Δευτέρα 6 Απριλίου 2026

Το ψέμα ως έγκλημα πολέμου, η μακρά αμερικανική παράδοση

Lorenzo Borrè - 06/04/2026

Το ψέμα ως έγκλημα πολέμου, η μακρά αμερικανική παράδοση


Πηγή: Λορέντζο Μπόρε

Εκατομμύρια θάνατοι τον τελευταίο αιώνα έχουν προκληθεί από ψέματα που χρησιμοποιήθηκαν ως πρόσχημα για την επίθεση σε εχθρικά έθνη, την έναρξη πολέμων ή την παρέμβαση σε συγκρούσεις μεταξύ άλλων κρατών.
Και σχεδόν πάντα, αυτά τα ψέματα κατασκευάζονταν από κυβερνήσεις των ΗΠΑ, εξίσου ψεύτες τόσο κατά τη διάρκεια των Ρεπουμπλικανικών όσο και των Δημοκρατικών κυβερνήσεων.

Ο John Mearsheimer, στο τελευταίο του δοκίμιο, "Politics of Lying" (LUISS, 2026), απαριθμεί τις υποθέσεις που έφεραν στο φως τα εθνικά αρχεία και τα απομνημονεύματα, προσφέροντας μια ζοφερή εικόνα όχι μόνο για το πανόραμα που αναδύεται, αλλά και επειδή ακόμη και σήμερα, παρά την γνωστή, αναίσχυντη τάση των παγκόσμιων τυράννων να λένε ψέματα, οι κυβερνήσεις των κρατών-δορυφόρων ανταγωνίζονται για το ποιος είναι ο πιο εύπιστος, χάνοντας έτσι την αξιοπιστία τους στα μάτια των πολιτών τους.
Το καλοκαίρι του 1941, ο Φράνκλιν Ρούσβελτ είπε ψέματα στο αμερικανικό κοινό για να το κινητοποιήσει για πόλεμο εναντίον των Γερμανών, ισχυριζόμενος ότι ένα υποβρύχιο στον Βόρειο Ατλαντικό είχε επιχειρήσει να βυθίσει το αντιτορπιλικό USS Greer εκτοξεύοντας μια τορπίλη χωρίς προειδοποίηση.
Ωστόσο, όπως γνώριζε ο Ρούσβελτ, τα γεγονότα εξελίχθηκαν διαφορετικά: το Greer είχε ενταχθεί σε ένα βρετανικό πολεμικό αεροπλάνο που κυνηγούσε το υποβρύχιο Kriegsmarine. Το αεροπλάνο έριξε βόμβες βάθους, αλλά στη συνέχεια αναγκάστηκε να διακόψει την καταδίωξη επειδή του τελείωναν τα καύσιμα. Το Greer, ωστόσο, συνέχισε να καταδιώκει το υποβρύχιο, το οποίο στη συνέχεια προσπάθησε να το τορπιλίσει, και το πλοίο απάντησε ρίχνοντας βόμβες βάθους. Κανένα από τα δύο δεν χτύπησε το άλλο, αλλά ο Αμερικανός πρόεδρος, γνωρίζοντας ότι δεν υπήρχαν καν συγκεκριμένα στοιχεία ότι το υποβρύχιο είχε συνειδητοποιήσει την εθνικότητα του πλοίου, ισχυρίστηκε το αντίθετο. Οι ιστορικοί θυμούνται ότι λίγους μήνες νωρίτερα, ο Ρούσβελτ είχε συναντηθεί με τον Τσόρτσιλ (προ-Νετανιάχου), ο οποίος είχε εξηγήσει την ανάγκη δημιουργίας ενός επεισοδίου για να δικαιολογήσει την απόφαση έναρξης εχθροπραξιών κατά των χωρών του Άξονα.
Ομοίως, τον Αύγουστο του 1964, ο Λίντον Τζόνσον δικαιολόγησε την ένοπλη επέμβαση κατά του Βόρειου Βιετνάμ ισχυριζόμενος ότι το βιετναμέζικο ναυτικό είχε επιτεθεί στο αντιτορπιλικό Maddox στον Κόλπο του Τονκίν, μια επίθεση για την οποία, σύμφωνα με τον ίδιο τον διοικητή του αμερικανικού πλοίου, δεν υπήρχαν στοιχεία. Ο πόλεμος είχε ως αποτέλεσμα εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους Βιετναμέζων αμάχων.
Η ανάγκη να λέει κανείς ψέματα ως «θεμελιώδες δικαίωμα» ενός κράτους (δηλαδή των ΗΠΑ) για να προστατευτεί από πυρηνικές απειλές (ή υποτιθέμενες πυρηνικές απειλές) δεν είναι, ωστόσο, εφεύρεση του Τραμπ, αλλά αναδείχθηκε δημόσια σε αρχή από ένα μέλος της κυβέρνησης Κένεντι, τον Άρθουρ Σιλβέστερ, και περίπου είκοσι χρόνια μετά από αυτόν, ο εκπρόσωπος του Τζίμι Κάρτερ επιβεβαίωσε ότι «υπό ορισμένες συνθήκες, η κυβέρνηση όχι μόνο έχει το δικαίωμα, αλλά και την υποχρέωση, να λέει ψέματα» (Τζόντι Πάουελ, Η Άλλη Πλευρά της Ιστορίας, Μόροε, 1984).
Και ένας άλλος Πάουελ, ο Κόλιν, Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, στις 5 Φεβρουαρίου 2003, ψεύδεται χωρίς ντροπή στον ΟΗΕ, ισχυριζόμενος ότι ήταν αναμφισβήτητο ότι ο Σαντάμ Χουσεΐν κατείχε βιολογικά όπλα μαζικής καταστροφής και είχε τη δυνατότητα να παράγει πολλά περισσότερα. Αυτά τα φιλελεύθερα (ή μάλλον, σκόπιμα) ψέματα προστέθηκαν στη συνέχεια σε εκείνα του Ντικ Τσένι, ο οποίος στις 8 Σεπτεμβρίου 2002 ισχυρίστηκε ότι η αμερικανική κυβέρνηση γνώριζε «με απόλυτη βεβαιότητα ότι το Ιράκ εκμεταλλευόταν το δίκτυο εφοδιασμού του για να αποκτήσει τον εξοπλισμό που χρειαζόταν για τον εμπλουτισμό ουρανίου και την κατασκευή πυρηνικής βόμβας». Το ίδιο ακριβώς ψέμα που χρησιμοποίησαν ο Νετανιάχου και ο Τραμπ (και πολλοί ηγέτες δυτικών κυβερνήσεων) για να δικαιολογήσουν την παραβίαση του διεθνούς δικαίου και τις σφαγές αμάχων (κυρίως στο σχολείο Μινάμπ) στο Ιράν.

Κι όμως, παρά τα προηγούμενα, παρά τα εκατομμύρια αθώων θανάτων, ένα τμήμα της κοινής γνώμης -σύμφωνα με όσα διαβάζουμε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης- είναι αρκετά πρόθυμο να πιστέψει αυτό το εγκληματικό ψέμα.
Αλλά αυτοί είναι πιθανώς, σε μεγάλο βαθμό, οι ίδιοι άνθρωποι που, ακόμη και σήμερα, παρά το γεγονός ότι οι υπεύθυνοι παραδέχονται ότι είπαν ψέματα για το οπλοστάσιο μαζικής καταστροφής του Σαντάμ, εξακολουθούν να πιστεύουν ότι το Ιράκ ήταν στα πρόθυρα να αποκτήσει πυρηνική βόμβα. Κανείς, όπως οι τρεις μύτες του Γκουαρέσκι, δεν τους έχει δώσει ακόμη αντιδιαταγή


OΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΤΟΥ ΨΕΥΔΟΥΣ ΥΠΑΚΟΥΟΥΝ ΣΤΟΝ ΑΡΧΟΝΤΑ ΤΟΥ ΨΕΥΔΟΥΣ.

Δεν υπάρχουν σχόλια: