Συνέχεια από Tετάρτη 15. Ιουλίου 2026
Η Αμερική ως πεδίο μάχης 6
Ο πόλεμος κατά του Αμερικάνικου Λαού
Του John W. Whitehead
Του John W. Whitehead
Εκδόσεις SelectBooks, Inc., 2015
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6
Φασισμός αμερικανικού τύπου
....Οι Αμερικανοί δεν έχουν πλέον δικαίωμα στην προσδοκία ιδιωτικότητας. Η πινακίδα μπροστά μας γράφει: «Κίνδυνος μπροστά». Αυτό που μένει να φανεί είναι αν μπορούμε να πατήσουμε φρένο και να αντιστρέψουμε με ασφάλεια την πορεία πριν να είναι πολύ αργά για να γυρίσουμε πίσω.....
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6
Φασισμός αμερικανικού τύπου
....Οι Αμερικανοί δεν έχουν πλέον δικαίωμα στην προσδοκία ιδιωτικότητας. Η πινακίδα μπροστά μας γράφει: «Κίνδυνος μπροστά». Αυτό που μένει να φανεί είναι αν μπορούμε να πατήσουμε φρένο και να αντιστρέψουμε με ασφάλεια την πορεία πριν να είναι πολύ αργά για να γυρίσουμε πίσω.....
«Φοβάμαι εκείνους που διακηρύσσουν ότι αυτό δεν μπορεί να συμβεί εδώ. Το 1935 ο Sinclair Lewis έγραψε ένα δημοφιλές μυθιστόρημα στο οποίο ένας ρατσιστής, αντισημίτης δημαγωγός, που ανεμίζει τη σημαία και υποστηρίζεται από τον στρατό, κερδίζει τις προεδρικές εκλογές του 1936 και προχωρεί στην εγκαθίδρυση μιας αμερικανοποιημένης εκδοχής της ναζιστικής Γερμανίας. Ο τίτλος, It Can’t Happen Here [Δεν μπορεί να συμβεί εδώ], αποτελούσε μια ειρωνική προειδοποίηση ότι ίσως και να μπορούσε. Όμως το “αυτό” στο οποίο αναφερόταν ο Lewis είναι απίθανο να συμβεί ξανά οπουδήποτε. […] Όποιος αναζητεί μαύρα πουκάμισα, μαζικά κόμματα ή έφιππους άνδρες θα χάσει τα αποκαλυπτικά σημάδια ενός φασισμού που εισχωρεί έρποντας. […] Στην Αμερική θα ήταν υπερσύγχρονος και πολυεθνικός — τόσο αμερικανικός όσο η Madison Avenue, τα επιχειρηματικά γεύματα, οι πιστωτικές κάρτες και η μηλόπιτα. Θα ήταν ένας φασισμός με χαμόγελο. Ως προειδοποίηση απέναντι στην καλλωπισμένη πρόσοψή του, στη λεπτή χειραγώγηση και στα βελούδινα γάντια του, τον αποκαλώ φιλικό φασισμό. Αυτό που με φοβίζει περισσότερο είναι η ύπουλη γοητεία του».¹
— BERTRAM GROSS, πρώην σύμβουλος προέδρου
«Ο φασισμός, όπως και ο σοσιαλισμός, δεν μπορεί να επιτύχει τον σκοπό του. Υπάρχει, λοιπόν, ένας τρόπος με τον οποίο έχει νόημα να μιλάμε για ένα στάδιο της ιστορίας: βρισκόμαστε στο στάδιο του ύστερου φασισμού. Το μεγαλείο έχει χαθεί, και το μόνο που μας έχει απομείνει είναι ένα όπλο στραμμένο στο κεφάλι μας. Το σύστημα δημιουργήθηκε για να είναι μεγαλειώδες, αλλά στην εποχή μας έχει καταντήσει χονδροειδές. Η ανδρεία έχει γίνει πλέον βία. Η μεγαλοπρέπεια έχει γίνει κακία».²
— Συγγραφέας LLEWELLYN H. ROCKWELL, JR.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, εκείνο το όνειρο για το πώς θα έπρεπε να είναι μια δημοκρατία, δεν υπάρχουν πια. Έχουμε ξεπεράσει την εποχή της αντιπροσωπευτικής διακυβέρνησης και έχουμε εισέλθει σε μια νέα εποχή. Ας την αποκαλέσουμε εποχή του αυταρχισμού.
Η ιστορία ενδέχεται να δείξει ότι, από αυτό το σημείο και έπειτα, έχουμε αφήσει πίσω μας κάθε επίφαση συνταγματικής διακυβέρνησης και έχουμε εισέλθει σε ένα στρατιωτικοποιημένο κράτος, όπου όλοι οι πολίτες θεωρούνται ύποπτοι και η ασφάλεια υπερισχύει της ελευθερίας.
Παρά το διαρκώς μεταβαλλόμενο τοπίο του, αυτό το αναποδογυρισμένο κακέκτυπο νόμου και διακυβέρνησης έχει γίνει η νέα κανονικότητα της Αμερικής. Και δεν αποτελεί υπερβολή να πούμε ότι το Κογκρέσο, το οποίο έχει κάνει ό,τι μπορεί για να κρατά τους δυσαρεστημένους ψηφοφόρους του σε απόσταση, ενδέχεται κάλλιστα να είναι ο πιο ιδιοτελής και διεφθαρμένος θεσμός στην Αμερική.
Οικονομικές ελίτ
Τα αποτελέσματα μιας εις βάθος μελέτης του 2014 σχετικά με τις κυβερνητικές πολιτικές, η οποία πραγματοποιήθηκε από τα Πανεπιστήμια Princeton και Northwestern, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν εκπροσωπεί την πλειονότητα των Αμερικανών πολιτών. Αντιθέτως, η μελέτη διαπίστωσε ότι η κυβέρνηση ελέγχεται από τους πλούσιους και ισχυρούς, ή από τη λεγόμενη «οικονομική ελίτ».
Όπως αναφέρει η μελέτη:
«Το κεντρικό συμπέρασμα που προκύπτει από την έρευνά μας είναι ότι οι οικονομικές ελίτ και οι οργανωμένες ομάδες που εκπροσωπούν επιχειρηματικά συμφέροντα ασκούν σημαντικές και ανεξάρτητες επιδράσεις στην κυβερνητική πολιτική των ΗΠΑ, ενώ οι ομάδες συμφερόντων με μαζική λαϊκή βάση και οι μέσοι πολίτες έχουν ελάχιστη ή καμία ανεξάρτητη επιρροή».³
Επιπλέον, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι πολιτικές που θεσπίζονται από αυτή την κυβερνητική ελίτ σπάνια συμφωνούν με τις προτιμήσεις της πλειονότητας των Αμερικανών. Αντιθέτως, ευνοούν ειδικά συμφέροντα και ομάδες άσκησης πίεσης, οι οποίες, βεβαίως, σχεδόν κατοικούν στους διαδρόμους του Κογκρέσου:
«Όταν η πλειονότητα των πολιτών διαφωνεί με τις οικονομικές ελίτ και/ή με τα οργανωμένα συμφέροντα, κατά κανόνα χάνει. Επιπλέον, εξαιτίας της ισχυρής προκατάληψης υπέρ του status quo, η οποία είναι ενσωματωμένη στο πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ, ακόμη και όταν αρκετά μεγάλες πλειοψηφίες Αμερικανών ευνοούν μια αλλαγή πολιτικής, κατά κανόνα δεν την επιτυγχάνουν».⁴
Μια στιγμή. Στο σχολείο και από τους πολιτικούς γαλουχούμαστε με την πεποίθηση ότι η Αμερική είναι μια κυβέρνηση «του λαού, από τον λαό και για τον λαό». Δεν είναι αλήθεια αυτό; Μήπως μας εξαπάτησαν; Και αν δεν είναι η δική μας κυβέρνηση, τότε τίνος κυβέρνηση είναι;
Μια συζυγία
Πρέπει να θυμόμαστε την ιστορία. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο πρόεδρος Dwight D. Eisenhower εξέφρασε σοβαρές ανησυχίες για την ανάδυση ενός στρατιωτικοβιομηχανικού συμπλέγματος στην αποχαιρετιστήρια ομιλία του προς το έθνος το 1961.⁵ Η ανησυχία του ήταν ότι ισχυρά βιομηχανικά και εταιρικά επιχειρηματικά συμφέροντα συνενώνονταν σε μια νέα μορφή διακυβέρνησης, η οποία τελικά θα γινόταν γνωστή ως «εταιρικό κράτος».
«Το εταιρικό κράτος, αμερικανικού τύπου, αποτελεί παράδειγμα μιας πολιτικο-νομικής μορφής συζυγίας», παρατηρούσε ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 ο καθηγητής συνταγματικού δικαίου Arthur Miller.⁶
Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η συζυγία —η σύζευξη δύο οργανισμών χωρίς κανένας από τους δύο να χάνει την ταυτότητά του— εξελίχθηκε πέρα από οτιδήποτε θα μπορούσε να έχει φανταστεί ο Miller.
Πράγματι, ενώ οι περισσότεροι από εμάς ασχολούμασταν με την καθημερινή ρουτίνα της εργασίας, της οικογένειας και του ελεύθερου χρόνου, οι μεγάλες επιχειρήσεις εισέβαλαν στις αίθουσες του Κογκρέσου, στα δικαστήρια και στον Λευκό Οίκο. Ήταν, θα μπορούσε να πει κανείς, ένα σιωπηλό πραξικόπημα, και το αποτέλεσμα ήταν μια συγχώνευση κυβερνητικών και εταιρικών συμφερόντων —μια συζυγία— όπου το κέρδος, ο έλεγχος και οι ελίτ άρχισαν να αποκομίζουν τα οφέλη και να κυβερνούν.
Αυτός ο τύπος διακυβέρνησης ονομάστηκε αρχικά «κορπορατισμός», με την έννοια ότι τεράστιοι τομείς της οικονομίας, της κυβέρνησης και της πολιτικής θα διοικούνταν από ιδιωτικά επιχειρηματικά συμφέροντα. Είναι αυτό που σήμερα διάφοροι κυβερνητικοί πολιτικοί αποκαλούν «ιδιωτικοποίηση». Και, είτε το πιστεύετε είτε όχι, αρχικά υποστηρίχθηκε από τον Ιταλό φασίστα Benito Mussolini και αργότερα από τον Adolf Hitler.⁷
Ο κορπορατισμός, όπως δείχνουν οι μελέτες, είναι ένα σύστημα στο οποίο τα λίγα οικονομικά ισχυρά συμφέροντα —που δεν έχουν εκλεγεί από τους πολίτες— κυβερνούν τους πολλούς. Υπό αυτή την έννοια, δεν πρόκειται για δημοκρατία ούτε για ρεπουμπλικανική μορφή διακυβέρνησης, όπως ακριβώς είχε συγκροτηθεί αρχικά το αμερικανικό πολίτευμα. Πρόκειται για μια μορφή διακυβέρνησης από πάνω προς τα κάτω, και μάλιστα για μία μορφή με τρομακτική ιστορία, χαρακτηριστικό παράδειγμα της οποίας αποτελούν οι εξελίξεις που σημειώθηκαν στη ναζιστική Γερμανία: μια κουλτούρα αστυνομικού κράτους, όπου όλοι παρακολουθούνται και κατασκοπεύονται, συλλαμβάνονται από κυβερνητικούς πράκτορες για μικροπαραβάσεις, τίθενται υπό αστυνομικό έλεγχο και οδηγούνται σε στρατόπεδα κράτησης —ή αλλιώς συγκέντρωσης.
Αν ανοίξουμε τα μάτια και τον νου μας για να δούμε την αλήθεια, ίσως καταφέρουμε να μάθουμε «να βλέπουμε τη δικτατορία μέσα στη δημοκρατία», όπως παρατηρεί ο φιλόσοφος Slavoj Žižek.⁸
Φιλικός φασισμός;
Πριν από χρόνια, ο William L. Shirer, συγγραφέας του The Rise and Fall of the Third Reich, είχε παρατηρήσει ότι η Αμερική ίσως είναι η πρώτη χώρα στην οποία ο φασισμός θα έρθει στην εξουσία μέσω δημοκρατικών εκλογών.⁹
Όταν ο φασισμός τελικά εδραιωθεί στην Αμερική, οι βασικές μορφές της διακυβέρνησης θα παραμείνουν. Αυτή ακριβώς είναι η ύπουλη γοητεία του. Θα φαίνεται φιλικός. Τα νομοθετικά σώματα θα εξακολουθούν να συνεδριάζουν. Θα διεξάγονται εκλογές και τα μέσα ενημέρωσης θα συνεχίζουν να καλύπτουν την ψυχαγωγία και τις πολιτικές κοινοτοπίες.
Η συναίνεση των κυβερνωμένων, ωστόσο, δεν θα ισχύει πλέον. Ο πραγματικός έλεγχος θα έχει πλέον περάσει οριστικά στην ολιγαρχική ελίτ που ελέγχει την κυβέρνηση από τα παρασκήνια.
Κατά καιρούς, όσοι εξακολουθούν να πιστεύουν στην ελευθερία θα αντιστέκονται, τολμώντας να ασκήσουν τα δικαιώματά τους, να μιλήσουν ανοιχτά και να διαμαρτυρηθούν. Φυσικά, η στρατιωτικοποιημένη αστυνομία θα βρίσκεται εκεί για να σπάσει μερικά κεφάλια, ως προειδοποίηση ότι μια τέτοια συμπεριφορά δεν είναι αποδεκτή στη Νέα Αμερική.
Το απαρχαιωμένο κράτος
Τα προειδοποιητικά σημάδια οποιουδήποτε φασιστικού καθεστώτος είναι ορατά σε όσους βρίσκονται σε εγρήγορση. Υπαινιγμοί τους εμφανίζονται σε τηλεοπτικά προγράμματα, στο Διαδίκτυο και σε διάφορες λεγόμενες ειδησεογραφικές πηγές. Σε αυτούς περιλαμβάνονται και οι συγγραφείς μυθοπλασίας και οι κινηματογραφιστές που εδώ και χρόνια μας προειδοποιούν ότι βρισκόμαστε στο κατώφλι ενός ολοκληρωτικού καθεστώτος.
Ένας τέτοιος συγγραφέας ήταν ο Rod Serling, δημιουργός και σεναριογράφος της περίφημης τηλεοπτικής σειράς The Twilight Zone. Ήμουν δεκαπέντε ετών όταν είδα για πρώτη φορά ένα επεισόδιο του Twilight Zone που δεν μπόρεσα ποτέ να ξεχάσω, με τίτλο «The Obsolete Man» [«Ο απαρχαιωμένος άνθρωπος»].
Ο Serling τοποθετεί το επεισόδιο σε μια μελλοντική κοινωνία, όπου όλα τα βιβλία και η θρησκεία έχουν απαγορευθεί από ένα νεοναζιστικό κράτος. Ο Romney Wordsworth, βιβλιοθηκάριος και άνθρωπος πίστεως, κρίνεται «απαρχαιωμένος» από τον Καγκελάριο του Κράτους και καταδικάζεται να εκτελεστεί με τρόπο που θα επιλέξει ο ίδιος.
Στον Wordsworth παρέχεται το δικαίωμα να εκφράσει τρεις τελευταίες επιθυμίες: ζητά να γνωρίζει μόνο ο εκτελεστής του τον τρόπο του θανάτου του, να πεθάνει τα μεσάνυχτα της επόμενης ημέρας και ο θάνατός του να μεταδοθεί τηλεοπτικά.
Σαράντα πέντε λεπτά πριν από την προγραμματισμένη εκτέλεσή του, ο Wordsworth προσκαλεί τον Καγκελάριο στο δωμάτιό του και του αποκαλύπτει ότι έχει επιλέξει να σκοτωθεί από μια βόμβα, η οποία είναι ρυθμισμένη να εκραγεί τα μεσάνυχτα. Στη συνέχεια κλειδώνει την πόρτα, φυλακίζοντας τον Καγκελάριο μέσα στο δωμάτιο μαζί του.
Στην αρχή, έχοντας επίγνωση ότι κάθε κίνησή του μεταδίδεται τηλεοπτικά, ο Καγκελάριος κρύβεται πίσω από ένα προσωπείο θρασύτητας. Όταν όμως συνειδητοποιεί ότι κανείς δεν πρόκειται να έρθει να τον σώσει, επειδή ολόκληρο το έθνος είναι απορροφημένο παρακολουθώντας αυτό το «ριάλιτι σόου», η ψυχραιμία του αρχίζει να καταρρέει.
Ενώ ο Wordsworth διαβάζει ήρεμα μεγαλόφωνα ένα χωρίο από τη Βίβλο, τα λεπτά περνούν αργά. Κανείς ακόμη δεν έρχεται να σώσει τον Καγκελάριο από τη δύσκολη θέση στην οποία βρίσκεται.
Τελικά ο Καγκελάριος φωνάζει: «Στο όνομα του Θεού, άφησέ με να βγω!»
Ο Wordsworth δίνει στον Καγκελάριο το κλειδί και εκείνος φεύγει τρέχοντας από το δωμάτιο. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα η βόμβα εκρήγνυται, διαμελίζοντας τον Wordsworth.
Φωτογραφία του Burgess Meredith στον ρόλο του Romney Wordsworth από την τηλεοπτική σειρά The Twilight Zone. Το επεισόδιο είναι το «The Obsolete Man» [«Ο απαρχαιωμένος άνθρωπος»].
Όταν ο Καγκελάριος επιστρέφει στο δικαστήριό του, κρίνεται απαρχαιωμένος εξαιτίας της απώλειας της ψυχραιμίας του και της έκκλησής του στο όνομα ενός Θεού που έχει τεθεί εκτός νόμου. Ο Wordsworth, ακόμη και μέσα στον θάνατό του, είναι ο νικητής.
Το επεισόδιο αυτό τελειώνει, όπως πάντοτε, με τη φωνή του Rod Serling:
«Ο Καγκελάριος, ο εκλιπών Καγκελάριος, είχε μόνο εν μέρει δίκιο. Ήταν απαρχαιωμένος, αλλά απαρχαιωμένο είναι και το Κράτος, η οντότητα που εκείνος λάτρευε. Κάθε κράτος, κάθε οντότητα, κάθε ιδεολογία που αποτυγχάνει να αναγνωρίσει την αξία, την αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα του ανθρώπου, αυτό το κράτος είναι απαρχαιωμένο».¹⁰
Σημειώσεις:
1 Bertram Gross, Friendly Fascism: The New Face of Power in America, South End Press, 1980, σ. 3.
2 Llewellyn Rockwell, Jr., Against The State: An Anarcho-Capitalist Manifesto, lewrockwell.com, 2014, σ. 178.
3 Zachary Davies Boren, «The US Is An Oligarchy, Study Concludes», The Telegraph, 16 Απριλίου 2014, http://www.telegraph.co.uk.
4 Zachary Davies Boren, «The US Is An Oligarchy, Study Concludes», The Telegraph, 16 Απριλίου 2014, http://www.telegraph.co.uk.
5 Dwight D. Eisenhower, «Farewell Address», Eisenhower Presidential Library, Museum and Boyhood Home, 17 Ιανουαρίου 1961, http://www.eisenhower.archives.gov/research/online_documents/farewell_address/1961_01_17_Press_Release.pdf.
6 John W. Whitehead, The Change Manifesto: Join the Block by Block Movement to Remake America, Source Books, 2008, σ. 19.
7 Howard J. Wiarda, Corporatism and Comparative Politics: The Other Great Ism, M.E. Sharpe, 1996, σ. 42.
8 Jonathan Lethem, They Live, Soft Skull Press, 2010, σ. 125.
9 Bertram Gross, Friendly Fascism: The New Face of Power in America, South End Press, 1980, σ. 6.
10 Marc Scott Zicree, The Twilight Zone Companion, Bantam Books, 1982, σ. 208.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7
Προσλάβαμε τον Χίτλερ!
— BERTRAM GROSS, πρώην σύμβουλος προέδρου
«Ο φασισμός, όπως και ο σοσιαλισμός, δεν μπορεί να επιτύχει τον σκοπό του. Υπάρχει, λοιπόν, ένας τρόπος με τον οποίο έχει νόημα να μιλάμε για ένα στάδιο της ιστορίας: βρισκόμαστε στο στάδιο του ύστερου φασισμού. Το μεγαλείο έχει χαθεί, και το μόνο που μας έχει απομείνει είναι ένα όπλο στραμμένο στο κεφάλι μας. Το σύστημα δημιουργήθηκε για να είναι μεγαλειώδες, αλλά στην εποχή μας έχει καταντήσει χονδροειδές. Η ανδρεία έχει γίνει πλέον βία. Η μεγαλοπρέπεια έχει γίνει κακία».²
— Συγγραφέας LLEWELLYN H. ROCKWELL, JR.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, εκείνο το όνειρο για το πώς θα έπρεπε να είναι μια δημοκρατία, δεν υπάρχουν πια. Έχουμε ξεπεράσει την εποχή της αντιπροσωπευτικής διακυβέρνησης και έχουμε εισέλθει σε μια νέα εποχή. Ας την αποκαλέσουμε εποχή του αυταρχισμού.
Η ιστορία ενδέχεται να δείξει ότι, από αυτό το σημείο και έπειτα, έχουμε αφήσει πίσω μας κάθε επίφαση συνταγματικής διακυβέρνησης και έχουμε εισέλθει σε ένα στρατιωτικοποιημένο κράτος, όπου όλοι οι πολίτες θεωρούνται ύποπτοι και η ασφάλεια υπερισχύει της ελευθερίας.
Παρά το διαρκώς μεταβαλλόμενο τοπίο του, αυτό το αναποδογυρισμένο κακέκτυπο νόμου και διακυβέρνησης έχει γίνει η νέα κανονικότητα της Αμερικής. Και δεν αποτελεί υπερβολή να πούμε ότι το Κογκρέσο, το οποίο έχει κάνει ό,τι μπορεί για να κρατά τους δυσαρεστημένους ψηφοφόρους του σε απόσταση, ενδέχεται κάλλιστα να είναι ο πιο ιδιοτελής και διεφθαρμένος θεσμός στην Αμερική.
Οικονομικές ελίτ
Τα αποτελέσματα μιας εις βάθος μελέτης του 2014 σχετικά με τις κυβερνητικές πολιτικές, η οποία πραγματοποιήθηκε από τα Πανεπιστήμια Princeton και Northwestern, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν εκπροσωπεί την πλειονότητα των Αμερικανών πολιτών. Αντιθέτως, η μελέτη διαπίστωσε ότι η κυβέρνηση ελέγχεται από τους πλούσιους και ισχυρούς, ή από τη λεγόμενη «οικονομική ελίτ».
Όπως αναφέρει η μελέτη:
«Το κεντρικό συμπέρασμα που προκύπτει από την έρευνά μας είναι ότι οι οικονομικές ελίτ και οι οργανωμένες ομάδες που εκπροσωπούν επιχειρηματικά συμφέροντα ασκούν σημαντικές και ανεξάρτητες επιδράσεις στην κυβερνητική πολιτική των ΗΠΑ, ενώ οι ομάδες συμφερόντων με μαζική λαϊκή βάση και οι μέσοι πολίτες έχουν ελάχιστη ή καμία ανεξάρτητη επιρροή».³
Επιπλέον, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι πολιτικές που θεσπίζονται από αυτή την κυβερνητική ελίτ σπάνια συμφωνούν με τις προτιμήσεις της πλειονότητας των Αμερικανών. Αντιθέτως, ευνοούν ειδικά συμφέροντα και ομάδες άσκησης πίεσης, οι οποίες, βεβαίως, σχεδόν κατοικούν στους διαδρόμους του Κογκρέσου:
«Όταν η πλειονότητα των πολιτών διαφωνεί με τις οικονομικές ελίτ και/ή με τα οργανωμένα συμφέροντα, κατά κανόνα χάνει. Επιπλέον, εξαιτίας της ισχυρής προκατάληψης υπέρ του status quo, η οποία είναι ενσωματωμένη στο πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ, ακόμη και όταν αρκετά μεγάλες πλειοψηφίες Αμερικανών ευνοούν μια αλλαγή πολιτικής, κατά κανόνα δεν την επιτυγχάνουν».⁴
Μια στιγμή. Στο σχολείο και από τους πολιτικούς γαλουχούμαστε με την πεποίθηση ότι η Αμερική είναι μια κυβέρνηση «του λαού, από τον λαό και για τον λαό». Δεν είναι αλήθεια αυτό; Μήπως μας εξαπάτησαν; Και αν δεν είναι η δική μας κυβέρνηση, τότε τίνος κυβέρνηση είναι;
Μια συζυγία
Πρέπει να θυμόμαστε την ιστορία. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο πρόεδρος Dwight D. Eisenhower εξέφρασε σοβαρές ανησυχίες για την ανάδυση ενός στρατιωτικοβιομηχανικού συμπλέγματος στην αποχαιρετιστήρια ομιλία του προς το έθνος το 1961.⁵ Η ανησυχία του ήταν ότι ισχυρά βιομηχανικά και εταιρικά επιχειρηματικά συμφέροντα συνενώνονταν σε μια νέα μορφή διακυβέρνησης, η οποία τελικά θα γινόταν γνωστή ως «εταιρικό κράτος».
«Το εταιρικό κράτος, αμερικανικού τύπου, αποτελεί παράδειγμα μιας πολιτικο-νομικής μορφής συζυγίας», παρατηρούσε ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 ο καθηγητής συνταγματικού δικαίου Arthur Miller.⁶
Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η συζυγία —η σύζευξη δύο οργανισμών χωρίς κανένας από τους δύο να χάνει την ταυτότητά του— εξελίχθηκε πέρα από οτιδήποτε θα μπορούσε να έχει φανταστεί ο Miller.
Πράγματι, ενώ οι περισσότεροι από εμάς ασχολούμασταν με την καθημερινή ρουτίνα της εργασίας, της οικογένειας και του ελεύθερου χρόνου, οι μεγάλες επιχειρήσεις εισέβαλαν στις αίθουσες του Κογκρέσου, στα δικαστήρια και στον Λευκό Οίκο. Ήταν, θα μπορούσε να πει κανείς, ένα σιωπηλό πραξικόπημα, και το αποτέλεσμα ήταν μια συγχώνευση κυβερνητικών και εταιρικών συμφερόντων —μια συζυγία— όπου το κέρδος, ο έλεγχος και οι ελίτ άρχισαν να αποκομίζουν τα οφέλη και να κυβερνούν.
Αυτός ο τύπος διακυβέρνησης ονομάστηκε αρχικά «κορπορατισμός», με την έννοια ότι τεράστιοι τομείς της οικονομίας, της κυβέρνησης και της πολιτικής θα διοικούνταν από ιδιωτικά επιχειρηματικά συμφέροντα. Είναι αυτό που σήμερα διάφοροι κυβερνητικοί πολιτικοί αποκαλούν «ιδιωτικοποίηση». Και, είτε το πιστεύετε είτε όχι, αρχικά υποστηρίχθηκε από τον Ιταλό φασίστα Benito Mussolini και αργότερα από τον Adolf Hitler.⁷
Ο κορπορατισμός, όπως δείχνουν οι μελέτες, είναι ένα σύστημα στο οποίο τα λίγα οικονομικά ισχυρά συμφέροντα —που δεν έχουν εκλεγεί από τους πολίτες— κυβερνούν τους πολλούς. Υπό αυτή την έννοια, δεν πρόκειται για δημοκρατία ούτε για ρεπουμπλικανική μορφή διακυβέρνησης, όπως ακριβώς είχε συγκροτηθεί αρχικά το αμερικανικό πολίτευμα. Πρόκειται για μια μορφή διακυβέρνησης από πάνω προς τα κάτω, και μάλιστα για μία μορφή με τρομακτική ιστορία, χαρακτηριστικό παράδειγμα της οποίας αποτελούν οι εξελίξεις που σημειώθηκαν στη ναζιστική Γερμανία: μια κουλτούρα αστυνομικού κράτους, όπου όλοι παρακολουθούνται και κατασκοπεύονται, συλλαμβάνονται από κυβερνητικούς πράκτορες για μικροπαραβάσεις, τίθενται υπό αστυνομικό έλεγχο και οδηγούνται σε στρατόπεδα κράτησης —ή αλλιώς συγκέντρωσης.
Αν ανοίξουμε τα μάτια και τον νου μας για να δούμε την αλήθεια, ίσως καταφέρουμε να μάθουμε «να βλέπουμε τη δικτατορία μέσα στη δημοκρατία», όπως παρατηρεί ο φιλόσοφος Slavoj Žižek.⁸
Φιλικός φασισμός;
Πριν από χρόνια, ο William L. Shirer, συγγραφέας του The Rise and Fall of the Third Reich, είχε παρατηρήσει ότι η Αμερική ίσως είναι η πρώτη χώρα στην οποία ο φασισμός θα έρθει στην εξουσία μέσω δημοκρατικών εκλογών.⁹
Όταν ο φασισμός τελικά εδραιωθεί στην Αμερική, οι βασικές μορφές της διακυβέρνησης θα παραμείνουν. Αυτή ακριβώς είναι η ύπουλη γοητεία του. Θα φαίνεται φιλικός. Τα νομοθετικά σώματα θα εξακολουθούν να συνεδριάζουν. Θα διεξάγονται εκλογές και τα μέσα ενημέρωσης θα συνεχίζουν να καλύπτουν την ψυχαγωγία και τις πολιτικές κοινοτοπίες.
Η συναίνεση των κυβερνωμένων, ωστόσο, δεν θα ισχύει πλέον. Ο πραγματικός έλεγχος θα έχει πλέον περάσει οριστικά στην ολιγαρχική ελίτ που ελέγχει την κυβέρνηση από τα παρασκήνια.
Κατά καιρούς, όσοι εξακολουθούν να πιστεύουν στην ελευθερία θα αντιστέκονται, τολμώντας να ασκήσουν τα δικαιώματά τους, να μιλήσουν ανοιχτά και να διαμαρτυρηθούν. Φυσικά, η στρατιωτικοποιημένη αστυνομία θα βρίσκεται εκεί για να σπάσει μερικά κεφάλια, ως προειδοποίηση ότι μια τέτοια συμπεριφορά δεν είναι αποδεκτή στη Νέα Αμερική.
Το απαρχαιωμένο κράτος
Τα προειδοποιητικά σημάδια οποιουδήποτε φασιστικού καθεστώτος είναι ορατά σε όσους βρίσκονται σε εγρήγορση. Υπαινιγμοί τους εμφανίζονται σε τηλεοπτικά προγράμματα, στο Διαδίκτυο και σε διάφορες λεγόμενες ειδησεογραφικές πηγές. Σε αυτούς περιλαμβάνονται και οι συγγραφείς μυθοπλασίας και οι κινηματογραφιστές που εδώ και χρόνια μας προειδοποιούν ότι βρισκόμαστε στο κατώφλι ενός ολοκληρωτικού καθεστώτος.
Ένας τέτοιος συγγραφέας ήταν ο Rod Serling, δημιουργός και σεναριογράφος της περίφημης τηλεοπτικής σειράς The Twilight Zone. Ήμουν δεκαπέντε ετών όταν είδα για πρώτη φορά ένα επεισόδιο του Twilight Zone που δεν μπόρεσα ποτέ να ξεχάσω, με τίτλο «The Obsolete Man» [«Ο απαρχαιωμένος άνθρωπος»].
Ο Serling τοποθετεί το επεισόδιο σε μια μελλοντική κοινωνία, όπου όλα τα βιβλία και η θρησκεία έχουν απαγορευθεί από ένα νεοναζιστικό κράτος. Ο Romney Wordsworth, βιβλιοθηκάριος και άνθρωπος πίστεως, κρίνεται «απαρχαιωμένος» από τον Καγκελάριο του Κράτους και καταδικάζεται να εκτελεστεί με τρόπο που θα επιλέξει ο ίδιος.
Στον Wordsworth παρέχεται το δικαίωμα να εκφράσει τρεις τελευταίες επιθυμίες: ζητά να γνωρίζει μόνο ο εκτελεστής του τον τρόπο του θανάτου του, να πεθάνει τα μεσάνυχτα της επόμενης ημέρας και ο θάνατός του να μεταδοθεί τηλεοπτικά.
Σαράντα πέντε λεπτά πριν από την προγραμματισμένη εκτέλεσή του, ο Wordsworth προσκαλεί τον Καγκελάριο στο δωμάτιό του και του αποκαλύπτει ότι έχει επιλέξει να σκοτωθεί από μια βόμβα, η οποία είναι ρυθμισμένη να εκραγεί τα μεσάνυχτα. Στη συνέχεια κλειδώνει την πόρτα, φυλακίζοντας τον Καγκελάριο μέσα στο δωμάτιο μαζί του.
Στην αρχή, έχοντας επίγνωση ότι κάθε κίνησή του μεταδίδεται τηλεοπτικά, ο Καγκελάριος κρύβεται πίσω από ένα προσωπείο θρασύτητας. Όταν όμως συνειδητοποιεί ότι κανείς δεν πρόκειται να έρθει να τον σώσει, επειδή ολόκληρο το έθνος είναι απορροφημένο παρακολουθώντας αυτό το «ριάλιτι σόου», η ψυχραιμία του αρχίζει να καταρρέει.
Ενώ ο Wordsworth διαβάζει ήρεμα μεγαλόφωνα ένα χωρίο από τη Βίβλο, τα λεπτά περνούν αργά. Κανείς ακόμη δεν έρχεται να σώσει τον Καγκελάριο από τη δύσκολη θέση στην οποία βρίσκεται.
Τελικά ο Καγκελάριος φωνάζει: «Στο όνομα του Θεού, άφησέ με να βγω!»
Ο Wordsworth δίνει στον Καγκελάριο το κλειδί και εκείνος φεύγει τρέχοντας από το δωμάτιο. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα η βόμβα εκρήγνυται, διαμελίζοντας τον Wordsworth.
Φωτογραφία του Burgess Meredith στον ρόλο του Romney Wordsworth από την τηλεοπτική σειρά The Twilight Zone. Το επεισόδιο είναι το «The Obsolete Man» [«Ο απαρχαιωμένος άνθρωπος»].
Όταν ο Καγκελάριος επιστρέφει στο δικαστήριό του, κρίνεται απαρχαιωμένος εξαιτίας της απώλειας της ψυχραιμίας του και της έκκλησής του στο όνομα ενός Θεού που έχει τεθεί εκτός νόμου. Ο Wordsworth, ακόμη και μέσα στον θάνατό του, είναι ο νικητής.
Το επεισόδιο αυτό τελειώνει, όπως πάντοτε, με τη φωνή του Rod Serling:
«Ο Καγκελάριος, ο εκλιπών Καγκελάριος, είχε μόνο εν μέρει δίκιο. Ήταν απαρχαιωμένος, αλλά απαρχαιωμένο είναι και το Κράτος, η οντότητα που εκείνος λάτρευε. Κάθε κράτος, κάθε οντότητα, κάθε ιδεολογία που αποτυγχάνει να αναγνωρίσει την αξία, την αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα του ανθρώπου, αυτό το κράτος είναι απαρχαιωμένο».¹⁰
Σημειώσεις:
1 Bertram Gross, Friendly Fascism: The New Face of Power in America, South End Press, 1980, σ. 3.
2 Llewellyn Rockwell, Jr., Against The State: An Anarcho-Capitalist Manifesto, lewrockwell.com, 2014, σ. 178.
3 Zachary Davies Boren, «The US Is An Oligarchy, Study Concludes», The Telegraph, 16 Απριλίου 2014, http://www.telegraph.co.uk.
4 Zachary Davies Boren, «The US Is An Oligarchy, Study Concludes», The Telegraph, 16 Απριλίου 2014, http://www.telegraph.co.uk.
5 Dwight D. Eisenhower, «Farewell Address», Eisenhower Presidential Library, Museum and Boyhood Home, 17 Ιανουαρίου 1961, http://www.eisenhower.archives.gov/research/online_documents/farewell_address/1961_01_17_Press_Release.pdf.
6 John W. Whitehead, The Change Manifesto: Join the Block by Block Movement to Remake America, Source Books, 2008, σ. 19.
7 Howard J. Wiarda, Corporatism and Comparative Politics: The Other Great Ism, M.E. Sharpe, 1996, σ. 42.
8 Jonathan Lethem, They Live, Soft Skull Press, 2010, σ. 125.
9 Bertram Gross, Friendly Fascism: The New Face of Power in America, South End Press, 1980, σ. 6.
10 Marc Scott Zicree, The Twilight Zone Companion, Bantam Books, 1982, σ. 208.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7
Προσλάβαμε τον Χίτλερ!
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου