ΟΓΔΟΗ ΚΥΡΙΑΚΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗ
Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς
https://svetosavlje.org/omilije/21/
Κατά Ματθαίον 14, 14–22. Περικοπή 58
Ο Ύψιστος Θεός καθετί που δημιουργεί, το δημιουργεί για κάποιον σκοπό. Τίποτε στα έργα Του δεν είναι άσκοπο, περιττό ή πλεονάζον.
Γιατί μερικοί άνθρωποι πορεύονται τόσο άσκοπα και καταγίνονται με τόσες άσκοπες εργασίες; Επειδή δεν γνωρίζουν τον σκοπό της ζωής τους ούτε τον προορισμό της πορείας τους.
Γιατί μερικοί άνθρωποι φορτώνονται με περιττές μέριμνες και μόλις που σέρνονται κάτω από έναν σωρό άχρηστων πραγμάτων; Επειδή δεν γνωρίζουν εκείνο που είναι το μόνο αναγκαίο.
Για να συγκεντρώσει τον διασκορπισμένο ανθρώπινο νου, για να θεραπεύσει τη διαιρεμένη ανθρώπινη καρδιά και για να ενώσει τη διασπασμένη δύναμη του ανθρώπου, γι’ αυτό ο Κύριος Ιησούς υπεδείκνυε στην ανθρωπότητα, από την αρχή έως το τέλος, έναν —και μόνον έναν— σκοπό: τη Βασιλεία του Θεού. Αχ, πώς ο αλλήθωρος άνθρωπος, κοιτάζοντας προς δύο κατευθύνσεις, δεν βλέπει καμία! Αχ, πόσο άσκοπη είναι η ζωή ενός νου που έχει πολλούς σκοπούς! Πόσο αναίσθητη είναι η διαιρεμένη καρδιά! Πόσο ανίσχυρη είναι η διασκορπισμένη δύναμη της θελήσεως!
Ένα μόνο είναι αναγκαίο: η Βασιλεία του Θεού! Προς αυτό το ένα σημείο επιδίωκε ο Θαυματουργός Χριστός να κατευθύνει τα βλέμματα ολόκληρης της ανθρωπότητας. Όποιος ατενίζει αυτό το ένα σημείο, έχει μία σκέψη — τον Θεό· ένα συναίσθημα — την αγάπη· μία επιδίωξη — την προσέγγιση του Θεού. Μακάριος εκείνος που συγκέντρωσε έτσι τον εαυτό του· αυτός έγινε όμοιος με γυάλινο φακό, ο οποίος συγκεντρώνει πλήθος ακτίνων του ήλιου, ώστε να μπορεί να ανάψει φωτιά.
Τα λόγια που είπε ο Κύριος στη Μάρθα: «Μάρθα, Μάρθα, μεριμνάς και αγωνιάς για πολλά, ενώ ένα μόνο είναι αναγκαίο» (Λουκ. 10, 41–42), ειπώθηκαν στην πραγματικότητα ως επίπληξη και ως προειδοποίηση προς ολόκληρη την ανθρωπότητα. Και αυτό το ένα αναγκαίο είναι η Βασιλεία του Θεού (Ματθ. 6, 33). Όλα όσα είπε ο Κύριος και όλα όσα έπραξε κατευθύνονταν προς αυτό το ένα σημείο και προς αυτόν τον ένα σκοπό. Σε αυτό το Ένα σημείο συγκεντρώθηκε όλη η φλόγα που φωτίζει τους οδοιπόρους, οι οποίοι πλανώνται μέσα στις χαράδρες και στις δίνες της πρόσκαιρης ζωής.
Τα πάντα στον Κύριο έχουν σκοπό — δηλαδή τα πάντα κατευθύνονται προς αυτόν τον ύψιστο, τον έναν και μοναδικό σκοπό· τα πάντα είναι κατάλληλα και απολύτως αναγκαία, τόσο τα λόγια που ειπώθηκαν όσο και τα έργα που πραγματοποιήθηκαν. Ποτέ ούτε ένας λόγος περιττός· ποτέ ούτε ένα έργο άσκοπο! Και πόσο καρποφόρα είναι τα λόγια και τα έργα Του! Για εκατομμυριοστή και πάλι για εκατομμυριοστή φορά, κάθε λόγος και κάθε έργο Του εξακολουθεί μέχρι σήμερα να αποδίδει πολλαπλούς καρπούς. Και τι γλυκός, ευωδιαστός και ζωοποιός καρπός!
Γιατί ο Κύριος Ιησούς δεν μετέτρεψε τις πέτρες σε ψωμί τότε που Του το ζήτησε ο Σατανάς, ενώ αργότερα, δύο φορές, όταν ο λαός γύρω Του πεινούσε, δημιούργησε από λίγους άρτους τεράστιες ποσότητες, έτσι ώστε όσα περίσσεψαν να είναι περισσότερα από όσα υπήρχαν στην αρχή του γεύματος; Επειδή το πρώτο θαύμα θα ήταν άσκοπο, περιττό και πλεονάζον, ενώ το δεύτερο είχε σκοπό, ήταν αναγκαίο και κατάλληλο.
Γιατί ο Κύριος Ιησούς δεν θέλησε να δείξει στους Φαρισαίους σημείο από τον ουρανό, όταν εκείνοι Του το ζητούσαν, ενώ σε αναρίθμητες περιστάσεις έδειξε τέτοια σημεία από τον ουρανό, εκείνα τα πρωτοφανή θαύματα επάνω σε ασθενείς, λεπρούς, παράφρονες, φοβισμένους και νεκρούς; Και πάλι, επειδή κάθε σημείο από τον ουρανό ενώπιον των φθονερών και ματαιόδοξων Φαρισαίων θα ήταν άσκοπο, περιττό και πλεονάζον, ενώ στις άλλες περιπτώσεις είχε σκοπό, ήταν αναγκαίο και κατάλληλο.
Γιατί ο Κύριος Ιησούς δεν μετέφερε βουνά από έναν τόπο σε άλλον και γιατί δεν τα έριχνε στη θάλασσα; Μπορούσε να το κάνει, χωρίς καμία αμφιβολία· γιατί λοιπόν δεν το έκανε; Εκείνος που μπορούσε να διατάξει τη φουρτουνιασμένη θάλασσα να γαληνεύσει και τους ανέμους να πάψουν να πνέουν, μπορούσε αναμφίβολα και τα βουνά να μετακινεί και να τα ρίχνει στη θάλασσα. Αλλά ποια ανάγκη υπήρχε γι’ αυτό; Καμία. Γι’ αυτό και ο Κύριος δεν το έκανε. Υπήρχε, όμως, μεγάλη ανάγκη να γαληνεύσει η θάλασσα και να σταματήσουν οι άνεμοι, διότι οι άνθρωποι κινδύνευαν να πνιγούν και φώναζαν για βοήθεια.
Γιατί ο Κύριος Ιησούς δεν μετέτρεπε τη γη σε χρυσό και τα κοράκια σε περιστέρια; Αφού μπορούσε να μετατρέψει το νερό σε κρασί, χωρίς αμφιβολία μπορούσε να κάνει και αυτό. Αλλά προς τι; Δεν υπήρξε ποτέ καμία ανάγκη να μετατρέψει τη γη σε χρυσό και τα κοράκια σε περιστέρια. Υπήρξε, όμως, μεγάλη ανάγκη κάποτε, σε έναν γάμο, να βρεθεί κρασί για τους καλεσμένους. Και για να ικανοποιήσει αυτή την ανάγκη και να σώσει τον οικοδεσπότη από την ντροπή, ο Κύριος μετέτρεψε το νερό σε κρασί.
Μόνον οι διάβολοι και οι αμαρτωλοί απαιτούσαν από τον Χριστό άσκοπα, περιττά και πλεονάζοντα θαύματα. Κοιτάξτε μόνο τι ανοησίες ζητά ο Σατανάς από τον Χριστό: να μετατρέψει στην έρημο τις πέτρες σε ψωμί και να πέσει από το πτερύγιο του Ναού στη γη! Και κοιτάξτε πώς οι πωρωμένοι αμαρτωλοί, οι Φαρισαίοι και οι γραμματείς, οι οποίοι υπήρξαν αυτόπτες μάρτυρες πολλών ωφέλιμων θαυμάτων του Χριστού, ζητούν από Αυτόν και κάποιο άλλο σημείο, κάποιο άσκοπο και περιττό θαύμα, όπως θα ήταν η ρίψη βουνών στη θάλασσα, η μετατροπή της γης σε χρυσό και των κορακιών σε περιστέρια! Γι’ αυτό ο Κύριος απέρριψε τόσο το αίτημα του διαβόλου όσο και το αίτημα των αμαρτωλών. Ποτέ όμως δεν αρνήθηκε να επιτελέσει ένα θαύμα, όταν το θαύμα είχε σκοπό και ήταν αναγκαίο για τη σωτηρία των ανθρώπων.
Και το σημερινό Ευαγγέλιο περιγράφει ένα τέτοιο σκόπιμο και αναγκαίο θαύμα: τον πολλαπλασιασμό των άρτων στην έρημο· όχι όμως σε μια έρημο χωρίς ανθρώπους ή σε μια έρημο όπου βρισκόταν μόνος ο διάβολος, αλλά σε μια έρημο όπου βρίσκονταν ίσως περισσότεροι από δέκα χιλιάδες πεινασμένοι άνθρωποι, διότι αναφέρεται ότι υπήρχαν πέντε χιλιάδες άνδρες μόνο, εκτός από τις γυναίκες και τα παιδιά.
Ο Ιησούς είδε πολύ λαό, τους σπλαχνίσθηκε και θεράπευσε τους αρρώστους τους. Αυτό συνέβη τον καιρό που ο Ιωάννης ο Βαπτιστής θανατώθηκε από τον βασιλιά Ηρώδη. Όταν το άκουσε ο Κύριος Ιησούς, μπήκε σε πλοίο και αναχώρησε μόνος Του σε έρημο τόπο. Και οι τέσσερις Ευαγγελιστές περιγράφουν αυτό το γεγονός, άλλοι με περισσότερες λεπτομέρειες και άλλοι με λιγότερες. Σύμφωνα με τον Ιωάννη, ο Κύριος μπήκε στο πλοίο κοντά στην Τιβεριάδα και διέσχισε τη θάλασσα της Γαλιλαίας, ενώ, σύμφωνα με τον Λουκά, αποβιβάσθηκε στη βορειοδυτική ακτή της θάλασσας και ανέβηκε στο βουνό, στην έρημο κοντά στην πόλη που ονομαζόταν Βηθσαϊδά.
Ο Κύριος συνήθιζε να αποσύρεται συχνά στη μοναξιά, και μάλιστα σε ερημικούς τόπους και σε βουνά. Το έκανε αυτό για τρεις λόγους: πρώτον, για να κάνει μια σύντομη παύση μέσα στην επείγουσα και πολυάσχολη δράση Του, ώστε οι άνθρωποι, τρόπον τινά, να αφομοιώσουν όλη εκείνη τη διδασκαλία που τους είχε αποκαλύψει και όλα εκείνα τα θαύματα που τους είχε δείξει. Δεύτερον, για να δώσει παράδειγμα στους Αποστόλους και σε εμάς ότι είναι απολύτως αναγκαίο να αποσυρόμαστε στη μοναξιά, να εισερχόμαστε στο ταμείο μας (Ματθ. 6, 6) και να παραμένουμε προσευχητικά με την ψυχή μας, έχοντας ως μοναδική συντροφιά τον Θεό. Διότι η μοναξιά και η σιωπή καθαρίζουν, ημερεύουν, γαληνεύουν και ενδυναμώνουν τον άνθρωπο. Και τρίτον, για να μας δείξει ότι ο καλός και αναγκαίος άνθρωπος δεν μπορεί να κρυφτεί πουθενά — «δεν δύναται πόλις κρυβήναι επάνω όρους κειμένη» (Ματθ. 5, 14) — και έτσι να δικαιώσει και να ενθαρρύνει την ερημική ζωή και τον μοναχισμό.
Η ιστορία της Εκκλησίας απέδειξε χιλιάδες φορές ότι κανένας μεγάλος ερημίτης, άνθρωπος της προσευχής ή θαυματουργός δεν μπόρεσε ποτέ να κρυφτεί από τον λαό. Πολλοί διερωτώνται χωρίς λόγο: τι κάνει ο μοναχός στην έρημο; Δεν θα ήταν καλύτερα να βρίσκεται ανάμεσα στον λαό και να ωφελεί τον λαό; Αλλά πώς θα φωτίσει ένα άναφτο κερί; Ο μοναχός παίρνει την ψυχή του σαν άναφτο κερί στην έρημο, στη μοναξιά, για να την ανάψει με τη νηστεία, την προσευχή, τη μελέτη και τον κόπο. Εάν κατορθώσει να την ανάψει, το φως του θα γίνει ορατό σε ολόκληρο τον κόσμο και ο κόσμος θα έρθει προς αυτόν και θα τον βρει, ακόμη κι αν αυτός κρύβεται σε αμμώδεις ερήμους, σε απάτητα βουνά ή σε απρόσιτα σπήλαια. Όχι, ο μοναχός δεν είναι άχρηστος, αλλά μπορεί να είναι για τον λαό ο χρησιμότερος άνθρωπος από όλους τους άλλους ανθρώπους. Αυτό το φανερώνει καθαρά και τούτο το γεγονός με τον Κύριο Ιησού. Μάταια Εκείνος αποσύρθηκε από τον λαό στην έρημο· πλήθος λαού συνέρρεε προς Αυτόν.
Και Εκείνος τους κοίταξε και τους σπλαχνίσθηκε, επειδή ήταν σαν πρόβατα χωρίς ποιμένα. Κάτω, στις πόλεις, οι συναγωγές ήταν γεμάτες από αυτοδιορισμένους ποιμένες, οι οποίοι στην πραγματικότητα ήταν λύκοι με ένδυμα προβάτου. Ο λαός το γνώριζε και το αισθανόταν, όπως γνώριζε και αισθανόταν και το απέραντο έλεος και την αγάπη του Χριστού προς αυτόν. Ο λαός είδε και αισθάνθηκε ότι ο Χριστός ήταν ο μόνος καλός Ποιμένας, ο οποίος με ειλικρινή και πονεμένη καρδιά φρόντιζε γι’ αυτόν. Γι’ αυτό και έσπευσε προς Αυτόν ακόμη και στην έρημο. Και ο Κύριος θεράπευσε τους αρρώστους τους. Ο λαός αισθανόταν την ανάγκη του Χριστού και δεν ζητούσε από Αυτόν θαύματα από κενή περιέργεια, αλλά εξαιτίας μεγάλης ανάγκης και δοκιμασίας. «Και ήρξατο διδάσκειν αυτούς πολλά», λέγει ο άγιος Μάρκος.
Όταν βράδιασε, Τον πλησίασαν οι μαθητές Του και είπαν: «Ο τόπος είναι έρημος και η ώρα έχει ήδη περάσει· απόλυσε τον λαό, για να πάει στα χωριά και να αγοράσει τροφές για τον εαυτό του». Ο Ευαγγελιστής Ματθαίος δεν αναφέρει τι έκανε ο Κύριος τόση ώρα με τον λαό. Λέγει μόνο ότι θεράπευσε τους αρρώστους τους. Ο Ευαγγελιστής Μάρκος, όμως, συμπληρώνει αυτό το κενό, όταν λέγει: «Και ήρξατο διδάσκειν αυτούς πολλά». Βλέπετε πόσο θαυμάσια αλληλοσυμπληρώνονται οι Ευαγγελιστές! Επομένως, ο Κύριος δίδασκε τον λαό μέχρι να νυχτώσει. Αυτό πρέπει να διήρκεσε πολλές ώρες. Μέσα σε τόσο χρόνο εσείς μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το Ευαγγέλιο. Σε εκείνη λοιπόν τη μία περίσταση, ο Κύριος εξέθεσε από τη θεία διδασκαλία Του τόσα, όσα θα μπορούσαν να χωρέσουν σε ολόκληρο το Ευαγγέλιο. Δεν έχει λοιπόν δίκιο ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, όταν λέγει ότι, αν γράφονταν όλα όσα είπε και έκανε ο Κύριος, μόλις που θα χωρούσαν τα βιβλία και σε ολόκληρο τον κόσμο;
Πόσο ελεήμονες είναι οι μαθητές! Ο τόπος είναι έρημος και η ώρα έχει ήδη περάσει. Ο λαός πείνασε· είναι πλέον η έσχατη ώρα να διαλυθούν. Αλλά τα σπίτια τους βρίσκονται μακριά και αυτοί πεινούν πολύ. Ιδού, εδώ βρίσκονται και πολλές γυναίκες και παιδιά. Πρέπει να βρουν τροφή το συντομότερο δυνατόν. Ας πάνε στα γύρω χωριά και ας προμηθευθούν τροφές.
Αλλά μήπως ο Χριστός δεν είναι ελεημονέστερος και σπλαχνικότερος από τους μαθητές Του; Μήπως Εκείνος δεν μπορούσε να σκεφθεί πριν από τους μαθητές ότι ο λαός πεινούσε και ότι είχε ήδη νυχτώσει; Βεβαίως, ο Χριστός είναι ελεημονέστερος και σπλαχνικότερος από τους μαθητές Του και Εκείνος, πριν από αυτούς, είχε σκεφθεί τι χρειαζόταν ο λαός. Ήδη από την αρχή, όπως γράφει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, «επάρας ο Ιησούς τους οφθαλμούς και θεασάμενος ότι πολύς όχλος έρχεται προς αυτόν, λέγει προς τον Φίλιππον· πόθεν αγοράσωμεν άρτους, ίνα φάγωσιν ούτοι;» Όμως η συνομιλία με τον Φίλιππο είχε περάσει και ο λαός συγκεντρώθηκε γύρω από τον Κύριο μαζί με τους ασθενείς του. Ο Κύριος πρώτα θεράπευσε όλους τους ασθενείς και έπειτα συνέχισε να διδάσκει τον λαό. Και αυτό διήρκεσε έως το σκοτάδι. Και μόνον τώρα ήρθε στον νου των Αποστόλων ότι ο λαός πεινούσε και χρειαζόταν τροφή.
Ο Κύριος λοιπόν το είχε προβλέψει από την αρχή, αλλά στη συνέχεια δεν θέλησε σκοπίμως να μιλήσει γι’ αυτό· περίμενε να θέσουν οι ίδιοι οι Απόστολοι το ζήτημα, και μάλιστα για δύο λόγους: πρώτον, για να ενισχύσει τη συμπόνια και το έλεός τους και, δεύτερον, για να φανερωθεί η αδυναμία τους χωρίς Αυτόν. Διότι ο Χριστός τούς είπε: «Δεν χρειάζεται να φύγουν· δώστε τους εσείς να φάνε». Γνώριζε ότι εκείνοι δεν μπορούσαν να τους δώσουν, αλλά το είπε αυτό για να γνωρίσουν πλήρως και να ομολογήσουν την αδυναμία τους. Και εκείνοι Του είπαν: «Δεν έχουμε εδώ παρά μόνο πέντε άρτους και δύο ψάρια». Σύμφωνα με την περιγραφή του Ευαγγελιστή Ιωάννη, ακόμη και αυτή η λίγη τροφή που υπήρχε δεν ήταν δική τους, αλλά ανήκε σε κάποιο παιδί που βρέθηκε εκεί. «Είναι εδώ ένα παιδί, το οποίο έχει πέντε κρίθινους άρτους και δύο ψάρια· αλλά τι είναι αυτά για τόσο πλήθος;» Αυτό ανακοινώνει στον Κύριο ο Ανδρέας, ο Πρωτόκλητος Απόστολος, ο οποίος, μολονότι βρισκόταν περισσότερο καιρό από τους άλλους κοντά στον Χριστό, δεν ήταν ακόμη τέλειος στην πίστη, αφού διερωτάται: «Τι είναι αυτά για τόσο πλήθος;»
Οι άρτοι ήταν κρίθινοι, πράγμα που επίσης δεν είναι τυχαίο. Από αυτό πρέπει να διδαχθούμε, όπως λέγει ο πάνσοφος Χρυσόστομος, να είμαστε ικανοποιημένοι με απλή τροφή και να μην είμαστε εκλεκτικοί, διότι, λέγει, «η φιληδονία είναι μητέρα όλων των ασθενειών και των παθημάτων».
«Φέρτε τα εδώ σε μένα», διέταξε ο Κύριος τους μαθητές. Τώρα πλέον ήρθε η δική Του σειρά. Ο λαός ήταν ανήμπορος να βρει τροφή για τον εαυτό του· οι Απόστολοι επίσης ομολόγησαν την αδυναμία τους να βοηθήσουν τον λαό. Τώρα μόλις είχε έρθει η δική Του ώρα· τώρα η κατάσταση είχε ωριμάσει για το θαύμα.
Και πρόσταξε τον λαό να καθίσει στο χορτάρι· κατόπιν πήρε εκείνους τους πέντε άρτους και τα δύο ψάρια, ύψωσε το βλέμμα Του προς τον ουρανό, τα ευλόγησε και, αφού τα έκοψε, τα έδωσε στους μαθητές Του, και οι μαθητές στον λαό. Γιατί ο Κύριος Ιησούς ύψωσε πρώτα το βλέμμα Του προς τον ουρανό; Δεν το έκανε αυτό κατά την επιτέλεση τόσων ισχυρών θαυμάτων, όπως ήταν το άνοιγμα των ματιών των τυφλών, ο καθαρισμός των λεπρών, η εκδίωξη των πονηρών πνευμάτων από τους ανθρώπους, η κατασίγαση της θάλασσας και των ανέμων, η μετατροπή του νερού σε κρασί, ακόμη και ορισμένες αναστάσεις νεκρών. Γιατί λοιπόν, κατ’ εξαίρεση σε αυτή την περίπτωση, ύψωσε το βλέμμα Του προς τον ουρανό, προς τον ουράνιο Πατέρα Του;
Πρώτον, για να φανερώσει ενώπιον ενός τόσο μεγάλου πλήθους λαού την ενότητα του θελήματός Του με το θέλημα του Πατέρα και, με αυτόν τον τρόπο, να ανατρέψει τις κακόβουλες συκοφαντίες των Φαρισαίων, ότι δήθεν επιτελεί όλα τα θαύματα με τη δύναμη των δαιμόνων. Δεύτερον, για να δώσει, ως άνθρωπος, στον κόσμο παράδειγμα ταπεινώσεως ενώπιον του Θεού και ευγνωμοσύνης για όλα τα αγαθά που προέρχονται από τον Θεό. Παρόμοιο παράδειγμα μας έδωσε και κατά τον Μυστικό Δείπνο: αφού ευλόγησε, ευχαρίστησε και έκοψε τον άρτο (Ματθ. 26, 26· Λουκ. 22, 17). Ευχαρίστησε τον ουράνιο Πατέρα Του και ευλόγησε τον άρτο ως δώρο του Θεού. Έτσι και εμείς πρέπει σε κάθε γεύμα, όσο λιτό και αν είναι, να προσφέρουμε στον Θεό ευχαριστία και δοξολογία γι’ αυτό και να ευλογούμε το δώρο Του. Τρίτον, για να εκφράσει, ως Θεός, κατά τον πολλαπλασιασμό των άρτων, ο οποίος είναι εντελώς όμοιος με νέα δημιουργία, την ενότητα της δυνάμεως της Τριάδος μέσα στην ενότητά Της, η οποία μόνο ως τέτοια δημιουργεί. Ο Πατήρ, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα —η ομοούσια και αδιαίρετη Τριάδα— είναι ο Δημιουργός όλων όσα υπάρχουν.
Ο ίδιος ο Κύριος Ιησούς έκοψε με τα χέρια Του τον άρτο. Γιατί το έκανε αυτό; Γιατί δεν διέταξε τους μαθητές να τον κόψουν εκείνοι; Για να φανερώσει την αγαθή Του θέληση να παραθέσει γεύμα στον λαό και την υπερβολικά μεγάλη αγάπη Του προς τους ανθρώπους. Και για να διδάξει με αυτό και εμάς ότι, όταν ελεούμε και προσφέρουμε δώρα, πρέπει να τα προσφέρουμε με φροντίδα και αγάπη, όπως έκανε και Εκείνος.
Και έφαγαν όλοι και χόρτασαν· και συγκέντρωσαν από τα περισσεύματα των τεμαχίων δώδεκα γεμάτα κοφίνια. Εκείνοι δε που έφαγαν ήταν περίπου πέντε χιλιάδες άνδρες, εκτός από τις γυναίκες και τα παιδιά. Ιδού θαύμα επάνω από τα θαύματα και δόξα επάνω από κάθε δόξα! Ακόμη και αν πέντε χιλιάδες άνδρες —εκτός από τις γυναίκες και τα παιδιά— έπαιρναν μόνον από μία μπουκιά, τόση όση παίρνει κανείς από το αντίδωρο στην εκκλησία, και πάλι οι πέντε άρτοι δύσκολα θα επαρκούσαν. Και όμως, ιδού: έφαγαν όλοι και χόρτασαν, και περίσσεψαν δώδεκα γεμάτα κοφίνια! Εάν επρόκειτο για κάποια οφθαλμαπάτη, δεν θα λεγόταν: «και χόρτασαν». Και αν ακόμη μπορούσε κανείς να εξαπατήσει κάποιον, ώστε να του φαίνεται ότι τρώει, δεν μπορεί με μια απάτη να χορτάσει έναν πεινασμένο. Εάν επρόκειτο για κάποια οφθαλμαπάτη, από πού προήλθαν τα δώδεκα γεμάτα κοφίνια με τα περισσεύματα; Όχι, όχι· μόνον άνθρωποι πωρωμένοι μέσα στην αμαρτία μπορούν να το ονομάσουν οφθαλμαπάτη. Αντιθέτως, αυτό ήταν πραγματικότητα, όπως πραγματικότητα είναι και ο ζωντανός Θεός.
Παρατηρήστε ακόμη ότι, κατά το θαύμα αυτό, κανείς δεν τολμά να αντιλέξει ή να το ερμηνεύσει με κάποιες ανόητες εξηγήσεις, όπως έκαναν οι Φαρισαίοι με άλλα θαύματα. Όχι μόνο κανείς δεν λέγει τίποτε εναντίον του, αλλά, όταν είδαν το θαύμα που έκανε ο Ιησούς, έλεγαν: «Αυτός είναι αληθινά ο Προφήτης που πρόκειται να έλθει στον κόσμο» (Ιωάν.). Ακόμη περισσότερο, θέλησαν να Τον αρπάξουν και να Τον κάνουν βασιλιά. Τόσο τεράστια εντύπωση προκάλεσε στον λαό αυτό το πραγματικά πανίσχυρο έργο του Χριστού! Πότε έκανε ποτέ κανείς κάποιον απατεώνα βασιλιά; Εδώ όμως πρόκειται για πραγματικότητα και αλήθεια, και ο λαός, ενθουσιασμένος από αυτή την πραγματικότητα και την αλήθεια, θέλησε να εξαναγκάσει τον Χριστό να γίνει βασιλιάς του. Και αυτό θα συνέβαινε, εάν ο Χριστός δεν αποσυρόταν και δεν ματαίωνε έτσι την πρόθεση του ενθουσιασμένου λαού.
Και αμέσως ο Ιησούς ανάγκασε τους μαθητές Του να μπουν στο πλοίο και να προχωρήσουν πριν από Αυτόν προς την απέναντι όχθη, ώσπου Εκείνος να απολύσει τον λαό. Δεν είναι παράξενο το ότι ο Χριστός αναγκάζει τους μαθητές Του να μπουν στο πλοίο και να προχωρήσουν χωρίς Αυτόν; Γιατί το κάνει; Πρώτον, εξαιτίας εκείνου που είχε ήδη συμβεί και, δεύτερον, εξαιτίας εκείνου που επρόκειτο να συμβεί. Ας αποχωρισθούν το συντομότερο από τον λαό και ας συλλογισθούν και ας συζητήσουν μόνοι τους το μεγάλο θαύμα του πολλαπλασιασμού των άρτων. Και ας ανοιχθούν στη θάλασσα, όπου σύντομα ο Κύριος Ιησούς θα εμφανισθεί ενώπιόν τους με ένα νέο, πρωτοφανές θαύμα: βαδίζοντας επάνω στο νερό σαν να ήταν ξηρά.
Ο Κύριος προγνώριζε τι επρόκειτο να συμβεί και τι επρόκειτο να κάνει. Οι μαθητές, χωρίς να προβλέπουν τίποτε και ασφαλώς απορώντας γιατί ο Κύριος τους ανάγκαζε να φύγουν, Τον άφησαν μαζί με τον λαό, κατέβηκαν από το βουνό προς τη θάλασσα και ανοίχθηκαν στο πέλαγος. Αναμφίβολα, ένας ακόμη λόγος για τον οποίο απομάκρυνε τόσο βιαστικά τους μαθητές από το πλήθος ήταν ότι ο Κύριος ήθελε να τους προφυλάξει από την υπερηφάνεια ενώπιον του λαού και από την καύχηση ότι, ιδού, αυτοί ήταν δήθεν οι οπαδοί και οι ακόλουθοι ενός τέτοιου πρωτοφανούς Θαυματουργού! Όπως θέλησε να τους διδάξει την ταπείνωση λέγοντάς τους: «Δώστε τους εσείς να φάνε», έτσι και τώρα, απομακρύνοντάς τους, θέλει να τους προφυλάξει από την υπερηφάνεια και την έπαρση εξαιτίας Εκείνου, του Διδασκάλου τους.
Και τέλος, θέλει να γνωρίσουν την απέραντη πραότητα και ταπείνωσή Του ενώπιον του Θεού, βλέποντάς Τον, ύστερα από ένα τόσο μεγαλειώδες θαύμα, να αποσύρεται στη μοναξιά για προσευχή. Δεν ήταν ανάγκη να τους το πει ρητά, διότι ήταν ήδη αρκετά εξοικειωμένοι με τον τρόπο Του και με τη συνήθειά Του να αποσύρεται συχνά στη μοναξιά για να προσευχηθεί. Άλλωστε, δεν είχε απομακρυνθεί εκείνη ακριβώς την ημέρα στην έρημο, για να μείνει μόνος, ύστερα από την είδηση του φρικτού θανάτου του Ιωάννη του Προδρόμου; Ας δουν οι μαθητές ότι Εκείνος δεν ξέχασε γιατί είχε εξέλθει στην έρημο· και προπάντων ας δουν και ας κατανοήσουν ότι το μεγάλο έργο που επιτέλεσε αιφνιδίως, καθώς και όλοι οι έπαινοι και οι δοξολογίες του κατάπληκτου λαού, δεν κλόνισαν καθόλου την ειρήνη της ψυχής Του και την πραότητά Του ούτε μπόρεσαν να Τον αποτρέψουν από την πρόθεσή Του να μείνει μόνος στην προσευχή.
Ολόκληρο αυτό το γεγονός της προσφοράς άρτων και ψαριών στον λαό, όπως και ο αριθμός των άρτων και των ψαριών και ο αριθμός των κοφινιών με τα περισσεύματα, έχει και ένα βαθύτερο, μυστηριακό και εσωτερικό νόημα. Πριν από τον θάνατό Του, ο Κύριος ονόμασε τον ευλογημένο άρτο σώμα Του. Εδώ, είναι αλήθεια, δεν το κάνει με λόγια, αλλά με τον αριθμό των άρτων. Ο αριθμός πέντε δηλώνει τις πέντε σωματικές αισθήσεις, και οι πέντε αισθήσεις αντιπροσωπεύουν ολόκληρο το σώμα. Το ψάρι δηλώνει τη ζωή. Κατά τους πρώτους αιώνες της Εκκλησίας ο Χριστός απεικονιζόταν με τη μορφή ψαριού, όπως μπορεί κανείς να δει ακόμη και σήμερα στις αρχαίες χριστιανικές κατακόμβες και στα καταφύγια. Ο Χριστός, λοιπόν, θα προσφέρει στους ανθρώπους ως τροφή το σώμα Του και τη ζωή Του.
Γιατί όμως υπήρχαν δύο ψάρια; Επειδή ο Κύριος προσφέρθηκε ως θυσία τόσο κατά την επίγεια ζωή Του όσο και εξακολουθεί να προσφέρεται μέσα στην Εκκλησία Του, μετά την Ανάστασή Του, έως και σήμερα. Τι σημαίνει το ότι ο ίδιος προσωπικά κόβει τον άρτο; Σημαίνει ότι προσφέρει τον εαυτό Του ως θυσία για τη σωτηρία των ανθρώπων με τη δική Του ελεύθερη και αγαθή θέληση. Γιατί έδωσε στους Αποστόλους να μοιράσουν τον άρτο και τα ψάρια στον λαό; Επειδή αυτοί θα μεταφέρουν πραγματικά τον Χριστό σε ολόκληρο τον κόσμο και θα Τον μοιράζουν στους λαούς ως ζωοποιό τροφή. Τι σημαίνει το ότι περίσσεψαν ακριβώς δώδεκα κοφίνια άρτου; Δηλώνει την αφθονία του καρπού του αποστολικού μόχθου. Η συγκομιδή κάθε Αποστόλου θα είναι ασυγκρίτως μεγαλύτερη από τον σπόρο που σπάρθηκε, όπως κάθε κοφίνι περιείχε περισσότερο άρτο από εκείνον που έφαγαν οι πεινασμένοι και χόρτασαν.
Όμως όλα αυτά τα μυστήρια είναι απύθμενα και ανεξάντλητα. Ποιος τολμά να σκύψει υπερβολικά επάνω από το βάθος τους; Ποιος θα τολμήσει, μέσα σε αυτή τη θνητή ζωή, να κατεβεί έως τον πυθμένα τους; Ας είναι αρκετά και όσα μόλις υπαινιχθήκαμε για εκείνους στους οποίους είναι γλυκό να διαβάζουν και να ακούνε το Ευαγγέλιο. Από τη γλυκύτητα του Ευαγγελίου μεθούν ακόμη και οι άγγελοι. Όσο περισσότερο ο άνθρωπος το διαβάζει, όσο περισσότερο το συλλογίζεται προσευχητικά και όσο περισσότερο ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με αυτό, τόσο περισσότερο ανοίγονται τα βάθη του και ευωδιάζουν οι γλυκύτητές του.
Γι’ αυτό, στον Κύριο Ιησού Χριστό ας είναι η δόξα και η ευχαριστία, μαζί με τον άναρχο Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα —την ομοούσια και αδιαίρετη Τριάδα— τώρα και πάντοτε, σε όλο τον χρόνο και σε όλη την αιωνιότητα. Αμήν.
(Το γεγονός αυτό του θαυματουργικού πολλαπλασιασμού των άρτων με τη θεία δύναμη του Χριστού μνημονεύεται στην υπέροχη ευχή κατά την τελετή της Αρτοκλασίας.)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου