτίστηκαν και κοινώνησαν το αίμα του Χριστού γνωρίζουν σήμερα τι κάνουν; Δεν υπάρχουν ανάμεσα στους συγγενείς και στους γείτονές σας και τέτοιοι, που έφτασαν ως το κατώφλι των ουρανών, και πάλι επέστρεψαν πίσω στη μακρινή χώρα, στο κοπάδι των μανιασμένων χοίρων, όπου πεθαίνουν χωρίς πίστη και ελπίδα· όπου κατοικούν μέσα σε κάθε ακαθαρσία, όπου οι πεινασμένοι μάχονται για τις ρίζες των χοίρων· στη μακρινή χώρα όπου βασιλεύει η λέπρα της ζήλειας, η λέπρα της υπερηφάνειας, η λέπρα της ακολασίας και κάθε είδους λέπρα. Αν έχετε τέτοιους συγγενείς και γείτονες και τους γνωρίζετε, ελεήστε τους για χάρη του Χριστού και επιστρέψτε τους στον Σωτήρα, που και γι’ αυτούς πέθανε μέσα σε βασάνους.
Δείξτε έλεος προς αυτούς και διδάξτε τους να ελεήσουν οι ίδιοι τον εαυτό τους και να επιστρέψουν από την παραφροσύνη. Διδάξτε τους με τον λόγο, δείξτε τους παράδειγμα με τα έργα και τη ζωή, και προσευχηθείτε γι’ αυτούς στον ουράνιο Πατέρα με στεναγμούς και δάκρυα: «Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς· οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσιν». Μακάριοι είστε αν επαναφέρετε στον δρόμο της αλήθειας έναν από εκείνους για τους οποίους ο Χριστός πέθανε. Αληθινά, θα λάβετε μισθό δικαίων στη βασιλεία του Χριστού. Αλλά φροντίζοντας για τους άλλους, μην πάψετε να αγρυπνείτε για τον εαυτό σας. Αγρυπνείτε και ζητείτε αδιάκοπα την υγιή και θεραπευτική τροφή που προέρχεται από τον Χριστό. Και αυτή η τροφή αποτελείται από τους λόγους Του, από την αγάπη Του και από το αίμα Του. Διότι σύντομη είναι η ζωή μας επάνω στη γη — σαν ένα μεροκάματο! Αλλά αυτό το μεροκάματο θα το πληρώσει με αιώνιο μισθό Εκείνος που σήμερα ενώπιον των πνευματικών μας οφθαλμών κρέμεται επάνω στον Σταυρό. Δική Του είναι η βασιλεία, δική Του η δύναμη, δική Του η δόξα, δική Του η εξουσία, δική Του η κρίση, στους αιώνες των αιώνων.
Αμήν.
https://mitropolija.com/2026/04/09/vladika-nikolaj-na-veliki-petak-evo-dana-koji-je-sav-noc/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου