Παρασκευή 20 Νοεμβρίου 2026

ΠΕΡΙ ΑΓΑΠΟΛΟΓΙΑΣ-Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΙΡΕΣΗ (10)

 Ο ΘΩΜΑΣ ΑΚΙΝΑΤΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΔΑΣΚΑΛΟΣ

Του Jean Pierre Torrell.
Ο ΔΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ

Συνέχεια από Τρίτη 21 Ιουλίου 2026
      Ακολουθώντας τον Αυγουστίνο, ο οποίος σε αυτό το σημείο υπήρξε ένας ανανεωτής και σφράγισε με την ιδιοφυΐα του [με την αλαζονεία του μάλλον] το σύνολο του τριαδικού στοχασμού τών λατίνων - διαφοροποιούμενος από την Ελληνική παράδοση η οποία είχε ήδη βαδίσει μια διαφορετική οδό - οι θεολόγοι του Δυτικού Μεσαίωνος μιλούσαν για το Άγιο πνεύμα σαν την αμοιβαία αγάπη με την οποία αγαπώνται ανάμεσά τους ο Πατήρ και ο Υιός. [Δηλαδή στην πραγματικότητα καταργώντας το Άγιο Πνεύμα σαν Υπόσταση].

Για τον Αυγουστίνο το Άγιο Πνεύμα είναι «η ενότης των δύο άλλων προσώπων ή η αγιότης των ή η αγάπη τους» και είναι γι' αυτόν τον λόγο πρόσωπο, καθότι είτε είναι η ενότης των καθώς είναι η αγάπη τους, και η αγάπη τους καθώς είναι η αγιότης τους, είναι φανερό πως αυτό δεν είναι ένα από τα δύο πρώτα πρόσωπα, αλλά είναι αυτό στο οποίο πραγματοποιείται η αμοιβαία τους ενότης. Και δεν θα μπορούσε να ονομασθεί καλύτερα παρά από το έργο που πραγματοποιεί: «Εάν η αγάπη με την οποία ο Πατήρ αγαπά τον Υιό, και ο Υιός αγαπά τον Πατέρα, μας φανερώνει την άρρητο κοινωνία τού ενός με το άλλο, δεν είναι ίσως φρόνιμο να αποδώσουμε ακριβώς το όνομα της αγάπης στο πνεύμα που είναι κοινό στον Πατέρα και τον Υιό;»(περί Τριάδος XV 19,37).
Ο Ακινάτης δέχεται αυτή την ομοφωνία και στο πρώτο του έργο αναπτύσσει το θέμα με μία φανερή ευχαρίστηση:  «Επειδή το Άγιο Πνεύμα προοδεύει σαν αγάπη, ανήκει σε αυτό να είναι η ενότης τού Πατρός και του Υιού (Unio Patris et Filii) εξ' αιτίας αυτού ακριβώς τού τρόπου τής προόδου. Και πράγματι μπορούμε να υπολογίσουμε τον Πατέρα και τον Υιό τόσο καθώς μοιράζονται την ίδια ουσία, και έτσι είναι ουσιωδώς ενωμένοι, όσο και καθώς είναι προσωπικώς διακεκριμένοι, και τότε είναι ενωμένοι μέσω της συγκλίσεως και της αγάπης (per consonatiam amoris). Εάν παρανοϊκώς μπορούσαμε να υποθέσουμε πως δεν μπορούν να είναι ουσιωδώς ενωμένοι, θα ήταν τότε απαραίτητο να δεχθούμε ανάμεσά τους μία ένωση αγάπης, ώστε η χαρά τους να είναι τέλεια» (In I Sent. d. 10 q. 1 a. 3). [Είμαστε όλοι μια καλή παιδική χαρά].

Σ' αυτή την προοπτική, το Πνεύμα είναι λοιπόν μια υφιστάμενη ενέργεια αγάπης [δηλαδή δεν είναι υπόσταση, δεν υπάρχει, είναι σχέση], την οποία ο Πατήρ και ο Υιός εκπέμπουν μαζί, η ενέργεια μέσω της οποίας αγαπώνται μεταξύ τους και τους ενώνει με τον εκστατικό τρόπο με τον οποίο η αγάπη ενώνει τον αγαπώντα με τον αγαπώμενο. Η βαθειά ομορφιά αυτού του οράματος τών πραγμάτων εξηγεί την γοητεία που άσκησε και εξακολουθεί να ασκεί στις διάνοιες. Παρ' όλα αυτά όμως έχει το μειονέκτημα να υπερθέτει την ενέργεια της αγάπης, του "γάμου", την πνεύση δηλαδή του Αγίου Πνεύματος εκ μέρους του Πατρός και του Υιού, στην ενέργεια της "προσωπικής" αγάπης που είναι το Άγιο Πνεύμα το Ίδιο, αμοιβαία αγάπη των πρώτων δύο προσώπων.
Εκτός των προβλημάτων της γλώσσας και τον κίνδυνο του ανθρωπομορφισμού, αυτή η αναπαράσταση του Αγίου Πνεύματος σαν "περιβάλλον"[σάν σάκκος] μέσα στο οποίο και δια του οποίου ενώνονται ο Πατήρ και ο Υιός, μας επιτρέπει και να ατενίσουμε την καταγωγή του, ότι δηλαδή εξ' αιτίας τής καταγωγικής του σχέσεως μπορούμε να ξεχωρίσουμε το θείο πρόσωπο που προοδεύει. Ο Ακινάτης τηρεί με σεβασμό την αρχή του Άνσελμου, την οποία υιοθέτησε αργότερα η σύνοδος της Φλωρεντίας: Στον θεό όλα είναι Ένα και ταυτό, εκτός από όπου υπεισέρχεται μια αντίθεση σχέσεως. «Omnia in Deo sunt unum et idem ubi non obviat relationis oppositio». Άνσελμος του Καντέρμπουρυ, Περί της προόδου του Αγίου Πνεύματος, κεφάλαιο Ι: «ο Υιός έχει όλα όσα έχει ο Πατήρ εκτός του Είναι του Πατρός, καθώς λαμβάνει εκ του Πατρός την καταγωγή του. Το Πνεύμα με την σειρά του έχει όλα όσα έχουν ο Πατήρ και ο Υιός, εκτός του Είναι του Πατρός και του Υιού, καθώς λαμβάνει από αυτούς την καταγωγή του. Αυτός είναι ο λόγος εξ' άλλου για τον οποίο στην καταγωγή του Αγίου Πνεύματος πρέπει να υπάρχει και ο Υιός (Filioque), καθότι, εάν δεν ήταν έτσι, δεν θα υπήρχε καμμία δυνατότης διακρίσεως ανάμεσα στον Υιό και το Άγιο Πνεύμα»!
Γι' αυτό, ευαίσθητος στην σχετική ανεπάρκεια αυτού του τρόπου κατανοήσεως των πραγμάτων, ο Ακινάτης κατευθύνθηκε σιγά-σιγά προς μια άλλη εξήγηση, την οποία θα αναπτύξει και θα ολοκληρώσει στις δύο μεγάλες του Σούμες, τις συνθετικές του εργασίες, που στηρίζουν ακόμη τον Καθολικισμό. [Την μία εξ' αυτών, αυτή που έγραψε εναντίον των Ελλήνων, την ξεγύμνωσε ο Κάλλιστος Αγγελικούδης και το κείμενό του περιλαμβάνεται στις αναρτήσεις μας]. Έτσι για να σεβαστεί όλες τις απαιτήσεις μιας αυστηρής θεολογίας, εισάγει το μυστήριο του τρίτου προσώπου, στην βάση της αγάπης με την οποία ο θεός αγαπά την αγαθότητά του.

Όπως ο θεός γνωρίζοντας τον Εαυτό του, παράγει τον Λόγο Του, έτσι ακριβώς αγαπώντας τον Εαυτό του παράγει ή "πνέει" το Πνεύμα Του. [Ένας απολύτως εγωκεντρικός και εγωπαθής Θεός που έφτασε στα χέρια του Μπουλγκάκωφ και του Ζηζιούλα να αποτελείται από τρία Εγώ, έφτασε δηλαδή στην σχιζοφρένεια]. Έτσι λοιπόν στην καρδιά αυτής της πράξεως αγάπης ο Ακινάτης ξεχωρίζει την παρουσία ενός "αισθήματος" ή "εντυπώσεως" αγάπης μέσω της οποίας ο αγαπώμενος βρίσκεται μέσα σ' αυτόν που αγαπά. Στην έλλειψη όμως ενός ακριβέστερου όρου για να περιγραφεί αυτή η έλξη της αγάπης ή η αισθηματική εντύπωση η οποία απορρέει σε αυτόν που αγαπά, της δίνουμε το ίδιο το όνομα της Αγάπης και έτσι συμφέρει να προσλάβουμε με αυτόν τον τρόπο την πρόοδο του Αγίου πνεύματος στον θεό που αγαπάται. [Και η αυταγάπη ανακηρύχθηκε ο θεός της Δύσεως, που λατρεύεται μέχρι σήμερα ακόμη και στην Ορθοδοξία].


 Αλλά πώς ορίζει ο Ακινάτης τον κτιστό χαρακτήρα της χάρης; Με τον πιό απλό τρόπο που υπάρχει, κάνοντας έναν παραλληλισμό ανάμεσα στην γνώση που έχει ο Θεός για τα όντα και την αγάπη που έχει γι' αυτά από το ένα μέρος, και την γνώση και την αγάπη που έχουμε εμείς από το άλλο. Στην δική μας περίπτωση αυτά που γνωρίζουμε είναι πράγματα που ήδη υπάρχουν και βρίσκονται στην καταγωγή τής γνώσης μας. Στην περίπτωση του Θεού συμβαίνει το αντίθετο: αυτός δέν γνωρίζει τα πράγματα επειδή υπάρχουν, αλλά αυτά υπάρχουν επειδή τα γνωρίζει. Η επιστήμη του Θεού είναι πραγματοποιός, θέτει τα πράγματα στην ύπαρξη. Εάν τώρα υπολογίσουμε την αγάπη, αντί της γνώσεως, χρειάζεται να κάνουμε έναν παρόμοιο στοχασμό. Η αγάπη μας, για ένα όν οφείλεται στην αγαθότητά του (πραγματική ή υποθετική, εμείς πάντως δέν αγαπούμε παρά αυτό που μας φαίνεται αξιαγάπητο). Για τον Θεό, συμβαίνει πάλι το αντίθετο. Είναι η αγάπη του η οποία δημιουργεί την αγαθότητα των όντων και των πραγμάτων. Έτσι, όταν λέμε πώς ο Θεός αγαπά ένα πλάσμα θέλουμε να πούμε πώς αυτός δημιουργεί σ'αυτόν που αγαπά ένα αποτέλεσμα το οποίο προέρχεται από την ίδια την θεϊκή αγάπη.
          Εάν τώρα μιλήσουμε για το δώρο της χάριτος, πρέπει βεβαίως να πούμε πώς ο Θεός ενεργεί και πιό συγκεκριμένα το Άγιο Πνεύμα, καί είναι άκτιστη πραγματικότης. Όταν όμως ένα πρόσωπο λαμβάνει ένα δώρο της χάριτος το οποίο δέν είχε προηγουμένως, αυτό δέν σημαίνει πώς συμβαίνει με μία αλλαγή του ιδίου του Αγίου Πνεύματος. Αλλά αλλάζει το ίδιο το πρόσωπο κάτω από το αποτέλεσμα της Ενέργειας του Πνεύματος.
Όταν λοιπόν λέμε πώς το Άγιο Πνεύμα δόθηκε σε κάποιον, αυτό σημαίνει πως αυτό το πλάσμα έλαβε ένα δώρο αγάπης του Θεού, το οποίο δέν διέθετε πρίν. Ακόμη και με τον κίνδυνο να το μειώσουμε στο μηδέν, αυτό το δώρο πρέπει να είναι μία κτιστή πραγματικότης, δωρισμένη δωρεάν από τον Θεό.
          Ο κτιστός αναγκαίως χαρακτήρας αυτού του δώρου θα γίνει πιό κατανοητός εάν θυμηθούμε τον λόγο του Αγίου Ιωάννου και αυτό που υπονοείται στην σκέψη: "Ο Θεός μας αγάπησε πρώτος" (1 Ιωάν 4,10 και 19). Η αγάπη του Θεού για μας δέν είναι επομένως το αποτέλεσμα τής δικής μας αγαθότητος. Ο Ακινάτης προσθέτει απλώς: ο Θεός, ο οποίος μας αγάπησε πρώτος, μας δίνει επίσης και με τί πράγμα να τον αγαπήσουμε. Βρισκόμαστε λοιπόν στο κέντρο της θέσεως και του προβλήματος. Είναι απαραίτητο λοιπόν, το πλάσμα να είναι ανάλογο και σύμμετρο με τον σκοπό για τον οποίο ο Θέος το καλεί. Αυτός ο σκοπός, αυτό το τέλος, όπως γνωρίζουμε συνίσταται στην Ευτυχία, στην απόλαυση του Θεού σε μία τέλεια κοινωνία γνώσεως  και αγάπης. Εξ ορισμού, αυτή η Ευτυχία είναι τελείως ασύμμετρος στις δυνάμεις του ανθρώπου, αυτή είναι σύμφυτος μόνον στον Θεό. Είναι αναγκαίο λοιπόν να δωρήσει ο Θεός στον άνθρωπο κάτι με το οποίο θα μπορεί όχι μόνον να πράξει εν' όψει αυτού του σκοπού και να μπορεί να κατευθύνει την επιθυμία του πρός αυτό, αλλά και κάτι με το οποίο η ίδια η φύση του ανθρώπου υψώνεται στο ύψος αυτού του σκοπού.

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΣΤΗΝ ΔΑΙΜΟΝΙΚΗ ΦΙΛΑΥΤΙΑ.

"Θέλεις να αγαπάσαι από όλους, να αξιώνεσαι συγγνώμης και θεωρείς βαρύ και ανυπόφορον το να κατακρίνεσαι και μάλιστα ενώ έπταισες και λίγο; Αγάπα τότε και συ τους πάντες, να είσαι συγχωρητικός, άπεχε από την κατάκρισι, βλέποντας κάθε άνθρωπον σαν τον εαυτόν σου και έτσι να αποφασίζης και να ενεργής, με αυτήν την διάθεσι. «Τούτο γαρ έστι το θέλημα του Θεού» λέγει ο κορυφαίος των Αποστόλων Πέτρος, «αγαθοποιούντας φιμούν (να φιμώνουμε) την των αφρόνων ανθρώπων αγνωσίαν», εκείνων δηλαδή που μας εχθρεύονται ματαίως και δεν θέλουν να δώσουν σε άλλους εκείνα που επιθυμούν αυτοί να λαμβάνουν από άλλους.
Πράγματι πως δεν είναι άφρων όποιος, ενώ ανήκουμε όλοι στην ιδία φύσιν αυτός δεν αντιμετωπίζει το θέμα με τον ίδιον τρόπον, ούτε αποδίδει την ιδίαν κρίσι, μολονότι ενυπάρχουν σ΄ εμάς φυσικώς και η κρίσις αυτή και η θέλησις; Διότι στο να θέλωμε να αγαπώμεθα και να ευεργετούμεθα από όλους, όπως και από τον εαυτόν μας, είμεθα όλοι αυτοκίνητοι. Επομένως και το να θέλωμε να αγαθοποιούμε και να έχωμε καλήν διάθεσι προς όλους, όπως και προς τους εαυτούς μας, είναι έμφυτο σ΄ εμάς, επειδή όλοι έχουμε γίνει κατ΄ εικόνα του αγαθού.

 Αλλά όταν εισήλθε μέσα μας και επληθύνθη η αμαρτία, την μεν προς τον εαυτόν μας αγάπη δεν την έσβεσε, αφού σε τίποτε δεν της εναντιώνεται, ενώ την προς αλλήλους αγάπην, ως κορυφήν των αρετών την κατέψυξε, την ηλλοίωσε και την αχρήστευσεν. Όθεν αυτός που ανακαινίζει την φύσι μας και την ανακαλεί προς την χάριν της εικόνος της, δίδοντας τους ιδικούς του νόμους κατά το προφητικόν, στις καρδίες μας, λέγει «καθώς θέλετε ίνα ποιώσιν υμίν οι άνθρωποι και υμείς ποιείτε αυτοίς ομοίως» και «ει αγαπάτε τους αγαπώντας υμάς, ποία υμίν χάρις εστί; και γαρ οι αμαρτωλοί τούτο ποιούσι· και εάν δανείζητε παρ΄ ων ελπίζετε απολαβείν, ποία υμίν χάρις εστί; Και γαρ αμαρτωλοί αμαρτωλοίς δανείζουσιν, ίνα απολάβωσι τα ίσα»."

Αμέθυστος

Ο Θωμάς Ακινάτης εναντίον του Ιωακείμ της Φιόρε 1

HENRI DE LUBAC

Η πνευματική κληρονομιά του Ιωακείμ της Φιόρε

Α΄ Από τον Ιωακείμ στον Schelling

Κεφάλαιο τρίτο


BONAVENTURA ΚΑΙ ΘΩΜΑΣ ΑΚΙΝΑΤΗΣ

Ο Θωμάς Ακινάτης εναντίον του Ιωακείμ της Φιόρε 1

Όπως είναι γνωστό, ο Dante τοποθετεί στον Παράδεισό του τον Ιωακείμ της Φιόρε στα αριστερά του αγίου Bonaventura και τον εγκωμιάζει για το «προφητικό πνεύμα» του (12, 138–140). Στον ανεπαρκώς ενημερωμένο αναγνώστη, η γειτνίαση και ο έπαινος μπορεί να φαίνονται βεβιασμένα. Μια πρώτη εξήγηση μπορεί αναμφίβολα να βρεθεί στη συμπάθεια που έτρεφε ο ποιητής για τον ιωακειμισμό της εποχής του. Γύρω στο 1287, στη Φλωρεντία, στο Studium generale της Santa Croce, είχε έρθει σε επαφή με τον Olivi και τον Ubertino de Casale, του οποίου το Arbor vitae crucifixae, μολονότι το θεωρούσε υπερβολικό, αναμφίβολα τον επηρέασε. Ίσως ο Παράδεισός του φέρει στοιχεία δύο ποιημάτων που κατά πάσα πιθανότητα ανήκουν στον Ιωακείμ: του De patria coelesti και του De gloria paradisi, τα οποία αναπαράγονται στο τέλος της έκδοσης του Psalterium.² Η εικόνα του με τους τρεις αλληλοσυνδεόμενους κύκλους που παριστάνουν την Τριάδα περιγράφει ακριβώς εκείνη που μπορούσε κανείς να δει σε πολλά χειρόγραφα του Ιωακείμ. Δεν την είχε επινοήσει ο ίδιος· την είχε αντλήσει, όπως λέει, από τον Διάλογο του περίφημου Εβραίου προσήλυτου στον Χριστιανισμό Pedro Alfonso (Moisés Sefardí)· ο Dante όμως τη γνώρισε μέσω εκείνου.³ Είναι επίσης πιθανό ότι ο αββάς της Φιόρε ήταν αυτός που τον παρακίνησε να επιλέξει τον άγιο Βερνάρδο ως οδηγό προς την κορυφή του Παραδείσου κ.λπ. Ίσως υπάρχουν και άλλα. Αφού συνάντησε στον ήλιο τους δύο χορούς, καθένας από τους οποίους αποτελείται από δώδεκα διδασκάλους με επικεφαλής τον Φραγκίσκο και τον Δομήνικο, παρατηρεί «καθηλωμένος να αποσπάται από τους δύο χορούς ένας τρίτος —λαμπερός σαν καινούργια αστέρια στο στερέωμα την ώρα του λυκόφωτος, έτσι ώστε το θέαμα να φαίνεται και να μη φαίνεται αληθινό— και διακρίνει μέσα του ένα αληθινό σπινθήρισμα του Αγίου Πνεύματος. Τα μάτια του, θαμπωμένα, δεν ανταποκρίνονται στο όραμα, αλλά η Βεατρίκη τον οδηγεί χαμογελώντας σε μια ανώτερη σφαίρα. Πράγματι, δεν είναι αδύνατο ο Dante να αισθανόταν ότι εγκαινιάζει αυτή την τρίτη θεολογία, σε κάποια ίσως σχέση με τον Ιωακείμ της Φιόρε, τον οποίο αναγνωρίζει στον δωδέκατο και τελευταίο διδάσκαλο της δεύτερης ομάδας, όπως ακριβώς είχε δει τον Siger ως τελευταίο της πρώτης ομάδας. Δεν είχε πει ήδη από την αρχή του De Monarchia: “Θέλω να φανερώσω αλήθειες που κανείς δεν τόλμησε να φανερώσει”;»⁶

Ωστόσο, πρέπει να το αναγνωρίσουμε, το ιδεώδες του για το μέλλον του κόσμου ήταν αρκετά διαφορετικό από το όνειρο του Αιώνιου Ευαγγελίου για μια ζωή θεωρίας. Ολόκληρη η Θεία Κωμωδία, «στραμμένη προς την ελπίδα του Veltro», μπορεί αναμφίβολα να θεωρηθεί «προφητεία της νέας εποχής, της μόνης από την οποία μπορούν να προκύψουν ανανεωμένες η ανθρωπότητα και η Εκκλησία».⁷ Αυτό όμως δεν αναιρεί το γεγονός ότι ο πολιτικός αυτός προσανατολισμός δεν ανταποκρινόταν περισσότερο στις προσδοκίες του Ιωακείμ απ’ όσο στο ιδεώδες του Olivi και των αληθινών μαθητών του. Αλλά, στις αρχές εκείνες του δέκατου τέταρτου αιώνα, η φήμη του αββά της Φιόρε είχε εδραιωθεί τόσο βαθιά στις συνειδήσεις, ώστε οι πιο αντίθετες μεταξύ τους παρατάξεις μπορούσαν να στηριχθούν σε αυτόν. Ο καθένας έβρισκε εκεί ό,τι του ταίριαζε. Κάποιος Agustín Trionfo (Agustín de Ancona, †1328), ο οποίος εκπροσωπούσε κατεξοχήν την κατεστημένη ορθοδοξία και ήταν θεωρητικός της plenitudo potestatis που διεκδικούσε ο Βονιφάτιος Η΄, παρέθετε και συνόψιζε τον Ιωακείμ ως μία από τις κύριες αυθεντίες του —είναι αλήθεια ότι άφηνε συνετά κατά μέρος τα χωρία που αφορούσαν τα τρία status· αλλά, την ίδια στιγμή, ορισμένοι «πνευματικοί» αναζητούσαν στο υπόμνημά του στην Αποκάλυψη επιχειρήματα εναντίον του Παπισμού, τουλάχιστον όπως τον έβλεπαν τότε. Ούτε οι προσκείμενοι στη γιβελλινική παράταξη παρέλειπαν να αξιοποιούν τις ιωακειμιτικές «προφητείες» υπέρ των θέσεών τους· ήταν, φυσικά, έτοιμοι να αναγνωρίσουν σε εκείνον τον Παπισμό, όπως και ο Dante, ένα προαναγγελτικό σημάδι του Αντιχρίστου, επειδή προσπαθούσε να αποδυναμώσει την Αυτοκρατορία που τον συγκρατούσε. Αγανακτισμένος, όπως κι εκείνοι, με τη δειλία που απέδιδε στον Κελεστίνο Ε΄, σκληρός, όπως κι εκείνοι, απέναντι στον Βονιφάτιο Η΄, ο ποιητής εναπέθετε, όπως κι εκείνοι, την ελπίδα του στον ερχομό ενός μεταρρυθμιστή πάπα, ο οποίος θα ένωνε τις προσπάθειές του με εκείνες ενός μεγάλου αυτοκράτορα για τη σωτηρία της χριστιανοσύνης.

Ας σημειώσουμε επίσης ότι ο χαρακτηρισμός που αποδίδει στον Ιωακείμ, «προικισμένος με προφητικό πνεύμα», απηχεί το αντίφωνο που ψαλλόταν στην Καλαβρία κατά την εορτή του αγίου αββά.¹⁰ Χωρίς να υποτιμούμε τη σημασία αυτών και άλλων ανάλογων στοιχείων, είναι προτιμότερο να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε, μαζί με τον Étienne Gilson, τη θεμελιώδη σκέψη που πρέπει να ενέπνευσε τον ποιητή, υπενθυμίζοντας ότι τοποθέτησε επίσης τον Siger της Βραβάντης δίπλα στον άγιο Θωμά Ακινάτη και ότι αναφέρεται και σε αυτόν με έπαινο.¹¹ Αυτό δεν σημαίνει ότι εξέλαβε τον Θωμά ως αβερροϊστή· ούτε, αντίστοιχα, τον Bonaventura ως «ιωακειμίτη». Ο Dante γνωρίζει πολύ καλά, και στις δύο περιπτώσεις, για τι μιλά· δεν προσπαθεί να «αγιοποιήσει τον αιρετικό και τον ύποπτο προφήτη, καλυπτόμενος πίσω από τους μεγαλύτερους διδασκάλους της χριστιανοσύνης».¹² Γι’ αυτόν, ο Bonaventura έχει μετασχηματίσει τη σκέψη του Ιωακείμ, όπως ο Θωμάς έχει μετασχηματίσει τη σκέψη του Siger, μαθητή του Αριστοτέλη. Αυτοί οι μετασχηματισμοί αποτελούν ένδειξη μιας «κρυφής συγγένειας», και ίσως οι δύο θεολόγοι να είναι επίσης σύμβολα για τον Dante· ή ίσως να θέλησε να γίνουν δεκτοί στο δικό του σύμπαν εκείνοι που είχαν απορριφθεί από το δικό τους.¹³ Αυτό λίγο μας ενδιαφέρει εδώ. Εκείνο που πρέπει να εξετάσουμε είναι ταυτόχρονα η διαφορά και η σύγκλιση της στάσης του Bonaventura και του Θωμά Ακινάτη απέναντι στον ιωακειμισμό.

Πνεύμα μετριοπαθές, με συνείδηση των βαριών ευθυνών του αξιώματός του, με μέριμνα να φανερώσει ή μάλλον να αποκαταστήσει την ενότητα του τάγματος,¹⁴ τη διοίκηση του οποίου είχε αναλάβει υπό δραματικές συνθήκες, ο γενικός προϊστάμενος δεν θέλησε να προκαλέσει στο Παρίσι νέα θύελλα, επιτιθέμενος κατά μέτωπο στον ιωακειμισμό, είτε στην αρχική του έκφραση είτε στην άλλη, πιο συγκεχυμένη, έκφρασή του, εκείνη της παράταξης των «πνευματικών». Επιδίωξε, όπως λένε οι εκδότες του Quaracchi, να τον αντικρούσει «έμμεσα»,¹⁵ μέσα από μια θετική και νηφάλια έκθεση. Με ευνοϊκές ερμηνείες ή με υπαινικτικές αλλά επίμονες επικρίσεις, προσπάθησε να διοχετεύσει ένα επικίνδυνο ρεύμα σε κατάλληλη κοίτη, ώστε να το θέσει στην υπηρεσία της ανανέωσης της Εκκλησίας. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι η ανασκευή του ιωακειμισμού είναι συγχρόνως, σε κάποιον βαθμό, και πρόσληψή του. Διαφορετική ήταν η στάση του Θωμά Ακινάτη. Με την ίδια μέριμνα για την παραδοσιακή ορθοδοξία, μια μέριμνα που δεν αναχαιτιζόταν από κανένα καθήκον του αξιώματός του και ενισχυόταν από ένα περιβάλλον με πνεύμα περισσότερο ορθολογικό, περισσότερο οργανωτικό¹⁶ και, όπως θα λέγαμε σήμερα, περισσότερο ουσιοκρατικό, πολέμησε αδιάκοπα τις ιωακειμιτικές τάσεις. Το έκανε με τρόπο συγκρατημένο, αλλά δριμύ.

Μπροστά στον κίνδυνο της εισβολής του ιωακειμισμού, η αντίδραση των δύο μεγαλύτερων διδασκάλων της εποχής ήταν ακριβώς αντίστροφη από την αντίδρασή τους απέναντι στην εξάπλωση του αριστοτελισμού, η οποία επίσης απασχολούσε και τους δύο. (Άλλωστε, το ζήτημα του ελληνικού σχίσματος και η πανεπιστημιακή διαμάχη αποτελούσαν το διπλό αντικείμενο της σταθερής τους μέριμνας.) «Σε τρεις περιπτώσεις, με όρους ολοένα πιο σφοδρούς… ο Bonaventura καταγγέλλει τον κίνδυνο ενός νέου παγανισμού, με τον οποίο απειλείται η χριστιανοσύνη εξαιτίας της φυσιοκρατικής στάσης αρκετών Παρισινών διδασκάλων» (F. van Steenberghe). Και ο Θωμάς αντιλαμβάνεται τη σοβαρότητα της κατάστασης. Η τακτική του όμως, αν μπορούμε να το πούμε έτσι, είναι διαφορετική. Για να πολεμήσει την «πλάνη του Αβερρόη και των οπαδών του», της αντιπαραθέτει «τα ίδια τα λόγια του Αριστοτέλη» (Guillermo de Tocco). Πρόκειται για «μια διαφορετική προσέγγιση του Αριστοτέλη», για «μια διαφορετική ερμηνευτική», η οποία ενδιαφέρεται λιγότερο για την ιστορική πιστότητα και περισσότερο για την τολμηρή αφομοίωση, αλλά την οποία δεν ήταν μόνο οι μαθητές του που «έκριναν περισσότερο σύμφωνη με τη χριστιανική παράδοση».¹⁷ Αυτή η εναλλαγή θέσεων εξηγείται αρκετά καλά από τις συνθήκες και τις διανοητικές προδιαθέσεις των δύο αυτών πνευματικών συναγωνιστών.

Θα παρατηρήσουμε επίσης ότι το σημείο επίθεσης των δύο Διδασκάλων στο ιωακειμιτικό ζήτημα δεν είναι το ίδιο. Εκείνο που απασχολούσε τον Bonaventura ήταν προφανώς η αναταραχή που προκαλούσαν οι ακραίοι «πνευματικοί» του τάγματός του, οι οπαδοί του Gerardo da Borgo San Donnino. Για τον άγιο Θωμά το πράγμα είναι λιγότερο σαφές· αν όμως πρέπει να πιστέψουμε τον Guillermo de Tocco —και επίσης τον Pedro Calo—, τον ανησύχησε η αναβίωση μιας «αρχαίας πλάνης», ακόμη πιο ολέθριας με τη νέα της μορφή: το κίνημα του «ελεύθερου» ή του «νέου πνεύματος», η υποκριτική του διαστροφή και η ασέβειά του. Και καθώς οι οπαδοί του στηρίζονταν σε μια τρίτη κατάσταση του κόσμου, την οποία είχε προαναγγείλει ο Ιωακείμ της Φιόρε, άρχισε να διαβάζει τον Ιωακείμ για να τον αντικρούσει. Αναμφίβολα, η μαρτυρία του Tocco επηρεάζεται έντονα από την όψιμη εποχή κατά την οποία συντάχθηκε η Vita.¹⁸ Ο Tocco γράφει μετά την καταδίκη των κάθε είδους «πνευματικών», οι οποίοι καταδικάστηκαν με ένα «αξιοθαύμαστο παπικό διάταγμα» του Ιωάννη ΚΒ΄· πρόκειται για ένα σύνολο αιρετικών που ονομάζονταν Fraterculi, εμφορούνταν από ένα παράφρον πνεύμα διαίρεσης και κήρυτταν μια πνευματική και ελεύθερη Εκκλησία, αντίθετη προς τη Νύμφη του Χριστού· η εικόνα που σκιαγραφεί αντανακλά αναπόφευκτα μια κατάσταση πολύ διαφορετική από εκείνη που μπορούσε να έχει γνωρίσει ο άγιος Θωμάς. Αυτό όμως δεν αποτελεί επαρκή λόγο για να απορρίψουμε τον ουσιώδη πυρήνα της μαρτυρίας του.¹⁹ Και, όπως κι αν έχει το πράγμα, τα κείμενα του αγίου Θωμά είναι από μόνα τους αρκετά εύγλωττα. Είναι αναμφίβολο ότι οι πνευματικοί κλυδωνισμοί της εποχής του κάθε άλλο παρά του διέφευγαν και ότι αντιλαμβανόταν τις συνέπειές τους. Έχοντας γίνει διδάσκαλος στο Παρίσι, μπορούσε να παρατηρεί επιτόπου τους προδρόμους των μελλοντικών Fraterculi de vita paupere και να διακρίνει τις αυταπάτες τους. Θα πρέπει, επομένως, να διάβαζε με δυσπιστία τα συγγράμματα στα οποία στηρίζονταν αυτοί οι ταραχοποιοί, και τίποτε δεν ήταν φυσικότερο από το να ασκήσει κριτική στη διδασκαλία τους. Από την άλλη πλευρά, ήδη από το 1250, στην Ιταλία, είχε μπορέσει να αποκτήσει κάποια γνώση, έστω μερική, των ίδιων των έργων του Ιωακείμ. Όποτε κι αν έγινε αυτή η ανάγνωση, η ελπίδα που βρήκε εκεί για μια μελλοντική εποχή μέσα στον χρόνο, η οποία θα ήταν η εποχή του Πνεύματος, δεν μπορούσε στα μάτια του παρά να αποτελεί μια επικίνδυνη «ματαιότητα». Ακόμη και μετριασμένη, δεν υποτιμούσε αυτή η διδασκαλία το οριστικό μυστήριο της Πεντηκοστής και, κατά συνέπεια, τη σημασία της Ενανθρώπησης;

Ήδη από τον Σεπτέμβριο του 1252, σε ηλικία είκοσι πέντε ετών, σε μια δημόσια παράδοση που ονομαζόταν «principium» και την οποία εκφωνεί για να αποκτήσει τον βαθμό του βακαλάριου των βιβλικών σπουδών στο Παρίσι, ο Θωμάς Ακινάτης παίρνει έμμεσα θέση εναντίον της θεωρίας του Ιωακείμ· ή, τουλάχιστον, έχει υποτεθεί ότι αυτή ήταν η πρόθεσή του.²⁰ Πρόκειται για το μικρό έργο του De commendatione et partitione sacrae Scripturae —γνωστό επίσης από την εναρκτήρια παράθεσή του από τον Βαρούχ: «Hic est liber mandatorum»—, το οποίο ολοκληρώνεται, όπως είναι φυσικό, με την Αποκάλυψη, την κατακλείδα ολόκληρης της Γραφής, που παρουσιάζει την Εκκλησία του Χριστού να φτάνει στο τέλος της επίγειας ύπαρξής της για να εισέλθει απευθείας στην ένδοξη ζωή της δίπλα στον νυμφίο της.²¹ Τον επόμενο χρόνο ο άγιος Θωμάς αρχίζει τη συγγραφή του μεγάλου υπομνήματός του στα τέσσερα βιβλία των Sententiae (1253–1256). Στην πορεία του τρίτου βιβλίου θα εξαπολύσει ένα βέλος εναντίον των οπαδών του Ιωακείμ. Αυτή τη φορά, μολονότι δεν αναφέρεται κανένα όνομα, ο υπαινιγμός φαίνεται βέβαιος. Βρισκόμαστε, πράγματι, στο αποκορύφωμα της διαμάχης γύρω από το «Αιώνιο Ευαγγέλιο». Ανάμεσα στις επικίνδυνες τολμηρές θέσεις του αββά της Φιόρε, οι καρδινάλιοι του Anagni έχουν μόλις επισημάνει τις θεωρητικές αναπτύξεις σχετικά με τους αντίστοιχους ρόλους του Πέτρου και του Ιωάννη. Ο Θωμάς εκμεταλλεύεται την ευκαιρία. Με αφορμή την κλασική σύγκριση ανάμεσα στον ενεργό και στον θεωρητικό βίο, θέτει το ερώτημα: Ποιον προτιμούσε ο Ιησούς, τον Πέτρο ή τον Ιωάννη; Και απαντά κοφτά: «Φαίνεται, ωστόσο, αλαζονικό να αποφανθεί κανείς γι’ αυτό».²² Για πρώτη φορά σε αυτή την υπόθεση, το βόδι της Σικελίας, όπως έλεγε ο Αλβέρτος ο Μέγας, μόλις μούγκρισε. Θα συμφωνήσουμε, ωστόσο, ότι η επίθεση ήταν πλάγια· αναμφίβολα το έδαφος δεν προσφερόταν για μια μάχη μεγάλης έκτασης. Στο τέταρτο βιβλίο (1256), ο υπομνηματιστής θα θίξει ένα νέο σημείο. Παρατηρεί νηφάλια ότι, αν η «κατάσταση» της Καινής Διαθήκης προεικονίζεται σε εκείνη της Παλαιάς, αυτό συμβαίνει μόνο «γενικά» και ότι δεν μπορεί να καθιερωθεί αντιστοιχία ανάμεσα σε κάθε γεγονός της μιας και της άλλης, «ιδίως αν σκεφτούμε ότι όλοι οι τύποι της Παλαιάς Διαθήκης έχουν εκπληρωθεί στον Χριστό». Αυτό δεν αποτελεί απλώς κριτική στις υπερβολές πολλών ακίνδυνων συγγραφέων ως προς την αναζήτηση αντιστοιχιών, αλλά απόρριψη της ίδιας της αρχής της κατά γράμμα Concordia, στο όνομα της παραδοσιακής διδασκαλίας.²³ Και ο Θωμάς επικαλείται τη μαρτυρία του Αυγουστίνου στην Πολιτεία του Θεού: αυτοί οι λεπτομερείς παραλληλισμοί, τους οποίους επιχειρούν να θεμελιώσουν αντιπαραβάλλοντας «το κάθε επιμέρους στοιχείο με το αντίστοιχό του», όσο ευφυείς κι αν φαίνονται, δεν «προέρχονται από το προφητικό πνεύμα· δεν είναι παρά ανθρώπινες εικασίες, οι οποίες μπορεί μερικές φορές να πετυχαίνουν τον στόχο, αλλά κάποτε μπορεί επίσης να είναι παραπλανητικές». Η παρατήρηση, καταλήγει, εφαρμόζεται στα λεγόμενα του αββά Ιωακείμ, ο οποίος, παλαιότερα, «μέσω τέτοιων εικασιών προέβλεψε αληθινά ορισμένα μελλοντικά γεγονότα και σε ορισμένα πλανήθηκε».²⁴ Η εκτίμηση, όπως και στο τρίτο βιβλίο, είναι αρκετά περιφρονητική, αλλά η μομφή παραμένει μετριοπαθής και, αν το όνομα του Ιωακείμ αναφέρεται επιτέλους, το βασικό ζήτημα μόλις που θίγεται. Ίσως ο Θωμάς να μην είχε ακόμη κρίνει πρόσφορο το έδαφος. Ίσως επίσης να επιθυμούσε, αποστασιοποιούμενος από τους ονειροπόλους που, γύρω από τον Gerardo da San Donnino, εξέθεταν την υπόθεση των Επαιτικών Ταγμάτων, να αντιμετωπίσει με κάποια λεπτότητα εκείνον που, σύμφωνα με μια πολύ διαδεδομένη τότε άποψη, είχε χαιρετίσει προκαταβολικά και με μεγάλους επαίνους τα δύο μεγάλα νέα τάγματα. Τέλος, εκείνη την εποχή τον απασχολούσαν αναμφίβολα περισσότερο οι επανειλημμένες επιθέσεις των κοσμικών κληρικών, επιθέσεις τις οποίες υφίστατο ο ίδιος στο πετσί του, παρά η πρόσφατη παραδοξολογία του Φραγκισκανού. Ας θυμηθούμε εδώ ότι το Contra impugnantes Dei cultum et religionem, η απάντηση στον Guillaume de Saint-Amour, χρονολογείται από το 1256 και ότι η ένταξή του στο Πανεπιστήμιο με τη licentia docendi, όπως και εκείνη του Bonaventura, πραγματοποιήθηκε μόλις στις 15 Αυγούστου 1257, σε εκτέλεση ρητής εντολής που είχε δώσει ο Αλέξανδρος Δ΄ στις 13 Οκτωβρίου 1256.

Το De sensibus sacrae Scripturae, το οποίο χρονολογείται ίσως από το ίδιο έτος, το 1256, στρέφεται κυρίως κατά του Guillaume, του μεγάλου αντιπάλου εκείνης της στιγμής. Εναντίον του, ο άγιος Θωμάς υποστηρίζει ότι, αν είναι θεμιτό «να αποδίδεται στην Εκκλησία, κατά την πνευματική έννοια, ό,τι λέγεται κατά γράμμα στην Παλαιά Διαθήκη», δεν είναι θεμιτό να γίνεται το αντίστροφο: «διότι πρέπει να γίνονται σεβαστές οι τρεις εποχές της ιστορίας: “Παλαιά Διαθήκη” — “κατάσταση της παρούσας Εκκλησίας” — “η μελλοντική δόξα που μας έχει προφανερωθεί εν Χριστώ”».²⁵ Δεν υπάρχει «καλύτερος τρόπος», λέει ο M. Dufeil, «για να απορριφθούν ταυτόχρονα ο Guillaume και ο Ιωακείμ». Η παρατήρηση είναι ακριβής. Και εδώ ο Θωμάς επιχειρεί να καταφέρει αποφασιστικό πλήγμα στον Guillaume. Και το κάνει στο όνομα μιας διδασκαλίας, για μία ακόμη φορά, απολύτως κλασικής. Τίποτε δεν αποδεικνύει, άλλωστε, ότι, αν σε αυτό το χωρίο υπάρχει και μια δεύτερη σκέψη εναντίον του ιωακειμισμού, αυτή θα στρεφόταν εναντίον του «ακόμη και στην ορθόδοξη μετριοπαθή μορφή του Bonaventura». Η θέση του αγίου Θωμά δεν είναι «νέα» και δεν είχε, για να την προσδιορίσει, καμία ανάγκη να «αποδεσμευτεί από τον μακραίωνο θαυμασμό».²⁶ Εκείνο που χρειαζόταν, αντιθέτως, ήταν να αποκρούσει την κατηγορία περί συμπαιγνίας ανάμεσα στο σύνολο των Επαιτικών Ταγμάτων και στους φανατικούς ιωακειμίτες, οι οποίοι έδιναν στον Saint-Amour μια νέα πρόφαση για την πολεμική του. Γι’ αυτό ένα από τα τελευταία κεφάλαια του Contra impugnantes πραγματεύεται το Αιώνιο Ευαγγέλιο. Ο Θωμάς διευκρινίζει εκεί, παραθέτοντας τον Παύλο και τον Αυγουστίνο, ότι είναι αδύνατο να προσδιοριστεί ο χρόνος, κοντινός ή μακρινός, κατά τον οποίο θα φανερωθεί ο Αντίχριστος. Παρατηρεί, από την άλλη πλευρά, με μετριοπάθεια ότι, αν «η διδασκαλία του Ιωακείμ ή εκείνη του συντάκτη της εισαγωγής του» περιέχει επιλήψιμα στοιχεία, δεν δικαιούται κανείς γι’ αυτό να βλέπει σε αυτή τη διδασκαλία του Αντιχρίστου. Λέει όμως επίσης —και αυτή τη φορά επιτίθεται άμεσα στην κλίκα του Gerardo—:

Προσπαθώντας να μετατρέψουν το Ευαγγέλιο του Χριστού σε κάποιο διαφορετικό ευαγγέλιο, το οποίο αποκαλούν αιώνιο, ορισμένοι διακηρύσσουν ότι πλησιάζουν οι καιροί του Αντιχρίστου. Αυτό το ευαγγέλιο για το οποίο μιλούν είναι κάποια «εισαγωγή» που συντάχθηκε για το βιβλίο του Ιωακείμ και έχει καταδικαστεί από την Εκκλησία·²⁷ φτάνουν μάλιστα να λένε ότι το Ευαγγέλιο του Χριστού έχει αντικατασταθεί από την ίδια τη διδασκαλία του Ιωακείμ. Αλλά δεν υπάρχει ούτε ένα σημείο που να στηρίζει όσα υποθέτουν. Δεν υπήρχαν ήδη στην εποχή των Αποστόλων ορισμένοι που ήθελαν να αλλοιώσουν το Ευαγγέλιο του Χριστού, όπως φαίνεται από την προς Γαλάτας επιστολή;… κ.λπ.²⁸

Αυτό του επιτρέπει να στραφεί εναντίον της παράταξης του Guillaume de Saint-Amour και να καταλήξει: «Πέφτουν στον λάκκο που οι ίδιοι έσκαψαν εκείνοι που αποδίδουν στους άλλους μια νέα διδασκαλία, την οποία αποκαλούν Ευαγγέλιο της Βασιλείας, και παρουσιάζουν αυτό το Ευαγγέλιο της Βασιλείας ως ολοφάνερο σημείο των έσχατων καιρών».²⁹

Κατά τα έτη 1256 έως 1259, ο Θωμάς Ακινάτης υποβάλλεται σε «ένα συνεχές πρόγραμμα δύο διαλεκτικών συζητήσεων την εβδομάδα».³⁰ Ορισμένες είναι «de quolibet». Από αυτά τα χρόνια χρονολογείται το έβδομο Quodlibetum, στο οποίο διατυπώνεται η βασική θέση: «Η κατάσταση της Εκκλησίας είναι ενδιάμεση ανάμεσα στην κατάσταση της Συναγωγής και στην κατάσταση της θριαμβεύουσας Εκκλησίας».³¹ Το 1259 ο Θωμάς επιστρέφει στην Ιταλία, όπου συνεχίζει να ασχολείται με τα «διαλεκτικώς συζητούμενα ζητήματα»· είναι αδύνατο «να προσδιοριστεί χρόνο με τον χρόνο η διαδοχή αυτών των ζητημάτων»·³² από εκείνα όμως τα ιταλικά χρόνια χρονολογούνται τα ογδόντα τρία ζητήματα του De potentia. Στο πέμπτο ζήτημα, άρθρο έκτο, στην απάντηση προς την ένατη ένσταση, διαβάζουμε την εξής παρατήρηση, η οποία αποκλείει την ιωακειμιτική θέση χωρίς να την εξετάζει ειδικά: «Διότι τον ευαγγελικό νόμο, ο οποίος οδήγησε στην τελειότητα, δεν τον διαδέχεται άλλη κατάσταση, όπως ο ίδιος διαδέχθηκε τον παλαιό νόμο και ο παλαιός νόμος τον νόμο της φύσης».³³

Ο ΙΩΑΚΕΙΜΙΣΜΟΣ ΘΕΜΕΛΙΩΝΕΙ ΤΟΝ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟ. ΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΕΠΕΒΑΛΛΕ ΤΟΝ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΔΙΑ ΤΗΣ Β' ΒΑΤΙΚΑΝΕΙΑΣ ΣΥΝΟΔΟΥ. Ο ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΣ ΚΗΡΥΤΤΕΙ ΤΗΝ ΑΓΑΠΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ(SPIRITUS CREATOR) THN ΣΩΤΗΡΙΑ ΟΛΩΝ.

ΕΙΝΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ ΟΜΩΣ; ΤΙ ΛΕΕΙ Ο ΚΥΡΙΟΣ; ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΒΟΛΗ ΤΟΥ ΔΕΙΠΝΟΥ ΠΟΛΛΟΙ ΑΡΝΟΥΝΤΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ. ΑΛΛΑ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΔΕΙΠΝΟ Ο ΚΥΡΙΟΣ ΔΙΑΚΡΙΝΕΙ ΚΑΠΟΙΟΝ ΧΩΡΙΣ ΤΟ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟ ΕΝΔΥΜΑ ΤΗΣ ΤΗΡΗΣΕΩΣ ΤΩΝ ΕΝΤΟΛΩΝ ΚΑΙ ΤΟΝ ΔΙΩΧΝΕΙ ΠΑΡΑΥΤΑ ΣΤΟ ΠΥΡ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΟ. 
ΑΣ ΔΟΥΜΕ ΟΜΩΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΠ. ΠΑΥΛΟ Ο ΟΠΟΙΟΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΙ ΑΜΕΣΑ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ.

Ρωμ. 10,13
πᾶς γὰρ ὃς ἂν ἐπικαλέσηται τὸ ὄνομα Κυρίου σωθήσεται.
πῶς οὖν ἐπικαλέσονται εἰς ὃν οὐκ ἐπίστευσαν; πῶς δὲ πιστεύσουσιν οὗ οὐκ ἤκουσαν; πῶς δὲ ἀκούσουσι χωρὶς κηρύσσοντος;
πῶς δὲ κηρύξουσιν ἐὰν μὴ ἀποσταλῶσι; καθὼς γέγραπται· ὡς ὡραῖοι οἱ πόδες τῶν εὐαγγελιζομένων εἰρήνην, τῶν εὐαγγελιζομένων τὰ ἀγαθά!
Ἀλλ᾿ οὐ πάντες ὑπήκουσαν τῷ εὐαγγελίῳ· Ἡσαΐας γὰρ λέγει· Κύριε, τίς ἐπίστευσε τῇ ἀκοῇ ἡμῶν;
ἄρα ἡ πίστις ἐξ ἀκοῆς, ἡ δὲ ἀκοὴ διὰ ῥήματος Θεοῦ.
ἀλλὰ λέγω, μὴ οὐκ ἤκουσαν; μενοῦνγε εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν, καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτῶν.
ἀλλὰ λέγω, μὴ οὐκ ἔγνω Ἰσραήλ; πρῶτος Μωϋσῆς λέγει· ἐγὼ παραζηλώσω ὑμᾶς ἐπ᾿ οὐκ ἔθνει, ἐπὶ ἔθνει ἀσυνέτῳ παροργιῶ ὑμᾶς.
Ἡσαΐας δὲ ἀποτολμᾷ καὶ λέγει· εὑρέθην τοῖς ἐμὲ μὴ ζητοῦσιν, ἐμφανὴς ἐγενόμην τοῖς ἐμὲ μὴ ἐπερωτῶσι.
πρὸς δὲ τὸν Ἰσραὴλ λέγει· ὅλην τὴν ἡμέραν ἐξεπέτασα τὰς χεῖράς μου πρὸς λαὸν ἀπειθοῦντα καὶ ἀντιλέγοντα.
Σημειώσεις:

Ο ΑΠΟΚΡΥΦΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΥ ΙΔΕΑΛΙΣΜΟΥ (33)

 Συνέχεια απο Σάββατο, 29 Ιουνίου 2013

του HENRI DE LYBAC

Ο ΙΩΑΚΕΙΜΙΣΜΟΣ ΣΗΜΕΡΑ

.Ακόμη πιό κοντά μας ανθίζει μία ολόκληρη σοδειά αποστόλων του πνεύματος, στον ήλιο της Εκκλησίας, μίας Εκκλησίας στην δύση της, η οποία πρέπει να αφήσει την θέση της σε κείνη του αύριο, του μέλλοντος, στην έσχατη. Μία πρώτη αρχή είναι του 1965, την εποχή της τελευταίας συνόδου, χωρίς άλλη σχέση μ’αυτή εκτός απο αυτή της αντιφάσεως. Εμφανίζεται μία συλλογική έκδοση, με προκλητικό τίτλο, που δείχνει το πρόγραμμά της, Εκσυγχρονισμός ή μετάλλαξη; Η πρώτη λέξη δείχνει το έργο που ξεκίνησε η σύνοδος. Στα μάτια των συγγραφέων αυτό το έργο δέν έχει κανένα ενδιαφέρον. Αυτό που απαιτείται είναι μία μετάλλαξη δηλαδή μία επανάσταση, άλλο τόσο ριζική όσο εκείνη που μεταμόρφωσε μία αίρεση της Γαλιλαίας σε μία Εκκλησία στην οποία δέν διακρινόταν πλέον ο Ιουδαίος απο τον Έλληνα. Εάν υιοθετήσει την γλώσσα και τις ελπίδες τού κόσμου, θα προσλάβει και όλα τα προβλήματα και θα γεννήσει την Οικουμενική Εκκλησία.

Μ’αυτή την ορμή, αρχίζει η έρευνα για την ανακάλυψη ενός νέου Χριστιανισμού, κυριαρχεί η βιασύνη για την αναγκαία γέννηση μίας νέας Εκκλησίας, στην οποία η αγάπη πρέπει να λάβει την θέση του νόμου. Υφαρπάζεται η ανάσταση του Ιησού απο την Ελληνική σινδόνα και τοποθετείται σε κείνο το ρεύμα ζωής που είναι η Ιουδαϊκή Θεολογία της υποσχέσεως, της διαθήκης. Και θεμελιώνεται η θρησκεία του Θεού που έρχεται.
Απελευθερωμένος απο ένα σπάσιμο που μπορεί να ανοίξει στην επινόηση, ο Χριστιανισμός του αύριο δέν θα είναι ούτε αέρας, ούτε καπνός, αλλά ζωή των ανθρώπων με τους ανθρώπους, μία νέα Εκκλησία που θα μας δοθεί, γεννημένη απο το Πνεύμα. Αυτή η νεογέννητη δέν θα’χει πιά τους χαρακτήρες της Εκκλησίας που γνωρίζουμε...η Εκκλησία έχει ανάγκη απο την μία στιγμή στην άλλη μία μεγάλης μεταλλάξεως...Το πνεύμα ζητά απο τους Χριστιανούς του σήμερα να επιτρέψουν να ζήσει η ασυνείδητή τους πίστη για να μιλήσει εκ νέου και να πεί νέα πράγματα...κ.τ.λ.
Υπάρχουν όμως και παραλλαγές στο ίδιο θέμα. Έτσι αμέσως μετά τα παράπονά  πώς οι μορφές της πίστεως παρουσιάστηκαν κάτω απο μία σταθερή και αμετάβλητη μορφή, μας προσκαλεί να εξορκίσουμε τον φόβο μας πώς θα διαλυθεί διαφορετικά, το πιστεύω μας. Διότι στην πραγματικότητα, χάρη στις προόδους της επιστήμης, τα Χριστιανικά δόγματα θα μάθουν να ανακαλύπτουν και να μορφοποιήσουν σε ένα καινούργιο μοντέλο, σε ένα καινούργιο πλαίσιο, το περιεχόμενό τους. Πρέπει όμως κατ’αρχάς να ελευθερώσουμε το πιστεύω και να επιτρέψουμε στην πίστη, για να συγκεντρώσει όλες τις κουλτούρες, δηλαδή της θρησκείες, να λάβει την μορφή μίας κένωσης (Το κενό, το νιρβάνα του Βουδισμού. Μία έννοια που επιβλήθηκε απο τον Φλωρόφσκι).
Υπάρχει επίσης και το ερώτημα: Γιατί η Θεολογία, παρότι επιθυμεί να εισέλθει όλο και βαθύτερα στα συγκεκριμένα προβλήματα της εποχής μας, σταματά στην μέση του δρόμου; (Βασική αρχή της Θεολογίας του Ζηζιούλα). Συμπεριφέρεται σαν η αναφορά στο πνεύμα το Άγιο να έρχεται και να προστίθεται ξαφνικά, στην διατομή μίας ζωντανής ώς επί το πλείστον παραδόσεως, με έναν εκσυγχρονισμό, μία προσαρμογή στην εξέλιξη, η οποία την ανανεώνει και την εκσυγχρονίζει. Επανασυνδέουν λοιπόν, αυτοί οι εξελιγμένοι Χριστιανοί, με κλασσικό τρόπον τινά τρόπο, την στάση τους, τον τρόπο τους, με την Εκκλησιαστική εμπειρία. Έτσι ακριβώς και οι Χαρισματικοί Χριστιανοί παραμένουν στην παραδοσιακή και εξελιγμένη γραμμή, ισχυριζόμενοι πώς η ανανέωση δέν μπορεί να σημαίνει διαίρεση με την κοινότητα ή με την παράδοση. Η πνευματολογία τους είναι λανθασμένη.
Έτσι αρχίζει να συνειδητοποιείται η ανάγκη ενός πιό ανανεωτικού στοιχείου. Ακριβώς του χρέους πλέον του πνεύματος, έξω απο την Εκκλησία. Πολλοί είναι ήδη κουρασμένοι απο μία τεχνητή ζωή, χωρίς εσωτερικότητα και γι’αυτό επιθυμούν, κρίνοντας την Εκκλησία, να ξαναδώσουν μία θέση στον Θεό. Σε έναν Θεό όμως που πρέπει να ξαναγεννηθεί με διαφορετικό τρόπο, σαν μία επιδρομή βίαιη που φτάνει να διαλύσει τις συνήθειές μας και να μας αφυπνίσει απο τα δογματικά μας όνειρα. Οι πολιτικοποιημένοι Χριστιανοί, οι θεολόγοι τής απελευθερώσεως είναι ακόμη πολύ ντροπαλοί και διστακτικοί. Συνεχίζουν να επιμένουν στην σκηνή-κλειδί της ΕΞΟΔΟΥ ή στην μορφή του απελευθερωτού Χριστού, αλλά δέν κάνουν κανένα βήμα μπροστά πρός το πνεύμα. Και όμως πρέπει να το πούμε: Για πολλούς σήμερα, εάν ο Θεός υπάρχει, μπορεί να είναι μόνον πνεύμα.
[Γίνεται δραματικά φανερό πλέον πόσο απουσιάζει απο την Εκκλησία, λόγω των αιρέσεων και των σχισμάτων, ακόμη και απο την Ορθοδοξία, η οδός των Αγίων].
Απο τον Maurice Bellet, έχουμε πιό συγκεκριμένες διευκρινήσεις για την ανανέωση.
Μπορεί να πραγματοποιηθεί, μεσα στην ίδια την Εκκλησία, ένα είδος γλιστρίματος, έτσι ώστε η ουσία της πίστεως να εξαφανιστεί πρός όφελος μίας προσπάθειας, επιτέλους στο ύψος τού ανθρώπου, όπου ολόκληρη η αλήθεια θα είναι με το μέρος της αναλύσεως. Θα επρόκειτο τότε, όχι πλέον για μία αντίθεση στην πίστη, αλλά για ένα πέρασμα σ’αυτό που θα την αντικαθιστούσε. Δέν είμαστε άραγε μπροστά στην στιγμή στην οποία όλη η μορφή της δομής της Εκκλησίας, πρέπει να δώσει την θέση της σε κάτι νέο; Η ψυχανάλυση δέν θα ήταν τότε παρά μία απο τις πλευρές (ίσως η πιό σκληρή) με τις οποίες ανακοινώνεται ο θάνατος ενός συστήματος; Ένα ολόκληρο νοητικό σύμπαν στο οποίο η πίστη μπόρεσε να θέσει τον εαυτό της, χωρίς να αποφύγει εντελώς τις αντιφάσεις, βρίσκεται προ της αβύσσου.

Και ο Marcel Legant μιλά επίσης ευχαρίστως για «μετάλλαξη». Προβλέπει μία μετάλλαξη τέτοια της Εκκλησίας που θα φέρει ιλίγγους. Μία μεταμόρφωση τέτοιας εκτάσεως, απολύτως αδιανόητης, απο την οποία ελπίζει πώς θα προκύψει μία νέα Εκκλησία. Αλλά επαναλαμβάνει επίσης και το αντίθετο, σαν να απολογείται: μία τέτοια μετάλλαξη δέν είναι μία αποδόμηση, ένα γκρέμισμα που θα οδηγούσε την Εκκλησία στην εξαφάνιση. Βλέπει δηλαδή μία πνευματική ανανέωση, με απρόβλεπτες συνέπειες, αλλά στον δρόμο πάντοτε μίας μεγαλύτερης προσήλωσης στον νόμο των πρώτων μαθητών του Χριστού. Η σκέψη του η οποία εκφράζεται σε στενή εξάρτηση με ορισμένα σχήματα του Μπερξόν, ελέγχεται οπωσδήποτε. Αλλά η εμπειρία την οποία προσπαθεί να μεταφράσει είναι βαθεια. Και παρ’όλα αυτά, επηρεασμένος απο το πνεύμα της εποχής μας, έχει τόσες αναλογίες, ιδίως γλωσσικές με τους Ιωακειμίτες της εποχής του.
[Σάν να λέμε ότι οι άνθρωποι τα δίνουν όλα πλέον για να αποκτήσουν την εμπείρία του Αγίου Πνεύματος. Δέν αντέχουν πλέον τους Θεσμούς και τις Ιεραρχίες με τις οποίες ταυτίστηκε η Εκκλησία. Και όμως δέν τα καταφέρνουν. Ακόμη και όταν απελευθερώνονται. Τους λείπει η οδός των Αγίων της Ορθοδοξίας.]

[Σήμερα η Ορθοδοξία θα μπορούσε να σταθεί στο ιστορικό της ύψος, αλλά δυστυχώς δέν υφίσταται πλέον, διαλυμένη απο τα χτυπήματα των οργανώσεων. Οι οποίες έθαψαν ακριβώς την οδό των Αγίων, κάτω απο τα προτεσταντικά σκουπίδια της sola scriptura. Σήμερα οι Ορθόδοξοι μελετούν την πίστη. Κάνουν κάτι απίστευτο: Μελετούν τα αμελέτητα].
Αμέθυστος.

"ΒΑΒΥΛΩΝΙΑ" Από Αντρέα Μαρτσιλιάνο

Όταν ένας πολιτισμός παύει να παράγει αληθινές ελίτ, η ηθική παρακμή μπορεί να προηγηθεί της πολιτικής και γεωπολιτικής παρακμής.


                                                   "ΒΑΒΥΛΩΝΙΑ"

Ο Αντρέα Μαρτσιλιάνο περιγράφει τη Δύση ως μια νέα Βαβυλωνία, στην οποία κυριαρχούν ανίκανες άρχουσες τάξεις και βαθιά ηθική παρακμή.

                                      από τόν Αντρέα Μαρτσιλιάνο

Ο Αντρέα Μαρτσιλιάνο αντλεί έμπνευση από τη βιβλική εικόνα της Βαβυλωνίας για να αναπαραστήσει μια Δύση στην οποία το χάος θα αντικαθιστούσε την τάξη και η ανωμαλία θα γινόταν συνηθισμένη. Στο επίκεντρο της κριτικής του βρίσκονται οι άρχουσες τάξεις: οι ελίτ που, σύμφωνα με τον συγγραφέα, δεν αξίζουν πλέον το όνομα, είναι ανίκανες να συμφιλιώσουν τα δικά τους συμφέροντα με το δημόσιο καλό και δεν είναι πλέον εξοικειωμένες με έννοιες όπως η τιμή και η δόξα. Η σύγκριση με τη Ρωσία και την Κίνα οδηγεί τον Μαρτσιλιάνο στην τελική του πρόκληση. Δεν τις θεωρεί «καλές» δυνάμεις, αλλά εξακολουθεί να τις αναγνωρίζει ακόμη ως  ικανές να ασκήσουν δύναμη και ισχύ απέναντι σε μια ηθικά εξαντλημένη Δύση. Η πιθανή ήττα της νέας Βαβυλωνίας αποκτά έτσι τη σημασία μιας ιστορικής τομής: μετά την καταστροφή ενός διεφθαρμένου κόσμου, ίσως η ιστορία να μπορέσει να επιστρέψει, με δυσκολία, στο να έχει ανθρώπινο πρόσωπο. (Σημείωση της Σύνταξης)

Αυτή είναι πραγματικά η Βαβυλωνία!

Πόσο συχνά το ακούμε, συχνά χωρίς να θυμόμαστε ή έστω να γνωρίζουμε την βιβλική αναφορά. Η παρακμή, ιδιαίτερα η ηθική, της Βαβυλωνίας, η οποία τρομοκρατούσε τους προφήτες ενός λαού που κρατούνταν σε δουλεία.
Αυτή στην οποία ζούμε είναι μια πραγματική Βαβυλωνία.
Μια Βαβυλωνία, ωστόσο, φτάνοντας, όπως λένε, στο μέγιστο. Διευρυμένη, διαχυμένη... σε σημείο που το χάος φαίνεται να έχει αντικαταστήσει την τάξη. Η ανωμαλία έχει γίνει ο κανόνας.
Για μια φορά, ας αφήσουμε στην άκρη την πολιτική ορθότητα, σε όλες τις πιθανές και αδύνατες έννοιές της.
Και ας δούμε, ψύχραιμα, την πραγματικότητα των πραγμάτων.
Ανατολή και Δύση. Η παλιά διχοτομία. Και εμείς, φυσικά, είμαστε η Δύση.
Ναι... αλλά ποια Δύση;
Αν κοιτάξουμε γύρω μας, θα δούμε ένα ασύλληπτο θέαμα.
Ελίτ που δεν είναι ελίτ, επιλεγμένες (θα λέγαμε) μόνο αρνητικά. Ανίκανες, παθητικές, υποταγμένες σε οποιαδήποτε εξουσία. Ενδιαφέρονται μόνο για τα δικά τους, έστω και ασήμαντα, ιδιαίτερα συμφέροντα.


Όχι ότι αρνούμαι τη σημασία του «ιδιαίτερου». Ο Γκουιτσιαρντίνι, ωστόσο, με δίδαξε ότι ένας ικανός πολιτικός γνωρίζει ότι τα ιδιαίτερα συμφέροντά του μπορούν να ευημερήσουν μόνο αν ευημερήσει το δημόσιο καλό.
Και η ιδιαιτερότητα του αληθινού πολιτικού πάντα και σε κάθε περίπτωση υπερβαίνει το μικροσυμφέρον της στιγμής.
Τιμή και δόξα, θα μπορούσαμε να πούμε, αν σήμερα αυτές οι λέξεις φαίνεται να έχουν χάσει κάθε νόημα.
Και, επομένως, το θέαμα που προσφέρουν οι λεγόμενες άρχουσες τάξεις μας είναι, για να μην πούμε τίποτα περισσότερο, άθλιο.
Ας δούμε την ακολασία που κυριεύει, σαν βιβλικός δαίμονας, εκείνους που θα έπρεπε να αποτελούν τη δυτική ελίτ.
Σκεφτείτε την «υπόθεση Έπσταϊν», η οποία υπαινίσσεται τερατώδεις τελετουργίες, συνυφασμένες με κατασκοπευτικά παιχνίδια και ριζωμένες σε μια άνευ προηγουμένου ανθρώπινη και ηθική υποβάθμιση.
Ούτε καν στις πιο άσχημες και παρακμιακές στιγμές της Αυτοκρατορίας.
Ή ας σκεφτούμε απλώς εκείνους που κυβερνούν ή προσποιούνται ότι κυβερνούν τη Γαλλία.


Στην ασάφεια της συμπεριφοράς, στις φωτογραφίες του κ. Προέδρου με ροζ καλσόν περιτριγυρισμένου από αυτάρεσκους μαύρους γλουτούς.
Για να μην αναφέρουμε τις συγκεκριμένες αμφιβολίες για τον γάμο του...
Και μετά στρέφουμε το βλέμμα μας στο άλλο μέτωπο. Στη Ρωσία, ακόμη και στην Κίνα.
Κανείς δεν νομίζει ότι είναι «καλοί», το αντίθετο μάλιστα.
Αλλά, γαμώτο, εξακολουθείς να βλέπεις άντρες, ίσως άγριους, ίσως αιμοδιψείς. Αρχίζουν να πιέζουν τα «δικά μας» σύνορά.
Αποτελούν απειλή, σίγουρα... αλλά για ποιον ή για τι;
Μια μέρα, ίσως όχι και τόσο μακρινή, θα εξαπλωθούν προς τη Δύση μας.
Και θα κάνουν μια καθαρή σάρωση. Θα εξαλείψουν τα πάντα, ή σχεδόν τα πάντα.
Από αυτή τη Δύση, ωστόσο, από αυτή την απέραντη και διεφθαρμένη Βαβυλωνία, ούτε καν το «βουητό μιας μέλισσας σε ένα άδειο κυπαρίσσι» δεν θα απομείνει.
Και, ίσως, η ιστορία ανακτήσει με κόπο το ανθρώπινο πρόσωπό της.


Αντρέα Μαρτσιλιάνο

«ΑΦΗΣΤΕ ΜΑΣ ΗΣΥΧΟΥΣ! ΗΘΙΚΟΣ ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΙΨΗ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ» Από Ρομπέρτο ​​Πεκιόλι

Μια κοινωνία που απορρίπτει τη σύγκρουση δεν εξαλείφει τη βία: μόνο διακινδυνεύει να χάσει την ικανότητα να τής αντιταχθεί.

«ΑΦΗΣΤΕ ΜΑΣ ΗΣΥΧΟΥΣ! ΗΘΙΚΟΣ ΑΦΟΠΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΙΨΗ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ»

Ο Ρομπέρτο ​​Πεκιόλι αμφισβητεί τον πασιφισμό του «αφήστε μας ήσυχους» και καταγγέλλει τον ηθικό αφοπλισμό που προκαλείται από την απόρριψη της σύγκρουσης.

                                                      από τον Ρομπέρτο ​​Πεκιόλι

Ο Ρομπέρτο ​​Πεκιόλι εμπνέεται από την έκκληση «Αφήστε μας ήσυχους!» μιας ομάδας αντιρρησιών συνείδησης και την ιστορία μιας νεαρής φυσικού που εγκατέλειψε την Google αφού ανακάλυψε τη στρατιωτική χρήση του έργου της για την τεχνητή νοημοσύνη. Μια θαρραλέα επιλογή που γίνεται μια ευκαιρία να αμφισβητηθεί αυτό που ο συγγραφέας βλέπει ως αυξανόμενη αδυναμία αποδοχής της αρχής της πραγματικότητας: η σύγκρουση, η θέληση για δύναμη και η καταπίεση δεν εξαφανίζονται απλώς με την απόρριψή τους. Από τον Ηράκλειτο μέχρι τον Χάιντεγκερ, ο Πεκιόλι καταγγέλλει τον ηθικό αφοπλισμό μιας κοινωνίας που συγχέει την πραότητα με την άρνηση αντίδρασης και τη δύναμη με τη βία. Η ελευθερία, υποστηρίζει, συνεπάγεται ευθύνη, ρίσκο και την προθυμία να υπερασπιστεί κανείς αυτό στο οποίο πιστεύει: η εξάλειψη της σύγκρουσης δεν σημαίνει εξάλειψή της, αλλά μάλλον το ρίσκο να βρεθεί ανυπεράσπιστος μπροστά στην καταπίεση . (Σημείωση της Σύνταξης)

Λίγες εκφράσεις μπορούν να ενοχλήσουν τον συγγραφέα όσο η κραυγή « φήστε μας ήσυχους!» ενός συγκεκριμένου πασιφισμού. Η Ομάδα Αντιρρησιών Συνείδησης μιας επισκοπής της Λιγουρίας δημοσίευσε ένα έγγραφο με αυτόν τον τίτλο κατά τη διάρκεια της λειτουργίας στον καθεδρικό ναό. Πάντα απεχθανόμουν τους αυτοαποκαλούμενους αντιρρησίες συνείδησης, μεταξύ των οποίων, εκτός από λίγους που ήταν πρόθυμοι να πληρώσουν το τίμημα για τις πεποιθήσεις τους, υπήρχαν πολλοί καιροσκόποι που ενδιαφέρονταν να αποφύγουν ένα δυσάρεστο και δυσάρεστο καθήκον: τη στρατιωτική θητεία. Το «Αφήστε μας ήσυχους», ωστόσο, είναι χειρότερο: είναι μια απόδραση, ένα ηθικό άλλοθι, μια εύκολη μορφή συναισθηματικού εκβιασμού για τους ανόητους. Στην πραγματικότητα, σημαίνει επιδίωξη αποδέσμευσης, διαφυγής ή ακόμα και παράδοσης. Αφήστε μας ήσυχους να ασχοληθούμε με τις δικές μας δουλειές. Διδάσκεται στα παιδιά ως σύνθημα, όπως τύχαινε να διαβάσουμε σε ένα φύλλο στο μπαλκόνι ενός δημοτικού σχολείου, δίπλα στο θορυβώδες σύμβολο του ουράνιου τόξου, είναι μια ύπουλη μορφή κακοδιαπαιδαγώγησης.

Ο κόσμος είναι αυτός που είναι. Όποιος θέλει να τον αλλάξει -δικαίωμα κάθε γενιάς- δεν πρέπει να περιμένει ειρήνη, αλλά μια σκληρή μάχη. Ο Ηράκλειτος έγραψε ότι ο Πόλεμος, η σύγκρουση, «είναι ο πατέρας όλων των πραγμάτων, όλων των βασιλιάδων· και αποκαλύπτει μερικούς ως θεούς και άλλους ως ανθρώπους, υποδουλώνει μερικούς και ελευθερώνει άλλους». Πράγματι, είναι ένα μάθημα που προειδοποιεί ενάντια στις απλουστεύσεις, τις φαντασιώσεις και την αυτάρεσκη φιλανθρωπία. Το έγγραφο των αντιρρησιών αφηγείται, με εμπνευσμένο τόνο, την ιστορία μιάς πτυχιούχου φυσικής (είναι πρόθυμοι να τονίσουν με τιμητικές διακρίσεις) που προσλήφθηκε από την Google για να εργαστεί στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Η νεαρή γυναίκα, απελπισμένη, παραιτήθηκε από τη δουλειά όταν συνειδητοποίησε ότι η εργασία της είχε στρατιωτικούς σκοπούς. Συγχαρητήρια για το θάρρος της, φυσικά. Ωστόσο, η αφέλεια ενός λαμπρού πτυχιούχου που γνωρίζει πολύ λίγα για την ανθρώπινη φύση είναι εκπληκτική. Από τότε που οι άνθρωποι ανακάλυψαν πώς να τιθασεύουν τη φωτιά, το είδος μας δεν έχει σταματήσει να χρησιμοποιεί τις ανακαλύψεις του εναντίον των συνανθρώπων του. Ξεκίνησε καίγοντας τις καλύβες και τις καλλιέργειες άλλων ανθρώπων, και δεν έχει σταματήσει.

Ακριβώς επειδή γνωρίζει τους μηχανισμούς της Τεχνητής Νοημοσύνης εκ των έσω, η φυσικός θα έπρεπε να είχε κατανοήσει το ανατρεπτικό της πεδίο εφαρμογής και να είχε προχωρήσει πέρα ​​από την εύκολη παρατήρηση ότι η τεχνολογία δεν είναι ουδέτερη. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι εργαλείο, αλλά ένας τεράστιος μηχανισμός για την αναδιαμόρφωση του ανθρώπινου πλάσματος, της σκέψης του και τού πεπρωμένου του. Θα μπορούσε να το είχε σκεφτεί αυτό, από το αποκορύφωμα των σπουδών της, και να φανταστεί ότι ο στρατιωτικός τομέας - η θέληση για δύναμη που εφαρμόζεται στην καταστροφή του Άλλου, του εχθρού - θα γινόταν κινητήρια δύναμη. Ο Χάιντεγκερ είχε δίκιο: η τεχνική κουλτούρα είναι μια ακρωτηριασμένη, μη στοχαστική σκέψη.

«Η Τεχνητή Νοημοσύνη στον πόλεμο με αηδιάζει», φωνάζει το κορίτσι, «αλλά ακόμη και το Διαδίκτυο, ο ακρογωνιαίος λίθος της τεχνολογίας των πληροφοριών, ήταν στρατιωτική εφεύρεση.

Θα θέλαμε να επισημάνουμε και άλλα προβλήματα με την Τεχνητή Νοημοσύνη: την κατάργηση της κριτικής σκέψης, την απώλεια της ελεύθερης βούλησης, την ανάθεση αποφάσεων, την επιτήρηση, την ικανότητα κυριαρχίας όσων την ελέγχουν, τον υβριδισμό με τις μηχανές και την επικράτηση του τεχνητού έναντι του φυσικού. Όλα αυτά τα αποτελέσματα αποκαλύπτονται σε ένα κείμενο που πρέπει να γνωρίζετε, την εγκύκλιο Magnifica Humanitas του Λέοντα ΙΔ΄ . Η νεαρή γυναίκα αποδοκιμάζει την παρακμή της ορθολογικής σκέψης, «εφαρμοσμένης αριστοτεχνικά σε επιστημονικά ερωτήματα». Παραλείπει να σημειώσει ότι η ορθολογική σκέψη είναι μόνο μία πτυχή της ανθρώπινης εφευρετικότητας και ότι η τεχνολογία κυριαρχεί εργαλειακά στην επιστήμη.

Ο ηλικιωμένος γραφέας μπερδεύεται από την αφέλεια (ή την αρχή της έλλειψης πραγματικότητας) μιας άλλης πρότασης. Όσον αφορά τη δυσκολία αντιμετώπισης των πιέσεων στον κόσμο της εργασίας, προσεύχεται: «Ο Θεός να φυλάξει να θέσει σε κίνδυνο τις καριέρες μας». Το πρόβλημα είναι: από τη μία πλευρά, ο ιδεαλισμός -όσο απλοϊκός κι αν είναι- από την άλλη, ο φόβος της ήττας. Αν κάποιος θέλει πραγματικά να μείνει μόνος του, υπάρχουν δύο εναλλακτικές: η συμμόρφωση ή η διαφυγή στην αδιαφορία. Αν δεν το δεχτεί αυτό (η συγγραφέας το έχει αποδείξει αυτό παραιτούμενη από τη δουλειά της), δεν έχει άλλη επιλογή από το να δεχτεί την πολεμική, τη σύγκρουση. Και να λερώσει τα χέρια της, γνωρίζοντας ότι οι μάχες μπορούν να χαθούν και ότι σε ζητήματα αρχής θα είναι πάντα μειοψηφία. Θα βιώσει απογοητεύσεις ακόμη χειρότερες από αυτές που βίωσε με την Google και θα ανακαλύψει τις χειρότερες πλευρές της ανθρωπότητας. Ακόμα και τις δικές της.

Μια μακρά σκέψη, όχι για να επιτεθώ σε κάποιον που κατά τα άλλα έχει καλές προθέσεις, αλλά για να αναγνωρίσω την αφοπλιστική ευθραυστότητα των τελευταίων γενεών, την αφέλεια στην οποία τις έχει βυθίσει το σύστημα και την αδυναμία της πολιτισμικής τους εκπαίδευσης. Η εποχή μας έχει ένα εγγενές ελάττωμα: την υποκριτική καταστολή. Όταν μια καλλιεργημένη και ανοιχτόκαρδη νεαρή γυναίκα γράφει, «Αφήστε μας ήσυχους!», αφαιρεί αυτό που αποδοκιμάζει. Η βία, ο κυνισμός και η επιθυμία για κυριαρχία υπάρχουν. Η ψευδώς φιλάνθρωπος εκπαίδευση, η γκρίνια και ο «αφοπλιστικός και αφοπλιστικός» πασιφισμός - μια κενή φράση, καλή μόνο για το συναίσθημα - δεν εξαλείφουν τις συγκρούσεις. Είτε μας αρέσει είτε όχι, η βία είναι εγγενής στην ανθρωπότητα.

Η εξουσία —η οποία πάντα έχει κακές προθέσεις— είναι πολύ πρόθυμη να μας αφήσει μόνους, να μας εγκλωβίσει σε ένα ηθικολογικό κουκούλι ή μια ουτοπία: θα γίνουμε πιο εύκολα θύματα του βίαιου. Μας θέλει σωματικά και ηθικά αφοπλισμένους. Και επίσης αδαείς (με την έννοια ότι δεν γνωρίζουμε την πραγματικότητα) παρά τα πτυχία και τα μεταπτυχιακά μας. Δεν μπορούμε να αντιδράσουμε στο κακό απλώς αποδοκιμάζοντάς το ή μη συμμετέχοντας προσωπικά, ακόμα κι αν πρόκειται για ευγενείς πράξεις. Για να αλλάξουμε τα πράγματα, πρέπει να αποδεχτούμε και ακόμη και να εμπλακούμε σε σκληρή, μερικές φορές βίαιη, σύγκρουση. Οι κακοί το γνωρίζουν αυτό, κατανοούν την αδυναμία μας και συχνά κερδίζουν με απλές απειλές. Η αντίδραση είναι ηθικό και πολιτικό καθήκον. Οι νεότερες γενιές —ειδικά οι άνδρες— έχουν μεγαλώσει ενάντια στη φύση και απεχθάνονται τη βία, ακόμα και όταν χρησιμοποιείται για να υπερασπιστεί τον εαυτό του, την οικογένειά του, τον λαό του, την περιουσία του και τις αρχές του. Κάποιος είναι ελεύθερος στο βαθμό που είναι πρόθυμος να αγωνιστεί για αυτό που πιστεύει. Ακόμα και σωματικά. Διαφορετικά, είμαστε στο έλεος των νταήδων, της αγέλης, της εξουσίας, των εισβολέων και των εχθρών. Και υπάρχουν: ο Καρλ Σμιτ έγραψε ότι όταν κάποιος μας θεωρεί τέτοιους, πρέπει να το παραδεχτούμε και να συμπεριφερθούμε κι εμείς σαν εχθροί. Άσχημο, δυσάρεστο, αλλά είναι το μάθημα των χιλιετιών, το οποίο δεν θα αλλοιωθεί από καμία μάταιη παράκληση να μας αφήσουν στην ησυχία τους.

Μια κοινωνία που αφαιρεί την έννοια της σύγκρουσης, της αντιπαράθεσης και του κινδύνου καταδικάζει τον εαυτό της σε ηθική ατροφία. Η αφαίρεση, η απόρριψη και η δαιμονοποίηση της σύγκρουσης δεν έχει δημιουργήσει ειρηνικές γενιές: έχει παράγει λεγεώνες υποκριτών, ναρκισσιστών ανίκανων να ανεχθούν την απογοήτευση ή να αντιμετωπίσουν εμπόδια, και ατόμων επιρρεπών στη δειλία προκειμένου να αποφύγουν την καταπίεση, όπως στον αχαλίνωτο εκφοβισμό των αδύναμων. Χωρίς αποφασιστικότητα και ικανότητα αντίδρασης, η περιφρόνηση για τους άλλους μεγαλώνει, αυτή των χειρότερων, των βίαιων, εκείνων που εκμεταλλεύονται την ευθραυστότητα, τη ντροπαλότητα και την επιθυμία να μείνουν μόνοι των αγνών ψυχών. Στην απογοήτευση τής νεαρού φυσικού, αναγνωρίζουμε τα ελαττώματα μιας ζαχαρωμένης, αναισθητοποιημένης υπαρξιακής αφήγησης, που δοκιμάζεται από τη σκληρή πραγματικότητα. Κανείς δεν θα μας αφήσει μόνους όσο συνεχίζουμε να συγχέουμε την πραότητα με την ασπόνδυλη, την ευγένεια με την εξάλειψη της σύγκρουσης - ηθικής αλλά και υλικής - όσο συγχέουμε τη δύναμη και το σθένος με τη βία, τη φαντασία με την πραγματικότητα, αιχμαλώτους ενός ηθικού αφοπλισμού που θα εκμεταλλευτούν κυνικοί, εγκληματίες και κακοπροαίρετοι άνθρωποι.

Αδύναμοι, δειλοί, υποτακτικοί: ακόμα και τότε δεν μας αφήνουν σε ησυχία.

Roberto Pecchioli

Η αδυσώπητη πρόοδος μιας κοινωνίας που βασίζεται ολοένα και λιγότερο στην κοινότητα

από τον Riccardo Sampaolo - 19 Νοεμβρίου 2026

Η αδυσώπητη πρόοδος μιας κοινωνίας που βασίζεται ολοένα και λιγότερο στην κοινότητα


Πηγή: Αιρετικά

Η ραγδαία ψηφιοποίηση, η μαζική μετανάστευση, η επιθετική αστικοποίηση και οι συγκρούσεις εντός των οικογενειών είναι μόνο μερικές από τις πτυχές που χαρακτηρίζουν τις σύγχρονες κοινωνίες, οι οποίες καθίστανται ολοένα και πιο εύθραυστες από την επιφανειακή φύση και την αστάθεια των σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων, οι οποίοι αισθάνονται όλο και λιγότερο μέρος μιας κοινότητας και όλο και περισσότερο στο έλεος ανεξέλεγκτων εξωτερικών γεγονότων.

Οι αντιδράσεις των περισσότερων κυβερνήσεων στα προβλήματα που περιγράφονται παραπάνω τείνουν πάντα να ενισχύουν τη ρύθμιση, η οποία ολοένα και περισσότερο αποκτά μια γκραμσιανή χροιά που στοχεύει στην παραγωγή μιας νέας κοινής λογικής, προφανώς επιβαλλόμενης από τα πάνω και επομένως σε πολλές περιπτώσεις τεχνητά απορροφημένης από τους ανθρώπους, παράγοντας έτσι κομφορμισμό και αποξένωση.

Η υπέρβαση του απαρχαιωμένου αγρότη, του οποίου την ηλιθιότητα τόνιζε ο Καρλ Μαρξ, και του οποίου η ζωή, αν και στο έλεος των περιβαλλοντικών συνθηκών, μπορούσε να βασιστεί σε έναν αναμφισβήτητα συμπαγή κοινωνικό και οικογενειακό ιστό, που του επέτρεπε να αντιμετωπίζει επαχθείς καθημερινές υποχρεώσεις, έχει δώσει τη θέση της στον σύγχρονο ψηφιοποιημένο, εύθραυστο, άθρησκο, αλαζονικό και προοδευτικό άνθρωπο της πόλης.

Η πόλη, από τη φύση της, κατοικείται από ξένους, με την πιο κοινή μορφή στέγασης να είναι η πολυκατοικία, η οποία, όπως υποδηλώνει η λέξη, αποτελεί κοινόχρηστο χώρο μεταξύ ξένων, όχι ιδιοκτησία με την πλήρη έννοια του όρου, όπως ο Σπένγκλερ είχε σκοπό, σαν ένα παλιό αγροτόσπιτο στην ύπαιθρο. Οι κάτοικοι των πόλεων, ως επί το πλείστον, μοιράζονται τα σπίτια τους με ξένους, ζώντας με λίγα έθιμα και πολλούς κανόνες και κανονισμούς που εύκολα οδηγούν στον κομφορμισμό, καταστέλλοντας όλο και περισσότερο την ικανότητά τους να σκέφτονται ελεύθερα. Από τον Ενρίκο Ματέι, ο οποίος δεν μιλούσε λέξη αγγλικά -τότε σχεδόν αρετή, τώρα σχεδόν ένα ασήμαντο ελάττωμα-, περνάμε σε εξέχοντες άνδρες και γυναίκες με ένα σαφώς κοσμοπολίτικο και κοσμικό προφίλ.

Η μόνη λογική κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθήσουμε είναι η αναζωογόνηση των κοινοτήτων, κάνοντάς τες όλο και πιο συνειδητοποιημένες για τον ρόλο τους στην αναχαίτιση της αχαλίνωτης ατομικοποίησης της κοινωνίας

Γκουλάγκ Ευρώπη


Καί σήμερα, θα ξεκινήσω με ένα περιθωριακό γεγονός, επειδή, περισσότερο από ποτέ, όλα συνδέονται και είναι απαραίτητο να αποκαλύψουμε τις στενές συνδέσεις μεταξύ φαινομενικά άσχετων πραγμάτων, που όμως είναι καρπός της ίδιας λογικής και του ίδιου σχεδίου. Ναι, θα ξεκινήσω με το νομοσχέδιο κατά του αντισημιτισμού, με το οποίο η κυβέρνηση Μελόνι προσπάθησε να απονείμει στον εαυτό της το μετάλλιο Νετανιάχου για γενοκτονική ανδρεία. Αυτό είναι εντελώς παράλογο: ο νόμος Μαντσίνο υπήρχε ήδη, τιμωρώντας δικαίως εκφράσεις ρατσισμού εναντίον οποιασδήποτε εθνοτικής ομάδας ή πολιτισμού, αλλά αυτό δεν ήταν αρκετό για την κυβέρνηση των πεπονιών και των γογγυλιών που βασίζεται στα φρούτα και τα λαχανικά, για την οποία η εξωτερική πολιτική σημαίνει να φιλάς τα οπίσθια των φίλων, ακόμα και όταν αποδεικνύονται εχθροί. Έτσι, καταλήγουμε σε ένα νομοσχέδιο που ουσιαστικά επιβεβαιώνει την εβραϊκή φυλετική υπεροχή και απαγορεύει οποιαδήποτε κριτική στην ισραηλινή κυβέρνηση λόγω αυτής της εξαιρετικότητας. Το Τελ Αβίβ έχει πάντα δίκιο. Το τραγελαφικό είναι ότι σύμφωνα με αυτό το Έγγραφο DeLirant —τουλάχιστον αυτό φαίνεται να είναι το πραγματικό ακρωνύμιο αυτού του νομοσχεδίου— η επιστολή που υπέγραψαν ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, η Χάνα Άρεντ και 26 άλλοι Εβραίοι διανοούμενοι, η οποία δήλωνε απερίφραστα ότι υπήρχαν πολιτικές δυνάμεις στο Ισραήλ των οποίων η οργάνωση, οι μέθοδοι, η πολιτική φιλοσοφία και η κοινωνική δράση φαινόταν «στενά συνδεδεμένες με τα ναζιστικά και φασιστικά κόμματα», ήταν επίσης μια έκφραση αντισημιτισμού. Και σε κάθε περίπτωση, υπάρχουν Εβραίοι που είναι έντονα εχθρικοί προς τις ισραηλινές πολιτικές: και αυτοί είναι αντισημίτες. Βλέπετε, κάποιος μπορεί να είναι ρατσιστής με πολλούς τρόπους, και η αντιστροφή των φυλετικών νόμων του Μουσολίνι στο ακριβώς αντίθετο δεν είναι ούτε λογικά, ούτε πολιτικά, ούτε ηθικά καλύτερη. Είναι πάντα τα ίδια παλιά πράγματα στα οποία κάποιοι άνθρωποι δεν μπορούν παρά να βυθιστούν.

Ωστόσο, αυτή η πράξη κυβερνητικής ηλιθιότητας δεν είναι μεμονωμένη: αποτελεί μέρος μιας γενικής ατμόσφαιρας που επικρατεί στην Ευρώπη εδώ και αρκετό καιρό. Όπως γράφει ο Hans Vogel:
Ο κατασταλτικός μηχανισμός δεν εμφανίστηκε εν μία νυκτί, αλλά κατασκευάστηκε προσεκτικά. Επιπλέον, για να είναι στέρεα η κατασκευή του, απαιτούνταν πρώτα μια σταθερή βάση. Για αυτόν τον λόγο, η κοινή γνώμη αναδιαμορφώθηκε με τέτοιο τρόπο ώστε η «πολιτική ορθότητα» να γίνει ένα διακριτικό χαρακτηριστικό. Όλο και περισσότερο, όσοι είχαν απόψεις που έρχονταν σε αντίθεση με την πολιτική ορθότητα βρέθηκαν απομονωμένοι στους κοινωνικούς κύκλους. Η ίδια η δομή της πολιτικής ορθότητας επεκτεινόταν και βελτιώνονταν συνεχώς, ώστε να περιλαμβάνει όχι μόνο ορισμένες απόψεις, αλλά και λέξεις και εκφράσεις που κρίθηκαν ακατάλληλες για επικοινωνία. Κάθε μεγάλη ευρωπαϊκή γλώσσα υποβλήθηκε σε αυτή την σκόπιμη παραμόρφωση του λεξιλογίου, συμπεριλαμβανομένης της ενσωμάτωσης νέας και συχνά γελοίας ορολογίας, που επινοήθηκε από το μηδέν. Ήταν κυρίως ο ακαδημαϊκός κόσμος (ειδικά τα πανεπιστημιακά τμήματα κοινωνιολογίας, ψυχολογίας και γλωσσολογίας) και τα μέσα ενημέρωσης (τόσο τα κρατικά όσο και αυτά που ανήκουν σε μερικές μεγάλες εταιρείες) που έθεσαν τα θεμέλια και έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην οικοδόμηση του κατασταλτικού μηχανισμού.

Πίσω από τη μάσκα των «δημοκρατικών αξιών» που η ΕΕ διακηρύσσει ότι υποστηρίζει, κρύβεται ένας μηχανισμός που κατασκεύασαν οι παγκοσμιοποιητικές δυνάμεις μετά την 11η Σεπτεμβρίου: όποιος εξέφραζε αμφιβολίες ή επέκρινε την επίσημη εκδοχή των γεγονότων -η οποία, επιπλέον, ήταν εξαιρετικά λανθασμένη και αντιφατική- θεωρούνταν θεωρητικός συνωμοσίας ή συνωμοσιολόγος, και αν αυτές οι άσκοπες ταμπέλες δεν εμπόδιζαν τη διαφωνία, τότε η ταμπέλα αυξανόταν σε φασίστα, δεξιό εξτρεμιστή, ρατσιστή και τελικά αντισημίτη. Αν και αυτό δεν ήταν αρκετό για να απομονώσει ενοχλητικές προσωπικότητες, εισήχθησαν πιο αυστηρά μέτρα, όπως ποινικές κατηγορίες, δέσμευση τραπεζικών λογαριασμών (που αφήνει τα ίχνη της εξουσίας και τα κρησφύγετά της σαφώς ορατά), απώλεια ακαδημαϊκών ή δημοσιογραφικών θέσεων εργασίας, ή μάλλον, των πιο άσεμνων κομφορμιστικών κύκλων του πολιτιστικού τοπίου, και τέλος, φυλάκιση για εγκάρσιες κατηγορίες, συχνά βασισμένες σε μια σειρά από σεξουαλικές κατηγορίες, εύκολα διαθέσιμες σε χαμηλό κόστος. Δεν είναι μόνο οι υποθέσεις Assange ή Strauss-Khan, αλλά μια ολόκληρη σειρά λιγότερο γνωστών μέτρων. Για παράδειγμα, αυτό του Micha Kat, ενός Ολλανδού δημοσιογράφου που διώκεται για πάνω από είκοσι χρόνια επειδή αποκάλυψε το τεράστιο δίκτυο παιδεραστών στην Ολλανδία, ή αυτό του δικηγόρου Reiner Fuellmich, που φυλακίστηκε επειδή τόλμησε να μιλήσει κατά των κατασταλτικών πολιτικών της κυβέρνησης κατά τη διάρκεια της Covid, με εντελώς παράνομες προφάσεις. Και υπάρχουν άλλοι ακόμη λιγότερο γνωστοί, όπως ο Martin Sellner ή ο Arno van Kessel, ένας από τους Ολλανδούς δικηγόρους που κατέθεσαν αγωγή εναντίον των Bill Gates, Mark Rutte και Albert Bourla για εγκλήματα που σχετίζονται με την πανδημία, ο οποίος φυλακίστηκε για συνωμοσία κατά του κράτους βάσει ψευδών αποδεικτικών στοιχείων· ή ο Ελβετός στρατιωτικός εμπειρογνώμονας Jacques Baud, ο οποίος ζει και εργάζεται στις Βρυξέλλες και του αρνήθηκε η πρόσβαση στους τραπεζικούς του λογαριασμούς από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή επειδή έκανε ακατάλληλα σχόλια για τα γεγονότα στην Ουκρανία. Για να μην αναφέρουμε τις αμέτρητες περιπτώσεις λογοκρισίας ή/και απονομισματοποίησης ιστοσελίδων που τους απέφεραν μερικά σεντς με την ελπίδα να τις ξεφορτωθούν, ή την αποτυχία των μηχανών αναζήτησης να καταγράψουν άβολες ιστοσελίδες.

Αυτές είναι στοχευμένες περιπτώσεις επειδή αυτή η στρατηγική λειτουργεί και μπορεί να καμουφλαριστεί μόνο εάν δεν γίνεται αντιληπτή ως ένας πλήρως ανεπτυγμένος κατασταλτικός μηχανισμός. Έτσι, εφόσον οι επικρίσεις παραμένουν προσωπικές ή δεν έχουν στατιστικά σημαντική απήχηση, επιτρέπονται οι διαφωνίες για οποιοδήποτε θέμα. Ωστόσο, τη στιγμή που αναφέρονται λεπτομέρειες, λεπτομέρειες και ονόματα ή οι απόψεις αρχίζουν να επηρεάζουν σημαντικά την κοινή γνώμη, ενεργοποιείται η καταστολή. Στη συνέχεια, φυσικά, υπάρχουν οι σημαντικοί πολιτικοί και εκλογικοί ελιγμοί, όπως αυτός που οδήγησε στη σταύρωση του Καλίν Τζορτζέσκου στη Ρουμανία, ο οποίος ήταν πολύ άτονος για τον πόλεμο στην Ουκρανία, ή το πρόσφατα αποτυχημένο φιλοευρωπαϊκό πραξικόπημα στην Πολωνία: όπως γνωρίζουμε τώρα, για να προετοιμάσει την επίθεση στο Συνταγματικό Δικαστήριο στη Βαρσοβία, ο πρωθυπουργός Τουσκ είχε επίσης ζητήσει (και λάβει) γερμανικά στρατιωτικά και αστυνομικά αποσπάσματα. Μετά την αποτυχία αυτού του σχεδίου, χάρη στις λαϊκές διαμαρτυρίες, κάποιος στις Βρυξέλλες και τη γύρω περιοχή οργάνωσε μια τρομοκρατική επιχείρηση στην Κρακοβία, ελπίζοντας να αναζωπυρώσει το φιτίλι, αλλά η κίνηση ήταν τόσο ασυνήθιστη για την Πολωνία που κανείς δεν την πίστεψε.

Ωστόσο, όλα αυτά αποτελούν σύμπτωμα του γεγονότος ότι το ευρωπαϊκό ολιγαρχικό οικοδόμημα αισθάνεται απειλούμενο: η ανοησία του πολέμου στην Ουκρανία υπήρξε καθοριστικός παράγοντας στην εξάπλωση της απογοήτευσης, της αμφιβολίας και της απογοήτευσης αφενός, και των κακουχιών και της φτώχειας αφετέρου, πολύ γρήγορα για να απορροφηθεί από τη στρατηγική του βρασμένου βατράχου, η οποία τείνει να συνηθίσει σταδιακά τους ανθρώπους σε συνθήκες που δεν θα είχαν αποδεχτεί ποτέ αν είχαν προκύψει γρήγορα. Η ΕΕ, που ιδρύθηκε το 1993, μετά από βήματα που έγιναν για την αποδυνάμωση των κοινωνικών αγώνων και την εισαγωγή της Συνθήκης του Μάαστριχτ, ώστε καμία από τις χώρες μέλη, με εξαίρεση τη Γερμανία, να μην μπορεί να αναπτύξει τις δικές της πολιτικές, μετά από 31 χρόνια βρίσκεται ήδη σε τόσο βαθιά κρίση που μόνο ο αυταρχισμός και η καταστολή μπορούν να τη σώσουν. Ή μάλλον, δίνουν την ψευδαίσθηση ότι μπορούν να το κάνουν, επειδή στην πραγματικότητα επιταχύνουν την κατάρρευσή της.

Μάντεψε ποιος δεν είναι εκεί


Αρκεί η φωτογραφία έναρξης γιά νά πάρουμε μιά ιδέα
 της κατάστασης: Η Σεντζέν αντιπροσωπεύει το 78% ή και περισσότερο της παγκόσμιας οικονομίας. Και είναι εύκολο να καταλάβει κανείς ότι η Ευρώπη απουσιάζει, πολύ απασχολημένη με την εκτόξευση drones στη Ρωσία γιά νά καυχιέται για ενέργειες που, σε κάθε περίπτωση, δεν αλλάζουν ούτε στο ελάχιστο την απελπιστική εμπόλεμη κατάσταση της Ουκρανίας. Με αυτόν τον τρόπο, προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή και να πουλήσει στον κόσμο την ιδέα ότι η Ουκρανία μπορεί να το κάνει, και πάνω απ' όλα, ότι η ΕΕ μπορεί να το κάνει. Ωστόσο, οι Βρυξέλλες και οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες γνωρίζουν ότι η συμφωνία ασφαλείας που αργά ή γρήγορα θα πρέπει να αποδεχτούν από τη Μόσχα θα είναι ταπεινωτική και σκληρή, και γι' αυτό προσπαθούν να καθυστερήσουν τη στιγμή της αλήθειας όσο το δυνατόν περισσότερο, με την ελπίδα ότι κάτι θα έρθει να τους σώσει. Αυτή η προσπάθεια να απομακρυνθεί το πικρό χάπι, επιδιώκοντας μια άσκοπη παράταση του πολέμου, έχει δημιουργήσει στη ρωσική κοινωνία την πεποίθηση ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να συγχωρεθεί.

Η πορεία της ΕΕ είναι μια πορεία χωρίς επιστροφή: δεν θα μπορέσει να ανακάμψει από μια τέτοια ήττα και, το πιο σημαντικό, καμία μείωση της βοήθειας προς την Ουκρανία από τους ευρωπαϊκούς προϋπολογισμούς δεν θα επιτρέψει στην Ευρώπη να παραμείνει ανταγωνιστική. Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι το κόστος υποστήριξης του ναζιστικού καθεστώτος του Κιέβου δεν περιορίζεται στα 200 δισεκατομμύρια ευρώ που δωρίστηκαν επίσημα στον Ζελένσκι. Το κόστος είναι δραματικά υψηλότερο, καθώς λαμβάνει υπόψη τις χαμένες εμπορικές ευκαιρίες, τη ζημία που προκύπτει από την εγκατάλειψη της ρωσικής ενέργειας, τη ζημία που προκλήθηκε από τις κυρώσεις και, τέλος, την πρόσφατη ενεργειακή κρίση που έχει αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό. Σύμφωνα με τις επικρατούσες εκτιμήσεις, η ζημία μεταξύ 2022 και 2025 ήταν τεράστια, κυμαινόμενη από 2,7 τρισεκατομμύρια ευρώ έως 3 τρισεκατομμύρια ευρώ. Πιο εκτεταμένες εκτιμήσεις, ξεκινώντας από το 2014, το έτος που ξεκίνησε ο μανιώδης επανεξοπλισμός του Κιέβου, ανεβάζουν το σύνολο στα 4,5 τρισεκατομμύρια ευρώ έως το 2025. Αυτά τα στοιχεία είναι πολύ υψηλά για να αποφευχθεί ένας άμεσος και επιβλαβής αντίκτυπος στη ζωή των Ευρωπαίων πολιτών και στην ικανότητα της οικονομίας να ανακάμψει πραγματικά.

Δεν αποτελεί λοιπόν έκπληξη το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι εκπρόσωποι απουσιάζουν από τη φωτογραφία της Σεντζέν: εργάστηκαν σκληρά στις Βρυξέλλες για να επιτύχουν αυτό το αποτέλεσμα.

Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2026

Ο Αμερικής Ελπιδοφόρος αποκάλεσε τον Οικουμενικό Πατριάρχη «Βαρθολομαίος ο Μέγας»

 

Ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος ομιλεί στη διάρκεια του γεύματος του Τάγματος των Αρχόντων στην Κωνσταντινούπολη. Φωτογραφία Order of Saint Andrew/J. Midala

Ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής κ. Ελπιδοφόρος κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Κωνσταντινούπολη για την επέτειο της αναρρίχησης του Πατριάρχη Βαρθολομαίου στον Πατριαρχικό Θρόνο τον ανακήρυξε «Βαρθολομαίο τον Μέγα» κατά το πρότυπο του Μέγα Φωτίου και του Μεγάλου Βασιλείου ως ισότιμο και ισόκυρό τους.
Την είδηση αυτή δημοσιοποίησε ο διοικητής του Τάγματος του Αγίου Ανδρέα των Αρχόντων Μέγας Ακτουάριος Αντώνιος Λυμπεράκης με ανακοίνωση που έστειλε στα μέλη του Τάγματος.
Ο κ. Λυμπεράκης στο ανακοινωθέν του αναφέρει πως «κατά το πρόσφατο προσκύνημά μας στην Κωνσταντινούπολη, με αφορμή την ιστορική 35η επέτειο της εκλογής και ενθρονίσεως της Αυτού Θειοτάτης Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, ο Σεβασμιότατος Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος έγινε ο πρώτος που αποκάλεσε τον αγαπημένο μας Πατριάρχη ‘Βαρθολομαίο τον Μέγα’».
Σε άλλο σημείο του ανακοινωθέντος, ο κ. Λυμπεράκης γράφει πως «ο τίτλος αυτός αποτέλεσε προσωπική έμπνευση του Σεβασμιωτάτου, ο οποίος τον ανακοίνωσε στην ίδια την Πόλη, κατά τη διάρκεια του μεγάλου δείπνου προς τιμήν της 35ης επετείου, παρουσία προσκεκλημένων από ολόκληρο τον Κόσμο, μεταξύ των οποίων Άρχοντες και προσκυνητές που είχαν συγκεντρωθεί εκεί, στη Μητέρα Εκκλησία».
Ο επί 28 χρόνια Διοικητής του Τάγματος του Αγίου Ανδρέα των Αρχόντων υπογραμμίζει πως «οι Άρχοντες του Οικουμενικού Πατριαρχείου είναι διακονούντες ηγέτες της Εκκλησίας, με μοναδική αφοσίωση στην Αγία του Χριστού Μεγάλη Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως.
Αποτελεί, επομένως, χαρά και προνόμιό μας να ακολουθήσουμε το παράδειγμα του Σεβασμιοτάτου, αποδίδοντας στην Αυτού Θειοτάτη Παναγιότητα την αναγνώριση που τόσο πλουσιοπάροχα αξίζει.
Από σήμερα και στο εξής, οι Άρχοντες θα αναφέρονται στην Αυτού Θειοτάτη Παναγιότητα ως Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο τον Μέγα».
Ο Μέγας Ακτουάριος κ. Λυμπεράκης στο ανακοινωθέν αναφέρει ακόμα πως «επιβεβαίωσα δημοσίως αυτή τη δέσμευση το Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2026, κατά την ενθρόνιση του Σεβασμιοτάτου Μητροπολίτη Νέας Ιερσέης Αθηναγόρα, στον ιερό ναό Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στο Τέναφλαϊ της Νέας Ιερσέης, όταν δήλωσα τα εξής: ‘Μόλις πριν από λίγες εβδομάδες, ο αγαπημένος μας Αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος ηγήθηκε των Αρχόντων σε προσκυνηματικό ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη, με αφορμή την ιστορική 35η επέτειο της εκλογής και ενθρονίσεως της Αυτού Θειοτάτης Παναγιότητος. Κατά τη διάρκεια εκείνου του προσκυνήματος, ο Σεβασμιότατος έγινε ο πρώτος που αποκάλεσε την Αυτού Θειοτάτη Παναγιότητα Βαρθολομαίο τον Μέγα, έναν τίτλο που έχει κατακτηθεί μέσα από 35 χρόνια εξαιρετικά σημαντικής προσφοράς και την μακροβιότερη Πατριαρχική θητεία στην ιστορία του Χριστιανισμού. Από σήμερα και στο εξής, κάθε φορά που οι Άρχοντες θα αναφέρουν το όνομα του Οικουμενικού μας Πατριάρχη, θα το προφέρουν όπως ακριβώς του αξίζει: Βαρθολομαίος ο Μέγας’».
Υπογραμμίζει ο κ. Λυμπεράκης πως «στη δισχιλιετή Ιστορία της Εκκλησίας, μόνον ένας Οικουμενικός Πατριάρχης έφερε τον τίτλο ‘ο Μέγας’: ο Άγιος Φώτιος ο Μέγας, ο οποίος ποίμανε την Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως σε μια περίοδο βαθύτατης κρίσεως και αναταραχής, τόσο στο εσωτερικό της Εκκλησίας όσο και στον ευρύτερο κόσμο.

Το ίδιο μπορεί δικαίως να λεχθεί και για την Αυτού Θειοτάτη Παναγιότητα.

Εκλεγείς το 1991, είναι ο μακροβιότερος Οικουμενικός Πατριάρχης στην Ιστορία της Εκκλησίας, ενώ η Πατριαρχική του θητεία εκτείνεται σε εξαιρετικά ταραχώδεις εποχές.

Σε όλη αυτή την πορεία, υπερασπίστηκε την αλήθεια με απαράμιλλο θάρρος, ακόμη και υπό τεράστιες πιέσεις, όπως συνέβη όταν χορήγησε την Αυτοκεφαλία στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας τον Ιανουάριο του 2019.
Έχει υψώσει προφητική φωνή κατά του πολέμου και της εξύμνησης της βίας, ενώ έχει απευθύνει σταθερή έκκληση για διάλογο, αμοιβαίο σεβασμό και μέριμνα για την προστασία της δημιουργίας του Θεού, κερδίζοντας παγκόσμια αναγνώριση ως ο ‘Πράσινος Πατριάρχης’».
Τονίζει ο Μέγας Ακτουάριος Λυμπεράκης πως «έχουμε την ευλογία να γινόμαστε μάρτυρες της αξιοσημείωτης και συνεχιζόμενης παγκόσμιας διακονίας του και εκφράζουμε την ευγνωμοσύνη μας προς τον Σεβασμιότατο Αρχιεπίσκοπο Ελπιδοφόρο, ο οποίος έδωσε φωνή σε όσα τόσο πολλοί πιστοί αισθάνονταν εδώ και καιρό. Λαμβάνοντας υπόψη τα πολυάριθμα επιτεύγματά του και το απαράμιλλο όραμά του, συντασσόμαστε με τον Σεβασμιότατο και διακηρύσσουμε χωρίς κανέναν δισταγμό: Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος ο Μέγας»!

Πηγή: Εθνικός Κήρυκας
 https://www.ekirikas.com 17/11/2026

romfea.gr

ΑΚΤΙΝΕΣ: Ο Αμερικής Ελπιδοφόρος αποκάλεσε τον Οικουμενικό Πατριάρχη «Βαρθολομαίος ο Μέγας»

ΕΙΝΑΙ ΝΕΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑ. ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑ ΛΑΘΟΣ ΝΑ ΤΗΝ ΤΟΠΟΘΕΤΟΥΜΕ ΣΑΝ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ.  ΕΙΜΑΣΤΕ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΩΝ ΕΣΧΑΤΩΝ ΗΜΕΡΩΝ ΠΟΥ ΜΑΣ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΕ Ο ΠΑΜΒΩ. ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΕ ΠΟΙΟΝ ΚΟΙΝΩΝΑΤΕ.

Ανώνυμος είπε...

Αρχιεπισκοπική Εγκύκλιος για την Κυριακή των Αρχόντων
22 Νοεμβρίου 2026

Προς τους Σεβασμιωτάτους και Θεοφιλεστάτους Ιεράρχες, τους ευλαβείς Ιερείς και Διακόνους, τις Πρεσβυτέρες και Διακόνισσες, τους Μοναχούς και τις Μοναχές, τους Προέδρους και τα Μέλη των Ενοριακών Συμβουλίων, τους Εντιμοτάτους Άρχοντες του Οικουμενικού Πατριαρχείου, τα Μέλη του Leadership 100, τα Ημερήσια και Απογευματινά Σχολεία, τις Φιλοπτώχους Αδελφότητες, τη Νεολαία, τις Ελληνορθόδοξες Οργανώσεις και σύσσωμο το Χριστώνυμο Πλήρωμα της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αμερικής:

«Καθένας μας είναι μια σταγόνα· ο ωκεανός είναι το Οικουμενικό Πατριαρχείο».
(Η Αυτού Παναγιότης, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος ο Μέγας)


Αγαπητοί εν Κυρίω αδελφοί και αδελφές
,

Η τριακοστή πέμπτη αυτή επέτειος της εκλογής και της ενθρονίσεως της Αυτού Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου του Μεγάλου, του 270ού Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, δεν αποτελεί μόνο εξαιρετική αιτία χαράς για όλους τους χριστιανούς καλής θελήσεως, αλλά και μοναδική πηγή υπερηφάνειας και ευχαριστίας για τους Άρχοντες της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας. Οι Άρχοντες είναι ανάμεσα στις πολλές σταγόνες του ωκεανού που είναι το Οικουμενικό μας Πατριαρχείο, και οι δραστηριότητές τους δημιουργούν κύματα θετικής ενέργειας για τις πνευματικές διακονίες της Μητρός Εκκλησίας. Ας θυμόμαστε όμως ότι καθένας μας είναι μια σταγόνα —άλλος μεγαλύτερη, άλλος μικρότερη— που εισρέει στο σύνολο και αποτελεί μέρος της ευρύτερης πραγματικότητας του Οικουμενικού Θρόνου.

Φέτος, το Τάγμα του Αγίου Ανδρέου του Αποστόλου, οι Άρχοντες του Οικουμενικού Πατριαρχείου, εορτάζει την «Κυριακή των Αρχόντων» πριν από τη Θρονική Εορτή, και ζητούμε από τους κατηχητές να χρησιμοποιήσουν το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Archon Sprout» (https://archons.org/sprouts/), το οποίο επικεντρώνεται στον Οικουμενικό Πατριάρχη και στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Επιπλέον, όπου υπάρχει Άρχοντας στην ενορία, ελπίζουμε ότι θα πραγματοποιήσει από τον σολέα μια παρουσίαση πέντε έως έξι λεπτών για τη Μητέρα Εκκλησία της Κωνσταντινουπόλεως, ώστε να ενισχυθεί η ενημέρωση για την Αυτού Παναγιότητα, τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, και την ιστορική και πρωτοφανή τριακονταπενταετή πατριαρχική διακονία του.

Ως εκ τούτου, προτρέπονται όλες οι ενορίες να αφιερώσουν χρόνο την Κυριακή 22 Νοεμβρίου για να τιμήσουν τους Άρχοντες της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας που βρίσκονται ανάμεσά τους και να ακούσουν το χαρμόσυνο μήνυμα της δικής τους συμμετοχής στον ωκεανό του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Τα βάθη του είναι γεμάτα ειρήνη και τη βεβαιότητα της καθαρής Πίστεως του Κυρίου Ιησού Χριστού, και τα κύματά του θα μας μεταφέρουν όλους προς τον ουρανό.
Με ευλογίες εν Κυρίω Ιησού Χριστώ,

† ΕΛΠΙΔΟΦΟΡΟΣ
Αρχιεπίσκοπος Αμερικής
https://prod.goarch.org/web/greek-orthodox-archdiocese-of-america/-/archiepiscopal-encyclical-for-archon-sunday-november-22-2026%C2%A0

ΔΗΛΩΝΕΙ Ο ΕΠΟΜΕΝΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ, ΦΛΩΡΕΝΤΙΝΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ. ΓΛΕΙΦΤΕΣ ΖΩΓΡΑΦΟΙ ΑΡΧΟΝΤΕΣ MEDICI (ΓΙΑΤΡΟΙ), ΜΠΗΚΑΜΕ ΣΤΗΝ ΣΩΣΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ.
ΠΑΛΙ ΚΑΛΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΤΙΣ ΕΚΛΕΙΣΕ ΟΠΩΣ Ο ΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ