Πηγή: Italicum
Η πρώτη επαφή της ιταλικής νεολαίας με την αγγλοσαξονική αντικουλτούρα ήταν οι διασκευές τραγουδιών από τοπικά συγκροτήματα των Animals και των Procol Harum.
Φυσικά, οι όμορφοι στίχοι του Έρικ Μπέρντον, στην ιταλική μετάφραση, αποδεικνύονται κοινότοπες ιστορίες αγάπης, αλλά δεν παύει να είναι μια επαφή.
Το 1966 ο Gianni Morandi κυκλοφόρησε το "C'era un ragazzo", αλλά μόλις στα τέλη της δεκαετίας του '60 έγιναν δημοφιλείς οι Beatles και οι Rolling Stones, και μαζί τους οι Led Zeppelin, Jimi Hendrix, Pink Floyd κ.λπ.
Αυτό όμως που χαρακτηρίζει την ιταλική μουσική και αντικουλτούρα σκηνή, από μια σημαντική μειοψηφία, είναι η υιοθέτηση της Progressive: King Crimson, Genesis, Van Der Graaf Generator, κ.λπ.
Το progressive είναι από μόνο του μια μορφή ψυχεδελισμού, αλλά απέχει πολύ από τον κλασικό ψυχεδελικό της Δυτικής Ακτής.
Προσφέρει γοτθική, παραμυθένια, επική ατμόσφαιρα ή διαστρεβλώνει κομμάτια κλασικής μουσικής.
Το πιο διάσημο συγκρότημα θα γινόταν οι Genesis, οι οποίοι έκαναν το ντεμπούτο τους στην Ιταλία στη Φλωρεντία στο κλαμπ "Banana Moon". Αλλά για τους οπαδούς της progressive rock, το cult συγκρότημα είναι οι King Krimson.
Το πρώτο τους άλμπουμ, με τον εμβληματικό «shizoid man», είναι ροκ προσανατολισμένο, αλλά στη συνέχεια θα προτείνουν μια συμφωνική ποπ αξιοσημείωτης ομορφιάς.
Δίνεται μεγάλη σημασία στην εκτελεστική ικανότητα.
Ο συγγραφέας θυμάται ότι οι κατατάξεις καταρτίζονταν στα σχολεία.
Μια άλλη πτυχή της εποχής είναι η ετερόδοξη ανάγνωση της λεγόμενης καταραμένης λογοτεχνίας.
Ο Μποντλέρ και ο Ρεμπώ διαβάζονται όχι λιγότερο από τον Κερουάκ ή τον Γκίνσμπεργκ.
Υπάρχει όμως και μια πολιτική πτυχή με τον δικό της τρόπο.
Οι δημιουργοί των περιοδικών «Re nudo» και «Stampa alternativa», βαθιά βυθισμένοι στην αντικουλτούρα του εξωτερικού, κατάφεραν με λαμπρό τρόπο να την προσαρμόσουν στην ιταλική κατάσταση, η οποία είδε πολλούς νέους να εντάσσονται στην αυθόρμητη οργάνωση Lotta Continua.
Με το σύνθημα «η μουσική είναι δική μας, το εισιτήριο είναι δωρεάν», καταφέρνουν να εμπλέξουν νέους από εξτρεμιστικές και μη εξτρεμιστικές οργανώσεις στην «επανάσταση» σε συναυλίες ποπ μουσικής.
Ένα άλλο σύνθημα είναι «η μαριχουάνα είναι ακίνδυνη, ο νόμος όχι», το οποίο έχει οδηγήσει στην εξάπλωση της χρήσης κάνναβης ακόμη και μεταξύ των νέων της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς.
Όλα αυτά συμβάλλουν σε μια διαδικασία απολογικοποίησης που θα κορυφωθεί με το κίνημα του '77, το οποίο, πέρα από την αμφισβήτηση των ακρωνυμίων, θα εκφράσει μια άσκοπη και μηδενιστική βία, και όχι τυχαία θα ακολουθήσουν τα χρόνια της ηρωίνης.
Το πιο σεβαστό συγκρότημα θα είναι οι Velvet Underground (η παραγωγή τους χρονολογείται από τη δεκαετία του 1960) με το εμβληματικό τους "Heroin". Το τραγούδι είναι στην πραγματικότητα η ιστορία ενός διαλυμένου βετεράνου του Βιετνάμ που βρίσκει παρηγοριά στην ηρωίνη, αλλά εκλαμβάνεται ως απολογητικό.
Οι εικόνες των Velvet Underground απεικονίζουν μια Νέα Υόρκη που κατοικείται από ναρκομανείς πόρνες, εμπόρους ναρκωτικών εθισμένους στις αμφεταμίνες και σαδιστές τραβεστί. Επομένως, απέχουμε πολύ από την καλιφορνέζικη μυθολογία (για να μην επαναλαμβάνομαι σε αυτό το θέμα, θα ήθελα να σας παραπέμψω στο βιβλίο μου "Ναρκωτικά και Αντικουλτούρα", που αναπαράγεται παρακάτω).
Σήμερα, η ηρωίνη αποτελεί προνόμιο μιας χούφτας επιζώντων εθισμένων άνω των 50 ετών, καθώς και κάθε είδους περιπλανώμενων ατόμων.
Για τις τοπικές μαφίες μας, η κοκαΐνη είναι η μεγάλη επιχείρηση σήμερα.
Η εποχή της παραμονής έξω έχει τελειώσει και στοχεύουμε σε μια απεγνωσμένη παραμονή μέσα.
Ναρκωτικά και αντικουλτούρα, χθες και σήμερα
Είναι σημαντικό ότι ένας αυξανόμενος αριθμός ανθρώπων, χωρίς καμία θρησκευτική πίστη, δίνει μεγαλύτερη προσοχή από ό,τι στο πρόσφατο παρελθόν στις θέσεις και τις αναλύσεις της Καθολικής Εκκλησίας, πιθανώς βλέποντας σε αυτήν την τελευταία αξιόπιστη αυθεντία που παρέχει μια ουσιαστική απάντηση στο κενό που μας περιβάλλει.
Με μια πολιτική τάξη που ουσιαστικά ενδιαφέρεται για την εξασφάλιση της επιβίωσής της, η Εκκλησία της Ρώμης έχει επισημάνει την εξαιρετικά σοβαρή κοινωνική, ηθική και πνευματική κατάσταση στην οποία βρίσκεται η ευρωπαϊκή ήπειρος.
Ένα σαφές σύμπτωμα, όπως έχει επανειλημμένα τονίσει ο Πάπας Φραγκίσκος, είναι η εξάπλωση της χρήσης ναρκωτικών, ακόμη και σε κοινωνικά πρόσωπα που μέχρι τώρα δεν είχαν καμία εμπλοκή σε τέτοια ζητήματα.
Ωστόσο, όπως συνιστούν οι επαγγελματίες του κλάδου, κατά την προσέγγιση αυτού του θέματος, είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη οι αλλαγές που έχουν συμβεί με την πάροδο του χρόνου. Τα στερεότυπα του «τοξικομανή» που αναπτύχθηκαν κατά τη δεκαετία του 1980 δεν ισχύουν πλέον σήμερα. Το βασικό εύρημα είναι η επικράτηση της χρήσης κοκαΐνης έναντι της ηρωίνης. Αυτό θα αντιπροσώπευε μια μετατόπιση από τη νοοτροπία «μένουμε έξω» σε μια νοοτροπία «μένουμε μέσα». Με άλλα λόγια, η κοκαΐνη, η οποία παράγει την μοιραία ψευδαίσθηση της βελτιστοποίησης της απόδοσης, θα ήταν πιο κατάλληλη σε μια κοινωνία επιτυχίας με κάθε κόστος. Κάτι που, παρεμπιπτόντως, δεν εξηγεί την ευρεία χρήση της κάνναβης, της κατεξοχήν ουσίας «έξοδος».
Μια αποτελεσματική μεταφορά για αυτή τη μετάβαση προσφέρει η όμορφη ταινία του Μπράιαν Ντε Πάλμα «Ο Δρόμος του Καρλίτο». Η ταινία, που διαδραματίζεται στη Νέα Υόρκη της δεκαετίας του 1980, αφηγείται την ιστορία ενός θρυλικού Πορτορικανού εμπόρου ηρωίνης, ο οποίος, χάρη στην ικανότητα του δικηγόρου του, ενός εξαρτημένου από την κοκαΐνη, καταφέρνει να βγει γρήγορα από τη φυλακή. Σε αυτό το σημείο, ο δικηγόρος του προσφέρει την ευκαιρία να διαχειριστεί το δικό του κλαμπ, την οποία ο Καρλίτο, από ευγνωμοσύνη, δέχεται. Ωστόσο, αηδιασμένος από τη νέα επιθετικότητα των εθισμένων στην κοκαΐνη που τον περιβάλλει, αναλογίζεται: «Πού πήγε όλη αυτή η μαριχουάνα που καπνίζαμε;»
Θα χάσει τη ζωή του στα χέρια ενός νεαρού βαρόνου κοκαΐνης από το Μπρονξ. Ένα βράδυ, είχε εμφανιστεί στο κλαμπ για να αποτίσει φόρο τιμής στον σπουδαίο Καρλίτο και να του προσφέρει μια εξαιρετική προσφορά. Σε απάντηση, ξυλοκοπήθηκε και πετάχτηκε έξω από το κλαμπ. Αυτό, φυσικά, θα σήμαινε το τέλος για τον Καρλίτο.
Αλλά η χρήση ηρωίνης, που προς το παρόν περιορίζεται σε περιθωριοποιημένες ομάδες (ειδικά σε εκείνες που έχουν σκύλους), ανακάμπτει σιγά σιγά. Συνθήκες κοινωνικής απελπισίας σίγουρα δεν λείπουν, αλλά αυτό, όπως και με την κοκαΐνη, εξαρτάται και από την επιθετικότητα της προσφοράς: οι πλούσιες ιταλικές μαφίες αγοράζουν τεράστιες ποσότητες ναρκωτικών, οι οποίες, δεόντως κομμένες, φτάνουν στην αγορά σε προσιτές τιμές (γύρω στα μέσα της δεκαετίας του 1980).
Το φαινόμενο, αν και λιγότερο έντονο από ό,τι στο παρελθόν, δεν διαφεύγει της προσοχής των πολιτικών δυνάμεων.
Η δεξιά κατηγορεί την αριστερά ότι ανέχεται μια κουλτούρα χρήσης ναρκωτικών, ενώ η αριστερά κατηγορεί τη δεξιά ότι έχει εμμονή με απαγορευτικές πολιτικές που το μόνο που κάνουν είναι να γεμίζουν τις φυλακές με ναρκομανείς.
Και τα δύο περιέχουν μερικές αλήθειες. Σίγουρα, ιστορικά μιλώντας, ήταν οι ηγέτες της Lotta Continua και στη συνέχεια της Autonomia Operaia που πρώτοι διατύπωσαν τη θεωρία για τον ξυλοδαρμό των «εμπόρων θανάτου», γνωρίζοντας ότι η ηρωίνη άρχιζε να κυκλοφορεί σε κύκλους κοντά στο «κίνημα». Φυσικά, πολλοί από τους επιλεγμένους επιτιθέμενους (στην πραγματικότητα, οι περιπτώσεις σωματικής επίθεσης ήταν σπάνιες) θα γίνονταν οι ίδιοι ναρκομανείς, σύμφωνα με το πνεύμα της εποχής. Στην πραγματικότητα, ακόμη και η ακροδεξιά πλήρωσε το τίμημά της για τον «σκοπό»: σε μικρές πόλεις όπως η Φλωρεντία, μπορούσε κανείς να δει δεξιούς και αριστερούς εξτρεμιστές να επανασυνδέονται αγοράζοντας ηρωίνη στις ίδιες πλατείες από τους ίδιους απολιτικούς εμπόρους.
Πιο εύλογο είναι ότι οι νεοσυντηρητικοί της εποχής Ρίγκαν απέδωσαν την ευρεία κυκλοφορία των ναρκωτικών στη διείσδυση της αντικουλτούρας, η οποία είχε υπονομεύσει τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά του αμερικανικού ατομικισμού με ηδονιστική έννοια.
Ωστόσο, αυτή η θέση, όπως καταδεικνύει το έργο του Lasch, δεν εξηγεί πώς η αντικουλτούρα αντικειμενικά αποτελεί μια στιγμή μέσα σε ένα γενικότερο κίνημα που στοχεύει στην κατάρρευση περαιτέρω περιορισμών στην κατανάλωση. Επιτίθεται στον ρατσισμό, τον σεξισμό και τον εθνικισμό της μεσαίας τάξης. Αλλά ο τελευταίος ενσαρκώνει επίσης τα υπολείμματα της πουριτανικής ηθικής της θυσίας και της απαίτησης για την εκπλήρωση της επιθυμίας, η οποία, όπως παρατήρησε ο Keynes στην εποχή του, αποτελεί σοβαρό εμπόδιο στην κατανάλωση. Με αυτή την έννοια, η αντικουλτούρα αποτύπωσε τις βαθιές ανάγκες του καπιταλισμού της εποχής. Εξ ου και η αφομοίωσή της στα διαχρονικά έθιμα.
Τη δεκαετία του 1970, η Καλιφόρνια είχε ήδη μεταμορφωθεί σε μια τεράστια αγορά θεραπειών που στοχεύουν στην ψυχική και σωματική ευεξία, υποκατάστατα των ψυχοφυσικών αναζητήσεων της underground σκηνής. Σήμερα, πολλοί νέοι ντύνονται σαν φρικιά της δεκαετίας του 1970 και καπνίζουν κάνναβη χωρίς να αισθάνονται παραβάτες ή να θεωρούνται ως τέτοιοι, ενώ κάθε μεγάλος μουσικός επιχειρηματίας γνωρίζει ότι για να κάνεις μια επικερδή επιχείρηση, πρέπει να αρπάξεις τον Bruce Springsteen ή ό,τι έχει απομείνει από τους Pink Floyd ή τους Rolling Stones.
Κάτι που, φυσικά, δεν αλλάζει το γεγονός ότι η αντικουλτούρα θεωρούνταν ανατρεπτική: στα τέλη της δεκαετίας του 1960, αναδύθηκε το κίνημα των γιάπιων του Τζέρι Ρούμπιν, εγκαταλείποντας τον πασιφισμό των χίπις υπέρ ενός συγκεχυμένου αλλά ριζοσπαστικού αντικαπιταλισμού. Συνάντησε επίσης τον μαύρο εξτρεμισμό.
Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι οι θεωρητικοί της αντικουλτούρας δεν έχουν ποτέ υποστηρίξει την υπερβολική χρήση οποιουδήποτε ναρκωτικού. Αυτό που εξετάζουν είναι αποκλειστικά η χρήση κάνναβης και λυσεργικού οξέος (LSD) με μοναδικό σκοπό την λεγόμενη «επέκταση της συνείδησης». Σε αυτό το έδαφος, μεταξύ άλλων, συμβαίνει η δημιουργικά λανθασμένη συνάντηση με την ινδική πνευματικότητα.
Αυτός ο ψυχεδελισμός στη συνέχεια εκφυλίστηκε σε μια τάση για αλλαγή των καταστάσεων της συνείδησης αυτοσκοπού, σε σημείο που να μεταφέρει, σε ένα συγκεκριμένο κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο, μια μεταστροφή στον παράδεισο, ήταν πρώτα και κύρια η εμπειρία μιας μυριάδας ατόμων σε παγκόσμια κλίμακα. Είναι σημαντικό, ωστόσο, ότι ένας καλλιτέχνης όπως ο Μπομπ Ντίλαν βλέπει στην εμπειρία του LSD την απάντηση σε μια υπαρξιακή δυσφορία και όχι σε μια γνωστική ανάγκη. Γράφει και τραγουδάει: «Γεια! Κύριε Ντέφι, παίξτε μου ένα τραγούδι, δεν νυστάζω και δεν υπάρχει μέρος που να πάω».
Υπάρχει, άλλωστε, μια σκοτεινή, παρακμιακή εκδοχή της αντικουλτούρας που αναπτύχθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1960, ιδιαίτερα στη Νέα Υόρκη. Φαίνεται πολύ μακριά από την ψυχεδελική αισιοδοξία της Καλιφόρνια και πιο κοντά στην παράδοσή μας της καταραμένης ποίησης. Η πρόκληση που ανέπτυξε το underground κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης συνίστατο στην σκηνοθεσία ενός φανταστικού που κατοικούνταν από ακραίους χαρακτήρες: εγκαταλελειμμένες πόρνες, ναρκομανείς και βετεράνους του Βιετνάμ, αποκλίνοντες κάθε είδους, όλοι χαμένοι στη μητροπολιτική μοναξιά.
Αυτή είναι η Νέα Υόρκη που περιέγραψε ο ποιητής και μουσικός Λου Ριντ (που απεβίωσε πρόσφατα) και οι Velvet Underground. Τα τραγούδια τους, γραμμένα στα τέλη της δεκαετίας του 1960, θα είχαν απήχηση καθ' όλη τη διάρκεια της επόμενης δεκαετίας, όταν μια γενιά πρόθυμη να ταυτιστεί με μηδενιστικά συναισθήματα αναδύθηκε στην αμερικανική κοινωνία.
Είναι δύσκολο να εκφράσει κανείς κατηγορηματικές απόψεις για όλα αυτά, όπως ακριβώς είναι εξίσου δύσκολο να ξεφύγει κανείς από την αίσθηση ότι η τέχνη του Λου Ριντ εκπληρώνει το κάλεσμα μιας γενιάς.
Οι συναυλιακές του περιπέτειες στην Ιταλία ήταν σημαντικές: εκδιωγμένος από τη σκηνή του Μιλάνου στα μέσα της δεκαετίας του 1970 από αριστερούς εξτρεμιστές που τον κατηγόρησαν ως «ναζί», επέστρεψε στη χώρα μας, δίνοντας μια θριαμβευτική συναυλία στην πόλη της Φλωρεντίας το 1980, τη χρονιά που η ηρωίνη βρισκόταν στο απόγειο της διάδοσής της.
Μιλώντας για την «τοξική δεκαετία του '80», θεωρούμε σωστό να θυμηθούμε ένα φαινόμενο, που τότε συστηματικά αποσιωπήθηκε από τα μέσα ενημέρωσης, δηλαδή το γεγονός ότι ένας σημαντικός αριθμός χρηστών ναρκωτικών (συγκεντρωμένοι κυρίως στην πόλη της Φλωρεντίας) αναζήτησαν διέξοδο εντασσόμενοι στο Soka Gakkai, την ισχυρή ιαπωνική βουδιστική αίρεση που συνδέεται με τον κλήρο του Nichiren Shoshu (ο οποίος πρόσφατα την αφόρισε).
Το Soka Gakkai, ας θυμηθούμε, έχει ως στόχο τη διάδοση των διδασκαλιών του μοναχού Nichiren, οι οποίες με τη σειρά τους βασίζονται στο έργο του Tien Tai, του υψηλότερου και πιο εξελιγμένου συστήματος σκέψης που ανέπτυξε ο κινεζικός Βουδισμός.
Παρεμπιπτόντως, ο Νίτσιρεν, λόγω της συνεχούς καταγγελίας των σύγχρονων αιρέσεων, θεωρείται το μόνο παράδειγμα μισαλλοδοξίας στο βουδιστικό σύμπαν. Στην πραγματικότητα, μπορεί κανείς να αμφισβητήσει την υποτιθέμενη μισαλλοδοξία του Νίτσιρεν, αλλά σίγουρα όχι τη μοναδικότητά του: κατά τον μακρύ ιαπωνικό Μεσαίωνα, οι μοναχοί δεν δίσταζαν να οπλιστούν για να επιβάλουν τις διαφορετικές ερμηνείες τους για τον Βουδισμό.
Σε κάθε περίπτωση, ο Βουδισμός είναι μια θρησκεία σε παρακμή, ακόμη και στην Άπω Ανατολή, όπου βρίσκεται υπό την πίεση του Ισλάμ. Μεταξύ των χωρών που έχουν σημασία, επιβιώνει στην Ιαπωνία, όπου οι διάφορες αιρέσεις αριθμούν εκατομμύρια πιστούς. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Daisaku Ikeda, νυν πρόεδρο του Soka Gakkai, η Ιαπωνία είναι στην πραγματικότητα μια κολασμένη γη που κατοικείται από υπερπαραγωγούς και υπερκαταναλωτές, οι οποίοι δεν βρίσκουν πλέον χρόνο για προσευχή και διαλογισμό. Υπάρχει περισσότερο βουδιστικό πνεύμα, παρατηρεί διακριτικά, στη μετριοπάθεια των σουκ των ισλαμικών πόλεων.
Ωστόσο, και το Ισλάμ είναι μια θρησκεία, από καθαρά πνευματική άποψη, σε κρίση. Στις τρέχουσες μορφές του, μοιάζει με ιδεολογία ή λειτουργεί ως κάλυψη για εθνοτικές συγκρούσεις.
Η καθολική θρησκεία, από την άλλη πλευρά, βρίσκεται σαφώς σε κρίση, παλεύοντας με την απογοήτευση του δυτικού ανθρώπου, και στη Λατινική Αμερική αντιμετωπίζει ανταγωνισμό από παραληρηματικές προτεσταντικές αιρέσεις αμερικανικής προέλευσης.
Ωστόσο, όπως είπαμε, δίνεται νέα προσοχή στις χριστιανικές αλήθειες.
Αλλά είναι μια κοινωνική, ηθική και πολιτιστική ανάκαμψη, μια απάντηση στη σύγχρονη κρίση, η οποία δεν έχει καμία σχέση με μια θρησκευτική έννοια της ζωής. Με ακόμη και τις μεγάλες ουτοπίες της σωτηρίας να έχουν καταρρεύσει, ο Δυτικός άνθρωπος βρίσκεται καταδικασμένος σε έναν ελάχιστο εαυτό, εδραιωμένος στις δικές του αμυντικές στρατηγικές και ως εκ τούτου υπερδιατεθειμένος σε κάθε μορφή διαφυγής, είτε σχετίζεται με τα ναρκωτικά είτε με άλλο τρόπο.
ΔΥΣΤΥΧΩΣ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΣΚΛΗΡΟΣ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΕΜΦΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ.Η ΝΕΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΕ ΤΟΝ ΕΚΜΗΔΕΝΙΣΜΟ ΤΗΣ ΝΕΟΛΑΙΑΣ. ΟΙ ΝΕΟΕΛΛΗΝΕΣ ΓΕΝΝΙΟΥΝΤΑΙ ΚΑΙ ΠΕΘΑΙΝΟΥΝ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΛΙΑΚΗ.ΟΙ ΝΕΟΡΘΟΔΟΞΟΙ ΣΤΟ ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ. ΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΠΛΕΟΝ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΕΣ ΣΤΙΣ ΦΩΝΑΡΕΣ. ΜΙΑ ΣΕΚΤΑ ΠΑΡΑΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΟΔΗΓΕΙ ΑΡΓΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ. ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΣ Ή ΘΑΝΑΤΟΣ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου