Πηγή: Ρικάρντο Πακόζι
Δεδομένης της πολυπλοκότητας ενός κινηματογραφικού έργου όπως η Ημέρα Αποκάλυψης, πρέπει να χωρίσω με σαφήνεια την κριτική σε δύο μέρη: το ένα αφορά το ίδιο το καλλιτεχνικό προϊόν, το οποίο είναι αναμφισβήτητα θετικό, και το άλλο τις ιστορικο-πολιτικές επιπτώσεις, οι οποίες ωστόσο εγείρουν κάποια λιγότερο καθησυχαστικά ερωτήματα.
ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ
-ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΚΡΙΤΙΚΗ:
Αν το δούμε έχοντας κατά νου τη φιλμογραφία του Σπίλμπεργκ στο σύνολό της, η Ημέρα Αποκάλυψης είναι απλώς ένα αριστούργημα.
Αφηγηματικές καταστάσεις, κορυφώσεις, soundtrack και πολλά άλλα παρουσιάζουν ένα πραγματικό στυλιστικό σύνολο του κινηματογράφου του Σπίλμπεργκ, μέσα σε ένα επίπεδο σύνθεσης και ωρίμανσης που ίσως δεν έχει επιτευχθεί ποτέ πριν.
Αυτός ο εορτασμός των πλήρων έργων του Σπίλμπεργκ δεν είναι μόνο στυλιστικός και αισθητικός, αλλά και ποιητικός: αυτό το έργο φαίνεται να υποδηλώνει ότι αυτά τα πενήντα χρόνια σκηνοθεσίας ακολουθούσαν πάντα ένα είδος τελεολογικού νήματος, και ότι αυτό το νήμα βρήκε την κορύφωσή του ακριβώς στην Ημέρα Αποκάλυψης.
Το πρόβλημα, φυσικά, προκύπτει κατά την αξιολόγηση του αντικειμένου και των συνεπειών αυτού του νήματος, αλλά, αφήνοντας στην άκρη τις πολιτικές και φιλοσοφικές αντιπαραθέσεις, μπορεί να ειπωθεί ότι, με αυτό το έργο, οποιεσδήποτε προηγούμενες αμφιβολίες σχετικά με το συγγραφικό επίπεδο του Στίβεν Σπίλμπεργκ -λόγω ορισμένων ταινιών, ή μάλλον, ορισμένων συνέχειων, που εκφράζουν περισσότερο χειροτεχνική παρά καλλιτεχνική αξία- αίρονται οριστικά.
Τέλος, ιδιαίτερος έπαινος πρέπει να δοθεί στο αξιοσημείωτο τεχνικό επίπεδο της υποκριτικής της Έμιλι Μπλαντ, η οποία προσφέρει μια ερμηνεία ικανή να κινηθεί από την εμφανή ένταση σε ελάχιστα εκφραστικά στοιχεία που παίζονται με αφαίρεση
.
ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΡΙΤΙΚΗ
Η Ημέρα Αποκάλυψης δεν μπορεί να διαχωριστεί από το τρέχον ιστορικό της πλαίσιο: αυτή η ταινία είναι σαφώς στρατηγικά συνδεδεμένη με το πολιτικό σχέδιο των Ηνωμένων Πολιτειών -αν και υπαινίχθηκε από το τέλος της δεύτερης προεδρίας Ομπάμα, αλλά αναπτύχθηκε ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της τρέχουσας προεδρίας Τραμπ- που στοχεύει στην προώθηση μιας αφήγησης με επίκεντρο την παρουσία εξωγήινων στη Γη.
Όπως καταδεικνύεται από ένα ντοκιμαντέρ που τώρα εμφανίζεται ως προπαρασκευαστικό της Ημέρας Αποκάλυψης, ακόμη και στον τίτλο του —Η Εποχή της Αποκάλυψης του 2025, σε σκηνοθεσία Dan Farah— αυτό το πολιτικό εγχείρημα είναι εγκάρσιο: έχουμε δει τόσο τον Ρεπουμπλικάνο Marco Rubio όσο και τη Δημοκρατική Alexandria Ocasio-Cortez να βγάζουν τα πρόσωπά τους για να το υποστηρίξουν.
Σε αντίθεση με ένα άλλο ντοκιμαντέρ για το ίδιο θέμα από το 2008 — το I Padroni del Mondo (Οι Κυρίαρχοι του Κόσμου) του Massimo Mazzucco, το οποίο πήρε συνεντεύξεις από συνταξιούχους στρατιωτικούς από διάφορα έθνη, όλες επιβεβαιώνοντας την πραγματικότητα της επαφής με εξωγήινους — η Εποχή της Αποκάλυψης σκιαγραφεί μια εικόνα επαναλαμβανόμενων θεάσεων και επαφών, αλλά μία που περιορίζεται αποκλειστικά στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Ημέρα Αποκάλυψης, πράγματι, ακολουθεί το αναπαραστατικό μοντέλο του σχεδόν ομώνυμου πλανήτη: και στην ταινία του Spielberg, απεικονίζεται μια πραγματικότητα σύμφωνα με την οποία η επαφή με τον πλανήτη Γη θα συνέπιπτε πλήρως, από εξωγήινη οπτική γωνία, με την επαφή με τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι αυτή η αποκλειστική σύνδεση γίνεται εμφανής, στην ταινία του Spielberg, ακριβώς στη δίνη ενός τρίτου παγκόσμιου πολέμου που πυροδοτήθηκε από απροσδιόριστες εχθρικές ενέργειες της Βόρειας Κορέας, με τη Ρωσία να συμπαρασύρεται. Όταν όλα πρόκειται να καταρρεύσουν, ξεσπά μια σύγκρουση μεταξύ γήινων, πρεσβευτών ενός εξωγήινου μηνύματος παγκόσμιας ενσυναίσθησης, και μιας ισχυρής ιδιωτικής υπηρεσίας (όχι, όπως διευκρινίζεται, χρηματοδοτούμενης από την κυβέρνηση) που σκοπεύει να συγκαλύψει την αλήθεια.
Σε αυτό το σημείο, τίθεται το ακόλουθο ερώτημα: ποιες επιπτώσεις υπάρχουν στο γεγονός ότι ένα μήνυμα ειρήνης που στοχεύει στην ένωση ολόκληρης της ανθρωπότητας μεταφέρεται από ένα μόνο έθνος, παρόλο που βρίσκεται σε πόλεμο με όλα τα άλλα;
Πιστεύω ότι μπορούν να σκιαγραφηθούν δύο υποθέσεις σε αυτό το σημείο:
α) οι ψυχογνωστικές μελέτες που βρίσκονται υπό έντονο στρατιωτικό έλεγχο μπορεί, μεταξύ άλλων, να έχουν διευκρινίσει ότι, μετά τον Θάνατο του Θεού, ο εορτασμός της προόδου ως αυτοσκοπού ή της παγκοσμιοποίησης δεν επαρκεί για να κρατήσει την κοινωνία ενωμένη, πόσο μάλλον για να την ενώσει ενόψει του πολέμου. Επομένως, χρειάζεται μια αφήγηση τόσο ισχυρή όσο αυτή που είναι εγγενής στον Θεό, αλλά που να μην υπονοεί την έννοια της υπέρβασης, αλλά μάλλον να εξυμνεί την παλινγενετική αξία της Τεχνολογίας. Στην ταινία, μάλιστα, οι εξωγήινοι επιδεικνύουν την ικανότητά τους να επιτυγχάνουν μυστικιστικούς στόχους, όπως η καθολική ενσυναισθητική σύνδεση, αλλά μόνο και αποκλειστικά μέσω τεχνολογικών συσκευών.
β) αν θεωρήσουμε σωστή την πλέον σχεδόν ομόφωνη θέση ότι, εάν ξεσπάσει ένας τρίτος παγκόσμιος πόλεμος, αυτός θα πρέπει να συμβεί μεταξύ 2029 και 2030, μπορούμε να πούμε ότι, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, όσον αφορά τα ερωτήματα σχετικά με τη μελλοντική εφαρμογή και τον πραγματικό σκοπό της εξωγήινης αφήγησης που αποφάσισαν οι Αμερικανοί ηγέτες, θα λάβουμε τις πρώτες απαντήσεις πολύ σύντομα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου