«Τι είναι η εν Χριστώ ελευθερία;» - Παρέα της Τρίτης 1
06 Οκτωβρίου 2026 Ομιλία του π. Νικολάου Λουδοβίκου, στον Άγιο Νικόλαο Φιλοπάππου
Σήμερα έχουμε χαρά, πρώτα χαρά, και μετά έχουμε μεγάλη τιμή να έχουμε μαζί μας τον πατέρα Νικόλαο τον Λουδοβίκο, γνωστό και από τις ομιλίες του και από τα γραπτά του και από την περιπέτεια στην οποία μπαίνει να θεολογεί, και μάλιστα να προσπαθεί να θεολογεί σύμφωνα με τους Αγίους Πατέρες της Εκκλησίας[ΠΟΙΑΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ;]. Πράγμα που από μόνο του τον βάζει σε μία σχοινοβασία, γιατί υπάρχουν πολλών ειδών θεολογίες, το ξέρετε, και το να θεολογείς ορθοδόξως πραγματικά θέλει μία σχοινοβασία πνευματική. Ευχόμαστε για τον πατέρα Νικόλαο, όπως και εκείνος για εμάς, και σήμερα θα μας μιλήσει, θα το πούμε γενικά, περί ελευθερίας.
Πάτερ Νικόλαε, παραδιδόμαστε σε εσάς.
Να ζητήσουμε και συγγνώμη για την καθυστέρηση, αλλά υπάρχουν κυκλοφοριακές ρυθμίσεις ιδιαίτερες. Χαίρομαι να είμαι μαζί σας. Είναι αρκετοί που είναι όρθιοι, βέβαια.
Κανονικά θα σηκωθώ κι εγώ όρθιος τώρα, αλλά θα μείνω καθιστός. Θυμάμαι την περασμένη φορά που είχαμε έρθει εδώ και μιλήσαμε για την κατάθλιψη και τη χαρά και είδα ότι υπήρχε αρκετή ανταπόκριση. Χαίρομαι μαζί σας, χαίρομαι μαζί με τον πατέρα Γεώργιο.
Όταν θέλω μία σύντομη αναψυχή, λέω: «Να ξεκουραστώ λίγο», και τον βάζω να τον ακούω. Λοιπόν, μου βάζει το μυαλό σε μία τάξη. Τα πιο απλά πράγματα είναι και τα πιο περίπλοκα μαζί.
Όταν είχα τελειώσει τη διδακτορική μου διατριβή, πριν από 35 χρόνια —ο τίτλος ήταν «Η ευχαριστιακή οντολογία στη σκέψη του Αγίου Μαξίμου του Ομολογητή»—, λοιπόν, κι από κάτω ήταν υπότιτλος: «Τα ευχαριστιακά θεμέλια του είναι ως εν κοινωνία γίγνεσθαι».[ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΜΑΞΙΜΟ ΤΟΥ ΖΗΖΙΟΥΛΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΑ]
Τότε, λοιπόν, ζούσε ο καθηγητής ο Φουντούλης. Μόλις είχε βγει τότε από την Υπηρεσία Δημοσιευμάτων του Πανεπιστημίου η πρώτη έκδοση. Η πρώτη είχε βγει από τον Αρμό. Τώρα υπάρχει μόνο στα αγγλικά αυτό το βιβλίο.
Με βρίσκει ο Φουντούλης και μου λέει: «Παιδάκι, θα μας τρελάνετε εσείς οι θεωρητικοί! Απλά είναι τα πράγματα. Τι γίγνεσθαι εν κοινωνία και τι αυτό; Τον αγαπάς τον άλλον; Αν δεν τον αγαπάς, τελειώσαμε».
Και του λέω: «Δάσκαλέ μου» —ήταν πολύ αγαπητός σε μένα δάσκαλος και μεγάλος λειτουργιολόγος—, του λέω: «Εάν τα απλά αυτά πράγματα κοιτάξουμε να τα βάλουμε κάτω και να τα σκεφτούμε, ξαφνικά γίνονται απείρως περίπλοκα και είναι πραγματικά πολύ δύσκολο να βγάλει κανείς άκρη, ακολουθώντας τον δρόμο του στοχασμού ειδικά». Έτσι.
Λοιπόν, να πάρουμε παράδειγμα την αγάπη, για να την καταλάβουμε. Όλα αυτά προσπαθώ να τα κάνω σε ένα βιβλίο στα αγγλικά. Εάν τυχόν πιάσει κανείς να μιλάει για τη διυποκειμενικότητα, τη θεωρία της σύνδεσης των υποκειμένων μεταξύ τους στη φιλοσοφία και στην ψυχολογία, θα δει ότι ο αγώνας που έχει γίνει είναι τρομακτικός, ανάμεσα στις βασικές κατευθύνσεις. Η μία είναι: αγαπώ τον άλλον ως μέρος του εαυτού μου, τον τοποθετώ, δηλαδή, μέσα στη δική μου συνείδηση. Ένα αυτό. Και το αντίθετο: παραδίνομαι στον άλλο εντελώς.[ Η ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΚΔΟΧΗ ΤΗΣ ΦΙΛΑΥΤΙΑΣ]
Και τα δύο αυτά είναι προβληματικά. Το ένα γιατί αντικειμενοποιώ τον άλλο και το άλλο γιατί αντικειμενοποιώ τον εαυτό μου. Ο Άγιος Μάξιμος τα έχει λύσει τα προβλήματα αυτά, η παράδοση τα έχει λύσει τα προβλήματα αυτά και τα έχει λύσει με έναν συγκλονιστικό τρόπο. Αλλά δεν θα μιλήσουμε γι’ αυτό σήμερα. Απλώς είναι το θέμα: ελευθερία.
Ελευθερία, ξέρετε, είναι το πιο ιλιγγιώδες πράγμα το οποίο έχουμε πάνω μας. Ελευθερία είναι η θεοείδειά μας. Ελευθερία είναι, και μάλιστα μια ελευθερία η οποία έχει και κοσμολογικό χαρακτήρα.
Δηλαδή, δεν είναι απλά μέσα μας οι νόμοι του κόσμου, οι φυσικοί νόμοι οι οποίοι διέπουν την ύπαρξή μας. Δεν είμαστε κοσμολογικά προσδιορισμένοι. Αυτό είναι καινούριο, όμως.
Στην αρχαία σκέψη δεν υπάρχει. Στην αρχαία σκέψη ο άνθρωπος είναι κοσμολογικά προσδιορισμένος. Δηλαδή, υπάρχουν οι μεγάλες δυνάμεις στον κόσμο: το μέτρο, έτσι, ο λόγος, η ύβρις, η αλαζονεία δηλαδή. Λοιπόν, ο φόβος, η νέμεσις. Αν παραβεί ο άνθρωπος τον κοσμικό νόμο —αυτό είναι το περιεχόμενο της αρχαίας τραγωδίας—, θα υποστεί φοβερές συνέπειες.
Δεν υπάρχει μετάνοια. Ο Οιδίπους, όταν πήγε με τη μάνα του, ούτε αυτός ήξερε ότι είναι μάνα του ούτε αυτή το ήξερε. Δεν υπήρχε μετάνοια, όμως.
Παρέβης τον κοσμολογικό νόμο και πρέπει να τιμωρηθείς γι’ αυτό. Έρχεται, λοιπόν, η βιβλική αποκάλυψη και μας λέει δύο συγκλονιστικά πράγματα. Πρώτον, ότι ο Θεός δεν είναι απλά ο ενδοκόσμιος λόγος, δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο ο κόσμος εναρμονίζεται με τον εαυτό του και ισορροπεί —χοντρικά, στον Ηράκλειτο, ας πούμε, και όχι μόνο—, αλλά είναι ένα ον που είναι έξω από τον κόσμο, που σημαίνει ότι είναι ριζικά ελεύθερο.[ΕΠΕΚΕΙΝΑ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΙΣΩΣ;]
Δεν έχει, δηλαδή, κανέναν προσδιορισμό. Ο Θεός της αρχαίας φιλοσοφίας έχει έναν προσδιορισμό κοσμολογικό. Είναι ο Θεός του κόσμου και, όταν ακόμα είναι επέκεινα της ουσίας, μπορούμε να τον στοχαστούμε, να τον σκεφτούμε [ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΜΕ. ΘΑ ΤΟ ΟΜΟΛΓΗΣΕΙ Ο ΙΔΙΟΣ.Ο ΘΕΟΣ ΝΟΗΣΑΙ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΑΙ ΑΔΥΝΑΤΟΝ].
Δύσκολο, έστω, στον Πλάτωνα. Έχουν σημασία αυτά που σας λέω. Είναι ένα ον στον Αριστοτέλη, ακόμα πιο δεμένο με τον κόσμο, κι ενώ είναι ακίνητο, έτσι; Επομένως, τίποτα ριζικά ελεύθερο δεν υπάρχει στην αρχαία σκέψη.[ΚΑΘΑΡΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΙΣΩΣ; ΚΙΝΗΤΟ ΑΚΙΝΗΤΟ; ΚΑΘΙΣΤΩΝΤΑΣ ΤΟ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΜΕΙ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑ;ΜΗΠΩΣ ΟΜΩΣ ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΣΤΙΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ ΞΕΧΝΟΥΜΕ ΤΟΝ ΗΘΙΚΟ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΤΟΝ ΔΙΑΔΟΧΟ ΤΟΥ ΣΩΚΡΑΤΗ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΑΣ ΟΔΟΥ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΑ ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΚΑ ΑΚΡΑ ΕΠΕΚΕΙΝΑ ΤΗΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ; ]
Τίποτα ριζικά ελεύθερο δεν υπάρχει. Απολελυμένο, εκτός πάσης δυνατότητας να γίνει κατανοητό, και ωστόσο δεν υπάρχει. Κι έρχεται, λοιπόν, η βιβλική αποκάλυψη και μας μιλάει για έναν Θεό ο οποίος είναι ακριβώς άκτιστος, έτσι;[ΝΑ ΡΙΧΝΑΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΕΞΑΗΜΕΡΟ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ;]
Δεν είναι κτιστός πια. Ο κόσμος είναι κτιστός, λέει. Ο Θεός είναι άκτιστος.
Έχει τελείως άλλες οντολογικές κατηγορίες. Είναι φοβερό αυτό, γιατί είναι αδιανόητο για τον Έλληνα στοχαστή. Έκαναν τρομακτικό αγώνα οι Έλληνες για να το δεχθούν αυτό.
Κι εγώ που σας λέω προσωπικά, όταν μπήκα στην Εκκλησία, ο άθεος που ήμουν, έκανα φοβερό αγώνα για να καταλάβω την έννοια του ακτίστου. Δεν χωράει η έννοια του ακτίστου στο μυαλό μας. Καταλαβαίνετε;[ΠΡΟΣ ΤΟΥΤΟ ΕΙΧΑΜΕ ΤΗΝ ΠΝΟΗ ΖΩΗΣ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΑΠΩΛΕΣΑΜΕ]
Δεν χωράει, διότι δεν μπορούμε να διανοηθούμε ότι όλες οι κατηγορίες οι διανοητικές, με τις οποίες σκεπτόμαστε τα πάντα, είναι πεπερασμένες. Μοιάζουν να είναι αιώνιες. Τα μαθηματικά είναι αιώνια.
Οι φυσικοί νόμοι είναι αιώνιοι. Καταλάβατε; Άρα, τι μπορεί να υπάρχει πέρα από όλα αυτά; Πιο αιώνιο από αυτά;
Δεν είναι τυχαίο ότι οι Πατέρες, ο Μέγας Βασίλειος, για παράδειγμα, δεν λένε ότι ο Θεός είναι αιώνιος. Η έννοια του αιώνιου προϋποθέτει χρόνο, πράγματι.
Ο Θεός είναι αΐδιος. Σημαίνει ότι είναι παραπέρα από την έννοια της χρονικότητας. Ο κόσμος, λοιπόν, έχει αρχή μέσα στον χρόνο.
Είναι κτιστός. Και είναι δημιούργημα. Και υπάρχει και ένα «ον» το οποίο είναι παντελώς ξένο προς τις κατηγορίες του κόσμου.
Δεν υπάρχει τρόπος. Γι’ αυτό και οι Πατέρες αρνήθηκαν πάντα την αναλογία της ουσίας. Η Δύση, ο Ακινάτης, για παράδειγμα, θεωρεί ότι αναλογικά, τρόπον τινά, μπορούμε να καταλάβουμε κάτι από τον Θεό, πολλαπλασιάζοντας τις ιδιότητες του κόσμου αυτού.
Δεν υπάρχει αυτό. Υπάρχει ένα χάσμα, χάσμα, χάσμα οντολογικό. Δεν υπάρχει τρόπος να βρούμε κατηγορίες, αντιλήψεις, έννοιες, οι οποίες είναι δικές μας και εφαρμόζονται στον Θεό. [ΠΡΟΣ ΤΟΥΤΟ ΔΟΘΗΚΕ Ο ΝΟΥΣ]
Ένα είναι αυτό. Το δεύτερο, εξίσου συγκλονιστικό και πάρα πολύ συγκλονιστικό και απερίγραπτο φιλοσοφικά, είναι ότι ο άνθρωπος είναι εικόνα του Θεού αυτού. Αυτό κι αν είναι σκάνδαλο!
Αυτό κι αν είναι σκάνδαλο! Εικόνα, δηλαδή, ενός όντος το οποίο είναι εξωκοσμικό, ενώ ο ίδιος είναι τελείως ενδοκόσμιος.[ΔΕΝ ΕΙΜΑΣΤΕ ΠΛΕΟΝ ΕΙΜΑΣΤΕ ΚΑΤ' ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ ΤΟΥ ΕΩΣΦΟΡΟΥ . ΠΡΟΣ ΤΟΥΤΟ Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΚΟ ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΣΗΜΕΡΑ. ΔΙΟΤΙ Η ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΕΧΕΙ ΣΑΝ ΑΡΧΗ ΤΟΝ ΛΟΓΟ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ. ΙΔΟΥ ΔΟΥΛΗ ΚΥΡΙΟΥ ΓΕΝΟΙΤΟ ΜΟΙ ΚΑΤΑ ΤΟ ΡΗΜΑ ΣΟΥ. ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ ΔΕΝ ΑΓΑΠΟΥΝ ΤΗΝ ΘΕΟΤΟΚΟ ΕΙΝΑΙ ΧΡΙΣΤΟΚΕΝΤΡΙΚΑ]
Εδώ είμαστε και τα λέμε. Φθαρτοί, υποκείμενοι σε φθορά και θάνατο. Έτσι δεν είναι; Εντελώς κλεισμένοι, πραγματικά, στις συνθήκες της κοσμικότητας.
Ήρθε ένας γιατρός τώρα, στην προηγούμενη ομιλία, και λέει: «Μα, πάτερ, εσείς… [αβέβαιο σημείο στην απομαγνητοφώνηση] …οι νευροβιολογικές καταβολές και λοιπά, και οι νευρικές, ας πούμε, οι ψυχολογικές, δεν κάνουν έναν άνθρωπο τελείως ανελεύθερο;».
Του λέω: «Κοίταξε τον πατέρα Πορφύριο. Όχι». Διεισδύει, δηλαδή, ο Θεός εκεί μέσα.
Είμαστε εικόνες. Είναι η δεύτερη επαναστατική δήλωση. Η επαναστατική δήλωση.
Όχι με την έννοια ότι είμαστε ελεύθεροι από τη φύση μας. Όχι. Αλλά με την έννοια ότι η ίδια η φύση, παραδόξως, δεν είναι κοσμολογικά προσδιορισμένη.
Δεν είναι ένα φυσικό πλάσμα ο άνθρωπος. Ο άνθρωπος είναι ένα τελείως φυσικό πλάσμα και ένα τελείως εξωφυσικό πλάσμα την ίδια στιγμή. Καταλαβαίνετε;[ ΕΙΝΑΙ ΠΗΛΟΣ , ΟΧΙ ΓΗ ΜΕ ΨΥΧΗ, ΠΝΟΗ ΖΩΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΟΠΟΙΑ ΠΑΡΕΜΕΙΝΕ ΖΩΝΤΑΝΗ ΗΟ ΠΟΘΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ ΣΤΟΝ ΘΕΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟ. Ο ΘΕΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΣΕ ΤΟΥΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ ΜΕΣΑ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ]
Αυτό είναι αδιανόητο για τους φιλοσόφους. Κανένας φιλόσοφος δεν μπορεί να το πιάσει αυτό το πράγμα. Ούτε ο πιο τρομερός, [αβέβαιη λέξη], ο Πλάτων.
Δεν μπόρεσε. Και επειδή δεν μπόρεσε, έφτασε στην κορυφή, στην Πολιτεία —τα λέμε αυτά, σαν να μιλούμε για την ιστορία της αρχαίας μεταφυσικής—, και όταν αντίκρισε το Εν, είπε αυτή τη φοβερή κουβέντα:
«Θεός δε ανθρώπω ου μείγνυται».
Δεν μπορεί να μειχθεί το Εν με τον άνθρωπο. Και εκεί κατέρρευσε.
Άφησε τη φιλοσοφία και έγινε πολιτικός φιλόσοφος. Άφησε τη μεταφυσική και έγινε πολιτικός φιλόσοφος. Να το φέρουμε, τουλάχιστον, μέσα στην ιστορία, σαν κράτος αυτό.
Είναι συγκλονιστικό αυτό. Ποιο, δηλαδή; Το ότι ο Πλάτων κατάλαβε ότι δεν μπορεί ο άνθρωπος και ο Θεός να ενωθούν.
Άλλο πράγμα αν πάρει την πρωτοβουλία το Εν, ο Θεός, και το κάνει. Όπως είπα για τον Πλάτωνα, δεν είναι τελείως κοσμολογικά προσδιορισμένο το Εν.[΄ΜΕΧΡΙ ΕΚΕΙ ΦΤΑΝΕΙ Η ΓΝΩΣΗ ΤΩΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΩΝ]
Είναι και αυτό κάπως δεμένο, γιατί λέει ότι το Εν δεν μπορούμε να το εκφράσουμε, αλλά να το σκεφτούμε μπορούμε. Δύσκολα. [Αβέβαιο σημείο στην απομαγνητοφώνηση.]
Ενώ ο Γρηγόριος ο Θεολόγος λέει ότι είναι αδύνατο να το σκεφτείς:
«Θεόν φράσαι μεν αδύνατον, νοήσαι δε αδυνατώτερον»[ΠΡΟΣ ΤΟΥΤΟ ΠΡΟΕΤΑΞΑΝ ΤΗΝ ΖΩΝΤΑΝΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ, ΟΠΩΣ ΚΑΙ Ο ΠΛΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΓΑΘΟΥ ΕΠΕΚΕΙΝΑ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ].
Τα λέω αυτά ως εισαγωγή στο θέμα που μου έδωσε ο αγαπητός μου πατήρ Γεώργιος, το θέμα της ελευθερίας, για να σας δείξω ότι είναι συγκλονιστικό φαινόμενο.
Ακριβώς αυτό: ότι υπάρχει αυτό το πανελεύθερον, οντολογικά ελεύθερο —η ίδια η ουσία του είναι η απόλυτη ελευθερία—, και τελικά είμαι και εγώ ο ίδιος εικόνα του. Και έτσι μπορεί ένας Άγιος Μάξιμος να λέει μια φοβερή κουβέντα:
«Ουχ ηναγκασμένα τα των λογικών φυσικά».
Τα φυσικά προσόντα, τα φυσικά ιδιώματα, έτσι, των λογικών όντων δεν είναι αναγκαστικά. Τι είναι, δηλαδή;
Οπότε, τότε, ποιο είναι το θέμα; Τι είδους σχέση να έχουν αυτά τα δύο, το κτιστό και το άκτιστο; Υπάρχει μια μορφή σχέσης που λέγεται: εντολές, εντολές.
Άκτιστος ο… [αβέβαιο σημείο] …δημιουργός. Είπε: «Σου πετάω εντολές», τις οποίες δεν μπορείς να κάνεις. Αυτό λέει ο Παύλος στην Προς Ρωμαίους.
«Δεν έκανα, λέει, και τίποτα. Έχω, λέει, ταλαιπωρηθεί τόσο πολύ. Αλλοίμονο, όμως, βρίσκομαι…ο μισώ».
«Ου θέλω τούτο πράσσω».
Αυτό που δεν θέλω, αυτό κάνω. Γιατί η έλξη της κτιστότητας είναι πανίσχυρη.
Πανίσχυρη. Αυτά λέγαμε στην προηγούμενη ομιλία. Εύκολο πράγμα είναι να το σπάσεις αυτό το όριο;
Κανένας δεν το έσπασε. Κανένας. Ούτε οι προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης το έσπασαν αυτό.
Άλλο αν τους ευεργέτησε ο Θεός και τους έδωσε χαρίσματα κ.λπ
Η πλήρης κοινωνία —προσέξτε, είναι κάτι λεπτό αυτό που θα πω— κτιστού και ακτίστου δεν έγινε ποτέ. Και αυτό το βλέπουμε στις ζωές των προφητών.
Μέγας προφήτης ο Ηλίας. Άγιος άνθρωπος. Αλλά τον Θεό πώς τον καταλάβαινε; Τι είναι; Έτσι δεν είναι; Πάει στο σπήλαιο.
Βροντή, κακό. Εκεί είναι ο Θεός. Έτσι δεν είναι; Χαλασμός κόσμου. Να ο Θεός! Αυτός ήταν ο Θεός.
Έτσι τον καταλάβαινε. Ανθρωποπαθώς. Έρχεται φωνή αύρας λεπτής.
Και εκεί ήταν ο Θεός, προς μεγάλη απογοήτευση του Ηλία. Πού να φανταζόταν ότι ο Θεός είναι φωνή αύρας λεπτής!
Δεν υπήρχε, δηλαδή, η υποστατική ένωση των δύο φύσεων, ούτως ώστε όλα τα ιδιώματα της κτιστής και όλα τα ιδιώματα της άκτιστης να είναι εν κοινωνία. Αυτό είναι το γεγονός του Χριστού. Στον Χριστό έχουμε ένα καινούριο γεγονός συγκλονιστικής σημασίας.
Όλα τα φυσικά ιδιώματα, όλα τα φυσικά θελήματα, όλες οι ενέργειες της ανθρώπινης φύσης, όλη η ανθρώπινη φύση είναι ενωμένη αχωρίστως, ατρέπτως, αδιαιρέτως, έτσι, και ασυγχύτως με τις αντίστοιχες ιδιότητες του Θεού. Σε μία υπόσταση. Αυτό είναι ένα ον, και το ον αυτό είναι ο Λόγος, ο οποίος «σάρκα εαυτώ υπέστησε», αρπάζει, φτιάχνει για τον εαυτό του σάρκα και εμφανίζεται πλέον ως ένα ον σύνθετο, μια σύνθετη υπόσταση.[ΔΙΠΛΟ ΟΧΙ ΣΥΝΘΕΤΟ , ΑΥΤΟ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΑΣΥΓΧΥΤΩΣ ΚΑΙ ΑΔΙΑΙΡΕΤΩΣ]
Τι σημαίνει αυτό; Ότι όλα τα ανθρώπινα ανοίγονται στη θεότητα, ελευθερώνονται από την κτιστότητα και όλα τα θεία εισέρχονται στον άνθρωπο, στα ανθρώπινα. Έχουμε να κάνουμε με έναν Θεό επί γης πλέον. Θεός επί γης, τίποτα λιγότερο απ’ αυτό.
Ούτε απλώς…, ούτε φωνές με εντολές ή απειλές, σαν το Κοράνι. Τίποτα απ’ όλα αυτά. Γι’ αυτό έλεγα και στην προηγούμενη ομιλία ότι ο Χριστιανισμός είναι αδιανόητος. Σήμερα, να ξέρετε, οι πολλοί δεν ζητάμε τον Χριστό.
Ζητάμε τον Θεό. Όχι την αλήθεια του Χριστού, αλλά ζητάμε τη θρησκεία. Έναν τρόπο να έχουμε αλισβερίσι μετά του Θεού.
Τη θρησκεία ζητάμε. Και την ηθική. Μαζί είναι αυτά.
Η οποία είναι ένας τρόπος… Σου αρέσει η γειτόνισσα; Κάνε μια θυσία στην Αφροδίτη, να σου τη φέρει το βράδυ. Θες να κάνεις το εμπόριό σου; Κάνεις μια θυσία στον Ερμή, να σου τη φέρει. Αυτή είναι η θρησκεία: αλισβερίσι.
«Ενοικήσω εν αυτοίς και εμπεριπατήσω».
Τι είναι αυτά; Θα μπω μέσα σε αυτούς κι εγώ και θα περπατάω εκεί μέσα, μαζί.
«Έσονταί μοι εις υιούς και θυγατέρας» πια τα κτίσματα. Και το άλλο το φοβερό, ότι ο Χριστός… Τα έχω, μάλιστα, και εδώ μαζεμένα.
Εδώ. Λοιπόν, γινόμαστε, λέει… Πώς το λέει εδώ, στην Προς Ρωμαίους;
Εδώ: «Ους προέγνω, και προώρισε». Τους προγνώρισε.
Είδε την προαίρεσή τους και τους προορίζει. Δεν θα τα ξαναπώ ξανά, αλλά τι λέει εδώ; Προώρισε «συμμόρφους της εικόνος του Υιού αυτού, εις το είναι αυτόν πρωτότοκον εν πολλοίς αδελφοίς».[ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΗΣΑΝ ΝΑ ΕΡΓΑΣΤΟΥΝ ΤΙΣ ΕΝΤΟΛΕΣ]
Δηλαδή, ο Θεός ο Υιός μας κάνει αδέλφια Του. Μας δίνει όλα αυτά τα οποία έχει Αυτός κατά φύση. Σε μας [ΕΑΝ...ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΥΤΟΜΑΤΩΣ ΓΥΡΙΖΟΝΤΑΣ ΕΝΑ ΚΟΥΜΠΙ].
Αυτή η προοπτική είναι τεράστιο έγκλημα, καταστροφή για τη θρησκεία. Αυτό σημαίνει ότι μπαίνεις σε έναν άλλον κόσμο.
Είναι ο κόσμος του Θεού αυτός. Μετασχηματίζεσαι ριζικά. Μπορείς να βλέπεις το μέλλον με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, το παρελθόν.
Να περπατάς πάνω στο νερό, να θρέψεις πεντάκις χιλίους. Μπαίνουμε ακριβώς στον κόσμο του ακτίστου. Αυτό είναι η Εκκλησία. [ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΣΤΗΝ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Ο ΑΓΙΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΩΦΕΛΕΙΑ ΠΑΡΟΤΙ ΤΟ ΑΠΟΦΕΥΓΕΙ ΟΠΩΣ ΚΑΙ Ο ΚΥΡΙΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΟΣ Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ]
Γι’ αυτό [αβέβαιο σημείο στην απομαγνητοφώνηση]. Επίγεια, άκτιστη Εκκλησία. Επίγεια, άκτιστη Εκκλησία. Επίγεια, άκτιστη όμως.
Αλλά αυτό είναι γι’ αυτούς τους οποίους ο Θεός προέγνω. Δεν είναι για όλους. Δεν είναι για όλους, γιατί άλλα ζητάνε από τον Θεό.[ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΑΓΑΠΗΤΟΥ ΑΥΓΟΥΣΤΙΝΟΥ ΣΤΟΝ ΟΠΟΙΟ ΠΑΤΗΣΕ Ο ΛΟΥΘΗΡΟΣ ΓΙΑ ΝΑ ΔΙΑΛΥΣΕΙ ΤΗΝ ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ]
Τώρα μπαίνουμε στο θέμα της ελευθερίας. Δεν θα επαναλάβω τα προηγούμενα, γιατί έλεγα πολλά γι’ αυτά, είπαμε …
Το θέμα της ελευθερίας. Μέχρι, λοιπόν, να γίνουν αυτά τα πράγματα, τι ήταν η ελευθερία;
Η ελευθερία ήταν η αναγνώριση της κοσμολογικής αναγκαιότητας. Αυτό μέσα στην αρχαία φιλοσοφία. Την αλαζονεία θα σβήσετε, όχι τη φωτιά.
Χειρότερη η αλαζονεία από τη φωτιά. Τώρα, μην κάνεις αυτά τα οποία έχεις στο μυαλό σου ενάντια στους νόμους του κόσμου.
Εάν το κάνεις αυτό, θα σε συντρίψουν οι δυνάμεις του λόγου. Θα σε συντρίψουν οι Ερινύες. Θα σε συντρίψουν.
Εδώ, ξαφνικά, η θέληση του Χριστού, η ανθρώπινη θέληση, η φυσική ανθρώπινη θέληση, θέλει για πρώτη φορά τι; Τα του Θεού. Δηλαδή, θέλει τα άκτιστα.
… του ανθρώπου είναι στον χώρο του ακτίστου. Επομένως, η ελευθερία εδώ αποκτά έναν καινούργιο χαρακτήρα. Είναι η ελευθερία του ακτίστου.
Η ελευθερία του Θεού. Η ελευθερία του Αγίου, που κατά χάρη είναι άκτιστος. Που είναι η αυθεντική ελευθερία, γιατί ξεκλειδώνει τη φθορά, τον θάνατο, το μηδέν.
Έτσι δεν είναι; Η ελευθερία είναι εδώ, το ξαναλέω. Είναι η ελευθερία που έχει ο Θεός ο ίδιος.
Γινόμαστε ελεύθεροι από όλα τα κοσμολογικά, ιστορικά, οικονομικά, βιολογικά κ.λπ. δεδομένα. Όλα, όλα, όλα [ΚΑΤΑ ΧΑΡΙΝ ΚΑΙ ΧΑΝΕΤΑΙ Ο ΚΥΡΙΟΣ ΤΗΝ ΑΠΟΣΥΡΕΙ ΠΡΟΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΙΝ].
[Αβέβαιο σημείο στην απομαγνητοφώνηση σχετικά με την πατερική ελευθερία.]
Θυμάμαι μια φορά που μας λέει: «Βλέπεις, λέει, κάνει ο μπαμπάς σου μια κίνηση, λέει, και το μωρό γεννιέται και … επαναλαμβάνεται η κίνηση αυτή». Ένα τικ.
Ένα πράγμα. Έχει ένα σημαδάκι εδώ. Επαναλαμβάνεται το σημαδάκι.
Σήμερα ξέρουμε το DNA. Έτσι δεν είναι; Και ξέρουμε ότι τα πάντα μέσα εκεί γράφονται.
Μόνο οι αστρολόγοι δεν το ξέρουν αυτό. Και όσοι πιστεύουν στους αστρολόγους που λένε ότι, άμα είσαι Ζυγός, θα είναι έτσι ο χαρακτήρας και, αν είσαι Τοξότης, θα είναι αλλιώς ο χαρακτήρας. Και τα πιστεύουν αυτά.
Σοβαρά. Σοβαρά οι άνθρωποι. Σήμερα που ξέρουμε το DNA.
Σήμερα τα λένε αυτά τα πράγματα οι άνθρωποι. Και κερδίζουν τεράστια λεφτά με την ανοησία των πολλών.
Έτσι. Λοιπόν, ο προσδιορισμός μοιάζει απόλυτος.
Αν, όμως, εγώ ζω αυτή την εν Χριστώ κοινωνία και μεταμόρφωση… Και μας έλεγε ο Άγιος Πορφύριος: «Έρχεται η χάρις και ελευθερώνει από την κληρονομικότητα. Ελευθερώνει από την κληρονομικότητα». Βέβαια, έλεγε.
Ελευθερώνει από την κληρονομικότητα, όσο βαριά και να είναι. Θεραπεύει τον άνθρωπο, έλεγε, ψυχικά και σωματικά.
Τον επαναπρογραμματίζει. Και στην περίπτωση αυτή αρχίζει να σκέφτεται διαφορετικά. Ελεύθερα, δηλαδή, από τον βιολογικό του προσδιορισμό.
Όχι ελεύθερα από τη φύση του. Είναι λεπτό το θέμα, γιατί έχω …πολλούς προσωπολόγους εγώ. Δεν είναι ελευθερία από τη φύση.
Ελευθερία της φύσης της ίδιας. Η φύση θεραπεύεται. Όχι το πρόσωπο, όπως μου λένε κάποιοι, αγαπημένοι σε εμένα δάσκαλοι.
«Το πρόσωπο είναι ελευθερία, η φύση είναι αναγκαιότητα». Όχι, ρε παιδιά!
Η φύση θεραπεύεται. Η φύση πρέπει να γλιτώσει [ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Η ΑΓΑΠΗΜΕΝΗ ΤΟΥΣ ΨΕΥΔΑΙΣΘΗΣΗ..]
«Ουχ ηναγκασμένα τα των λογικών φυσικά».
Τα φυσικά ιδιώματα δεν είναι αναγκασμένα. Δεν είναι αναγκαστικά. Πλέον, ανέβηκε πλέον ο ήλιος της δικαιοσύνης.
Ανέβηκε το φως. Και όλα αυτά τα πράγματα, τι είναι; Τι είναι; Είναι θεολογικώς και αγιοπνευματικώς προσδιορισμένα.
Καταλαβαίνετε; Ακτίστως προσδιορισμένα. Πάρτε για παράδειγμα την παρθενία.
Η παρθενία. Υπάρχει τρόπος παρθενίας αν δεν υπάρχει Πνεύμα Άγιο;
Δεν υπάρχει. Πάρτε, για παράδειγμα, την επιθετικότητα. Υπάρχει περίπτωση καταστροφής της επιθετικότητας;
«Αγαπάτε αλλήλους».
Χτυπιόταν ο Freud και έλεγε: «Τι είναι αυτά που λέτε; Θα … εγώ; Να σκορπίζω τη λίμπιντο στους βλάκες όλους;».
Υπάρχει τρόπος να κατασταλεί η κυριαρχία; Αυτό που λέω εγώ είναι κάτι δύσκολο. [Αβέβαιο σημείο στην απομαγνητοφώνηση.] Είμαι μόνος.
Αν τα αισθάνεστε, αν τύχει και [αβέβαιο σημείο], έτσι, με όρεξη να σκεφτείτε: η θέληση για δύναμη μεταβάλλεται σε θέληση για ομοούσιο.
Η ίδια δύναμη είναι. Η ίδια δύναμη είναι αυτή.
Με την ίδια δύναμη που σκοτώνεις αβέρτα κόσμο και κοσμάκη, σαν ναζί ή σαν… …κομμουνιστής, με την ίδια δύναμη αγιάζεις.
Με την ίδια ακριβώς δύναμη. Πάλι ο πατέρας Πορφύριος μας το έλεγε αυτό.
Έλα, όμως, που αυτό το πράγμα, αν δεν έρχεται στην ελευθερία του ακτίστου, δεν γίνεται.
Είναι ένα θαύμα. Στην Εκκλησία μέσα ζούμε τη δυνατότητα αυτού του θαύματος. Γι’ αυτό κι εγώ, παρόλο που είμαι ψυχολόγος, τα βάζω με τους ψυχολόγους.
Βέβαια, υπάρχουν εκείνοι που δεν καταλαβαίνουν τίποτα απ’ ό,τι λέω. Και νομίζουν ότι εγώ υποτάσσω την πνευματική ζωή στην ψυχολογία.
Το αντίστροφο κάνω ακριβώς. Ίσα ίσα, η ψυχολογία είναι πολύ καλό διαγνωστικό όργανο. Διαγνωστικό όργανο.
Μπορείς να καταλάβεις πράγματα από την ψυχολογία. Να τα φτιάξεις, να τα ερμηνεύσεις, να τα κάνεις. Να τα θεραπεύσεις.
Ιδίως όταν είναι καταστάσεις τέτοιες, βαριές, συμπλεγμένες, δεν γίνεται. Έρχεται, όμως, η χάρις. Το έχουμε δει αυτό.
Το έχουμε ζήσει αυτό. Το ξέρει η Εκκλησία, το ξέρουμε όλοι. Όσοι θέλουν να προχωρήσουν σε αυτόν τον δρόμο.
Και το παίρνει αυτό το πράγμα και το κάνει ένα καινούργιο λουλούδι που ανθίζει. Και λες: «Μα πώς; Αυτός ο άγιος είναι ο ίδιος άνθρωπος; Αυτός είναι ο ίδιος με εκείνον που ήξερα εγώ;». Είναι ο ίδιος.
ΚΑΙ Ο ΠΡΟΟΡΙΣΜΕΝΟΣ; ΕΙΝΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ;
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου