ΔΙΑΛΥΣΗ 1
Γιατί πεθαίνει ο πολιτισμός μας;
MARTINO MORA
Εκδόσεις Edizioni Radio Spada, 2025
Περιεχόμενα
Εισαγωγή
Τι είναι η υπονόμευση;
Ο οικονομισμός: ο ακρογωνιαίος λίθος
Πλουτοκρατία χθες και σήμερα
Ακτινογραφία του ατομικισμού και οι μακρινές του ρίζες
Θριαμβεύων ατομικισμός στο νεότερο κράτος και τελικός μετανεωτερικός ατομικισμός
Εξισωτισμός: ισοπέδωση για την υπονόμευση
Non serviam
Υποκείμενα χαμένα μέσα στην πολιτική ορθότητα
Η κρίση στην Εκκλησία
Ένας Bergoglio με ανθρώπινο πρόσωπο
Η φαντασιώδης υπερτροφία του δικαιωματισμού
Ο πόλεμος κατά του Φυσικού Νόμου
Η Νεογλώσσα
Η δυστυχής παγκοσμιοποίηση
Εκκλησία και παγκοσμιοποίηση
Η αληθινή φτώχεια
Η μεγάλη αντικατάσταση
Το οργιαστικό-εμπορευματικό σύστημα
Το αντι-σχολείο
Ομοερωτική επανάσταση
Το βασίλειο του χρήματος
Ποσότητα, ποσότητα, ποσότητα!
Ο επιστημονισμός
Δημαγωγία, περισσότερο παρά δημοκρατία
Συμπεράσματα
Βασική βιβλιογραφία
Εισαγωγή
Ζούμε στην εποχή της νέας βαρβαρότητας· ζούμε την πολιτιστική, πνευματική, δημογραφική, πολιτική, ηθική και αισθητική έκλειψη των αρχών που νεύρωσαν τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Γινόμαστε μάρτυρες της διάλυσης μιας κοινωνίας σε παρακμή. Παρακμάζουν ταυτόχρονα η πολιτική, η δικαιοσύνη, το σχολείο, το πανεπιστήμιο, η λογοτεχνία, η τέχνη, η φιλοσοφία, η αρχιτεκτονική, ο κινηματογράφος, οι εκδόσεις, ακόμη και η δημοσιογραφία, που εμφανίζονται ως φτηνή και νοθευμένη αντιγραφή εκείνου που ήταν ακόμη πριν από λίγες δεκαετίες. Παρακμάζουν ο γάμος, η οικογένεια και όλοι οι εκπαιδευτικοί θεσμοί που φέρουν νόημα.
Αφού παραμερίστηκε η χριστιανική πίστη, αφού εξαφανίστηκαν σχεδόν ολοκληρωτικά τα τελευταία ατομικά και κοινοτικά ίχνη της ηθικής θρησκευτικής καταγωγής, με τον σημερινό καθολικό κλήρο να έχει πλέον γίνει παρωδία του εαυτού του, το πνευματικό κενό παρασύρει σε μια καταστροφική δίνη τους ισχνούς δεσμούς που απομένουν με τις βαθύτερες ρίζες του ευρωπαϊκού πολιτισμού: τον ελληνικό λόγο και τον Ενσαρκωμένο Λόγο. Πεθαίνει το ηθικό αίσθημα μαζί με το αισθητικό, καθώς είμαστε περικυκλωμένοι από γκράφιτι, τατουάζ, κακοφωνική μουσική, αρχιτεκτονικές φρικαλεότητες, χυδαιότητες και ασχήμιες κάθε είδους. Ο σύγχρονος κόσμος μοιάζει να έλαβε υπόψη τη διάσημη φράση του Fëdor Dostoevskij, «η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο», και να επέλεξε το αντίθετο πρόγραμμα: να τον καταστρέψει με την ασχήμια.
Πάνω σε αυτά τα ερείπια φαίνεται να απομένει ένας πολιτισμός μόνο υλικός, ο οποίος στην ουσία του είναι ένας αντι-πολιτισμός, καθόσον αφήνει χώρο στα πιο καταστροφικά και αυτοκαταστροφικά πάθη, αναστέλλοντας και λογοκρίνοντας εκείνα του αντίθετου σημείου. Ένας πολιτισμός που θέτει στο κέντρο την οικονομία, το κέρδος, την κατανάλωση, τον ενστικτώδη ηδονισμό, την αποχαλινωμένη τεχνική, τη ναρκισσιστική απόρριψη κάθε οριστικού δεσμού, τον πιο ριζικό ατομικισμό και τον εξισωτισμό της αδιακρισίας.
Η αληθινή εξουσία ασκείται από μια ολιγαρχία ιδεολογικά νεοφιλελεύθερη, πλουτοκρατική στην ουσία της, η οποία ελέγχει από την άλλη πλευρά του ωκεανού το ευρωαμερικανικό πολιτικό σύστημα με την απέραντη δύναμη του χρήματος. Ζούμε λοιπόν σε μια μετα-δημοκρατία, ελεγχόμενη από τους ολιγάρχες της οικονομίας και των χρηματοοικονομικών, και μέσω της μιντιακής χειραγώγησης. Ονομάζεται, ακριβώς, πλουτοκρατία. Η φιλελεύθερη ιδεολογία της πολιτικής ορθότητας, που πρόσφατα βαπτίστηκε και woke, είναι η ιδεολογία της ύστερης νεωτερικότητας: προερχόμενη από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ριζοσπαστικοποιεί μέχρι τρέλας τον ατομικισμό, τον εξισωτισμό, τον ενστικτισμό του πανερωτισμού, το μίσος για το παρελθόν και για τη φυσική τάξη. Είναι απολύτως λειτουργική για μια νέα παγκόσμια τάξη —εκείνη της δυστυχούς παγκοσμιοποίησης— που θέλει να επεκταθεί παντού. Η παγκόσμια αγορά και η αποχαλινωμένη τεχνική εργάζονται για μια ενότητα εκτεινόμενη σε όλο τον κόσμο.
Αλλά, τουλάχιστον προς το παρόν, είναι η λεγόμενη Δύση —η Αμερική και η Ευρώπη δεν είναι πράγματι το ίδιο πράγμα— που κάνει το ομοερωτικό καρναβάλι που ονομάζεται Pride την ετήσια κάρτα επίσκεψής της. Και που εκφράζει μια τεχνο-οικονομία η οποία, για πρώτη φορά στην ιστορία, εμπορευματοποιεί τα πάντα: σπέρμα, ωάρια, μήτρες, παιδιά κατασκευασμένα στο εργαστήριο και πωλούμενα στην αγορά στον πλειοδότη. Η εμπορευματοποίηση του κόσμου και η σεξουαλική επανάσταση, η ένωση του Μαμμωνά και των Σοδόμων, είναι μπροστά στα μάτια όλων, ακόμη και στην περίπτωση της χωρίς όρια διάδοσης της πιο εξευτελιστικής πορνογραφίας, με τις τεράστιες βλάβες που προκαλεί. Είναι το οργιαστικό πρόσωπο του κεφαλαίου.
Όλα τα όρια στην επέκταση του καπιταλισμού, στα επιστημονικά πειράματα, στην τεχνολογική καινοτομία και στην καταναλωτική διάδοση των καινοτομιών της, στην αυθαιρεσία των ατόμων που επιθυμούν ολοένα νέα δικαιώματα —υπό τον όρο ότι ανήκουν στις κοινότητες που προστατεύονται από την πλουτοκρατική εξουσία— πρέπει να εξαλείφονται διαρκώς. Αν δεν το κάνει η πολιτική, το κάνει ένα μέρος της ιδεολογικοποιημένης δικαιοσύνης.
Ο ενήλικος άνδρας, χριστιανός, λευκός και σεξουαλικά κανονικός, πρέπει να αφήσει τη θέση του, θεωρητικά αλλά και πολύ συγκεκριμένα, στην επιμειξία και στο unisex, στο όνομα του αγώνα κατά του ρατσισμού και της φαντασιακής πατριαρχίας, και προς τιμήν του μαζικού μεταναστευτικού νομαδισμού εναλλάξιμων ατόμων.
Σχολιάζοντας την σχεδόν οριστική εξαφάνιση των θρησκευτικών αρχών, ο Γάλλος ιστορικός και ανθρωπολόγος Emmanuel Todd μίλησε πολλές φορές για «χριστιανισμό μηδέν». Για τον ίδιο τον Todd το αποτέλεσμα είναι ο μηδενισμός, νοούμενος ως άρνηση της πραγματικότητας και ως καταστροφή κάθε πράγματος που δεν αρέσει. Ο Todd, ο οποίος είναι λαϊκός της αριστεράς και εβραϊκής καταγωγής, αναγνωρίζει έτσι εμμέσως την εγκυρότητα του αγώνα κατά της αποχριστιανοποίησης, τον οποίο οι αντεπαναστάτες είχαν ήδη γράψει στα λάβαρά τους κατά τη διάρκεια και μετά τη Γαλλική Επανάσταση: ο Joseph de Maistre, ο Louis de Bonald και οι άλλοι θεωρητικοί της Αντεπανάστασης —έστω και μερικές φορές με κάποια όρια— είχαν εντοπίσει στην καθολική θρησκεία την ίδια την αναγκαία βάση του πολιτισμού. Όπως πάντοτε υποστήριζε και η ίδια η καθολική ιεραρχία, μέχρι τη νεομοντερνιστική στροφή που άρχισε με τη Β΄ Βατικανή Σύνοδο —1962-1965— και βρίσκεται πλήρως σε εξέλιξη.
Αλλά από πού γεννιέται αυτή η πνευματική κατάρρευση που διαλύει, ακόμη και δημογραφικά, τις περιοχές μας, αφήνοντας ελεύθερο πεδίο στην άμορφη έρημο του πλανητικού πολιτισμού; Πριν γράψω αυτές τις σημειώσεις, έπεσε στην αντίληψή μου, στην Corriere della Sera, ένα χαρακτηριστικό άρθρο του Carlo Cottarelli για τη δημογραφική κρίση και το μεταναστευτικό φαινόμενο στην Ιταλία. Χαρακτηριστικό, ασφαλώς όχι για το περιεχόμενό του, αλλά για τη διαστρεβλωμένη νοοτροπία που αποκαλύπτει καθαρά.
Ο οικονομολόγος Cottarelli, πρώην υπάλληλος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, ξεκινά από μια αδιαμφισβήτητη αλήθεια: το δημογραφικό κενό από το οποίο πάσχει η Ιταλία θα οξύνεται ολοένα περισσότερο τα επόμενα χρόνια και δεκαετίες, δεδομένης της αναποτελεσματικότητας ακόμη και των πιο γενναιόδωρων οικονομικών ή φορολογικών βοηθημάτων προς τις οικογένειες ως προς την αντιστροφή της πορείας —βοηθήματα που πάντως στην Ιταλία υπήρξαν πάντοτε ασήμαντα. Όσο αποτελεσματικά κι αν είναι, παρατηρεί ο Cottarelli, στις χώρες στις οποίες χορηγήθηκαν επί μακρόν, αυτά τα βοηθήματα δεν κατόρθωσαν ποτέ να επαναφέρουν το ποσοστό γονιμότητας στο 2%, δηλαδή στη μηδενική αύξηση. Οι κούνιες παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άδειες, μόνο λίγο λιγότερο από πριν.
Και αυτό συμβαίνει επειδή το πρόβλημα του δημογραφικού κενού δεν είναι πρωτίστως οικονομικό αλλά πολιτιστικό, ακόμη κι αν ο αρθρογράφος δεν το λέει καθαρά. Διαφορετικά, δεν θα εξηγούνταν γιατί οι φτωχότερες χώρες φέρνουν στον κόσμο πολλά παιδιά, ενώ οι πλουσιότερες και πιο μορφωμένες κάνουν ολοένα λιγότερα. Σε αυτό το σημείο όμως πέφτει ο γάιδαρος.
Ως καλός «λογιστής», ο πρώην συνεργάτης του ΔΝΤ μάς πληροφορεί ότι, αυξάνοντας ολοένα περισσότερο την άφιξη ειδικευμένης μετανάστευσης —και περιορίζοντας, από καλοσύνη του, την παράνομη—, το πρόβλημα θα λυθεί. Θα σωθούν η οικονομία, οι συντάξεις και η φροντίδα των ηλικιωμένων. Είναι η ίδια συνταγή της Confindustria. Θαυμάσια· αλλά ας εξηγήσει κάποιος στον Cottarelli και στη Confindustria ότι οι άνθρωποι δεν είναι κοπάδια ζώων που αντικαθίστανται κατά βούληση, αλλά έχουν πολιτισμό, πίστη, ιστορία, ταυτότητα. Δεν είναι εναλλάξιμοι. Και εδώ βρίσκεται το σημείο, εδώ βρίσκεται η τερατωδία της οικονομιστικής σκέψης τραπεζιτών, χρηματιστών, μάνατζερ, επιχειρηματιών κ.λπ.
Η υπολογιστική τους σκέψη είναι η σκέψη της αδιακρισίας, της κατάργησης, πρώτα θεωρητικής και έπειτα πρακτικής, κάθε ποιοτικής διαφοράς ανάμεσα στους ανθρώπινους όντες, δηλαδή του καθολικού ξεριζωμού. Όποια κι αν είναι η θρησκεία, ο πολιτισμός, η εθνότητα στην οποία ανήκουν τα πρόσωπα, για την οικονομιστική σκέψη —είτε καπιταλιστική είτε κολεκτιβιστική— ο άνθρωπος είναι μόνο παραγωγός, πωλητής, καταναλωτής. Και τίποτε άλλο, ή σχεδόν. Επομένως, το αν στην Ιταλία κατοικούν Ιταλοί ή Αιγύπτιοι, Κινέζοι ή Σριλανκέζοι, τίποτε δεν αλλάζει, αρκεί να συνεχίζεται η πώληση, η κατανάλωση και, κατά την καλοσύνη του Cottarelli, η απόλαυση συντάξεων και φροντίδας.
Για τους κυρίους του κεφαλαίου —σε τέλεια σύμπνοια με τη φιλελεύθερη αριστερά— η Ευρώπη μπορεί να γίνει Μαγκρέμπ, Κίνα ή Ροδεσία. Δεν έχει διαφορά. Η αφαίρεση του αδιαφοροποίητου —του ανθρώπου μειωμένου σε εναλλάξιμο ον μέσα στη διαδικασία της πλανητικής ομογενοποίησης— είναι ο σημερινός οικονομιστικός θρίαμβος του απάνθρωπου.
Ανάμεσα στις ιδιαιτερότητες αυτού του βιβλίου που κρατάτε στα χέρια σας είναι ακριβώς το ότι ταυτοποιεί τον οικονομισμό, που είναι μια ασθένεια του πνεύματος, ως υπονομευτή του αυθεντικού πολιτισμού, θυγατέρα του ελληνικού λόγου και του χριστιανικού Λόγου. Ο οικονομισμός, μαζί με τα συναφή του —τον ατομικισμό και τον εξισωτισμό, τις χριστιανικές ιδέες που τρελάθηκαν, όπως έγραφε ο Chesterton—, είναι το θεμέλιο της πολύαιωνης υπονομευτικής διαδικασίας άρνησης των θρησκευτικών και πολιτιστικών μας ριζών, και επομένως της πλήρους πνευματικής άγνοιας στην οποία έχουμε πέσει.
Ο Louis de Bonald το είχε καταλάβει· οι μελέτες του Louis Dumont, στις οποίες θα αναφερθούμε παρακάτω, αποτελούν μια πλούσια ανάλυση αυτού του πράγματος στο επίπεδο της ακαδημαϊκής ανθρωπολογίας. Οι Ευρωπαίοι τις Κυριακές εγκαταλείπουν τις εκκλησίες, αλλά γεμίζουν πάντοτε τα εμπορικά κέντρα, και αυτό συμβολικά μας λέει πάρα πολλά.
Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι η ουσία του ανθρώπου δεν είναι υλική, αλλά πνευματική: έχει σώμα, το οποίο είναι σημαντικό, αλλά προπάντων έχει ψυχή, ακόμη πιο σημαντική. Κανένας αυθεντικός πολιτισμός δεν μπορεί λοιπόν να ζήσει και να διαιωνιστεί χωρίς έναν ενιαίο και βαθύ προσανατολισμό γύρω από τα έσχατα ερωτήματα, αρχίζοντας από το αναπόφευκτο του θανάτου. Αυτή η πλήρης λησμονιά συνεπάγεται αναπόφευκτα την υποτίμηση της αληθινής ζωής, η οποία μειώνεται στο να κερδίζει κανείς χρήματα, να καταναλώνει, να παράγει, να απολαμβάνει, να αποχαυνώνεται ακόμη και με ναρκωτικά μέσα στον μαζικό ενστικτώδη νεοφυλετισμό, ενώ το οργιαστικό-εμπορευματικό σύστημα από την άλλη πλευρά του ωκεανού διαδίδει ανθρώπινα πρότυπα ολοένα χαμηλότερα, χυδαιότερα, πιο εξευτελιστικά και πιο ολέθρια.
Η συνέπεια είναι η κατάρρευση του αληθινού λόγου, ο οποίος αντικαθίσταται μόνο από την ικανότητα οικονομικού υπολογισμού και οργάνωσης της εργασίας. Από αυτό ακολουθεί η κατάρρευση της ικανότητας κρίσης, ακόμη και της διάκρισης του αληθινού από το ψευδές και του καλού από το κακό· όχι τυχαία, η πολιτική ορθότητα είναι ήδη η φανερή αντιστροφή του καλού με το κακό. Από εδώ προκύπτει η κατάρρευση του πολιτισμού, η αναρχική διάλυση κάθε κοινότητας μέσα στη θέληση των ατομικών επιθυμιών, οι οποίες άλλωστε σχεδόν πάντοτε προκαλούνται από το σύστημα. Είναι η πολιτιστική, οικογενειακή και δημογραφική αυτοκαταστροφή.
Χωρίς μια επιστροφή in extremis στην αυθεντική του ψυχή —στον ελληνικό λόγο και στον Ενσαρκωμένο Λόγο— για τον πολιτισμό μας χτυπά η καμπάνα του θανάτου.
Sed non praevalebunt.
[Sed non praevalebunt-Αλλά δεν θα υπερισχύσουν.
Πρόκειται για λατινική φράση που παραπέμπει στο Ματθ. 16,18:
portae inferi non praevalebunt adversus eam
καὶ πύλαι ᾅδου οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς.]
MARTINO MORA
Εκδόσεις Edizioni Radio Spada, 2025
Περιεχόμενα
Εισαγωγή
Τι είναι η υπονόμευση;
Ο οικονομισμός: ο ακρογωνιαίος λίθος
Πλουτοκρατία χθες και σήμερα
Ακτινογραφία του ατομικισμού και οι μακρινές του ρίζες
Θριαμβεύων ατομικισμός στο νεότερο κράτος και τελικός μετανεωτερικός ατομικισμός
Εξισωτισμός: ισοπέδωση για την υπονόμευση
Non serviam
Υποκείμενα χαμένα μέσα στην πολιτική ορθότητα
Η κρίση στην Εκκλησία
Ένας Bergoglio με ανθρώπινο πρόσωπο
Η φαντασιώδης υπερτροφία του δικαιωματισμού
Ο πόλεμος κατά του Φυσικού Νόμου
Η Νεογλώσσα
Η δυστυχής παγκοσμιοποίηση
Εκκλησία και παγκοσμιοποίηση
Η αληθινή φτώχεια
Η μεγάλη αντικατάσταση
Το οργιαστικό-εμπορευματικό σύστημα
Το αντι-σχολείο
Ομοερωτική επανάσταση
Το βασίλειο του χρήματος
Ποσότητα, ποσότητα, ποσότητα!
Ο επιστημονισμός
Δημαγωγία, περισσότερο παρά δημοκρατία
Συμπεράσματα
Βασική βιβλιογραφία
Εισαγωγή
Ζούμε στην εποχή της νέας βαρβαρότητας· ζούμε την πολιτιστική, πνευματική, δημογραφική, πολιτική, ηθική και αισθητική έκλειψη των αρχών που νεύρωσαν τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Γινόμαστε μάρτυρες της διάλυσης μιας κοινωνίας σε παρακμή. Παρακμάζουν ταυτόχρονα η πολιτική, η δικαιοσύνη, το σχολείο, το πανεπιστήμιο, η λογοτεχνία, η τέχνη, η φιλοσοφία, η αρχιτεκτονική, ο κινηματογράφος, οι εκδόσεις, ακόμη και η δημοσιογραφία, που εμφανίζονται ως φτηνή και νοθευμένη αντιγραφή εκείνου που ήταν ακόμη πριν από λίγες δεκαετίες. Παρακμάζουν ο γάμος, η οικογένεια και όλοι οι εκπαιδευτικοί θεσμοί που φέρουν νόημα.
Αφού παραμερίστηκε η χριστιανική πίστη, αφού εξαφανίστηκαν σχεδόν ολοκληρωτικά τα τελευταία ατομικά και κοινοτικά ίχνη της ηθικής θρησκευτικής καταγωγής, με τον σημερινό καθολικό κλήρο να έχει πλέον γίνει παρωδία του εαυτού του, το πνευματικό κενό παρασύρει σε μια καταστροφική δίνη τους ισχνούς δεσμούς που απομένουν με τις βαθύτερες ρίζες του ευρωπαϊκού πολιτισμού: τον ελληνικό λόγο και τον Ενσαρκωμένο Λόγο. Πεθαίνει το ηθικό αίσθημα μαζί με το αισθητικό, καθώς είμαστε περικυκλωμένοι από γκράφιτι, τατουάζ, κακοφωνική μουσική, αρχιτεκτονικές φρικαλεότητες, χυδαιότητες και ασχήμιες κάθε είδους. Ο σύγχρονος κόσμος μοιάζει να έλαβε υπόψη τη διάσημη φράση του Fëdor Dostoevskij, «η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο», και να επέλεξε το αντίθετο πρόγραμμα: να τον καταστρέψει με την ασχήμια.
Πάνω σε αυτά τα ερείπια φαίνεται να απομένει ένας πολιτισμός μόνο υλικός, ο οποίος στην ουσία του είναι ένας αντι-πολιτισμός, καθόσον αφήνει χώρο στα πιο καταστροφικά και αυτοκαταστροφικά πάθη, αναστέλλοντας και λογοκρίνοντας εκείνα του αντίθετου σημείου. Ένας πολιτισμός που θέτει στο κέντρο την οικονομία, το κέρδος, την κατανάλωση, τον ενστικτώδη ηδονισμό, την αποχαλινωμένη τεχνική, τη ναρκισσιστική απόρριψη κάθε οριστικού δεσμού, τον πιο ριζικό ατομικισμό και τον εξισωτισμό της αδιακρισίας.
Η αληθινή εξουσία ασκείται από μια ολιγαρχία ιδεολογικά νεοφιλελεύθερη, πλουτοκρατική στην ουσία της, η οποία ελέγχει από την άλλη πλευρά του ωκεανού το ευρωαμερικανικό πολιτικό σύστημα με την απέραντη δύναμη του χρήματος. Ζούμε λοιπόν σε μια μετα-δημοκρατία, ελεγχόμενη από τους ολιγάρχες της οικονομίας και των χρηματοοικονομικών, και μέσω της μιντιακής χειραγώγησης. Ονομάζεται, ακριβώς, πλουτοκρατία. Η φιλελεύθερη ιδεολογία της πολιτικής ορθότητας, που πρόσφατα βαπτίστηκε και woke, είναι η ιδεολογία της ύστερης νεωτερικότητας: προερχόμενη από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ριζοσπαστικοποιεί μέχρι τρέλας τον ατομικισμό, τον εξισωτισμό, τον ενστικτισμό του πανερωτισμού, το μίσος για το παρελθόν και για τη φυσική τάξη. Είναι απολύτως λειτουργική για μια νέα παγκόσμια τάξη —εκείνη της δυστυχούς παγκοσμιοποίησης— που θέλει να επεκταθεί παντού. Η παγκόσμια αγορά και η αποχαλινωμένη τεχνική εργάζονται για μια ενότητα εκτεινόμενη σε όλο τον κόσμο.
Αλλά, τουλάχιστον προς το παρόν, είναι η λεγόμενη Δύση —η Αμερική και η Ευρώπη δεν είναι πράγματι το ίδιο πράγμα— που κάνει το ομοερωτικό καρναβάλι που ονομάζεται Pride την ετήσια κάρτα επίσκεψής της. Και που εκφράζει μια τεχνο-οικονομία η οποία, για πρώτη φορά στην ιστορία, εμπορευματοποιεί τα πάντα: σπέρμα, ωάρια, μήτρες, παιδιά κατασκευασμένα στο εργαστήριο και πωλούμενα στην αγορά στον πλειοδότη. Η εμπορευματοποίηση του κόσμου και η σεξουαλική επανάσταση, η ένωση του Μαμμωνά και των Σοδόμων, είναι μπροστά στα μάτια όλων, ακόμη και στην περίπτωση της χωρίς όρια διάδοσης της πιο εξευτελιστικής πορνογραφίας, με τις τεράστιες βλάβες που προκαλεί. Είναι το οργιαστικό πρόσωπο του κεφαλαίου.
Όλα τα όρια στην επέκταση του καπιταλισμού, στα επιστημονικά πειράματα, στην τεχνολογική καινοτομία και στην καταναλωτική διάδοση των καινοτομιών της, στην αυθαιρεσία των ατόμων που επιθυμούν ολοένα νέα δικαιώματα —υπό τον όρο ότι ανήκουν στις κοινότητες που προστατεύονται από την πλουτοκρατική εξουσία— πρέπει να εξαλείφονται διαρκώς. Αν δεν το κάνει η πολιτική, το κάνει ένα μέρος της ιδεολογικοποιημένης δικαιοσύνης.
Ο ενήλικος άνδρας, χριστιανός, λευκός και σεξουαλικά κανονικός, πρέπει να αφήσει τη θέση του, θεωρητικά αλλά και πολύ συγκεκριμένα, στην επιμειξία και στο unisex, στο όνομα του αγώνα κατά του ρατσισμού και της φαντασιακής πατριαρχίας, και προς τιμήν του μαζικού μεταναστευτικού νομαδισμού εναλλάξιμων ατόμων.
Σχολιάζοντας την σχεδόν οριστική εξαφάνιση των θρησκευτικών αρχών, ο Γάλλος ιστορικός και ανθρωπολόγος Emmanuel Todd μίλησε πολλές φορές για «χριστιανισμό μηδέν». Για τον ίδιο τον Todd το αποτέλεσμα είναι ο μηδενισμός, νοούμενος ως άρνηση της πραγματικότητας και ως καταστροφή κάθε πράγματος που δεν αρέσει. Ο Todd, ο οποίος είναι λαϊκός της αριστεράς και εβραϊκής καταγωγής, αναγνωρίζει έτσι εμμέσως την εγκυρότητα του αγώνα κατά της αποχριστιανοποίησης, τον οποίο οι αντεπαναστάτες είχαν ήδη γράψει στα λάβαρά τους κατά τη διάρκεια και μετά τη Γαλλική Επανάσταση: ο Joseph de Maistre, ο Louis de Bonald και οι άλλοι θεωρητικοί της Αντεπανάστασης —έστω και μερικές φορές με κάποια όρια— είχαν εντοπίσει στην καθολική θρησκεία την ίδια την αναγκαία βάση του πολιτισμού. Όπως πάντοτε υποστήριζε και η ίδια η καθολική ιεραρχία, μέχρι τη νεομοντερνιστική στροφή που άρχισε με τη Β΄ Βατικανή Σύνοδο —1962-1965— και βρίσκεται πλήρως σε εξέλιξη.
Αλλά από πού γεννιέται αυτή η πνευματική κατάρρευση που διαλύει, ακόμη και δημογραφικά, τις περιοχές μας, αφήνοντας ελεύθερο πεδίο στην άμορφη έρημο του πλανητικού πολιτισμού; Πριν γράψω αυτές τις σημειώσεις, έπεσε στην αντίληψή μου, στην Corriere della Sera, ένα χαρακτηριστικό άρθρο του Carlo Cottarelli για τη δημογραφική κρίση και το μεταναστευτικό φαινόμενο στην Ιταλία. Χαρακτηριστικό, ασφαλώς όχι για το περιεχόμενό του, αλλά για τη διαστρεβλωμένη νοοτροπία που αποκαλύπτει καθαρά.
Ο οικονομολόγος Cottarelli, πρώην υπάλληλος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, ξεκινά από μια αδιαμφισβήτητη αλήθεια: το δημογραφικό κενό από το οποίο πάσχει η Ιταλία θα οξύνεται ολοένα περισσότερο τα επόμενα χρόνια και δεκαετίες, δεδομένης της αναποτελεσματικότητας ακόμη και των πιο γενναιόδωρων οικονομικών ή φορολογικών βοηθημάτων προς τις οικογένειες ως προς την αντιστροφή της πορείας —βοηθήματα που πάντως στην Ιταλία υπήρξαν πάντοτε ασήμαντα. Όσο αποτελεσματικά κι αν είναι, παρατηρεί ο Cottarelli, στις χώρες στις οποίες χορηγήθηκαν επί μακρόν, αυτά τα βοηθήματα δεν κατόρθωσαν ποτέ να επαναφέρουν το ποσοστό γονιμότητας στο 2%, δηλαδή στη μηδενική αύξηση. Οι κούνιες παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άδειες, μόνο λίγο λιγότερο από πριν.
Και αυτό συμβαίνει επειδή το πρόβλημα του δημογραφικού κενού δεν είναι πρωτίστως οικονομικό αλλά πολιτιστικό, ακόμη κι αν ο αρθρογράφος δεν το λέει καθαρά. Διαφορετικά, δεν θα εξηγούνταν γιατί οι φτωχότερες χώρες φέρνουν στον κόσμο πολλά παιδιά, ενώ οι πλουσιότερες και πιο μορφωμένες κάνουν ολοένα λιγότερα. Σε αυτό το σημείο όμως πέφτει ο γάιδαρος.
Ως καλός «λογιστής», ο πρώην συνεργάτης του ΔΝΤ μάς πληροφορεί ότι, αυξάνοντας ολοένα περισσότερο την άφιξη ειδικευμένης μετανάστευσης —και περιορίζοντας, από καλοσύνη του, την παράνομη—, το πρόβλημα θα λυθεί. Θα σωθούν η οικονομία, οι συντάξεις και η φροντίδα των ηλικιωμένων. Είναι η ίδια συνταγή της Confindustria. Θαυμάσια· αλλά ας εξηγήσει κάποιος στον Cottarelli και στη Confindustria ότι οι άνθρωποι δεν είναι κοπάδια ζώων που αντικαθίστανται κατά βούληση, αλλά έχουν πολιτισμό, πίστη, ιστορία, ταυτότητα. Δεν είναι εναλλάξιμοι. Και εδώ βρίσκεται το σημείο, εδώ βρίσκεται η τερατωδία της οικονομιστικής σκέψης τραπεζιτών, χρηματιστών, μάνατζερ, επιχειρηματιών κ.λπ.
Η υπολογιστική τους σκέψη είναι η σκέψη της αδιακρισίας, της κατάργησης, πρώτα θεωρητικής και έπειτα πρακτικής, κάθε ποιοτικής διαφοράς ανάμεσα στους ανθρώπινους όντες, δηλαδή του καθολικού ξεριζωμού. Όποια κι αν είναι η θρησκεία, ο πολιτισμός, η εθνότητα στην οποία ανήκουν τα πρόσωπα, για την οικονομιστική σκέψη —είτε καπιταλιστική είτε κολεκτιβιστική— ο άνθρωπος είναι μόνο παραγωγός, πωλητής, καταναλωτής. Και τίποτε άλλο, ή σχεδόν. Επομένως, το αν στην Ιταλία κατοικούν Ιταλοί ή Αιγύπτιοι, Κινέζοι ή Σριλανκέζοι, τίποτε δεν αλλάζει, αρκεί να συνεχίζεται η πώληση, η κατανάλωση και, κατά την καλοσύνη του Cottarelli, η απόλαυση συντάξεων και φροντίδας.
Για τους κυρίους του κεφαλαίου —σε τέλεια σύμπνοια με τη φιλελεύθερη αριστερά— η Ευρώπη μπορεί να γίνει Μαγκρέμπ, Κίνα ή Ροδεσία. Δεν έχει διαφορά. Η αφαίρεση του αδιαφοροποίητου —του ανθρώπου μειωμένου σε εναλλάξιμο ον μέσα στη διαδικασία της πλανητικής ομογενοποίησης— είναι ο σημερινός οικονομιστικός θρίαμβος του απάνθρωπου.
Ανάμεσα στις ιδιαιτερότητες αυτού του βιβλίου που κρατάτε στα χέρια σας είναι ακριβώς το ότι ταυτοποιεί τον οικονομισμό, που είναι μια ασθένεια του πνεύματος, ως υπονομευτή του αυθεντικού πολιτισμού, θυγατέρα του ελληνικού λόγου και του χριστιανικού Λόγου. Ο οικονομισμός, μαζί με τα συναφή του —τον ατομικισμό και τον εξισωτισμό, τις χριστιανικές ιδέες που τρελάθηκαν, όπως έγραφε ο Chesterton—, είναι το θεμέλιο της πολύαιωνης υπονομευτικής διαδικασίας άρνησης των θρησκευτικών και πολιτιστικών μας ριζών, και επομένως της πλήρους πνευματικής άγνοιας στην οποία έχουμε πέσει.
Ο Louis de Bonald το είχε καταλάβει· οι μελέτες του Louis Dumont, στις οποίες θα αναφερθούμε παρακάτω, αποτελούν μια πλούσια ανάλυση αυτού του πράγματος στο επίπεδο της ακαδημαϊκής ανθρωπολογίας. Οι Ευρωπαίοι τις Κυριακές εγκαταλείπουν τις εκκλησίες, αλλά γεμίζουν πάντοτε τα εμπορικά κέντρα, και αυτό συμβολικά μας λέει πάρα πολλά.
Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι η ουσία του ανθρώπου δεν είναι υλική, αλλά πνευματική: έχει σώμα, το οποίο είναι σημαντικό, αλλά προπάντων έχει ψυχή, ακόμη πιο σημαντική. Κανένας αυθεντικός πολιτισμός δεν μπορεί λοιπόν να ζήσει και να διαιωνιστεί χωρίς έναν ενιαίο και βαθύ προσανατολισμό γύρω από τα έσχατα ερωτήματα, αρχίζοντας από το αναπόφευκτο του θανάτου. Αυτή η πλήρης λησμονιά συνεπάγεται αναπόφευκτα την υποτίμηση της αληθινής ζωής, η οποία μειώνεται στο να κερδίζει κανείς χρήματα, να καταναλώνει, να παράγει, να απολαμβάνει, να αποχαυνώνεται ακόμη και με ναρκωτικά μέσα στον μαζικό ενστικτώδη νεοφυλετισμό, ενώ το οργιαστικό-εμπορευματικό σύστημα από την άλλη πλευρά του ωκεανού διαδίδει ανθρώπινα πρότυπα ολοένα χαμηλότερα, χυδαιότερα, πιο εξευτελιστικά και πιο ολέθρια.
Η συνέπεια είναι η κατάρρευση του αληθινού λόγου, ο οποίος αντικαθίσταται μόνο από την ικανότητα οικονομικού υπολογισμού και οργάνωσης της εργασίας. Από αυτό ακολουθεί η κατάρρευση της ικανότητας κρίσης, ακόμη και της διάκρισης του αληθινού από το ψευδές και του καλού από το κακό· όχι τυχαία, η πολιτική ορθότητα είναι ήδη η φανερή αντιστροφή του καλού με το κακό. Από εδώ προκύπτει η κατάρρευση του πολιτισμού, η αναρχική διάλυση κάθε κοινότητας μέσα στη θέληση των ατομικών επιθυμιών, οι οποίες άλλωστε σχεδόν πάντοτε προκαλούνται από το σύστημα. Είναι η πολιτιστική, οικογενειακή και δημογραφική αυτοκαταστροφή.
Χωρίς μια επιστροφή in extremis στην αυθεντική του ψυχή —στον ελληνικό λόγο και στον Ενσαρκωμένο Λόγο— για τον πολιτισμό μας χτυπά η καμπάνα του θανάτου.
Sed non praevalebunt.
[Sed non praevalebunt-Αλλά δεν θα υπερισχύσουν.
Πρόκειται για λατινική φράση που παραπέμπει στο Ματθ. 16,18:
portae inferi non praevalebunt adversus eam
καὶ πύλαι ᾅδου οὐ κατισχύσουσιν αὐτῆς.]
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου